1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/B.E. -00/2 (Devralma) Karar Sayısı : 01-51/512 -125 Karar Tarihi : 23.10.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY , Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖRLER: Ali DEMİRÖZ, Hakan BİLİR, Şahin ARDIYOK C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Sabah Yayıncılık A.Ş. Temsilcileri: M
1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/B.E. -00/2 (Devralma) Karar Sayısı : 01-51/512 -125 Karar Tarihi : 23.10.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY , Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖRLER: Ali DEMİRÖZ, Hakan BİLİR, Şahin ARDIYOK C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Sabah Yayıncılık A.Ş. Temsilcileri: Must afa DİNÇER ve Süleyman Serdar ÇALOĞLU Teşvikiye Cad. No: 123 Kat:5 Nişantaşı/İstanbul - Resen D- TARAFLAR: - Dinç Bilgin Teşvikiye Cad. No: 123 Kat:5 Nişantaşı/İstanbul - Turgay CİNER Azizbey Sok. No:4 Nakkaştepe Kuzguncuk/İstanbul - MTM Ha ber Yatırım ve Ticaret A.Ş. Teşvikiye Cad. No: 123 Kat:5 Şişli/İstanbul E- DOSYA KONUSU: - Medya Holding A.Ş.'nin, Sabah Yayıncılık A.Ş.'de sahip olduğu hisselerin bir kısmının Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., Park Marina İşletmeciliği Tur izm Denizcilik ve Ticaret A.Ş., Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş., E A ve T C 'e (Park Grubu) devri, - Park Grubu'na ait Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin MTM Haber Yatırım ve Tic aret A.Ş.'ye (MTM) devri, - Bilgin Grubu şirketlerinden Sabah Yayıncılık A.Ş, Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon (Satel), Birleşik Basın Dağıtım A.Ş. (BBD) ve Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. (Medya Basın Servisleri)'de çeşitli tarihlerde gerçekleşen yönetim kurulu değişiklikleri yoluyla devir, işlemlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi 2 REKABET KURUMU F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.11.2000 tarih ve 4634 sayı ile giren, Medya Holding A.Ş. nin Sabah Yayıncılık A.Ş. deki hisselerinin bir kısmını Park Grubu'na devrettiğine ilişkin bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. m addesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.12.2000 tarih ve D2/1/B.E. -00/2 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu Rekabet Kuru lu'nun 21.12.2000 tarihindeki toplantısında görüşülerek; - işlemin değerlendirilmesi için ön inceleme safhasında yeterli bilgiye ulaşılamaması ve aynı işlemle ilgili olarak inceleme esnasında yeni gelişmelerin ortaya çıkması nedenleriyle, dosya konusu işlemi n 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca nihai incelemeye alınmasına, - Sabah Yayıncılık A.Ş. de dahil olmak üzere Bilgin Grubu'nun medyadaki şirketlerinin M E K (Çukurova Grubu), T C (Park Grubu) ve M V (MV Holding A.Ş.) nın oluşturduğu MTM Haber Yatırım ve Ticaret A.Ş. (MTM)'ye devrine ilişkin resen inceleme yapılmasına karar verilmiştir. Bu aşamada, Sabah Yayıncılık A.Ş. tarafından yapılan ve 22.12.2000 tarih ve 5264 sayı ile Kurum kayıtlarına giren başvuruda ise; Park Grubu'nun Sabah Yayıncılık A.Ş.'de sahip olduğu hisselerin MTM'ye devredildiği bildirilmiştir. Bunun üzerine, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 4.7.2001 tarih ve D2/2/A.D. -01/1 sayılı Nihai İnceleme Raporu ile konuya ilişkin hazırlanan 30.7.2001 ve 18.10.2001 tarihli Bilgi Notl arı 01 -51 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 1. Medya Holding A.Ş. nin Sabah Yayıncılık A.Ş. de sahip olduğu hisselerin bir kısmının Park Grubu'na devredilmesi işleminin; - 1997/1 sayılı Re kabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi devralma işlemi olduğuna, bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde ilgili pazarda hakim durumun yarat ılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından anılan devir işlemine izin verilmesi gerektiği; - Öte yandan devralma işlemine ilişkin bildirimin 1997/6 sayılı Tebliğ' in 7/2. maddeleri çerçevesinde süresi içinde bildirilmemesi dikkate alındığında, taraflara Kanun un 16/1. maddesinin (c) bendi gereğince idari para cezası verilmesi gerektiği ve ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tarafların yönetim organlarında görev alanlara da verilen bu para cezasının yüzde onuna kadar para cezası verilmesi gerektiği; 2. Park Grubu'nun Sabah Yayıncılık A.Ş.'de sahip olduğu hisselerin MTM'ye devredilmesi işleminin; 3 REKABET KURUMU - 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi devralma işlemi olduğun a, bu işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde ilgili pazarda hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından anılan devir işlemi ne izin verilmesi gerektiği; - Öte yandan devralma işlemine ilişkin bildirimin 1997/6 sayılı Tebliğ'in 7/2. maddeleri çerçevesinde zamanında yapılmamış olduğu dikkate alındığında, taraflara Kanun un 16/1. maddesinin (c) bendi gereğince idari para cezası v erilmesi gerektiği ve ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca tarafların yönetim organlarında görev alanlara da verilen bu para cezasının yüzde onuna kadar para cezası verilmesi gerektiği; 3. 21.12.2000 tarihli 00 -50/548 -303 sayılı Kurul kararı ile resen inceleme kapsamında ele alınan; - Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş.'nin; 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubu'ndan MTM'ye, 15.5.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bil gin Grubu'na geçmesi işlemlerinin, - Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin; 20.4.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısı sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubuna geçmesi işleminin, - Birleşik Basın Dağıtım A.Ş.'nin; 20.10.2000 tarihi nde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubundan Bilgin - Park Grupları ortak kontrolüne, 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin -Park Grupları ortak kontrolünden MTM'ye, 10.1.2001 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Gru bu'na, geçmesi işlemlerinin, - Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş.'nin; 20.10.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubundan Bilgin - Park Grupları ortak kontrolüne, 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin -Park Grupları ortak kontrolünden MTM'ye, 22.3.2001 tarihinde olağan genel kurul toplantısı sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubu'na geçmesi işlemlerinin, herbirinin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi devralma işlemleri olduğu, ancak, herbirinin bu işlemlerden önceki hale dönmesi dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (a) bendi kapsamında değerlendirilmesine gerek kalmadığı, öte yandan, herbirinin 4054 sayılı Kanun'un 11. maddesi ile 1997/6 sayılı Tebliğ'in 7/2. maddeleri çerçevesinde bildir ilmemiş olduğu dikkate alındığında, Kanun un 16/1. maddesinin (c) bendi gereğince idari para cezası verilmesi gerektiği ve ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca yönetim organlarında görev alanlara da verilen bu para cezasının yüzde onuna kadar para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 4 REKABET KURUMU H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Olayların Gelişimi Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Medya Holding A.Ş.'nin, Sabah Yayıncılık A.Ş.'de sahip olduğu hisselerin bir kısmının Park Grubu'na devrine ilişkin bildirim üzerine yapılan incelemelerden aşağıdaki gelişmelerin yaşandığı anlaşılmıştır. 2000 yılının ikinci yarısında, Bilgin Grubu'nda, ekonomik sıkıntılar nedeniyle, yerli ve yabancı ortak arayışı başlamış ve bu süreçte Park Grubu ile bir ortaklık anlaşmasın a varılmıştır. Yazılı olmayan bu anlaşmaya göre Park Grubu'nun, Bilgin Grubu şirketlerinin hisselerinin %25'ini, kontrolünün ise %50'sini devralması öngörülmüştür. (Kararın H.2.1.1 bölümünde yer verildiği üzere, Sabah Yayıncılık A.Ş. kontrolünün %50 sinin devri, imtiyazlı hisselerin yarısına tekabül eden %15.92 oranındaki hissenin devri ile sağlanmıştır.) Bu planın ilk aşamasında 19.10.2000 tarihinde Sabah Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulu kararı ile şirketin A grubu imtiyazlı hisselerinin yarısının Park Grubu 'na devrine karar verilmiştir. 23.10.2000 tarihinde yapılan yönetim kurulu toplantılarında alınan kararlarla Bilgin Grubu'na mensup 4 üye istifa ederek, yerlerine Park Grubu'na mensup 4 üye Sabah Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulu üyeliğine atanmıştır. Yine ay nı gün yapılan toplantıda alınan kararla yönetim kurulu Gruplara göre A ve B grubu olmak üzere ikiye ayrılmış ve her iki gruptan birer üyenin imzalarının şirketin temsilinde yeterli olduğuna karar verilmiştir. Bu işlem 8.11.2000 tarihinde Kurul'a bildirilm iştir. Sabah Yayıncılık A.Ş. imtiyazlı hisselerinin yarısının Park Grubu'na devrinden yaklaşık bir hafta sonra, 27.10.2000 tarihinde Bilgin Grubu'nun kontrolünde bulunan Etibank A.Ş., Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)'na devredilmiştir. Bu devirle birlikte anılan Banka'nın hissedarı ve yönetim kurulu üyelerinin malvarlıklarına ihtiyati tedbir konulması nedeniyle, Medya Holding A.Ş., Medya Sabah Holding A.Ş. ve Bilgin Holding A.Ş. malvarlığı ve iştirakleri ya da ortaklığı durumunda bulunan şirketleri üze rinde Bilgin Grubu'nun tasarrufta bulunma hakkı kısıtlanmıştır. Raportörlerin taraflarlarla yaptığı görüşmelerde Park Grubu nun, Bilgin Grubu ile ortaklık planlarını askıya aldığı, diğer şirketlere ilişkin devirlerin yapılamadığı ifade edilmiştir (ancak il eride ayrıntılı olarak belirtileceği gibi bu ifadenin aksine Medya Basın Servisleri ve Birleşik Basın Dağıtım A.Ş.'nin yönetim kurullarına hisse devri olmadan Park Grubu'nun girdiği yönetim kurulu karar defterlerinde yer alan kayıtlardan anlaşılmıştır.). B u süreçte Park Grubu, Grubun tümünü devralabilecek ortaklık arayışlarına girmiştir . Bu arayışlar neticesinde M E K (Çukurova Grubu), T C (Park Grubu) ve M V (MV Holding A.Ş.) nın oluşturduğu MTM, Bilgin Grubu şirketlerini devralmak üzere D B ile a nlaşmıştır. Ancak bu konuda yazılı bir anlaşma bulunmadığı, anılan tedbir kararı nedeniyle şirketlerle ilgili resmi bir hisse devri de yapılmadığı, bununla birlikte MTM'nin devralma karşılığında Bilgin Grubu'nun tüm borçlarına kefil olacağına ilişkin bir s özlü anlaşma bulunduğu raportörlere ifade edilmiştir. D B 'in bu anlaşmaya uygun olarak 30.11.2000 tarihi itibarıyla gruptan ayrılmasından sonra MTM temsilcisi üyeler Sabah Yayıncılık A.Ş., BBD, Satel, Medya Basın Servisleri yönetim kurullarında görev alm ışlar ve fiilen MTM, bu şirketleri yönetmeye başlamıştır. 5 REKABET KURUMU 7 Ocak 2001 tarihinde yine Sabah Gazetesi'nde D B in 'grubun başına döndüğü' açıklanmıştır. Raportörlerce yerinde yapılan incelemelerde, bu tarihten itibaren anılan şirketlerin yönetim kurulu üye leri MTM'den olduğu halde, fiili olarak tüm şirketlerin Bilgin Grubu tarafından yönetildiği ifade edilmiştir. Bir süre sonra, adı geçen şirketlerde olağanüstü genel kurullar yapılarak yönetim kurulları Bilgin Grubu tarafından oluşturulmaya başlanmıştır. Ha lihazırda, grup anılan işlemler öncesinde olduğu gibi Bilgin Grubu tarafından yönetilmektedir. H.2. İnceleme Konusu İşlemler Dosya konusuna ilişkin 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelenmesi gereken işlemler şunlardır: - Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin hissel erinin Park Grubu'na devri - Park Grubu'na ait Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin MTM'ye devri - Bilgin Grubu şirketlerinden Sabah Yayıncılık A.Ş, Satel, BBD ve Medya Basın Servisleri'nde çeşitli tarihlerde gerçekleşen yönetim kurulu değişiklikleri H.2.1. Sab ah Yayıncılık A.Ş.'nin Hisselerinin Park Grubuna Devri H.2.1.1. İşlemin Tarafları Medya Holding A.Ş., Sabah Yayıncılık A.Ş.'de sahip olduğu hisselerin bir kısmını (%15.92) Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş, Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş, Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş, E A ve T C 'e (Park Grubu) devretmiştir. Bu işlemin bir tarafında Medya Holding A.Ş., diğer tarafında ise Park Grubu bulunmaktadır . Gerçekleşen işlem sonucunda Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin ortaklık yapısında meydana gelen değişiklik aşağıdaki tabloda gösterilmiştir: Tablo 1. Sabah Yayıncılık A.Ş. Ortaklık Yapısı Hissedarlar Devir öncesi ( %) Devir sonrası ( %) Medya Holding A.Ş. 31.86 15.93 BİLGİN Holding A.Ş. 3.58 2.86 Medya Int. 8.15 8.15 Etibank A.Ş. 15.77 17.36 Halka arz 40.43 39.78 Penyelüks Teks. San. ve Tic. A.Ş - 3.33 Park Marina İşl. Tur. Deniz. ve Tic. A.Ş - 3.33 Park Savun. San. Oto. Teks. Gıda İnş. Ziraat Tıbbi ve Kim. Malz. Ekip. Tic. A.Ş. - 3.33 T C - 5.00 E A - 0.93 6 REKABET KURUMU Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin devir öncesi hisse yapısı dikkate alındığında A Grubu nama yazılı hisselerin tamamının (%31.86) ve % 40.43 lük halka arz dışında B grubu hamiline yazılı hisselerin Bi lgin Grubu'nun kontrolünde olan şirketlerde bulunduğu görülmektedir. Başka bir ifadeyle, işlem öncesinde Sabah Yayıncılık A.Ş., Bilgin Grubu tarafından kontrol edilmektedir. İşlem sonrasında, Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin bir kısmını (toplam hisseler in %15.92'si, imtiyazlı hisselerin %50'si) devralan; Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş, Park Marina İşletmeleri Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş., Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A. Ş.'nin hisse yapıları ve yönetim kurulları incelendiğinde, bu şirketlerin çoğunluk hisselerine T C 'in sahip olduğu ve yönetim kurullarında görev alan kişilerin hemen hemen aynı isimlerden oluştuğu görülmektedir. Bu nedenle anılan gerçek ve tüzel kişileri n aynı gruba (Park Grubu) dahil olduğunu söylemek mümkündür. Dolayısıyla işlem Bilgin Grubu ile Park Grubu arasında gerçekleşen bir devir işlemidir. H.2.1.2. İlgili Pazar Bu işlem bakımından ilgili pazarın belirlenmesinde, hisselerinin bir kısmı devralınan Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin iştigal konuları dikkate alınmıştır. Sabah Yayıncılık A.Ş. "Sabah" ve "Taraftar Fotomaç" gazetelerini yayınlamaktadır. "Sabah" günlük, ulusal çapta dağıtımı yapılan ve yüksek satış rakamlarına ulaşabilen siyasi bir gazetedir. "T araftar Fotomaç" ise ağırlıklı olarak futbol olmak üzere çeşitli spor dallarında haber ve yorumların yer aldığı günlük spor gazetesidir. Dolayısıyla hisseleri devir işlemine konu Sabah Yayıncılık A.Ş., önemli sayıda baskı rakamlarına ulaşabilecek makine il e üretim teçhizatına ve kendisine ait tesislerde günlük basılarak satışa sunulan gazetelerin imtiyaz hakkına sahiptir. Bu nedenle ilgili ürün pazarı; gazete yayıncılığı pazarıdır. Bununla beraber gazete yayıncılığı kendi içerisinde alt pazarlara ayrılmak tadır. Alt pazarların tespitinde değerlendirmeye alınacak temel kriter, gazetelerin birbirleri ile ikame edilebilirlikleridir. Tüketici tercihleri ve marka bağlılığı gibi faktörler ikame edilebilirliğin belirlenmesinde ölçüt olarak kullanılabilmektedir. Gazeteler dağıtım, içerik ve period açısından çeşitli sınıflandırmalara tabi tutulabilir. Bu sınıflandırmalar göz önünde bulundurulduğunda, günlük gazetelerin haftalık, on beş günlük, aylık vb. gazetelerle; ulusal gazetelerin yerel gazetelerle; genellikle ek onomi, spor vb. konulara da özgülenen sayfalara sahip bulunan siyasi gazetelerin ekonomi, spor vb. alanlara yönelik olarak yayınlanan ve daha farklı okuyucu kitlesine hitap eden tematik gazetelerle ikame edilemeyeceği dikkate alınarak, ulusal günlük spor gazeteler pazarı ve ulusal günlük siyasi gazeteler pazarı değerlendirmeye esas alınmıştır. Dağıtım, içerik ve period açısından aynı piyasada yer alsalar da, okuyucu tercihleri ve gazetelerin nitelikleri göz önünde bulundurulduğunda günlük siyasi gazete lerin de birbirleriyle ikame edilebilir olduklarını, bir başka deyişle bu piyasanın homojen olduğunu iddia etmek güçtür. Bu durumda, ulusal günlük siyasi gazeteler pazarı geniş ve üst bir piyasa oluşturmakta, dolayısıyla bu pazarın da alt pazarlarının ta nımlanması gerekmektedir. 7 REKABET KURUMU Günlük siyasi gazeteler; okuyucu bağımlılığı, fiyat ve promosyona duyarlılık, yazar kadrosu, fiyat, içerik, reklam kapasitesi, pazarda yerleşmiş olma gibi değişik kıstaslara göre ele alındığında birbirlerinden çok farklılık göster mektedir. Bu farklılıklar da tüketici talebini farklılaştırmakta ve bütün günlük siyasi gazetelerin birbirleriyle ikame edilemeyeceği gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Bu çerçevede "Sabah" gazetesi; "Hürriyet", "Milliyet", "Akşam", "Star", "Posta", "Takvim" , "Güneş" ve "Gözcü" gazetelerinin bulunduğu "okuyucu bağlılığı az fiyat hareketlerine duyarlı günlük siyasi gazeteler pazarı içerisinde diğer ulusal günlük siyasi gazetelerden farklı bir pazar olarak ele alınmıştır. Ancak bu pazar da kendi içerisinde fiy at, içerik, yazar kadrosu ve sayfa sayısına bakılarak alt pazarlara ayrılabilir. Büyük gazetelerin fiyat politikaları, promosyonlar gibi yollarla birbirlerine olan talebi etkileme ihtimallerinin yüksek olduğu bilinmektedir. Hürriyet, Milliyet ve Sabah gazeteleri, net satış adetleri, fiyatları, reklam gelirleri ve yazar kadroları açısından diğer gazetelerden farklı olarak ayrı bir alt pazar oluşturmaktadırlar. Ayrıca, okuyucular ve reklam verenler açısından bu üç gazete birbirlerini ikame edebilecek nitelik tedir. Takvim, Posta, Gözcü, Güneş gazeteleri de hedef kitleleri, sayfa yapıları, fiyatları, reklam gelirleri açısından birbirleri ile benzerlik göstermektedir. Daha çok dar gelirli okuyucuları hedef alan bu gazeteler, genellikle maliyetlerinin altında bir fiyatla satışa sunulmakta, çok az ilan ve reklam içermektedir. Esas itibarıyla, bu tür gazeteler genellikle büyük grupların Amiral Gazete (birincil) olarak tabir edilen, ilan ve reklam potansiyeli yüksek gazetelerinin sabit giderlerini bölüşmek amacıyla satışa arz edilmektedir. Dolayısıyla bu grup gazeteleri ikincil gazeteler olarak adlandırmak mümkündür. Ayrıca, hedef kitleleri açısından, gazetenin fiyatı önemli bir unsur olduğu için, iki grup gazete fiyatlarının talep esneklikleri de farklıdır. Star Ga zetesi, sayfa sayısı, renkli sayfaların toplam sayfaya oranı, yazar kadrosu, hafta sonu vermiş olduğu magazin dergisi, haberlerin niteliği ve ilan potansiyeli açısından bir önceki paragrafta sözü edilen gazetelerden açıkça ayrılarak birinci grupta sözü edi len Sabah, Hürriyet ve Millliyet gazetelerine daha çok yaklaşmaktadır. Anılan gazetenin, piyasaya çıkışının ilk döneminde de bu gazetelerle aynı fiyat politikasını benimsediği ve büyük gazete iddiasını taşıdığı unutulmamalıdır. Diğer yandan, mevcut fiyat politikası ve hitap ettiği kesim açısından değerlendirildiğinde ise, anılan gazetenin Takvim, Posta, Güneş ve Gözcü gazeteleri ile aynı grupta da yer alabileceği görülmektedir. Akşam Gazetesi ise, hitap ettiği okuyucu kitlesi açısından "birincil gazeteler "e; sayfa sayısı, baskı adedi ve ilan potansiyeli açısından ise ikincil gazeteler grubuna yaklaşmaktadır. Bu nedenle, iki alt gruba da dahil edilebilecek konumdadır. İnceleme konusu olayda devir işlemine konu olan Sabah Yayıncılık A.Ş. nin sahibi olduğu Sabah gazetesinin ve incelenecek ikinci devir işleminde yer alan MTM nin ortaklarından olan Çukurova Grubu'nun sahibi olduğu Akşam gazetesinin birlikte yer aldığı bir pazar tanımı doğru olacaktır. 8 REKABET KURUMU Bu çerçevede medya gruplarının birincil gazeteleri ile iki ncil gazeteleri arasında bir ayrıma gitmek pazarın yoğunlaşma sonrasında alabileceği yapıyı gözlemlemek açısından önem arz etmektedir. Gazetelerin tüketiliş biçimi, içerik, sayfa sayısı, tüketici gözündeki yeri dikkate alındığında çok karmaşık olan talebi n ve gazeteler arasındaki ikame edilebilirliğin belirlenmesinin zorluğu göz önüne alınarak işlemin değerlendirilmesinde yukarıda anılan okuyucu bağlılığı az ve fiyat hareketlerine duyarlı günlük siyasi gazeteleri iki alt pazara ayırmak uygun olacaktır. Bu çerçevede sayfa sayısı, içerik ve yazar kadrosu, reklam gelirleri açısından ulusal günlük siyasi gazeteler pazarında yer alan grupların "birincil gazeteleri"nin (Sabah, Hürriyet, Milliyet, Akşam, Star) belli oranda birbirleriyle ikame edilebildiği ve birb irlerine rakip olabildikleri ve ayrı bir ürün pazarı olarak ele alınması ve ulusal günlük spor gazeteleri ile birlikte bu işlemin değerlendirilmesi gerekmektedir. H.2.1.3. İlgili Coğrafi Pazar Ulusal çapta günlük olarak yayınlanan gazetelerin dağıtım şi rketleri vasıtasıyla ülke genelinde dağıtılması ve bölgeler arasında rekabetin farklılaşmasına yol açacak bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir. H.2.1.4. İşlemin Değerlendirmesi Saba h Yayıncılık A.Ş. hisseleri, A grubu nama yazılı ve B grubu hamiline yazılı olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Toplam hisselerin %31.86'sını oluşturan A grubu imtiyazlı hisselere sahip hissedarlar, Ana Sözleşme'nin 9. maddesinin "şirketin yönetim kurulu kaç ki şiden oluşursa oluşsun, yarıdan bir fazlasının (A) Grubu nama yazılı hisse sahibi hissedarların çoğunluğunun göstereceği adaylar arasından seçilmesi şarttır" hükmü nedeniyle şirketin yönetimini elinde bulundurmaktadır. Park Grubu A grubu imtiyazlı hisseler in %50 sini (%15,92) devralmıştır. Bu devir sonucunda 8 kişilik yönetim kurulunda önceki üyelerden 4 üye istifa ederek yerlerine Park Grubu'ndan 4 yeni üye seçilmiştir. 23.10.2000 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile, yönetim kurulu üyeleri A grubu ve B grubu olarak ikiye ayrılmış, A ve B grubundan birer üyenin imzasıyla şirketin temsil edilebileceği düzenlenmiştir. Bu karara göre; A grubu üyeler D B (Yönetim Kurulu Başkanı), Ö Ş B , Z M , M D olarak, B grubu üyeler T C (Yönetim Kurulu Başkan Vekili) İ B , E A , S Y olarak belirlenmiştir. Ancak A grubu hisselere sahip olan Bilgin ve Park gruplarının yönetim kurulunun oluşumu konusunda anlaşamamaları durumunda yönetimin nasıl oluşacağı belirsizdir. Bu noktada, Bilgin Grubu karşısında şirketin hisse lerine sahip tarafların yönetim kuruluna aday göstermesi durumunda ortaya çıkacak anlaşmazlık şirketin Türk Ticaret Kanunu hükümlerince kayyum tarafından yönetilmesini gerektireceğinden taraflar, kilitlenme halinde uzlaşmak zorunda kalacaklardır. Bir başka deyişle, şirketin ortak kontrol altında olduğunun kabulu gerekmektedir. 7.1. 2001 sonrası şirket kontrolünün fiilen Bilgin Grubu'na geçmesi, ve Nisan ayındaki genel kurul toplantısında bu durumun resmiyet kazanması, işlemlerin yapıldığı tarihteki kontrolü n yarısının devri amacı ve iradesini değiştirmemektedir. Dolayısıyla 9 REKABET KURUMU Yönetim Kurulu'nun yapısı ve karar alma mekanizması bakımından, Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin Bilgin Grubu ile Park Grubu tarafından birlikte yönetildiği ve kontrol edildiği görülmektedir. Bu çerçevede işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2/1. maddesinin (b) bendinde yer alan, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi ve ren araçları devralması veya kontrol etmesi." hükmü doğrultusunda bir devralma işlemidir. 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinin " Bu Tebliğ in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Re kabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur " hükmü ile hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin 1999 yılı cirosunun 73 Trilyon TL. olması nedeniyle söz konusu işl em Rekabet Kurulu nun iznine tabidir. Devir işlemi sonucunda, Sabah Yayıncılık A.Ş. imtiyazlı hisselerinin yarısını devralan Park Grubu'nun ilgili pazarlarda ya da bu pazarları etkileyebilecek herhangi bir ürün pazarında faaliyetinin bulunmaması dolayısıy la, 4054 sayılı Kanun'un 7/1. maddesi kapsamında ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemin e izin verilmesinde bir sakınca görülmemektedir. H.2.2. Park Grubuna Ait Sabah Yayıncılık A.Ş. Hisselerinin MTM'ye Devri H.1. sayılı bölümde belirtildiği üzere, Dinç BİLGİN, Etibank A.Ş.'nin TMSF'ye devrinden sonra MTM ile anlaşmış ve şirketlerin kontrolü nü bu konsorsiyuma devretmiştir. Bu genel devir işleminin bir parçası olarak, Park Grubu da Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerini Bilgin Grubu'nun diğer şirketlerinin yönetimini hisse değişikliği olmaksızın devralan MTM'ye devretmiştir. Böylece fiili olarak Gr ubun tüm yönetimi MTM ye devredilmiş olmaktadır. Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin Park Grubu'nda bulunan hisselerinin MTM'ye devri Sabah Yayıncılık A.Ş. tarafından 22.12.2000 tarihinde Kurul'a yapılan başvuruyla bildirilmiştir. H.2.2.1. İşlemin Tarafları Bir önce ki bölümde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin bir kısmı Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş, Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş, Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi v e Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş, E A ve T C e devredilmişti. Aynı bölümde, hisseleri devralan gerçek ve tüzel kişilerin Park Grubu ekonomik bütünlüğü içerisinde tek teşebbüs olarak ele alınması gerektiği ifade edilmişti. Sonuç olarak bildiril en bu işlemin devreden tarafında Park Grubu yer almaktadır. Bununla birlikte, olayların gelişimi bölümünde açıklandığı gibi, Bilgin Grubu da toplam borçlarına kefil olması karşılığında kendi hisselerinin tamamını MTM'ye devretme konusunda sözlü bir anlaşma yapmış ve fiilen bu anlaşma uygulanmış ise 10 REKABET KURUMU de, anılan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle bu hisselerin resmen devri gerçekleştirilememiştir. İşlemin diğer tarafında ise, MTM bulunmaktadır. Şirket, resmi olarak 6.12.2000 tarihinde kurulmuş ve ana sözleşmesi 11.12.2000 ve 5193 sayılı Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanmıştır. MTM Yönetim Kurulu; M. E K , T C , H M V , O B , M K T 'dan oluşmaktadır. Şirket ana sözleşmesine göre yönetim kuruluna seçilen üyelerden herhangi ikisinin müştereken vaz edecekler i imzaları ile şirket en geniş yetkilerle temsil edilebilecektir. Yapılan incelemelerde hisse yapısına ve yönetim kurulu kararlarının alınmasına ilişkin olarak Park Holding vekili ve MTM Yönetim Kurulu Üyesi Av. M. K T , MTM içerisinde Park Grubu'nun %20 Çukurova Grubu ve MV Holding in toplam %80 oranında pay sahibi olduğunu, şirketin yönetiminin müştereken hiç bir ortağa imtiyaz tanınmaksızın TTK hükümlerine göre sürdürüldüğünü, Çukurova Grubu ndan S S Ç ise MTM içerisinde yaklaşık olarak Park Grubu'nu n %20, Çukurova Grubu nun %60, MV Holding in %20 paylarının bulunduğunu, yönetimin bu üç grubun ortak kararlarıyla sürdürülmesinin öngörüldüğünü belirtmiştir. Ana sözleşme ve yönetim kurulunun oluşumu tarafların yukarıda yer alan ifadeleriyle birlikte değ erlendirildiğinde, MTM in anılan üç grubun ortak kontrolünde olduğu ortaya çıkmaktadır. İşlemden önce ve işlem sonrası Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin ortaklık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Ancak bu tabloda devirden sonra Bilgin Grubu'nda kaldığı gör ülen hisselerin, resmen MTM'ye devri gerçekleştirilememiş ise de, D B 'in Sabah gazetesinde kamuoyuna ilan ettiği üzere, Bilgin Grubu şirketten fiilen tamamen elini çekmiş ve yönetimi tamamen MTM'ye devretme iradesini uygulamıştır. Tablo 3. Sabah Yayıncıl ık A.Ş. Ortaklık Yapısı Hissedarlar Devir Öncesi ( %) Devir Sonrası ( %) Medya Holding A.Ş. 15.93 15.93 BİLGİN Holding A.Ş. 2.86 2.86 Medya Int. 8.15 8.15 Etibank A.Ş. 17.36 17.36 Halka arz 39.78 39.78 Penyelüks Teks. San. ve Tic. A.Ş 3.33 - Park Marina İşl. Tur. Deniz. ve Tic. A.Ş 3.33 - Park Savunma San. Oto. Teks. Gıda İnş. Ziraat Tıbbi ve Kim. Malz. Ekip. Tic. A.Ş. 3.33 - T C 5.00 - E A 0.93 - MTM Haber Yatırım ve Tic. A.Ş. - 15.93 11 REKABET KURUMU H.2.2.2. İlgili Pazar Gerçekleştirilen işlemin Sabah Yayıncılık A.Ş. hisseleriyle ilgili olması nedeniyle, bir önceki işlem ile ilgili belirlenen ürün pazarları bu işlem için de geçerli olacaktır. Bu nedenle, işlemin değerlendirilmesinde esas alınması gereken pazarlar, "ulusal günlük spor gazeteleri pazarı" ve Sabah gazetesinin de içerisinde bulunduğu "okuyucu bağlılığı az ve fiyat değişikliklerine duyarlı ulusal günlük siyasi gazeteler pazarında yer alan medya gruplarının birincil gazetelerinin (Hürriyet, Milliyet, Akşam, Star) oluşturduğu günlük siyasi g azete pazarı"nı da içerisine alan gazete yayıncılığı pazarıdır. Bu işlem için de ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları"dır. H.2.2.3. Değerlendirme Park Grubu nun elinde bulundurduğu Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin bir kısmının MTM ye dev ri işlemi, hisselerin oranı, bu hisselerin yönetimde sağlayacağı haklar bakımından bir önceki işlemle benzer niteliktedir. Bu nedenle, 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından bir önceki bölümde işlemin niteliği ile ilgili yer verilen değerlendirmeler, bu işlem içi n de geçerlidir. Dolayısıyla söz konusu devir işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ in 2/1. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma dır ve Sabah Yayıncılık A.Ş. nin 1999 yılı cirosunun 73 trilyon TL olduğu göz önüne alındığında söz konusu işlem Rekabet Kurulu n un iznine tabidir. Ancak işlem sonrasında, Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin hisse yapısında meydana gelen değişikliğin pazardaki etkisi bir önceki işlemden farklıdır. Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin Park Grubu na devri sonucunda ortaya çıkan ortaklıkta Park Grubu nun ilgili pazarlarda herhangi bir faaliyetinin bulunmaması nedeniyle işleme izin verilmesinde bir sakınca görülmemiştir. Ancak Park Grubu nun hisselerini MTM ye devrinden sonra Sabah Yayıncılık A.Ş. de ortaya çıkan yapıda şirketin kontrolünün resmen yarısına fiilen tamamına sahip olan MTM in ortaklarından biri olan Çukurova Grubu nun ilgili pazarda faaliyeti bulunmaktadır. Çukurova Grubu nun ilgili pazarda faaliyet gösteren şirketlerinden; Aslı Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş., Türkiye'de Akşam gazete sini, Basın Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise Türkiye'de ve dünyada Güneş gazetesini yayınlamaktadır. Dolayısıyla Akşam ve Güneş gazeteleri Çukurova Grubu bünyesinde bulunmaktadır. Basın Yatırım Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Aslı Gazetecilik ve Matbaacılık A .Ş.'nin hissedar şirketlerinden bir kısmı aynı zamanda MTM'nin hissedarı konumundadır. MTM hissedarlarından biri olan Çukurova Grubu nun Akşam gazetesi ile Sabah Yayıncılık A.Ş. nin yayını olan Sabah gazetesinin aynı ürün pazarında bulunması nedeniyle, dev ir işlemi sonucunda ilgili ürün pazarının rekabetçi yapısının nasıl etkileneceğinin belirlenebilmesi için pazarda yer alan gazetelerin pazar paylarının hesaplanması ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu hesaplama pazarda yer alan gazetelerin yıllı k bazda günlük ortalama net satışları dikkate alınarak yapılmıştır. Gazetelerin 2000 ve 2001 yıllarında ortalama günlük net satışları, sırasıyla 4.735.500 ve 3.518.000 adet olarak gerçekleşmiştir.1 1 2001 yılına ait rakamlar incelemenin yapıldığı ilk dört aya aittir. 12 REKABET KURUMU Medya gruplarının birincil gazetelerinden oluşan günlük siyasi gazete alt pazarında yer alan gazetelerin pazar payları incelendiğinde; Doğan Grubu'nun (Hürriyet, Milliyet) 2000 yılında %43 ve 2001 yılının ilk 4 ayında % . 'lik payla lider konumda bulunduğu, Bilgin Grubu nun (Sabah) aynı dönemlerde % ve % Çuku rova Grubu'nun (Akşam) ise % . ve % . pazar paylarının olduğu görülmektedir. Günlük spor gazeteleri pazarında Bilgin Grubu'nun % payı bulunmakla birlikte Çukurova Grubu'nun faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, bu pazardaki rekabetçi yapıda işlemden sonra h erhangi bir değişiklik meydana gelmeyecektir. Yukarıda belirtilen pazar payı rakamlarından görüleceği üzere, Bilgin ve Çukurova Grubu'nun pazar payları toplamı olan % ve % oranları Doğan Grubu nun pazardaki lider konumunu değiştirmemektedir. Bilgin Gr ubu nun ekonomik sorunlar nedeniyle medyada etkinliğini sınırlaması ve Doğan Grubu nun pazardaki payını artırması karşısında, bu yeni yapının pazardaki rekabeti artıracağı görülmektedir. Bu nedenle devir işlemi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile yasaklana n bir hakim duruma ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesine yol açmayacaktır. Dolayısıyla Park Grubu nun Sabah Yayıncılık A.Ş. de sahip olduğu A Grubu nama yazılı hisselerini MTM ye devretmesi işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunma maktadır. H.2.3. Bilgin Grubu Şirketlerinden Sabah Yayıncılık A.Ş, Satel, BBD ve Medya Basın Servisleri'nde Çeşitli Tarihlerde Gerçekleşen Yönetim Kurulu Değişiklikleri H.2.3.1. Yapılan İşlemler ve Tara flar H.1. sayılı bölümde belirtildiği üzere, Bilgin Grubu nda başlayan ekonomik ve mali sıkıntılar ve Grubun bankasının TMSF ya devri nedeniyle Grubun ortağı olmak üzere anlaşılan Park Grubu'nun, tüm Grubu devralacak bir ortaklık arayışına girdiği ve M E K ve M V ile oluşturdukları konsorsiyum yoluyla D B ile anlaşarak Grubun tüm şirketlerini devralmak konusunda sözlü bir anlaşmaya vardığı anlaşılmıştır. Tarafların dosyada mevcut konuyla ilgili görüşlerine aşağıda yer verilmiştir: MTM Konsorsiyumun ortaklarından MV Holding A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı M V , MTM Bilgin Grubu nu tamamen devralmak için kurulmuş bir şirketti. Öngörülen plana göre D B Grubunu MTM e devredecek bunun karşılığında da konsorsiyum D B ve Grubunun borçlarını üstlenecekti. MTM konsorsiyumunun bir diğer şartı Dinç Bilgin in gruptan tamamen ayrılması ve yönetimin tümüyle MTM e devridir. Bu devrin ise TMSF ile yapılacak uzlaşma sonrası D.. B in üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldırılması sonrasında gerçekleştirilmesi öngörülmü ştür. Bu plan çerçevesinde Sabah Gazetesi ve ATV devralındı. Bu sürede bu kuruluşların günlük faaliyetlerini sürdürmesi için gerekli maddi destek sağlandı. Ancak söz konusu şirketlerle ilgili hiç bir stratejik karar alınmadı... 13 REKABET KURUMU İşlemin diğer tarafında y er alan Bilgin Grubu yöneticilerinden Medya Holding A.Ş. ve Sabah Yayıncılık A.Ş. Yönetim Kurulu üyesi M D , ... Grubun sahip olduğu Etibank ın 27.10.2000 tarihinde TMSF na devredilmesiyle grubun sıkıntıları daha da artmıştır. Bu nedenle Ciner grubu, M. E K (Çukurova Grubu) ile birlikte, BDDK ile uzlaşma sağlandıktan sonra gerekli devirlerin yapılması şartıyla Bilgin grubunun teşebbüsleri ve D B in şahsi malvarlığı üzerinde Grubun tüm borçlarını üstlenme karşılığında" tasarruf hakkını veren bir veka letname almışlardır. Bundan Sabah Yayıncılık ve ATV ye de sahip olan Satel Sabah Prodüksüyon A.Ş. şirketlerinin yönetim kurullarında Bilgin Grubundan Z M ve M D haricinde hiçbir üye kalmamıştır. Söz konusu üyeler mesleki bilgileri nedeniyle MTM in tal ebi üzerine görev almışlardır... şeklindeki ifadeleriyle Grubun MTM ye devredildiğini belirtmişlerdir. Bu ifadeler ve yapılan incelemelerde elde edilen bilgilere göre olayların şu şekilde geliştiği anlaşılmaktadır: i- Bilgin Grubu mali ve ekonomik krize gi rmiştir. ii- Bu durum karşısında ortaklık arayışları başlamıştır. iii- Park Grubu ile tüm grup şirketleri hisselerinin %25'i, kontrolün ise %50'sinin devri konusunda anlaşılmıştır. (Söz konusu anlaşma sözlü bir anlaşma olup, yalnız Sabah Yayıncılık A.Ş.'de hisse de vri gerçekleşmiştir.) iv- Yukarıdaki sözlü anlaşma uyarınca 20.10.2000 tarihi itibarıyla Park Grubu, Bilgin Grubu'na dahil şirketlerin (Sabah Yayıncılık A.Ş., BBD ve Medya Basın Servisleri) yönetim kurullarında yer almaya başlamış ve bu şirketlerde yönetimin y arısı Park Grubu'na geçmiştir. v- 27.10.2000 tarihinde Bilgin Grubu'nun kontrolünde bulunan Etibank A.Ş. TMSF'ye devir edilmiştir. vi- Bankanın devri sonrası, Bilgin Grubu Park Grubu'nun da taraf olduğu MTM konsorsiyumu ile sözlü anlaşmaya varmıştır. vii- Bu sözlü an laşma uyarınca 30.11.2000 tarihi itibarıyla MTM konsorsiyumunu temsil eden üyeler, Bilgin Grubu'nun borçlarına karşılık yukarıda belirtilen şirketlerde tek başlarına yönetime gelmişlerdir. viii- 7.1.2001 tarihinde Dinç Bilgin geri döndüğünü açıklamıştır. ix- Bu açık lama sonrasında MTM yönetimindeki şirketler tekrar fiilen Bilgin Grubu tarafından yönetilmeye başlanmıştır. x- Şirketlerin çeşitli tarihlerde yapılan genel kurulları ile yönetimde MTM konsorsiyumunu temsilen yer alan üyeler yerine Bilgin Grubu üyeleri yeniden yönetim kurullarında görev almışlardır. Yukarıda yer verilen ve 20.10.2000, 30.11.2000 ve genel kurul tarihleri çerçevesinde üçe bölünen süreçlerin her birinin rekabet hukuku açısından değerlendirilmesi işlemin ilgili olduğu her şirket için ayrı yapılmışt ır. Aşağıda öncelikle Bilgin Grubu şirketlerinde ortaya çıkan yönetim kurulu değişikliklerine ilişkin tespitlere yer verilecektir. Sabah Yayıncılık A.Ş. Önceki bölümlerde şirketin yönetiminde hak sahibi olma yetkisi veren hisselerin yarısının başlangıçta Park Grubu'na daha sonra aynı hisselerin Park 14 REKABET KURUMU Grubu'ndan MTM'ye devri değerlendirilmiştir. Ancak pay senetlerinin devri olmaksızın şirket yönetiminin bir bütün olarak MTM'ye devri Bilgin Grubu'na ait yönetim kurulu üyelerinin tek tek istifa ederek yerlerin e MTM Grubu'nu temsil eden kişilerin gelmesiyle sağlanmıştır. Park Grubu'ndan MTM'ye yapılan hisse devri ile yönetimin Bilgin -Park Grupları ortak yönetiminden MTM yönetimine geçmesi bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda yapılan tespitler aşağı daki gibidir: 23.10.2000 tarihi itibarıyla Sabah Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulu aşağıdaki isimlerden oluşmuştur: A Grubu (Bilgin Grubu) : D B , Z M , Ö Ş B , G M , M D B Grubu (Park Grubu) : T C , İ B , E A , S Y Yönetim: Kararlar A ve B grupl arından birer kişinin müşterek imzası ile alınmaktadır. 30.11.2000 tarihinde Sabah Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulundaki Bilgin Grubu üyeleri istifa ederek yerlerine MTM nin Çukurova Grubu ve MV Holding tarafının üyeleri geçmiştir. Yapılan değişikliklerle an ılan tarihte Sabah Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulunun şu üyelerden oluştuğu görülmektedir: A Grubu (Çukurova Grubu) : M B E , B İ , S S Ç , Z M 2, A T T B Grubu (Park Grubu) : İ B , A S Ç , E... A Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer ki şinin müşterek imzası ile alınmaktadır. Şirket'in bu şekilde yönetimi 7 Ocak 2001 tarihine kadar devam etmiş ve bu tarihte D B mevcut ihtiyati tebdir nedeniyle resmi olarak sahibi olduğu grubunun başına geri dönmüştür. Bu tarihten itibaren MTM üyeleri re smi olarak kontrolün %50'sine sahip oldukları şirkette, kontrole etki edememişler, yönetim kurulu üyesi olmalarına rağmen şirket, fiilen Bilgin Grubu tarafından yönetilmiştir. Raportörlerin Bilgin Grubu yöneticilerinden Medya Holding A.Ş. ve Sabah Yayıncıl ık A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi M D ile yaptığı görüşmede, M D Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin devriyle ilgili olarak ...Ancak yönetimin MTM e geçmesiyle Bilgin grubu şirketlerinde beklenen iyileşmenin gerçekleşmemesi, finansal sıkıntıların devam etmesi, mesle ki faaliyetlerin istenen şekilde gitmemesi (gazete ve televizyonda sorunlar yaşanması gibi) üzerine şirketlerin değerinin daha da düşmemesi için yapılan sözlü anlaşmanın aksine D B 7 Ocak 2001 tarihinde işlerin başına tekrar dönerek fiilen yönetimi devra lmıştır. 20 Nisan 2001 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısı ile de Sabah Yayıncılık A.Ş. nde yönetim kurulunu tamamı Bilgin Grubu üyelerinden oluştuğunu belirtmiştir. Park Holding A.Ş. vekili ve MTM Haber Yatırım ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi Av. M. K T bu konuda şunları ifade etmiştir: 7 Ocak 2001 de D B in dönüşü sonrasında ise bu yönetim kurulu üyeleri kağıt üzerinde yönetimde yer alsalar da şirket binasına girmek de dahil olmak üzere herhangi bir şekilde şirket idaresine etki etmemişl erdir. Bu dönemde fiili olarak şirketin Doğan Grubu nun desteği ile Bilgin Grubu tarafından yönetildiği bilinmektedir. 20 Nisan 2001 tarihinde 2Z M Bilgin Grubu üyesi olmasına rağmen MTM'nin talebi üzerine mesleki bilgilerinden dolayı yönetim de kalmıştır. 15 REKABET KURUMU yapılan genel kurul toplantısında MTM üyeleri yönetim kuruluna aday olmamış yeni yönetim Bilgin Grubu üyeleri tar afından oluşturulmuştur. 20 Nisan 2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantıları ile yönetim yeniden resmi olarak Bilgin Grubuna geçmiştir. Bu tarihteki yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki gibidir: D B , Ö Ş B , Z M , M D , H İ E , S E , S G... Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır. Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. Yönetim Kurulu değişiklikleri: 30.11.2000 tarihinden önceki yönetim kurulu üyeleri aşağıdaki gibidir: Ö Ş B , T İ , Z M , M D , F E , Z S Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır 30.11.2000 tarihindeki değişiklik sonrası yeni yönetim kurulu üyeleri: A Grubu (Çukurova Grubu) : M B E , S S Ç , M D 3, A T T B Grubu (Park Grubu) : İ B , N Ö Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer kişinin müşterek imzası ile alınmaktadır. 15 Mayıs 2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyeliklerinin tamamına Bilgin Grubunu temsil eden kişiler seçilmiştir. Yönetim Kurulu aşağıdaki gibidir: Ö Ş B , Z M , M D , S E , S . G Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır Birleşik Basın Dağıtım A.Ş. 20.10.2000 tarihine kadar Şirket, aşağıda isimleri yazılı olan Bilgin Grubu üyeleri tarafından yönetilmiştir. Yönetim Kurulu: Ö Ş B..., Z M , M D , A P , Y Ü . Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır 20.10.2000 tarihindeki değişikliklerden sonra oluşan yeni yönetim kurulu aşağıdaki gibidir: A Grub u (Bilgin Grubu) : Ö Ş B , Z ., M . D , B Grubu (Park Grubu) : M.K . T ., İ . B ., S . Y . Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer kişinin müşterek imzası ile alınmaktadır. 30.11.2000 tarihindeki değişiklik sonrası yeni yönetim kurulu üyeleri: A Gr ubu (Çukurova Grubu) : M . B E , S . S . Ç , M D , A..T T.., V S Ç 4 B Grubu (Park Grubu) : İ B Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer kişinin müşterek imzası ile alınmaktadır. 10.1.2001 tarihli yönetim kurulunda yapılan değişiklerle Bilgin Grub u tekrar şirketin yönetimini eline almıştır: Ö Ş B .,.. M . D ., ..F . .Y , A . ..P ., Y . Ü... (Bilgin Grubu). Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır 3M D Bilgin Grubu üyesi olmasına rağmen MTM'in talebi üzerine mesleki bilgilerinden dolayı yönetimd e kalmıştır. 4Yay-Net Matbaac ılık ve Yayıncılık Sanayi A.Ş. temsilcisi. 16 REKABET KURUMU Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. 20.10.2000 tarihine kadar şir ket, aşağıda isimleri yazılı olan Bilgin Grubu üyeleri tarafından yönetilmiştir. Yönetim Kurulu: D . B ., Ö . Ş . B ., M . D , Ş K ., M .S K ., C . H P... Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır 20.10.2000 tarihindeki deği şikliklerden sonra oluşan yeni Yönetim Kurulu aşağıdaki gibidir: A Grubu (Bilgin Grubu) : D . B ., Ö . Ş B ., M . D ., C . H . P . B Grubu (Park Grubu) : T . C .., M ..K T , İ . B , S . Y . Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer kişinin müşterek im zası ile alınmaktadır. 30.11.2000 tarihindeki yönetim kurulu üyeleri: A Grubu (Çukurova Grubu) : M . B E , S S . Ç , M D ., A...T . T , B İ . B Grubu (Park Grubu) : İ . B ., E A , N . Ö Yönetim: Kararlar A ve B gruplarından birer kişinin müşterek imz ası ile alınmaktadır. 22.3.2001 tarihinde yapılan genel kurul toplantısı sonrasında oluşan yönetim kurulu aşağıdaki gibidir: Ö Ş B , M D , A S E , (Bilgin Grubu). Yönetim: Kararlar herhangi iki üyenin müşterek imzası ile alınmaktadır H.2.3.2. İşlemle rin 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi Yukarıda belirtilen yönetim kurulu değişiklikleriyle anılan teşebbüslerin yönetimlerinin sırasıyla; 1- Bilgin Grubu yönetiminden Bilgin -Park Grubu ortak yönetimine, 2- Bilgin -Park Grupları ortak yönetiminden MTM'nin yönetimine, 3- MTM yönetiminden Bilgin Grubu yönetimine geçişiyle meydana gelen yoğunlaşmaların rekabet hukuku açısından değerlendirilmesi yapılacaktır. i - Pay Devri Olmaksızın Yönetim Değişikliği 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendinde "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi" birleşme ya da devralma sayılan hall erden birisi olarak sayılmıştır. Bu bentte geçen "kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi" ifadesi ile öngörüldüğü üzere, herhangi bir hisse devri olmadan da yönetimin kontrol edilmesi bir devralmadır. Aynı maddenin devamında "bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı v eya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir. 17 REKABET KURUMU Kontrol hak sahipleri ya da bir sö zleşmeye göre hakları kullanmaya yetkili kılınmış olan veya böyle bir hak ve yetkisi olmamakla birlikte fiilen bu hakları kullanma gücüne sahip olan kişiler veya teşebbüsler tarafından elde edilmiş kabul edilir. " denilerek kontrolün fiilen ya da hukuken b ir teşebbüs üzerinde etki uygulamayı sağlayan araçlarla o teşebbüsün etkilenmesi anlamına geldiği, hak sahibi ya da sözleşmeyle bu hakları kullanmaya yetkili olmasalar bile fiilen bu hakları kullananlar tarafından da kontrolün elde edilebileceği belirtilmi ştir. Bu işlemlerde önce Park Grubu (Bilgin Grubuyla ortak olarak) sonra MTM ve daha sonra da Bilgin Grubu, herhangi bir hisse devri olmaksızın Bilgin Grubu şirketlerinin yönetimlerini ele alarak bu şirketlere etki etme olanağını elde etmiştir. Sözü edilen yönetim kurulu değişikliklerinin tamamı yönetim kurulu karar defterine işlenmiştir. Her değişiklik sonrası, bir önceki duruma göre yeni bir yoğunlaşmanın (yeni bir durum olarak kontrolun tek başına ya da ortak olarak kullanılması) ortaya çıkması, yapılan işlemlere 1997/1 sayılı Tebliğ'de belirtilen kontrolün değişmesiyle ilgili koşulun gerçekleştiğini göstermektedir. Bu noktada dikkate alınması gereken husus, her işlemin bağımsız bir karakter taşıdığı ve süreklilik niyetiyle yapılmış olduğudur. Her değiş iklik sonrası yeni yönetimin almış olduğu kararların niteliği ya da ne kadar süreyle yönetimde kaldığı bu işlemlerin devralma olup olmadığının tespitinde değerlendirmeye alınmamıştır. Çünkü oluşan her bir yönetim kurulu şirketleri tam anlamıyla yönetme güc üne sahiptir. Bir başka deyişle o yönetimlerin hangi kararları almış olduğu değil, söz konusu kararları alabilme yetkisine sahip olup olmadıkları değerlendirmede başlıca kriter olarak ele alınmıştır. Bir başka ifadeyle taraflar işlemleri yaparken bu işleml eri ne kadar süreceğini başlangıçta öngörmemişlerdir. Ancak yönetim kurullarında yapılan her üye değişikliği o şirketin kontrolünde değişiklik meydana getirmez. Kontrolün başka bir teşebbüsün tarafına geçtiği ya da paylaşıldığı bir durumun ortaya çıkması için yönetim kurulu üyeliklerine gelen kişilerin kararlarında hangi teşebbüsü temsil ettikleri ve oluşan yeni yönetim sonrası bir yoğunlaşmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti değerlendirme açısından önemlidir. Aşağıda Bilgin Grubu şirketlerinde yö netim kurulu üyeliklerine gelen kişilerin hangi grupları temsil ettiği belirtilmektedir. Buradan da görüleceği üzere yapılan yönetim kurulu değişikliklerinin şirketin kontrolünü değiştirme amacı ve iradesiyle yapılmış olduğu ve şirketlerin kontrolünde deği şiklik yapıldığı anlaşılmaktadır. Her yönetim değişikliği sonrası yaratılan yoğunlaşmaların tespiti, yönetime gelen isimlerin hangi grupları temsil ettiği, bir başka deyişle hangi ekonomik bütünlük içerisinde yer aldığı gösterilerek yapılmıştır. M B . E , S . S . Ç , B İ ve A..T l T Çukurova Grubu şirketlerinde görev almakta olup, bu durum Basın Yatırım Sanayi ve Tic. A.Ş. tarafından gönderilen yazı ile teyit edilmiştir. Bu üyelerden M B E , S S Ç ve A T T aynı zamanda Satel, BBD, Medya Basın Servisleri'nde yönetim kurulu üyeliği yapmışlardır. Bekir İRDEM ise Medya Basın Servisleri'nde yönetim kurulu üyeliğinde bulunmuştur. 18 REKABET KURUMU Park Grubu'ndan ise bu şirketlerin yönetim kurullarında; T C (Sabah Yayıncılık A.Ş. ve Medya Basın Servisleri) İ . B . ( şirketlerin tamamında), N i Ö (Satel, Medya Basın Servisleri), A . S Ç . (Sabah Yayıncılık A.Ş.) ve E . A (Sabah Yayıncılık A.Ş., Medya Basın Servisleri), K T (Medya Basın Servisleri, BBD'de), S Y (Medya Basın Servisleri, BBD ve Sabah Yayıncılık A.Ş. ) yer almışlardır. Adı geçen şahıslar Park Grubu'na dahil şirketlerde görev almakta ve çeşitli şirketlerinde hisse sahibi/yönetim kurulu üyesi olarak bulunmaktadırlar. Yukarıda adı geçen şahısların Park Grubu'ndaki görevleri: T C : Park Grubu'nun sahibi. E A . : Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortağı ve Yönetim Kurulu Üyesi, Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş. Ortağı ve Yönetim Kurulu Üyesi, Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş Ortağı ve Yönetim Kurulu Üyesi N . Ö : Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi K . T.. : Park Holding Hukuk Grubu Başkanı A S . Ç .: Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş. Yönetim Kurulu Üyesi. Yukarıda bahsedilen Park Grubu yöneticisi ve/veya hissedarları, yönetim kurullarının A ve B grubu üyelere bölündüğü durumlarda aynı grup içerisinde yer almışlardır. ii- Kontrolün Devri Halinde Bildirim Yükümlülüğü Yukarıda açıklanan yönetim kurulu d eğişikliklerinin "devralma" işlemi olması nedeniyle, işlemler sonucunda ilgili ürün pazarlarında Rekabet Kurulu'na izin başvurusunu gerektirecek eşiklerin aşılıp aşılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Gazete yayıncılığı pazarında faaliyet gösteren Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin 1999 yılı cirosu 73 trilyon TL., televizyon yayıncılığı pazarında faaliyet gösteren Satel in 2000 yılı cirosu yaklaşık 72 trilyon TL., gazete ve dergi dağıtım pazarında faaliyet gösteren BBD nin 2000 yılı cirosu 179 trilyon TL., gazete ve dergi reklam ve ilan yerleri satışı pazarında faaliyet gösteren Medya Basın Sevisleri nin 2000 yılı cirosu ise 108 trilyon TL. olarak gerçekleşmiştir. Yukarıda yer alan bilgilerden, şirketlerin cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ'de belirlenen eşiği aştığı ve bu nedenle önceki bölümlerde açıklanan her devir işleminin gerçekleşmeden önce Rekabet Kurulu'na bildirilerek izin alınması gerektiği ortaya çıkmaktadır. iii- Bildirime Tabi İşlemler ve 4054 Sayılı Kanun'un 11. Maddesi İşlem sonucunda el değiştiren yönetimlerin sürecin sonunda tekrar eski sahiplerine (Bilgin Grubu) geçmesi bir başka deyişle eski halin devamı söz konusu olduğundan Rekabet Kurulu'na bildirilmeyen bu işlemlerin 4054 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (a) bendi çerçevesinde aynı Kanun'un 7. maddesine aykırı olup olmadığının değerlendirilmesine gerek kalmamıştır. 19 REKABET KURUMU I- GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK Dosya konusu işlemlerin, 2000 yılı ikinci yarısında Bilgin Grubu'nun içinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar nedeniyle ortaya çıkan ortaklık arayışlarının bi r sonucu olduğu anlaşılmaktadır. Bu işlemlerin hukuki altyapılarının eksik olması ve devirler sonrasında oluşan yeni yapıların nasıl yönetileceğinin kurallarının yazılı olarak belirlenmemesi, işlemlerin değerlendirmesinde önemli bir zorluk olarak ortaya çıkmıştır. Bildirime konu ilk işlem Medya Holding A.Ş. (Bilgin Grubu)'nin Sabah Yayıncılık A.Ş.'ndeki yönetimde kontrolü sağlayan A grubu nama yazılı hisselerinin yarısının Park Grubu (Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş, Park Marina İşletmeciliği Turiz m Denizcilik ve Ticaret A.Ş, Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş, E A . ve T . C .)'na devri işlemidir. Bu işlem sonucunda; Park Grubu'ndan 4 üye 8 kişilik Sabah Yayıncılık A.Ş. Yönetim Kurulu'na girmiş ve alınan kararla her iki gruptan birer üyenin imzasıyla şirketin en geniş şekilde temsil edileceği belirtilmiştir. Şirket Ana Sözleşmesi'nin, yönetim kurulunun A grubu nama yazılı hisse sahiplerinin göstereceği adaylar arasından seçileceğ ine ilişkin 9. maddesinin, gruplar arasındaki anlaşmazlık durumunda nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizlik bulunmakla birlikte devredilen hisselerin istendiği takdirde devralan teşebbüse yönetimde ortak olma hakkını vereceği açıktır. Bu nedenle anılan de vir işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi anlamında bir "devralma" niteliği taşımaktadır. Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin 1999 yılı cirosunun 73 trilyon TL. olduğu düşünüldüğünde işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi kapsamında Rekabet Kurulu'nun iznine tabidir. Bu çerçevede, Park Grubu'nun ilgili pazarda faaaliyet göstermemesi nedeniyle, pazarın yapısında değişiklik olmayacağından, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. İkinci işlem ise, bir önceki işlemde Park Grubu'na devredilen Sabah Yayıncılık A.Ş. hisselerinin, Bilgin Grubu'nun medyadaki teşebbüslerini devralan MTM konsorsiyumu tarafından kurulan MTM Haber Yatırım ve Ticaret A.Ş.'ye devredilmesidir. Bu işlem de 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir "devralma"dır ve huku ki geçerlilik kazanabilmesi için işlemin taraflarınca Rekabet Kurulu'ndan izin alınması gerekmektedir. Bu işlemin değerlendirilmesinde ise, MTM içerisinde yer alan Çukurova Grubu'nun varlığı ve bu Grubun yazılı basın sektöründeki faaliyetleri nedeniyle ilg ili ürün pazarlarında ortaya çıkan yapı önem kazanmaktadır. Bu noktada Çukurova Grubu'nun MTM yönetimine ortak olduğu, bu ortaklığın da Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin resmen yarısına ortak olacağı, fiilen ise tümünü yöneteceği gözönünde bulundurulmalıdır. Günlü k spor gazeteleri pazarında Çukurova Grubu'nun herhangi bir faaliyetinin bulunmaması nedeniyle bu pazarda işlem sonucunda bir değişiklik olmayacaktır. Medya Gruplarının birincil gazetelerinden oluşan günlük siyasi gazeteler alt pazarında ise Sabah Yayıncıl ık A.Ş.'nin Sabah Gazetesi ile Çukurova Grubu'nun 20 REKABET KURUMU Akşam gazeteleri bulunmaktadır. Sabah gazetesinin 2000 yılında bu pazardaki payı %28 ve 2001 yılının ilk dört ayında % , Akşam gazetesinin ise aynı dönemde pazar payı sırasıyla % ve % olarak gerçekleşmişt ir. Doğan Grubu (Hürriyet ve Milliyet)'nun aynı pazardaki payı ise % ve % 'tir. Görüldüğü üzere Akşam ve Sabah'ınĞ pazar paylarının toplamı dahi Doğan Grubu'nun pazardaki liderlik konumunu değiştirmemektedir. Bu nedenle işlem sonrası Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmadığı, dolayısıyla işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı anlaşılmıştır. Nihai İnceleme çerçevesinde resen incelenen diğer işlemler Bilgin Grubu şirketlerinin MTM'ye devredilmesiyle ilgilidir. Yapılan incelemelerde P ark Grubu'nun Sabah Yayıncılık A.Ş.'de hisse devri sonucunda yönetime ortak olmasının yanı sıra 20.10.2000 tarihinde BBD ve Medya Basın Servisleri'nin yönetim kurullarına hisse değişikliği yapılmaksızın girdiği ve yönetimine ortak olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, MTM üyelerinin 30.11.2000 tarihinde Sabah Yayıncılık A.Ş., BBD, Satel ve Medya Basın Servisleri yönetim kurullarına girip yönetimi ele almalarına kadar devam etmiştir. MTM taraflarının temsilcileri, 30.11.2000 tarihinde Sabah Yayıncılık A.Ş., BBD, Satel ve Medya Basın Servisleri yönetim kurulu üyeliklerine gelmişlerdir. Bu durum 7.1.2001 tarihine kadar sürmüş ve bu tarihte önce fiili olarak, daha sonraki tarihlerde yapılan genel kurullarla da hukuki olarak şirketlerin kontrolü Bilgin Grubu'na ge çmiştir. Bu işlemler ile önce Park Grubu sonra MTM daha sonra da Bilgin Grubu herhangi bir hisse devri olmaksızın Bilgin Grubu teşebbüslerinin yönetimlerini ele alarak bu şirketlere etki etme olanağını elde etmiştir. Bu yönetim kurulu değişikliklerinin tam amı yönetim kurulu karar defterine işlenmiştir. Her yönetim kurulu değişikliği sonrası (kontrolün tek başına ya da ortak olarak kullanılması şeklinde) bir önceki duruma nazaran yeni bir yoğunlaşmanın ortaya çıkması nedeniyle, yapılan işlemler 1997/1 sayıl ı Tebliğ'de kontrolün değişmesiyle ilgili belirtilen koşulları taşımaktadır. Bu nedenle; - 20.10.2000 tarihinde Park Grubu üyelerinin BBD ve Medya Basın Servisleri yönetim kurullarına girerek adı geçen şirketlerin kontrolünü Bilgin Grubu ile paylaşmaları, - 30.11.2000 tarihinde MTM üyelerinin Satel, BBD, Medya Basın Servisleri yönetim kurullarına gelerek şirketlerin kontrolünü MTM adına sağlamaları, - 7.1.2001 tarihinden itibaren Bilgin Grubu'nun bu şirketlerin kontrolünü önce fiilen daha sonra yapılan genel kuru llarla hukuken tek başına yeniden ele alması işlemlerinin her biri ayrı ayrı 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemidir. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi, hangi tür birleşme ya da devralmaların geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu ndan izin alınması gerektiğini Rekabet Kurulu nun çıkaracağı Tebliğ ile ilan edeceğini belirtmektedir. Bu amaçla çıkarılan ve 1997/1 sayılı Tebliğ in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde, tarafların ilgili ürün pazarındaki to plam cirolarının 25 trilyon TL. yi ya da toplam pazar payının %25 i 21 REKABET KURUMU aştığı durumlarda, bu işlemlerin hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Kurul a bildirilerek izin alınması gerektiği hükme bağlanmıştır. Grupların toplam ciroları bir yana, üzerinde işlem ya pılan Sabah Yayıncılık A.Ş.'nin 1999 yılı cirosunun 73 trilyon TL., televizyon yayıncılığı pazarında faaliyet gösteren Satel in 2000 yılı cirosunun yaklaşık 72 trilyon TL., gazete ve dergi dağıtım pazarında faaliyet gösteren BBD nin 2000 yılı cirosunun 179 trilyon TL., gazete ve dergi reklam ve ilan yerleri satışı pazarında faaliyet gösteren Medya Basın Sevisleri nin 2000 yılı cirosunun ise 108 trilyon TL. olarak gerçekleştiği dikkate alındığında, bu şirketleri kapsayacak devir işlemlerinin Tebliğlerle beli rlenen ciro eşiklerini aştığı ve bu nedenle her bir devir işleminin gerçekleşmeden önce Rekabet Kurulu'na bildirilerek izin alınması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Anılan işlemlerle el değiştiren yönetimlerin sürecin sonunda tekrar Bilgin Grubu'na geçmesi n edeniyle, bir başka deyişle eski halin devamı söz konusu olduğundan Rekabet Kurulu'na bildirilmeyen bu işlemlerin 4054 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (a) bendi çerçevesinde Kanun'un 7. maddesine aykırı olup olmadığının değerlendirilmesine gerek kalmamıştır . J- SONUÇ Yukarıda yapılan tespitler ve yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda; 1- Medya Holding A.Ş. nin Sabah Yayıncılık A.Ş. nde sahip olduğu hisselerinin bir kısmının Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş., Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcil ik ve Ticaret A.Ş., Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş., Ayhan Erhan AYGÜN ve Turgay CİNER e devretmesi işleminin; - 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesine dayanı larak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ' kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna, bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde, ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile, 2- Penyelüks Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş , Park Marina İşletmeciliği Turizm Denizcilik ve Ticaret A.Ş, Park Savunma Sanayi Otomotiv Tekstil Gıda İnşaat Ziraat Tıbbi ve Kimyevi Malzeme Ekipmanları Ticaret A.Ş, A. Erhan AYGÜN ve Turgay CİNER'in Sabah Yayıncılık A.Ş.'nde sahip olduğu hisselerin MTM Haber Yatırım ve Ticaret A.Ş.'ye devredilmesi işleminin; - 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna, bu işlem sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde, ilgili ürün pazarlarında hakim durum yaratılması veya mevcu t bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile, 3- 21.12.2000 tarihli Rekabet Kurulu kararında yer alan, Sabah Yayıncılık da dahil olmak üzere Bilgin Grubu nun medyadaki teşebbüslerinden Mehmet Emin 22 REKABET KURUMU Karamehmet (Çukurova Grubu), Turgay CİNER (Park Holding) ve Murat VARGI dan oluşan konsorsiyuma devrine ilişkin resen inceleme kapsamında ele alınan, - SATEL Sabah Televizyon Prodü ksiyon A.Ş.'nin; 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubundan MTM'ye geçmesi işleminin, 15.5.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubuna geçmesi işleminin, - Sabah Yayınc ılık A.Ş.'nin; 20.4.2001 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısı sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubuna geçmesi işleminin, - Birleşik Basın Dağıtım A.Ş.'nin; 20.10.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubundan Bilgin - Park Grupları ortak kontrolüne geçmesi işleminin, 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin -Park Grupları ortak kontrolünden MTM' e geçmesi işleminin, 10.1.2001 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubuna geçmesi işle minin, - Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş.'nin; 20.10.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin Grubundan Bilgin - Park Grupları ortak kontrolüne geçmesi işleminin, 30.11.2000 tarihinde yönetim kurulunda kontrolün Bilgin -Park Grupları ortak kontrolünden MTM' e geçmesi işleminin, 22.3.2001 tarihinde olağan genel kurul toplantısı sonrası yönetim kurulunda kontrolün MTM'den Bilgin Grubuna geçmesi işleminin, her birinin 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralma işlemi olduğuna OYÇOKLUĞU ile, ancak , her birinin bu işlemlerden önceki hale dönmesi dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 11/1. maddesinin (a) bendi kapsamında aynı Kanun'un 7. maddesine aykırı olup olmadığının değerlendirilmesine gerek kalmadığına OYBİRLİĞİ ile, 4. Bildirilmeyen ve süresi içerisin de bildirim yapılmadan gerçekleşen devralma işlemlerine ilişkin ceza verilmesi önerisi hakkında Hukuk Müşavirliği'nden görüş alınmasına OYBİRLİĞİ ile, karar verilmiştir. 23 REKABET KURUMU 23.10.2001 gün ve 01 -51/512 -125 Sayılı Kurul Kararı na KARŞI OY GEREKÇESİ Re sen inceleme kapsamında ele alınan her dört olayda, Sabah (ya da diğer bir adıyla, Bilgin) grubuna dahil olup MTM olarak anılan konsorsiyuma devredildikleri kabul edilen şirketlerde Sabah grubuna ait olan paylar el değiştirmemiştir. Sözkonusu dört şirketi n yönetim kurullarındaki görev değişikliklerinin Sabah/Bilgin grubunu temsil eden üyelerin görevden çekilmeleri ve yerlerine MTM grubuna bağlı oldukları varsayılan kişilerin aday göstermesi sonucu seçilmeleri ile gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere yasalarımızda, bir kişinin bir anonim şirketin yönetim kuruluna seçilmesi halinde o kişinin yalnızca sözkonusu şirkete bağlı olmasını zorunlu kılan ve başka bir şirketle benzer bir görev almasını yasaklayan herhangi bir hüküm yoktur. Bu bakımdan, MTM adıyla kurulduğu belirtilen şirkette ya da MTM olarak anılan konsorsiyumu oluşturan grupların herhangi birine bağlı bir şirkette görevli kişilere Sabah grubunun sözkonusu şirketlerinden birinde pay sahibi Sabah grubu tarafından yönetim kurulu üyeliği gö revi verilmesini, giderek yönetim kurulunun tamamiyle bu kişilerden oluşturulmasını o Sabah grubu şirketinin paylarının MTM grubuna devredildiği şeklinde yorumlamak mümkün değildir. (Etibank ile ilgili durumun sonuçlanmasından sonra Sabah grubunun sözkonus u şirketlerdeki paylarını MTM ye devretme vaadini taşıyan bir sözleşmenin varlığı yolundaki söylentiler gerçek olsa bile, henüz şirketler el değiştirmemiştir; bir devrin meydana geldiğine hükmetmek olanaksızdır.) Yukarıda açıklamaya çalıştığım değerlendirm em nedeniyle başlıkta anılan Karar ın 3. maddesine katılma olanağı bulamadık. Murat GENCER R. Müfit SONBAY Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kubilay ATASAYAR Mustafa PARLAK Kurul Üyesi Kurul Üyesi