REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-131 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-41/987-249 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç . Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN , Ebru İNCE C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti. Temsilcileri: Av. Orbay BÖLEK , Av. Aslı
REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-131 (Muafiyet) Karar Sayısı : 09-41/987-249 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç . Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN , Ebru İNCE C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti. Temsilcileri: Av. Orbay BÖLEK , Av. Aslı BAYRAKTAROĞLU 20 Halaskargazi Cad. Emek Apt. No:215 K:2 D:2 Şişli/İstanbul D. TARAF LAR : Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti. Kore Şehitleri Cad. Mithat ünlü Sok. No:21 D:3 -4 Zincir likuyu/İstanbul Sevil Parfümeri Kozmetik Ticaret ve Sanayi A.Ş. Valikonağı Cad. No:56/27 Nişantaşı/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti . ile Sevil 30 Parfümeri Kozmetik Ticaret ve Sanayi A.Ş arasında imzalanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ne ve diğer yetkili satış noktaları ile imzalanacak aynı hükümleri içeren tip seçici dağıtım sözleşmelerine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9.7.2009 tarih ve 4821 sayı ile giren ve en son 12.8.2009 tarih ve 5696 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu d üzenlenen 2.9.2009 tarih ve 2009 -3-131/MM -09-TE sayılı Menfi 40 Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 7.9.2009 tarih ve REK.0.07.00.00 -130/247 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜ ŞÜ: İlgili Rapor'da; 1. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırılık taşıyan hükümler içermeleri nedeniyle başvuru konusu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilemeyeceği, 09-41/987 -249 2 2. Anılan sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ de yasaklanan sınırl amaları içermesi 50 nedeniyle Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanmadığı, 3. Mevcut haliyle 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılamaması nedeniyle başvuru konusu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınamayacağı; a.)Yetkili satıcıların son kullanıcılara yapacakları satışların kısıtlanmasına ilişkin hükmün, b.)Yetkili satıcıların sözleşme konusu ürünleri kapsayan kendi aralarındaki alım ve 60 satımının engellenmesine ilişkin hükümlerin, c.)Yetkili satıcının sözleşme konusu ürünlerle ilgili olarak Arcon tarafından önerilen satış fiyatlarına mümkün olduğu ölçüde uymasına ilişkin hükmün anılan sözleşmeden çıkarılması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70 H.1. Taraflar H.1.1. Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti . (Arcon) Arcon, her türlü kozmetik ürünlerinin imalatı, satın alınması, pazarlanması, ithalatının ve ihracatının yapılması alanlarında faaliyette bulunmakta olup , bildirime konu Christian Dior markalı parfüm v e kozmetik ürünlerinin Türkiye deki tek ithalatçısı ve ana distribütörüdür. Arcon Yönetim Kurulu, şirket ortaklarından oluşmakta dır. Tablo 1 de Arcon un ortaklık 80 yapısına yer verilmiştir. Tablo 1: Arcon Ortaklık Yapısı Ortaklar Pay (%) Arcon, 2008 yılı içerisinde ürün portföyüne farklı markaları dâhil etmiş, ayrıca aynı sektörde faaliyet gösteren Olay Kimya Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş . (Olay) yi devralarak sektördeki konumunu güçlendirmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre bildirime konu Christian Dior markalı ürünlerin Arcon un 2009 ilk çeyreği cirosu içerisindeki payı yaklaşık % .. olup, söz konusu 90 ürünler, başta büyükşehirler olmak üzere, Türkiye geneline yayılmış olan dağıtım ağına mensup yetkili satış noktaları aracılığı yla tüketicilere ulaştırılmaktadır. Arcon un 2008 yılına ait cirosu TL dir. 09-41/987 -249 3 H.1.2. Sevil Parfümeri Kozmetik Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Sevil Parfümeri) Sevil Parfümeri 1973 yılından itibaren perakende kozmetik mağazacılığı alanında 100 faaliyet göster en, günümüz itibarı yla İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere 10 ilde toplam 27 mağaza ile hizmet vermekte olan bir teşebbüstür. Sevil Parfümeri nin birçok alt segmentte perakende satışını yaptığı 100 e yakın kozmetik ürün markasından öne çıkanlar Lauder, Freeman, Guerlain,Lancome, La Prairie, Shiseido, Sisley ve Yves Saint Laurent olarak sayılabilir. H.2. İlgili Pazar H.2.1. Pazar Hakkında Genel Bilgi 110 Kozmetik, 5324 sayılı Kozmetik Kanunu çerçevesinde, insan vücudunun epiderma, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar gibi değişik dış kısımlarına, dişlere ve ağız mukozasına uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek ve/veya vücut kokularını düzeltmek ve/veya korumak veya iyi bir durum da tutmak olan bütün preparatları ve maddeleri kapsamaktadır. Ürün ve ürün grupları bazında birçok alt pazara ayrılabilen kozmetik sektöründeki ürünleri genel olarak cilt bakım kremleri, parfümler, makyaj malzemeleri ve şampuanlar olarak ifade etmek mümkün dür. 120 Genel anlamda kozmetik sektöründeki ürünleri, bu ürünlerin dağıtımının yapıldığı kanallar bazında, harcıâlem ( mass ) kozmetik ürünler ve seçici ( selective ) kozmetik ürünler olarak ikiye ayırmak mümkündür. Harcıâlem kozmetik ürünleri hipermarketler , süpermarketler gibi alışılagelmiş perakende kanallarıyla satışı yapılabilen, daha az karmaşık formülasyona sahip, daha az maliyetli ambalajlarda ve tüketiciye yönelik sınırlı hizmetle sunulan ürünlerken; seçici kozmetik ürünleri farklılaştırılmış özel ni teliklere sahip ve bu nedenle tüketiciye yönelik hizmetin önem kazandığı, yoğun bir şekilde satış artırıcı çaba gerektiren, ürünün satışı sırasında özel eğitimli personelin görevlendirildiği, kişiye uygun ürünün belirlenmesi için çeşitli cihazlar ve ürünün lüks imajının korunması amacıyla farklı ambalaj ve satış noktası 130 teshir malzemelerinin kullanıldığı pahalı, marka prestiji altında satılan ürünlerdir. Her ne kadar harcıâlem ürünler ile seçici ürünlerin kullanım amaçları aynı olsa da, bu iki ürün tüketic iye sunulmaları bakımından birbirinden farklılaşmaktadır. Bu farklılık sadece ürünlerin müşteri ile buluştuğu noktalar bakımından değil, ürün teşhiri ve fiyatları, pazarlama stratejileri, marka imajı gibi başka alanlarda da ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak , kullanım amaçları bakımından farklılaşmayan iki ürün grubu, nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirine ikame olamamaktadır. H.2.2. İlgili Ürün Pazarı 140 Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, bildirim konusu Christian Dior markalı ürünlerin seçi ci kozmetik ürünleri özelliklerini haiz ürünler olduğu anlaşılm ıştır. Bildirimde yer verildiği üzere Christian Dior markasının da dâhil olduğu seçici kozmetik ürünleri pazarında firmaların ürünlerine yönelik pazarlama faaliyetleri sonucu elde ettikleri m arka imajı tüketici tercihlerinde belirleyici olmaktadır. Bu tür 09-41/987 -249 4 ürünler marka bazında özel eğitimli uzman satış temsilcileri tarafından başta YKM, Boyner, Sevil, Tekin Acar gibi çok bölümlü satış mağazaları olmak üzere perakende satış yapan yerlerde satıl makta ve özellikleri itibar ıyla üst gelir seviyesine sahip 150 tüketiciye yönelik ürünler olarak kabul edilmektedir. Seçici kozmetik ürünleri pazarında tüketiciler tarafından prestij marka addedilen ve bu yönüyle en çok tercih edilen markalar Chanel, Christia n Dior, Estée Lauder, Lancome, Guerlain, La Praire, Givenchy, Yves Saint Lauren, Shiseido olarak sıralanabilir. Ayrıca seçici kozmetik ürünlerinin bir alt segmenti olarak ifade edilebilen parfüm pazarında da bu markalara ek olarak birçok yabancı marka mevc uttur. Anılan açıklamalar çerçevesinde ilgili ürün pazarı seçici kozmetik ürünleri pazarı olarak belirlenmiş olup, dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Christian Dior markalı 160 ürünlerin Türkiye deki ana distribütörü olan Arcon un yaklaşık % pazar payı i le seçici kozmetik ürünleri pazarında en yüksek pazar payına sahip ilk .. şirket arasında yer aldığı görülmektedir. H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar Seçici kozmetik ürünlerin tamamına yakını yurt dışında üretilmekte, söz konusu ürünlerin perakendecilere satı şını gerçekleştiren distribütörler tarafından ithalat yoluyla Türkiye pazarına getirilmektedir. Seçici kozmetik ürünlerin yeniden satışını gerçekleştiren perakendeci şirketler ise bu ürünlerin nihai kullanıcılara ulaşmasını 170 sağlamaktadır. Seçici kozmetik ü rünler, yükçe hafif, pahaca ağır olduğundan nakliye masrafları, maliyetler içerisinde önemli bir yer tutmamakta ve talebin olduğu her bölgeye ulaştırılabilmektedir. Dolayısıyla, dosya bağlamında ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Bildirime Konu İşlem İnceleme konusu bildirim, Arcon ile Sev il Parfümeri arasında imzalanan ve Arcon un 180 dağıtım ağında bulunan ve bu ağa yeni katılacak olan diğer satış noktaları ile imzalanacak aynı hük ümleri içeren tip satıcılık sözleşmelerine menfi tespit belgesi veya bireysel muafiyet verilmesi talebini içermektedir. Bildirime konu Yetkili Satıcılık Sözleşmesi çerçevesinde bir satış noktasının dağıtım ağına kabulü ve bu ağda devamı için belirli ni tel ve nicel kriterleri karşılaması gerekliliği hükme bağlanmakta, Arcon bu kriterler çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda ağa kabul edilen satış noktasını potansiyel yıllık alım cirolarına göre A veya B grubuna dâhil etmekte ve Christian Dior mark alı ürünlerin tüketicilere perakende satışı için yetkilendirmektedir. Anılan sözleşme, dağıtım zincirinin farklı 190 seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında malların dağıtım ve yeniden satımını düzenlemek amacıyla yapılması ve ilgili ürün pazarınd a %40 pazar payı eşiğinin aşılmaması nedeniyl e 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında ele alınması gereken bir dikey anlaşmadır. 09-41/987 -249 5 Bildirim konusu sözleşmenin 31.12.2009 ta rihine kadar yürürlükte kalacağı, bu süre içerisinde feshedilmediği takdirde bitim tarihinden itibaren müteakip yıllarda bir yıl süre ile uzatılacağı hükme bağlanmıştır. 200 H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca bir an laşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın Kanun un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmaması durumunda menfi tespit belgesi verilebilmektedir. Bu çerçevede öncellikle başvuru konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırılık taşıyı p taşımadığının belirlenmesi gerekmektedir. Arcon ve Sevil Parfümeri arasında imzalanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ile Arcon un münhasır yetkili Türkiye distribütörü bulunduğu Fransa menşeli Parfums 210 Christian Dior S.A. firmasının kozmetik ürünlerinin satışı için Arcon un yetkili kıldığı satış noktalarının uymakla yükümlü olduğu şartlar belirlenmektedir. Söz konusu anlaşma ile yetkili satıcıya, satış yapabileceği müşteri grubu, ürünlerin depolanması, ürünün satışından sorumlu satış temsilcilerinin nitel ikleri, satış noktasının konumu ve görünümü, noktada ürünlerin satışına ayrılan alanın nitelikleri, dâhil olunan gruba göre belirlenen satın alınacak ve noktada bulundurulacak stok miktarı gibi konulara ilişkin yükümlülükler getirilmektedir. Sözleşmenin 1. maddesinde; Yetkili Satıcı yalnızca perakende satış yapacak olup, toptan satış yetkisine sahip değildir. 220 Sözleşmenin 2. maddesinin 2. bendinde; Yetkili Satıcı Parfums Christian Dior ürünlerini, posta, katalog veya diğer benzeri bir yol ile sipariş üz erine ve satış noktası dışında hiçbir yere teslim etmeyecek ve satmayacaktır. Sözleşmenin 2. maddesinin 4. bendinde; Yetkili Satıcı Parfums Christian Dior ürünlerini yalnızca Türkiye iç pazarında ve doğrudan tüketicilere onların kişisel kullanım amaçla rı için olmak üzere satmayı taahhüt eder. Söz konusu ürünler hiçbir şekilde ve her ne şekilde olursa olsun yerli ya da yabancı bir organizasyona, toptancıya, aracıya veya benzeri bir kuruma 230 satılmayacak veya satış için bırakılmayacaktır. ifadelerine yer verilmiştir. Bu maddeler ile Arcon dağıtım ağına dâhil olan satıcıların satış yapacakları müşteri gruplarına ve satış yöntemlerine sınırlamalar getirmektedir. Sözleşmenin 2. maddesinin 5. bendinde; Yetkili Satıcı Parfums Christian Dior ürünlerine ilişki n siparişlerini münhasıran Arcon a yapacaktır. Yetkili Satıcı, her ne şekilde olursa olsun, Arcon dan başka bir kaynağa başvurmayacağını ve yalnızca Arcon dan satın aldığı Christian Dior ürünlerini satacağını kabul ve taahhüt eder. hükmü yer almaktadır. Bu madde ile dağıtım ağına dâhil olan satıcıların Christian 240 Dior ürünleri için yapacakları alım münhasıran Arcon ile sınırlandırılmıştır. Sözleşmenin 2. maddesinin 6. bendinde; Yetkili Satıcı dâhil edildiği gruba (A veya B) uygun olarak belirlenecek ür ünlerden oluşan ve ürün çeşitliliğinin artması ile zaman zaman Arcon tarafından güncellenen açılış paketini satın almayı kabul ve taahhüt eder. 09-41/987 -249 6 Yetkili Satıcı, kendisine sunulmuş olan Parfums Christian Dior ürün çeşitlerini, her satış noktasında dâhi l edildiği gruba (A veya B) uygun olarak Arcon tarafından ürün bazında belirlenecek olan Minimum Stok Seviyesi nin altına düşmeyecek adette ürünü her zaman satış noktasında bulundurmayı kabul ve taahhüt eder. 250 Yetkili Satıcı, Parfums Christian Dior taraf ından pazara yeni olarak sunulan ve miktarı Arcon tarafından ilgili satış noktasının cirosuna bağlı olarak tespit edilecek olan ürünleri (lansman paketini) de Arcon tarafından belirlenen miktarda satın almayı ve satış noktasında bulundurmayı kabul ve taah hüt eder. ifadeleri yer almaktadır. Bu madde doğrultusunda yetkili satıcıların Arcon tarafından yapılan değerlendirme sonucunda dâhil edildikleri gruba göre, yine Arcon tarafından belirlenecek miktar ve adette Christian Dior markalı ürünü her bir satış n oktasında satışa hazır şekilde bulundurmaları hükme bağlanmıştır. 260 Sözleşmenin 2. maddesinin 10. bendinde; Yetkili Satıcı, Parfums Christian Dior ürünlerini her zaman işinin önemli bir parçası olarak sunmayı ve bu ürünlere satış noktasının vitrinlerind e ve satış tezgahlarında en iyi yerleri vermeyi taahhüt eder. Parfums Christian Dior ürünlerinin satış noktasındaki konumu ve ölçüsünün benzer prestij markalara ayrılan konum ve ölçüden küçük olmayacağını Yetkili Satıcı kabul ve taahhüt etmiştir. Satış nok tasında markanın konumlandırılacağı yer ve yerin büyüklüğü bu sınırlar dahilinde Arcon tarafından belirlenecektir. Ayrıca ölçü olarak noktaya daha sonra giren markalar Christian Dior un bulunduğu konumdan ve ölçümden büyük olamazlar Yetkili Satıcı, promo syon ve tanıtım kampanyalarında diğer prestij markaları 270 karşısında Parfums Christian Dior markasına karşı negatif bir ayrım yapmamakla yükümlüdür. Yetkili Satıcı, Arcon ile önceden kararlaştırılan promosyon ve kampanyalar süresince, tanıtım ve promosyon malzemelerinin satış noktalarının vitrinlerinde, teşhir tezgahlarında sergilenmesinde Parfums Christian Dior ürünlerine öncelik tanıyacaktır. Yetkili Satıcı, Arcon a vereceği podyum ve vitrin süresi nin benzer prestij markalara verdiğinden daha az olmayacağını kabul ve taahhüt etmiştir. ifadeleri yer almaktadır. Bu madde hükmüyle ise yetkili satıcıya Christian Dior ürünlerinin satış noktasında diğer rakip markalar karşısında konumlandırılması, 280 sunumu ve tanıtımı ile ilgili hususlarda yükümlülükler getirilmektedir. Sözleşmenin 2. maddesinin 11. bendinde; Yetkili Satıcı, Parfums Christian Dior ürünleri ile ilgili olarak Arcon tarafından öner ilen satış fiyatlarına mümkün olduğu ölçüde uymak için gayret gösterecektir. hükmü yer almakta olup, yetkili satıcıların kendi satış fiyatlarını belirleme serbestisi kısıtlanmaktadır. Yukarıda belirtilen doğrudan ya da dolaylı rekabet sınırlamaları neden iyle başvuru konusu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceği kanaatine varılmıştır . 290 H.3.3. 2002/2 Sayılı Tebliğe Göre Yapılan Değerlendirme Anılan sözleşmenin 11. maddesinde sözleşmenin ayrılmaz parçası olarak addedilen ve ekinde yer verilen Arcon Kozmetik San. ve Tic. Ltd. Şti. Satış Şartları uyarınca, sağlayıcı konumundaki Arcon tarafından Christian Dior markalı ürünleri satacak 09-41/987 -249 7 noktalara belirli nitel ve nicel kriterleri sağlama zorunluluğu ve sözleşmenin 2. maddesinde yetkili satıcı olarak nit elenen kriterleri sağlaması sonucunda Arcon un dağıtım sistemine dâhil olan satış noktalarının satışları üzerine bazı kısıtlamalar getirilmektedir. Buna karşılık sözleşmenin 4. maddesinde Arcon un Christian Dior 300 ürünlerinin satışını münhasıran sözleşme ve satış şartlarında belirtilen koşulları yerine getiren yetkili satıcılara yapacağı, söz konusu dağıtım ağının korunması için gerekli tedbirleri alacağı hükme bağlanmıştır. Sözleşmede yer alan bu hususlardan hareketle, Arcon tarafından sözleşme konusu ürünle rin dağıtımına yönelik olarak tercih edilen dağıtım sisteminin seçici dağıtım sistemi olduğu anlaşılmaktadır. Seçici dağıtım sistemi 2002/2 sayılı Tebliğ de sağlayıcının, anlaşma konusu malları veya hizmetleri sadece belirlenmiş kriterlere dayanarak seçt iği dağıtıcılara doğrudan veya dolaylı olarak satmayı taahhüt ettiği, bu dağıtıcıların da söz konusu malları veya hizmetleri yetkilendirilmemiş dağıtıcılara satmamayı taahhüt ettiği bir dağıtım sistemi 310 olarak tanımlanmaktadır. Özellikle satış öncesi tanıt ım hizmetlerinin önemli olduğu mücevher, parfüm gibi markalı ürünlerin pazarlanmasında bu tür ürünlerin satıldığı satış noktalarının fiziki özellikleri ve satış personelinin bilgi ve kabiliyeti hayati önem kazanmaktadır. Bildirime konu seçici kozmetik ürün ler, seçici dağıtım sistemi ile dağıtılmaya uygun nitelikte ürünlerdir. Ancak, her ne kadar 2002/2 sayılı Tebliğ de ürünlerin en etkili biçimde son kullanıcılara ulaşmasını teminen teşebbüslerce seçici dağıtım sisteminin kullanılabileceği ifade edilse de, Tebliğ in 4. maddesinde yer alan sınırlamalardan herhangi birini içeren bir dikey anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanamayacağı da açıkça belirtilmektedir. 320 Bu bağlamda; Tebliğ in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtildiği üzere, seçici dağıtım sistemi üyelerine son kullanıcılara yapılacak satışlar bakımından aktif veya pasif satış yasağı getirilememektedir. Seçici dağıtım sistemini kısmen de olsa rekabete açan diğer düzenleme , Tebliğ in 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yapıl mıştır. Buna göre, dağıtım sistemi olarak seçici dağıtım sistemini tercih eden teşebbüslerce, sistem üyesi alıcılara tek elden satın alma yükümlülüğü getirilemez. Diğer bir ifadeyle, sistem üyelerinin kendi aralarındaki alım satımlarının engellenmemesi ger ekmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer alan ve kullanılan dağıtım sisteminden 330 bağımsız olarak anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran bir diğer sınırlama ise anlaşma ile alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestîsinin engelle nmesi, yani yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından alıcıya empoze edilmesidir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden bildirime konu sözleşme nin, 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. mad desinde belirtilen sınırlamalar ı içerdiği anlaşılmaktadır. Buna göre; Perak ende seviyesinde faaliyet gösteren seçici dağıtım sistemi üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışların kısıtlanmasına yönelik hüküm ler sözleşmenin 2. maddesinin 2. bendinde , 340 Seçici dağıtım sistemi üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın doğrudan veya dolaylı olarak engellenmesine yönelik hükümler ; sözleşmenin 1. maddesinde , sözleşmenin 2. maddesinin 4. ve 5. bend lerinde, 09-41/987 -249 8 Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbest isinin engellenmesine yönelik hük üm ise sözleşmenin 2. maddesinin 11. bendinde yer almaktadır. Yukarıda yer verilen söz konusu hükümler, bildirime konu seçici 350 dağıtım anlaşmasını 2002/2 sayılı Tebliğ in tanıdığı grup muafiyetinin dışına çıkarmaktadır. H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Dosya konusu söz leşme, Arcon tarafından kurulması planlanan seçici dağıtım sisteminin çerçevesini oluşturmaktadır. Anılan sözleşme, yetkili satıcıların son kullanıcılara yapacakları satışların kısıtlanması, yetkili satıcıların fiyat belirleme serbestîsinin engellenmesi ve sözleşme konusu ürünler için sadece Arcon dan satın alma yükümlülüğü getirilmesi nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ in tanıdığı grup 360 muafiyetinin kapsamı dışına çıkmakta ve bu hükümler bakımından bireysel muafiyet incelemesi yapılması gerekmektedir. İnceleme konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca muafiyet tanınabilmesi için aynı maddede bulunan dört koşulun bir arada sağlanması gerekmektedir. Kanun un 5. maddesinde muafiyetin koşulları aşağıda sayılmıştır: (a) Malların üretim veya dağıt ımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, (b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, 370 (c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, (d) Rekabetin (a) ve (b) bentle rindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan daha fazla sınırlanmaması. Seçici dağıtım anlaşmalarının rekabet mevzuatı açısından ele alınmasında önemli olan husus bu anlaşmalar uyarınca her ne kadar sağlayıcı ve alıcılara getirilen yükümlülükler sebebiyle sistem üyelerinin sayısı ve satışları sınırlansa ve bu itibarla marka içi rekabetin kısıtlanmasına sebebiyet verilse de söz konusu sınırlamaların etkinlik doğurucu yönüyle rekabet düzenine olumlu katkıları olabileceğinin değerlendirmede göz önün de bulundurulması gerektiğidir. Bu bağlamda, seçici 380 dağıtım anlaşmasına, oluşturduğu zararlı etkilere nazaran ortaya çıkan yararlı etkilerin daha fazla olması halinde, yani anlaşma 5. maddede öngörülen şartları sağladığı takdirde, muafiyet tanınması rekab etten beklenen faydanın temin edilmesi bakımından önemlidir. H.3.4.1. Yetkili Satıcıların Son Kullanıcılara Yapacakları Satışların Kısıtlanması Perakende seviyesinde faaliyet gösteren seçici dağıtım sistemi üyelerinin son kullanıcılara yapacakları satış ların kısıtlanmasına yönelik , yukarıda yer verilen sözleşmenin 2. maddesinin 2. bendinde ki hüküm dolayısıyla yetkili satıcıların satış 390 noktası dışındaki satışları mutlak suretle yasaklanmakta, son kullanıcıların, yani tüketicilerin, ürüne erişimi önemli bo yutta daraltılmaktadır. Seçici kozmetik ürünlerinin pazarlanmasında satış elemanı ile tüketici arasında, satış noktasında oluşan fiziksel temas ve bu yolla tüketicinin cilt yapısına uygun ürüne yönlendirilmesi önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu husus özellikle cilt yapısına uygun olarak seçilmesi gereken daha karmaşık formülasyonlara sahip ürünlerde daha belirleyici 09-41/987 -249 9 hale gelmektedir. Zira, bu tür ürünlerde satış elemanı tarafından tüketicinin bilgilendirilmesi üründen beklenen faydanın temin edilmesi açısından önemlidir. Ancak, söz konusu sınırlamanın sözleşme konusu Christian Dior markalı bütün ürünlerde geçerli olmak üzere sözleşmede yer alması, kullanımı görece daha kolay 400 ve yaygın olan, tüketicinin tercihini kendi çabası ile yönlendirmeye ihtiyaç duymadan yapabileceği ve ürün yelpazesinde önemli yer tutan diğer Christian Dior markalı ürünler bakımından alışveriş araçlarını kısıtlamak yoluyla tüketici refahını azaltacak niteliktedir. Bildirime konu Christian Dior markalı kozmetik ürünleri p ortföyü ve nitelikleri dikkate alındığın da, sözleşmede yer alan bu hüküm dolayısıyla yaratılan etkinlik oluşan tüketici refahı kaybını karşılayabilecek nit elikte olmayıp, bu hüküm itibarı yla sözleşmenin , 5. maddenin (b) bendinde öngörülen, sınırlamalar yol uyla ortaya çıkan yarardan tüketicinin hakça payını alması şartını karşılayamadığı kanaatine 410 varılmıştır. H.3.4.2. Seçici Dağıtım Sistemi Üyeleri Arasındaki Alım Satımın Engellenmesi Seçici dağıtım sistemi üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın d oğrudan veya dolaylı olarak engellenmesine yönelik hükümler e ise; sözleşmenin 1. maddesi ile 2. maddesinin 4. ve 5. bend lerinde yer verilmiştir. Bu hükümler dolayısıyla yetkili satıcılara sözleşme konusu ürünler için münhasıran Arcon dan satın alma zorunlu luğu getirilmektedir. Söz konusu tek elden satın alma şartı, seçici dağıtım sisteminin, etkinlik doğurucu yönleri itibar ıyla izin verilen bir unsuru olan, sistem 420 üyelerinin yetkilendirilmemiş dağıtıcılara satışını engelleyen sınırlamanın ötesinde bir sınırlamayı içermektedir. Tek elden satın alma yükümlülüğü, rekabet mevzuatı açısından marka içi rekabeti önemli ölçüde ortadan kaldırabilecek nitelikte bir sınırlama kabul edilmekte olup, yetkili satıcılara getirilen bu yükümlülük Arcon u sözleşme konusu ürünl erin sistem dâhilinde satışı bakımından tekel pozisyonuna taşıyacak niteliktedir. Seçici dağıtım sisteminin doğasına ters düşen bu hüküm, mevcut dosya bakımından da ne üründen ne de dağıtım sisteminden beklenen faydanın temini için gerekli olabilecek ve re kabetin sınırlanmasını makul kılacak objektif gerekçelerle açıklanabilecek niteliktedir. 430 Sözleşmede yer alan tek elden satın alma hükmünün bildirim konusu ürünlerin dağıtımında neden olunan marka içi rekabetin sınırlanmasını karşılayacak nitelikte bir etkinlik artışına yol açmayacağı ve sözleşmenin , 5. maddenin ( d) bendinde öngörülen şartı karşılayamadığı kanaatine varılmıştır. H.3.4.3. Alıcının Kendi Satış Fiyatını Belirleme Serbestîsinin Engellenmesi Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestîsini n engellenmesine yönelik hüküm; sözleşm enin 2. maddesinin 11. bendinde yer almaktadır. Yetkili satıcıya getirilen bu yükümlülük, anılan maddeye riayet edilmediği takdirde sözleşmenin, Sözleşmenin 440 Önceden Feshi başlıklı 7. madde uyarınca feshedilebileceği ne yer verilmesi ile daha da ağırlaştırılmakta, bu hükümlerle yetkili satıcıların kendi satış fiyatlarını belirleme serbestîsini önemli ölçüde ortadan kaldırarak yeniden satış fiyatında yeknesaklığa sebebiyet verecek bir uygulamanın önü açılmaktadır. Dolay ısıyla, rekabet mevzuatı açısından her ne kadar sağlayıcının satış fiyatını tavsiye etmesi, yaratılan etkinlik ölçüsünde, izin verilebilir bir uygulama olsa da, bu noktada önemli olan husus 09-41/987 -249 10 taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşviki sonucu tavsiye f iyatların sabit veya asgari fiyata dönüşmemesidir. Sözleşmede yer alan hükümler itibar ıyla bu baskının oluşacağı ve tavsiye fiyatların uygulamada sabit veya asgari fiyata dönüşmesi ihtimalinin yüksek olduğu kanaati oluşmuştur . 450 Yetkili satıcılara getirilen tavsiye edilen fiyatlara mümkün olduğu ölçüde uyma zorunluluğu marka içi rekabeti ortadan kaldırabilecek bir sınırlamadır. Kaldı ki bu sınırlama, sözleşmede yer alan sistem üyeleri arasındaki alım satımın engellenmesi sınırlaması ile birlikte d eğerlendiri ldiğin de marka içi rekabette yüksek boyutta tahribata neden olacak niteliktedir. Tek elden satın alma yükümlülüğü sözleşme konusu ürünlerin alış, tavsiye fiyata uyma zorunluluğu ise satış fiyatında yeknesaklığa sebebiyet verecektir. Dolayısıyla, söz konusu sınırlamaların sözleşmede birlikte kullanılmasının rekabetçi süreç üzerindeki kümülatif etkisi marka içi rekabetin ve dağıtım zinciri boyunca ürüne yönelik fiyat rekabetinin tamamen 460 ortadan kalkması anlamına gelmektedir. Fiyat rekabeti, etkinliğin sağlana rak iktisadi refahın a rtırılmasını sağlayan temel unsur dur. Sözleşme konusu ürün için rekabetin ortadan kalkması ise tüketici refahını olumsuz etkileyecektir. Sözleşme uyarınca yetkili satıcıların kendi satış fiyatlarını belirleme serbestîsinin sınırlanm ası ne kurulan dağıtım sistemi ne de ürünün niteliği itibariyle beklenen faydanın temini için gerekli olabilecek ve rekabetin sınırlanmasını makul kılacak objektif gerekçelerle açıklanabilecek niteliktedir. Bu hüküm itibariyle sözleşmenin, 5. maddenin (d) bendinde öngörülen, şartı karşılayamadığı kanaatine varılmıştır. 470 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti. ile Sevil Parfümeri Kozmetik Ticaret ve Sanayi A.Ş arasında imzalanan Yetkili Satıcılık Sözleşmesi ne ve diğer yetkili satış noktaları ile imzalanacak aynı hükümleri içeren tip sözleşmelere 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal niteliği nde hükümler içerme si nedeniyle aynı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit bel gesi verilemeyeceği ne, 480 2. Bildirim konusu sözleşme lerin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde yasaklanan sınırlamalar içermesi nedeniyle anılan Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlan amadığı na, 3. Mevcut haliyle 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılamaması nedeniyle başvuru konusu sözleşme lere bireysel muafiyet de tanınamayacağı na 4. a) Yetkili satıcıların son kullanıcılara yapacakları satışların kısıtlanmasına 490 ilişkin hükmün, b) Yetkili satıcıların sözleşme konusu ürünleri kapsayan kendi aralarındaki alım ve satımının engellenmesine ilişkin hükümlerin, c) Yetkili satıcının sözleşme konusu ürünlerle ilgili olarak Arcon Kozmetik Sanayi ve Ticaret Limited Şti tarafından önerilen satış fiyatlarına mümkün o lduğu ölçüde uymasına ilişkin hükmün 09-41/987 -249 11 anılan sözleşme metninden çıkarılması na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 500 Başkan V. Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Mehmet Akif ERSİN Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELL E Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR