T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1913 - 2026/611 T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2025/1913 KARAR NO : 2026/611 KARAR TARİHİ : 16/04/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/04/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I BAŞKAN :... (...) ÜYE :... (...) ÜYE :... (...) KATİP :... (...) İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KOCAELİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVA TARİHİ : 31/07/2024 KARAR TARİHİ : 16/10/2025 NUMARASI : 202…
T.C. SAKARYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/1913 - 2026/611 T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2025/1913 KARAR NO : 2026/611 KARAR TARİHİ : 16/04/2026 KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/04/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I BAŞKAN :... (...) ÜYE :... (...) ÜYE :... (...) KATİP :... (...) İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : KOCAELİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVA TARİHİ : 31/07/2024 KARAR TARİHİ : 16/10/2025 NUMARASI : 2024/361 Esas - 2025/645 Karar DAVACI : KOCAELİ SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ÖZKARTALLAR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - ... VEKİLİ : Av. ... İHBAR OLUNAN : İNEVA ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ SANAYİ VE TİCARET AŞ - ... VEKİLİ : Av. ... DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi İSTİNAF EDEN : Davacı vekili Taraflar arasındaki Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili idarece ihale edilen ve yüklenici davalı FAM Ltd. Şti ve diğer davalı Özkartallar A.Ş.'nin adi ortaklığı tarafından yapımı tamamlanan 2016/202366 İKN'li "Başiskele İlçesi, Kullar Çamur Yakma ve Enerji Üretim Tesisi" işi sözleşmesinde belirtilen 2 yıllık işletme sürecinin 13/04/2023 tarihi itibariyle tamamlandığı, 14/05/2024 tarihinde kesin kabulün yapıldığı, Teknik Şartnamenin “Madde 1.6.4.3 İşletme Rejimi" hükmü gereği tesis çalışma verilerinin daha önce yükleniciye bildirildiği, 8.000 saat emre amadeliğinin sağlamadığı, Teknik Şariname Bölüm 6. Kabul, Garanti ve İşletim Şartları başlığı altındaki "Tesisin garanti süresi (2 yıl) içinde idarenin belirleyeceği zaman dilimlerinde, en az 5'er adet 3'er gün süreli performans testine tabi tutulacaktır." maddesi gereği, yapılan performans testlerinin tamamında, tüketilen doğalgaz miktarı ve üretilen elektrik miktarının teknik şartnamede belirtiler performans değerlerini sağlamadığının tutanaklarla tespit edildiğinden “Teknik Şartname Bölüm 7. Taahhüt ve Cezalar” başlığı altındaki formüle göre tek bir sefere mahsus 274.027.755,27037 TL ceza bedeli hesabının yapılmış olduğu, bu ceza bedelinin 1/180'i olan 1.522.376.42 TL'si tahakkuka bağlandığından fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere şimdilik 1.522.376,42 TL'nin kesin kabul tarihi olan 14.05.2024 tarihinden itibaren avans faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin belirttiği değerlerde yakıt kullanılıp elektrik üretilmesi için sözleşmede belirtilen evsafta çamurun gelmesinin gerektiği, öngörülen nitelikte çamurun gelmemesine bağlı olarak öngörülen sonuçtan sapmaların olmasının doğal olduğu, tesisin geçici kabul yapıldıktan sonra idare tarafından çeşitli tarihlerde performans testleri yaptığı, alınan numunelerin idarenin kendi kurumu olan İzaydaş ve Tubitak Mam'a gönderildiği, idarenin teknik şartnamede yer alan taahhüt ve cezalar maddesine dayalı olarak 274.027.755,27 TL ceza uyguladığı, işin bedelinin 14.196.896,80 TL olup cezanın sözleşme bedelinin yaklaşık 19,3 katı olduğundan fahiş olduğunu belirtilerek davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davaya konu alacak için idare performans testlerinde idarenin yükümlülüklerini yerine getirerek sisteme verdiği arıtma çamurunun sözleşme ve eki olan teknik şartname bölüm 6, kabul, garanti ve işletme şartları başlığı altında performans testi, idarenin taahhüt ettiği referans alınacak işletme şartlarındaki analizler ile yüklenicinin taahhüt ettiği 1 ton yaş çamur başına 0,192 Mw/sa elektrik üretimi ve 59 Nm3 doğalgaz tüketimini kapsar "hükmünü sağlamamasından dolayı sözleşme dosyasında belirtilen cezai hüküm karşılığında kesilen işletme performans cezasının bir kısmı konusu olduğu, kesilen cezanın sözleşme ve şartnameye uygun olduğunu beyanla, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın hukuka aykırı olduğu sabit olduğundan davanın reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 Sayılı TBK, 3. Değerlendirme Dava, eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklanan ve sözleşmenin eki sayılan teknik şartname uyarınca belirlenen ceza bedelinin tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Davacı, taraflar arasında aktedilen “Başiskele Kullar Çamur Yakma ve Enerji Üretim Tesisi (proje)'"sine dair işin teslim edildiği, işin asıl işlevi olan atık çamurun yakılması prosesi ile ikincil işlevi olan enerji üretiminde tesisin çalışmasına/üretime engel teknik bir problem olmadığı, projenin ikincil hedefi olan elektrik üretimi veriminde/performansında ve kullanılan doğalgaz sarfiyatı miktarında teknik şartname verilerinin sağlanmadığı, dava konusu tesiste çok sık elektrik kesintisi yaşandığı, bu sık elektrik kesintileri durumunun tesisin çalışmasını sekteye uğrattığı, elektrik kesintileri nedeniyle dur-kalklardan ötürü tesisin istikrarlı çalışmadığı, doğal gaz sarfiyatını artırdığı, Çevre Mevzuatı nedeniyle zorunlu olan kurulu online SEÖS sisteminin istikrarlı çalışmasına engel olduğu, dava konusu tesise gelen arıtma çamurlarının, çeşitli AAT'lerden gelmesi nedeniyle hem atık karakterizasyonunun değişken karakterde olduğu, hem de çamur içinden somun, vida vb. yabancı maddeler çıktığı tespitlerine istinaden bu durumun tesisin performansında istikrarsızlık ve bozulmalara neden olduğundan TBK'nın 182. Maddesi uyarınca sözleşmenin eki teknik şartnamede düzenlenen cezai şartın şimdilik 1.522.376,42 TL'sinin kesin kabul tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Davalı, tesisin sözleşme ve projelere uygun inşa edildiği, geçici ve kesin kabulün bu durumu teyit ettiği, performans sapmalarının eserin kurulumundan değil tesise gelen çamurun referans kompozisyona uymamasından kaynaklandığından bahisle davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir. Davacı ile davalı ile davadışı FAMŞirketi arasında 18/08/2016 tarihli, İKN 2016/202366 numaralı “Başiskele İlçesi Kullar Çamur Yakma ve Enerji Üretim Tesisi İnşaatı” yapım ve işletme işine dair sözleşme imzalanmış olup, sözleşme bedeli 14.196.896,80 TL olup, davacı İSU Genel Müdürlüğü iş sahibi, Özkartallar & FAM iş ortaklığı ise yüklenicidir. İş ortaklığını oluşturan davalı (tasfiye Halinde) Fam İnşaat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkında dava açılmadan önce verilmiş bir iflas kararı bulunduğu, İflas kararı verilen şirket yönünden dava kayıt kabul davası niteliğinde olduğundan müflis şirket yönünden yetkisizlik kararı verilmek üzere ayırma kararı verilmiş, yargılamaya davalı Özkartallar Şirketi yönünden devam edilmiştir. Taraflar arasında kurulan sözleşme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddeleri hükümlerine göre eser sözleşmesidir. Yüklenicinin edimi eseri iş sahibinin amacına, fen ve tekniğine uygun olarak teslim etmek iş sahibinin edimi ise iş bedelini ödemektir. Sözleşmede garanti şartı bulunması halinde işi yapan taşeron ya da yüklenici garanti vermekle iş sahibinin açık ayıplarda muayene ve süresinde ihbar yükümlülüğünü, gizli ayıplar yönününde de derhal ihbar yükümlülüğünü kaldırmayı ve garanti süresi içinde ortaya çıkan bu ayıpları bedelsiz olarak gidermeyi üstlenmiş demektir. Garanti süresi içinde ortaya çıkan açık ve gizli ayıplarla ilgili iş sahibi ayıp ihbarında bulunmak zorunda kalmaksızın zamanaşımı süresi içinde ayıbın giderilmesi ve zararlarını isteyebileceği gibi, iş bedeline karşı ayıp defini de ileri sürebilir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 19.06.2014 gün 2013/4976 Esas 2014/4282 Karar, 28.01.2015 gün 2014/1955 Esas, 2015/442 Karar sayılı ilâmları). İmalâtın ayıplı olması halinde iş sahibinin hakları 818 sayılı BK 360 maddesinde (TBK 475. madde) sayılmıştır. Buna göre eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir. Aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve eğer aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteyebileceği hükmü getirilmiştir. Ceza şartı, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş olmadıkça veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir (TBK 179/2). Gecikme cezasının istenebilmesi sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olmasını gerektirir. Alacaklı ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş ise, gecikme cezası isteyemez. Ancak aksi sözleşmede kararlaştırılabileceği gibi, alacaklının ifadan önce gecikme cezası hakkını saklı tuttuğunu gösterir davranışları mevcut ise, sonradan yapılacak teslim sırasında çekince koymamış olsa dahi gecikme cezası talep edebilir. (Yargıtay 15. HD 12.04.2010, 09/7003, 10/2104). Sözleşmenin feshi halinde kural olarak müspet zarar kapsamındaki cezai şart talep edilemez. Ancak sözleşmede feshedilmeyen süre öngörülmüş ise, sözleşme daha sonra feshedilmiş olsa dahi bu süre ile sınırlı olarak cezai şart istenebilir (Yargıtay 15. HD 08.10.2019, 539/3835). Somut dosyada, sözleşmede kararlaştırılan iş Başiskele İlçesi Kullar Çamur Yakma Ve Enerji Üretim Tesisi İnşaatı işi olup, işin geçici kabulün yapıldığı, iki yıllık işletme dönemi tamamlandıktan sonra 14.05.2024 tarihinde kesin kabulün gerçekleştirildiği dosya kapsamındaki kabul tutanaklarıyla sabittir. Davacı, garanti/işletme sürecinde yapılan performans testlerinin tamamında doğalgaz tüketiminin 59 Nm³/ton sınırını aştığı, elektrik üretiminin de bir kısım testte hedefin altında kaldığı, bu nedenle teknik şartnamedeki formüle göre tek seferlik cezanın tahsilini talep etmekte, dayanak olarak beş test tutanağı, laboratuvar analiz raporları ve AYARGEM değerlendirmesini sunmuştur. Davalı ise, tesisin sözleşme ve projelere uygun inşa edildiği, geçici ve kesin kabulün bu durumu teyit ettiği, performans sapmalarının eserin kurulumundan değil tesise gelen çamurun referans kompozisyona uymamasından kaynaklandığından bahisle ayıplı imalat bulunmadığını savunmaktadır. Mahkemece mahallinde yapılan keşif neticesinde alanında uzman bilirkişi heyetinden alınan kök ve ek raporda belirlendiği üzere, teknik şartnamenin 1.6.2.1 maddesinde öngörülen performans parametrelerinin “tekil referans değerler” biçiminde düzenlendiği, herhangi bir tolerans aralığı öngörülmediği, endüstriyel proseslerde girdilerin doğal değişkenliği ve ölçüm/operasyon sapmaları nedeniyle tekil değerlerin süreklilikle sağlanmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı kanaati bildirilmiş olup, dosyada, eserin kurulumuna ilişkin kabulü engelleyecek nitelikte bir yapım kusuru saptanmadığı, geçici ve kesin kabul tutanakları ile elektrik tesisatına dair uygunluk tespitlerinin bu sonucu desteklediği anlaşılmaktadır. Performans sapmalarının belirleyici nedeni olarak tesise sevk edilen çamurun referans kompozisyondan sistematik biçimde farklı ve dönemsel olarak değişken olması öne çıktığı, yüksek ve dalgalı nem, düşen kuru madde ve değişen alt ısıl değer, akışkan yatakta yanma için gerekli ilave enerjiyi artırarark, bunun da doğalgaz sarfiyatını yükselttiği ve verim hesaplarını etkilediği, ilk iki testteki üretim düşüklüğüne rağmen sonraki üç testte elektrik üretiminin referans değeri yakalaması veya sınırında seyretmesi de, sapmanın eserin yapımından ziyade girdi kalitesindeki değişkenliğe duyarlı bir işletme sonucu olduğunu gösterdiği, sonuç olarak, tüketilen doğalgaz miktarı ile üretilen elektrik miktarının teknik şartnamedeki performans değerlerini sürekli ve birlikte sağlayamamasının, yüklenicinin eseri gereği gibi inşa etmemesinden ya da yapım kusurundan kaynaklandığı dosya kapsamıyla doğrulanamadığını ortaya koymuştur. Bilirkişi bulguları ve kabul tutanakları, sapmanın başlıca nedeninin tesise gelen çamurun referans şartnameden farklı ve değişken nitelikte olması, özellikle yüksek ve dalgalı nem oranı ile buna bağlı kuru madde ve ısıl değer değişimleri olduğunu ortaya koymakta olup, bu durumda teknik şartnamedeki cezai şartın koşulları oluşmadığından davanın reddine dair verilen Mahkemenin kararında bir isabetsizlik bulunmamıştır. V. KARAR Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-KOCAELİ 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 16/10/2025 tarih, 2024/361 Esas - 2025/645 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 732,00 TL harçtan, peşin yatırılan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, (harç tahsil müzekkeresinin temyize tabi dosyalarda Dairemizce, temyize tabi olmayan (kesin karar) dosyalarda ilk derece mahkemesince ilgili vergi dairesine yazı yazılmak sureti ile yerine getirilmesine,) 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 5-Kararın Dairemizce taraflara tebliğine, Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1.b.1 ve 361/1 maddeleri gereğince, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesine TEMYİZ yolu açık olmak üzere 16/04/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. * Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır