UYAP Emsal (BAM) · Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi · E.2024/655 · K.2026/365

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ Esas No: 2024/655 - Karar No:2026/365 T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2024/655 KARAR NO : 2026/365 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 21/12/2023 NUMARASI : 2020/565 E-2023/762 K DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 02/04/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 02/04/2026 Eser sözleşmesinden …

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ Esas No: 2024/655 - Karar No:2026/365 T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2024/655 KARAR NO : 2026/365 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 21/12/2023 NUMARASI : 2020/565 E-2023/762 K DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 02/04/2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 02/04/2026 Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili: davacı ... Şirketi yapım işinin yüklenicisi, davalı ... Anonim Şirketi iş sahibi olduğunu ,uyuşmazlık konusu yapım işinin, "...Yapım İşi" olduğunu, işin kesin kabulü tamamlandığını müvekkili yüklenicinin işi fen ve sanat kurallarına uygun, ayıpsız, eksiksiz, sözleşmesi ve eklerine uygun tamamlamış olduğunun uyuşmazlık dışı olduğunu ,yapım İşi ve işe ait "...Teklif Birim Fiyat Yöntemli Anahtar Teslimi Tesisi İşine Ait Yapım İşi Sözleşmesi" 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na tabi olduğunu , Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin bir parçası olduğunu , Yapım İşi Sözleşmesinin, 02.01.2013 tarihinde imzalandığını, 16.01.2013 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşme bedelinin 4.612.000,00-TL ve sözleşme süresi 240 gün olarak tanımlandığını, işin geçici kabulünün 06.03.2015 tarihinde, kesin kabulü ise 20.06.2016 tarihinde yapıldığını, yapım İşi boyunca davalı iş sahibi tarafından 522 gün süre uzatımı verildiğini, iş artışları, sözleşme dışı işlerle birlikte ve proje alanında gerekli kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması gibi davalı/iş sahibinin risk, kusur ve sorumluluk alanındaki sebeplerle yapım işi 762 günde tamamlandığını işin ihale edildiği dönemden sonra, ilk yer teslimi ile birlikte gerçekleştirilen sahadaki incelemeler neticesinde projenin revize edilmesi gerekliliği doğduğunu, revize proje ve uygulama ile birlikte iş artışı ve sözleşme dışı ilave işler ortaya çıktığını, birim fiyat usulü ihale edilen iş için, 01.10.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2014/6783 karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %39,95 oranında iş artışı izni verildiğini, gerçekte ise ortaya çıkan iş artışı ve uygulama bu artış oranından çok daha fazlası olarak, şantiye defter ve kayıtlarıyla sabit olmak üzere gerçekleştiğini , davanın ikame edilme sebebinin, bu noktada ortaya çıktığını ,davanın dayandığı iki farklı talep olduğunu ve bu taleplerin hukuki temeli olduğunu ,birincisi, davalı iş sahibinin sözleşme dışı işlerle ve iş artışlarıyla gerçekleşen, aşağıda hukuki ve teknik detayları aktarılan, iş artışının %39,95 'ini aşan kısmın bedelini ödemediğini ikinci temel talebin ise, davalı iş sahibinin kusur, risk ve sorumluluk alanında gerçekleşen, borca aykırılık ve yer tesliminde temerrüt sonucu doğuran , işin tamamlanma süresini ve aynı anlama gelmek üzere yüklenicinin şantiye alanında, teknik ekipmanı, makineleri ve personeli ile geçirdiği toplam süreyi 522 gün uzatan maddi olayların (kamulaştırma işlemlerinde gecikme, onay süreçlerinda uzama, proje revizyonu vb.) Müvekkilin uhdesinde yarattığı zararların tazmin talebi olduğunu ,davalı/İş Sahibi tarafından süre uzatımı verilmiş olsa da, bununla giderimi yeterli ve hukuken tatmin edici olmayan, ekonomik zararlar meydana geldiğini davalının kusur ve sorumluluk alanında doğan borca aykırı fiil ve işlemlerinden kaynaklandığını davanın birinci talebi olan iş artışı ve sözleşme dışı işlerden doğan 11.209.556,25-TL iş bedelinin ve davanın ikinci talebi olan müvekkili zararlarının karşılığı 5.813.501,27-TL alacağın toplamı 17.023.057,52-TL'nin (on yedi milyon yirmi üç bin elli yedi Türk Lirası elli iki Kuruş) tüm ticari faiz ve fer'ileriyle birlikte Davalı/İş Sahibinden alınarak Müvekkiline ödenmesi talebiyle huzurdaki eda davası ikame olunduğunu ,dava konusu yapım işine ait ihale kapsamında Söke-Akbük bölgesinde 99 adet Enerji İletim Hattı direğinin alt ve üst montaj işleriyle yapımı ve çalışır vaziyette İş Sahibi ... teslimi işi olduğunu , "... ... Hattının birim fiyatlı yapım işi sözleşmesi" (Sözleşme) , 02.01.2013 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girdiğini , sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereğince 16.01.2013 tarihinde yer teslimi yapıldığını ,yer teslim tutanağının 16.01.2013 tarihinde imzalandığını, yer teslimi aşamasında tamamlanmayan hatta tam anlamıyla başlatılmamış olan imalat alanının kamulaştırılması çalışmalarının ... 21. İletişim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü tarafından sürdürülmekte olduğu ... tarafından bildirildiğini ,yüklenici tarafından yer teslimi tarihi ile eş zamanlı olarak 16.01.2013 tarihinde iş yeri açılışı yapıldığını , personel, teknik malzeme, makine ve ekipmanlarla birlikte Müvekkilinin imalat alanına girdiğini ... Genel Müdürlüğü İletişim Hatları Tesis Daire Başkanlığı'na da iş programına (31.01.2013) ilişkin bildirim yapıldığını . 08.02.2013 tarihinde anılan iş programının onaylandığını ,davalı ... tarafından ihale aşamasında direklerin zemin analizinin eksik ve yetersiz yapılmış olması sebebiyle, zeminin gevşek olma ihtimaline karşı direk yerlerinde zemin etüdü yapılmak suretiyle direklerin temel tiplerinin belirlenmesine ilişkin 27.02.2013 tarihli ... yazısı Müvekkiline gönderildiğini ,yüklenici tarafından 08.03.2013 tarihli yazı ile yukarıdaki açıklamalar yapılarak 1-72 nolu direklerden hangilerine zemin etüdü uygulanacağının taraflarına bildirilmesinin istendiğini , 1-72 nolu direkler açısından zemin etüdü, direk tiplerinin belirlenmesi, imalat ve montaj çalışmalarına başlanmasının o dönem için mümkün olmadığının Davalı/... tarafından da kabul edildiğini , Müvekkil/Yüklenici ile dava dışı alt yüklenici ... Ltd Şti. arasında yapım işine ilişkin alt yüklenicilik sözleşmesinin 29.03.2013 tarihinde imzalandığını ,ilerleyen süreçte arazideki suların çekilmesiyle birlikte zemin etüdü çalışmalarına başlandığını , 39 adet direğin (1,3,5,7,9,12,15,17,19,21,23,25,27,29,32,35,37,39,40,43,46,49,5,53, 55, 58, 61, 63, 65, 66, 67, 68, 69, 70, 72, 73, 78, 81, 90, 97 nolu direkler) mevzuata uygun Jeoloji Mühendisleri Odası tasdikli zemin etüdü raporu 24.05.2013 tarihli 637 sayılı yazıyla idareye bildirildiğini , 04.06.2013 tarihinde, imalatına davalının kusur ve sorumluluk alanında kalan nedenler dolayısıyla başlanamayan 1-72 nolu direkler haricindeki, 73-99 nolu direklerin alt montaj imalatı tamamlandığını , üst montaj için direkler sahaya getirildiğini , iş programına uygun olarak üst montaj çalışmalarına başlanacağının Davalı ...'a bildirildiğini , 1-72 nolu direklerin temel tipleri Davalı Yan tarafından belirlenemediğinden alt montaj imalatına başlanmadığını , dolayısıyla Müvekkilinin tüm ekibi, makine, teçhizatı ve alt yüklenicileri ile şantiye alanında Davalı ...'ın kararını beklemeye geçtiğini zemin etüt raporunun arazi şartları sebebiyle geç yapılması ve 24.05.2013 tarih 637 sayılı yazıda sunulan zemin etüt raporuna göre 1-72 nolu direklerin temel tiplerinin belirlenememiş olması sebebiyle iş programında gecikme yaşandığı ve 1-72 nolu direk temel tiplerinin belirlenerek tarafına bildirilmesi 04.06.2013 tarihinde Davalı/İş Sahibinden istendiğini ,davalının sorumluluk alanında olan temel ve zemin etüdü analizi işi, Müvekkil tarafından dava dışı ... Ltd. Şti.’ne yaptırılarak, zemin ve temel etüdüne ait rapor 09.07.2013 tarihli yazıyla idareye sunulduğunu , 04.06.2013 tarihinde alt montaj işi tamamlanan 73-99 nolu direklerin üst montajı 04.07.2013 tarihinde tamamlandığını ve ayrıca direk temel tipleri belirlenmediğinden ve gerekli kamulaştırma işlemleri tamamlanmadığından montajı yapılamayan 1-72 nolu direklerin fabrika imalatları tamamlandığını ,imalatı tamamlanan bu direklerin bir kısmının sahaya sevkiyatı yapıldığını bir kısmı ise fabrikada beklemeye alındığını işbu yapım işi konusu enerji iletim hattı direklerinin monte edileceği imalat alanı Aydın/Söke bölgesindeki pamuk tarlalarına isabet etmekle birlikte, pamuk tarlalarına 2013 Temmuz döneminde su basılacağından direk temel tiplerinin belirlenmesi ile kamulaştırma işlemlerinin sonuçlandırılması işi aciliyet kazandığını 12.07.2013 tarihi 824 sayılı yazı ile idareye Müvekkilinden kaynaklı olmayan belirsizliğin işin uzamasına yol açacağı ve 1-72 nolu direk temel tiplerinin acilen belirlenmesi gerektiği bildirildiğini ,16.07.2013 tarihli Davalı cevap yazısında, 1-72 nolu direklere ait temellerde direk tiplerine uygun özel tip temel statik hesabı ve projesinin Müvekkili tarafından hazırlatılması ve onaylanmak üzere Başkanlığa sunulmasına karar verildiğini bu döneme kadar, sessiz kalarak işbirliği yapma yükümlülüğüne aykırı hareket eden Davalının, 16.01.2013 tarihinden 16.07.2013 tarihine kadarlık altı aylık dönemde sessiz kaldığını ş, devamında ilgili yazısında aktardığı şekilde kendi sorumluluğunda olan 1-72 nolu direklere ait temellerde direk tiplerine uygun özel tip temel statik hesabı ve projesini Müvekkil tarafından hazırlanmasına yönelik direktif vererek, işbirliği yapma yükümlülüğünü bir kez daha ihlal ettiğini yapım işinin, İş Sahibinin kusuruyla uzamasının kendisi üzerinde kalan ekonomik zararlarını gözeten Müvekkilinin, ilgili direktif doğrultusunda, 25.07.2013 tarihli 850 sayılı yazıyla "H.421 Referanslı İşin (1-72) Nolu Direklerine Ait Özel Tip Temel Statik Hesapları ve Projeleri" Davalıya sunmuş, onaylanması ve söz konusu direklerin temel tiplerinin bildirilmesini talep ettiğini . 26.07.2013 tarih, 5332 sayılı Davalı cevabında PA,PB,PD,PE tipi direklere ait özel tip zayıf zemin radye temel projelerinin incelendiğini ve onaylandığı bildirilerek, onaylı proje nin Müvekkiline gönderildiğini , 27.07.2013 tarih, 858 sayılı yazı ile Müvekkili tarafından onaylanan projeye uygun olarak direk temel imalatına devam edileceği ... bildirildiğini , ... Genel Müdürlüğü tarafından ... 21. İletişim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğüne 26.07.2013 tarihinde gönderilen “Bakanlar Kurulu Kararı” konulu yazıda; 154 kV Söke-Akbük Enerji İletim Hattı ve güzergahına isabet eden taşınmazlarda acele kamulaştırma yapılması kararı ile enerji iletişim hattıyla ilgili olarak kamulaştırmaya oluru alınması, acele kamulaştırma davalarının açılması, devamı kamulaştırma işlemlerinin yapılması bildirildiğini ,ilgili yazıyla da sabit olduğu üzere Davalı, yer teslim tarihinden yaklaşık 200 gün sonra, imalat alanı ile ilgili kamulaştırma işlemlerini tamamlamadığını, bu yönüyle işin ifasını hukuken ilgili dönemde imkansız kılan, yer teslimi borcunda temerrüt sonucu doğuran bu borca aykırılığı ikrar ettiğini 05.08.2013 tarihli tutanakta, Söke ovasında kalan 1-72 nolu direklerin Müvekkilinin belirttiği gibi pamuk tarlalarına denk geldiğini, bu alanın sular altında olduğu, ilgili dönemde pamuk tarımı dolayısıyla imalat alanına su basıldığını, imalata elverişsizliği, tarlaların mülkiyetinin halen bölgede yaşayan çiftçilere ait olduğu tutanak altına alındığını ,bu noktaya kadar, yer teslimi, imalat projesi düzenlenmesi, kamulaştırma işlemlerinin yapılması, zemin etüdlerinin gerçeğe uygun yapılması gibi işbirliği yükümlülüklerine aykırı davranan Davalıdan kaynaklanan ifa imkansızlıklarına ek olarak, ... Müdürlüğünün 20.08.2013 tarihli yazısı Müvekkiline iletildiğini , ilgili yazıda 1-10 nolu direklerin arasındaki güzergahta ,.. ’e ait proje sahası bulunduğundan Söke-Akbük Hattının yeni kısmi güzergahının 07.07.2013 tarihli tutanak ile değiştirildiği, yeni güzergahın plan-profil-direk tevzi listesi Müvekkiline bildirildiğini , 1-72 nolu direk temel projeleri yeniden yapılıp onaylatıldığını ,müvekkili tarafından 22.08.2013 tarihli yazı ile yeni onaylı projelere göre direk temel birim fiyatının belirlenmesi Davalıdan istendiğini ,müvekkili tarafından 06.09.2013 tarihli yazı ekinde sunulan arazi sahiplerinin kamulaştırmaya ilişkin tebligat almadığı ve çalışmalara engel oldukları Jandarma Komutanlığı ile yapılan görüşmede ... Genel Müdürlüğü tarafından ... 21. İletişim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğünce vatandaşa resmi bildirim yapılması ve Aydın İl Jandarma Komutanlığına da yazı yazılması istendiğinin Davalıya bildirildiğini yapım işinin sürdürebilmesini teminen birim fiyatlı sözleşme bedelinin %39,95’i kadar iş artışına izin verildiği, iş artışına konu işlerin firma yükümlülüğünde yapılması hususu 02.10.2014 tarihli yazı ile Davalı tarafından Müvekkiline bildirildiğini , 16.02.2015 itibar tarihli işin geçici kabulün yapıldığını Davalı/İş Sahibinden talep edilmiş ve neticesinde 522 gün süre uzatımı verildiğini bu talebin gerekçesinde davacı müvekkilinin kusursuzluğu yanında, gecikmeye neden olan koşul ve olayların Davalı/İş Sahibinin kusur, sorumluluk ve risk alanında gerçekleşen maddi olay ve vakaların sonucu olması olduğunu işin kesin kabulü 20.06.2016 tarihli tutanakla yapıldığını ,müvekkil ile Davalı ... arasında akdedilen 02.01.2013 tarihli birim fiyat yöntemli Yapım İşi Sözleşmesi'nde iş bedeli 4.612.000,00-TL olarak ihale edildiğini ancak , tüm şantiye ve imalat tutanaklarıyla, belgeleriyle ve kabul tutanaklarıyla sabit olmak üzere Davalı tarafından Müvekkiline, iş artışları, ek işler ve sözleşme dışı tamamladığı işlerle beraber toplamda 17.009.861,69-TL bedelinde iş yaptırıldığını taraflar arasında akdedildiği ve geçerliliği uyuşmazlık dışı olan Sözleşmenin 27.maddesi tahtında sözleşme dışı yaptırılacak işler ve iş artışı koşullarında YİGŞ hükümlerinin uygulanacağı belirlendiğini , 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.24 ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.21/2 dayanak hükümleri doğrultusunda, 01.10.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2014/6783 karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İş Sahibi tarafından sözleşme bedeli üzerinden %39,95 iş artışı verildiğini iş artış bedeli olan 1.842.723,97-TL ile sözleşme bedeli olan 4.612.000,00-TL toplamı karşılığı iş bedeli 6.454.723,97-TL Müvekkiline ödenmişse de, ödenen bedelin üzerinde işin Müvekkilince yaptırıldığını, müvekkilinin iş artışlarından doğan bakiye alacağı 11.209.556,25 TL olduğunu, işbu alacak iddiasına dayanak, Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin yerleşik ve istikrarlı içtihatları olduğunu yüksek mahkeme içtihatları ile ortaya yerleşik yöntemle, iş artışının % 40'lık kısmının sözleşme bedelleri üzerinden hesaplanmasının sonrasında, aşan fazla imalat bedelinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.526 vd. "Vekaletsiz İş Görme" hükümleri uyarınca, fazla imalatın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçleri üzerinden hesaplaması yapılarak, bakiye alacak sonucu bulunduğunu " ...%10 dahilinde kalanların bedelini sözleşme fiyatlarıyla, yani % olarak belirlenecek iş artış oranını götürü bedele uygulamak suretiyle, %10'u aşan fazla imalâtın bedelini de sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 410 ve devamı maddeleri uyarınca yapıldıkları tarihteki serbest piyasa rayiçleriyle hesaplamak olmalıdır. Taraflar arasında iş artışına ilişkin anlaşma tutanağı imzalanmaması ya da idarenin yazılı talebinin bulunmaması fazla imalât bedelinin ödenmesine engel teşkil etmez. Hakedişlere itiraz edilmemesi de, hakedişe girmeyen fazla imalât bedeline ilişkin talep hakkını ortadan kaldırmaz..." Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2015/6182 E. 2016/2440 K. "...Yanlar arasındaki sözleşme birim fiyat esasıyla imzalanmış olup, sözleşmenin 28. maddesinde öngörülmeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup hesaplamaların buna göre yapılması gerektiği halde bilirkişi raporlarında hesaplamanın bu düzenlemelere uygun yapılmadığı esasen, hesaplamanın neye göre yapıldığı husus da açıklanmış değildir. Ayrıca, bedeli ödendiği iddia edilen projenin getirtilip incelenerek, sözleşme dışı yapılan işler için gerekli olup olmadığı, gerekli ise yukarıda açıklanan Yapım İşleri Genel Şartnamesi maddesi uyarınca bedelinin hesaplanarak sonucuna göre karar verilmesi yerine proje bedelinin yüklenici tarafından ödendiğine dair dosyada herhangi bir bilgi olmadığı gerekçesi ile bu konuda inceleme yapmayan bilirkişi raporunun hükme esas alınması da hatalıdır. Bu hali ile hesaplamanın nasıl yapıldığı belirlenemeyen ve proje konusunda eksik bir başka deyişle denetime elverişli olmayan bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması doğru olmamıştır. Sözleşme eki olan ve sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesinde birim fiyat ile ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %20'sine kadar olan işlerin süre hariç sözleşme ve ihale dokumanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği öngörülmüştür. Bu hükümlere göre sözleşme dışı iş yapılması halinde öncelikle bu işlerin ne miktar keşif (iş) artışına yol açtığının belirlenmesi ve %120 kapsamında kalan işlerin bedelinin sözleşme fiyatlarıyla, %120’sini aşan işlerin bedelinin de sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı yeni Borçlar Kanunu’nun m.526 ve izleyen hükümleri gereğince vekâletsiz iş görme halinde iş bedeli uyarınca işin yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçleriyle hesaplanması gerekir. Bilirkişilerce sözleşme dışı yapıldığı kabul edilen imalâtların bedeli hesaplanırken bu ilke ve kurallara da uyulmamıştır. Açıklanan nedenlerle hükme dayanak yapılan rapor ve ek rapor hüküm tesisine elverişli bulunmamaktadır...."Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2016/2861 E. 2016/4013 K. yukarıda aktarılan yerleşik içtihatlar, yapım işlerinde iş artışları dolayısıyla ortaya çıkan bakiye alacak tespiti açısından son derece net bir yöntem ortaya koyduğunu hesaplanan bakiye alacağın, Sayın Mahkeme tarafından mahallinde yapılacak keşif ve inşaat, hakediş düzenleme ve piyasa fiyatları üzerinden inşaat hesaplamaları alanında uzman bilirkişiler marifetince düzenlenecek denetime elverişli bilirkişi raporu uyarınca tespiti talep olunması gerektiğini ,uyuşmazlığa konu sözleşme sınırlarının üzerinde oluşan iş artışının , temelde Davalının ihale aşamasından başlayan kusur, hata ve sorumluluğundan kaynaklandığını projenin revize edilmesi, Müvekkili tarafından gerçekleştirilen zemin etüdüyle ortaya çıkan zayıf zemin üzerine imal edilen direk sistemleri için ek maliyetlerin ortaya çıkması, uygulama sonucunda projesine göre 6.97 kat fazla demir kullanılmak zorunda kalınması, direk tiplerinin değişikliğe uğraması gibi sonuçlar işin her aşamasında Müvekkili tarafından iş sahibine bildirildiğini iş sahibinin, kontrol ve denetim elemanlarının talimatıyla iş tamamlatıldığını ,davalı iş sahibinin, yapım işine konu 99 adet direk temel projelerinin zayıf zemine sahip araziye uygun olmayıp sonradan revize projeyle uygulamaya geçilmiş olması (Dava dilekçesi 14 ve 15 nolu paragraflarında aktarılmıştır) , bu zemin etüdlerinin işin uygulama aşamasında Müvekkil/Yüklenici tarafından yaptırılmış olması (bkz 17,18, 19 ve 20 nolu paragraflar), işbu 99 adet direkten 72 tanesinin direk temeli projesinin yeniden yapılarak imalatının gerçekleştirilmesi aşamalarının her birinde Müvekkili tarafından gerekli bildirimler İş Sahibine yapıldığını, iş artışının YİGŞ ve KİSK nazarında Bakanlar Kurulu Kararı ile artırılan sınırın da üzerinde gerçekleşeceği ortaya çıktıktan sonra, Davalı tarafından Müvekkilinin iş artışından doğan zararlarının ve alacak talep hakkının bir formül üretilerek giderileceğini, işin aciliyeti dolayısıyla tasfiye edilmeksizin iş artışları ile beraber tamamlanması direktifi verildiğini, iş artış oranı olan %39,95'in de üzerinde gerçekleşen işlere ilişkin ödeme formülü üzerinde çalışıldığını, Davalı ... yetkililerince beyan edilmesine rağmen, yasal mevzuatın kesin sınırları gereği kesin hesap içeriğine yalnızca %39,95 iş artış oranı eklenerek toplamda gerçekleşen işin yalnızca %139,95 karşılığı olan 6.454.723,97-TL ödendiğini, kesin hesap aşamasında müvekkilinin ihtirazi kayıt düşmemiş olması ve/veya itirazlarını sunmamış olmasının, muaccel alacak yönünden tüketici, hak düşürücü bir etki yaratmadığını, müvekkilinin alacağının muaccel ve talep edilebilir olduğunu, Yargıtay uygulamasında artık yerleşiklik kazanmış haliyle, birim fiyat usulü yapım işlerinin maksimum iş artış sınırı olan % 40 'ı da aşan sözleşme dışı iş artışları yönünden, bahse konu itiraz usulünün tüketici, hak düşürücü bir etkide bulunmayacağını,"...Taraflar arasında iş artışına ilişkin anlaşma tutanağı imzalanmaması ya da idarenin yazılı talebinin bulunmaması fazla imalât bedelinin ödenmesine engel teşkil etmez. Hakedişlere itiraz edilmemesi de, hakedişe girmeyen fazla imalât bedeline ilişkin talep hakkını ortadan kaldırmaz..." Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2015/6182 E. 2016/2440 K. "...Taraflar arasında 14.07.2008 tarihli sözleşmenin düzenlendiği ihtilafsızdır. Sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi dava ve sözleşme tarihinde yürürlükte olan 1086 sayılı HUMK'nın 287. ve 6100 sayılı HMK'nın 197. maddesine göre delil sözleşmesi niteliğinde olup mahkemelerce görevi gereği kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Yüklenicinin sözleşme kapsamında yaptığı imalâtlarla ilgili olarak talepte bulunabilmesi için sözkonusu şartnamenin 40 ve 41. maddelerine göre hakediş raporunun "idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gerekir. Yüklenicinin itirazını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükmü bulunmaktadır. Sözleşme dışı olan ve hakedişe girmeyen imalâtlar için ise bu şekilde bir itirazın bulunmasına gerek yoktur. Yine aynı şartnamenin 21. maddesinde götürü bedelli işlerde sözleşme kapsamında kalması halinde %10 fazla imalâtın sözleşme fiyatlarıyla, %10'u aşan imalâtın sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 410 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle, sözleşmede ve eki belgelerde bulunmayıp idare tarafından talep edilen ihale dökümanı ve teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemleri ve gruplarının bedellerinin de şartnamenin 22. maddesinin 2. fıkrası belirlenerek yükleniciye ödenmesi gerekir..."Yargıtay 15.Hukuk Dairesi 2014/7249 E. 2015/3259 K.imalatının tamamlandığı şantiye kayıt, belge ve tutanaklarıyla sabit olan, hakedişlere girmeyen, sözleşmenin %39,95 iş artışı eşik değerinin üzerinde gerçekleştirilen iş kalemleri olan bu bedel üzerinden alacak talep edilmekle beraber yöntem olarak sözleşme birim fiyatlarından faydalanıldığını ve üzerine KDV eklenmediğini , Katma Değer Vergisi %18 karşılığı 1.899.924,79-TL eklenerek 12.455.062,50-TL bakiye bedel hesaplandığını ,işbu bedelden varsayımsal olarak uygulamada kabul gören %10 yüklenici karı indirilerek, 11.209.556,25-TL iş bedeli alacağı bulunduğunu inşaat hesaplaması alanında uzman bilirkişi heyeti marifetiyle ve serbest piyasa araştırması yoluyla işin ifasının 2014-2015 yıllarında tamamlandığı gözetilerek ilgili kalemlerin bedellerinin tespit edilmesi, sonucuna göre Sayın Mahkeme tarafından hüküm kurulması taleplerinin olduğunu yapım işinin ve dolayısıyla Müvekkilinin şantiye alanında geçirdiği sürenin 522 gün gecikmesi, Davalı İş Sahibinin kusur ve sorumluluk alanında kalan fiil ve işlemler neticesinde gerçekleştiğini müvekkili personelinin ve teçhizatının şantiye alanında çalışmaya başlamış olması, alt yüklenicilik anlaşmaların yapılmış olması, yer teslimindeki bu hukuki geçersizlik dolayısı ile Müvekkilin 582 gün fazladan istihdam, teçhizat, kiralama, alt yüklenici ve genel şantiye masraflarına katlanmak durumunda kalması birlikte nazara alınarak maddi olayın hukuki yorumu yapılması gerektiğini ,yüklenicinin borçlandığı edime uygun ifa faaliyetlerine başlayabilmesi için imalat alanının her türlü hukuki imkansızlıktan ari şekilde ifaya uygun olarak teslim edilmesi gerektiğini, kamulaştırma işlemlerini tamamlamaksızın iş alanında ifaya başlanamayacağı, yer tesliminin ve dolayısıyla kamulaştırma işlemlerini tamamlama sorumluluğunun İş Sahibinin sözleşmeye dayanan borçlarından olduğu, ilgili 582 günlük uzamanın bu borca aykırı hareketsizlikten ve edimin ifasını geçici olarak kusuruyla imkansızlaştırmasından kaynaklandığının açık ve sabit olduğunu zira süre uzatımı verilmesine karşılık giderilmemiş zararlar da oluştuğunu ,. İnşaatın ve imalatın sözleşme süresi içerisinde yapılıp tamamlanmasında Müvekkilinin de ekonomik menfaati bulunduğunu r ve gecikme onun bakımından da ekonomik olumsuzluklara ve zararlara neden olduğunu herşeyden önce maliyet unsurunun arttığını süre uzatımı boyunca şantiye, işçilik, kiralama ve kullanım giderleri işbu süre kadar çoğaldığını Davalının yer tesliminde temerrüde düştüğü, işyerinde imalat ve inşaat faaliyetlerine başlanabilmesi için gerekli idari izinlerin alınması, kamulaştırma işlemlerinin usulüne uygun tamamlanarak yapımı planlanan esere uygun hale getirilmesi, işyerinin hukuki ve maddi açıdan imalata başlanabilecek nitelikte yükleniciye teslim edilmesi işlemlerinin birer külfet olmanın ötesinde sözleşme yükümlülükleri olduğunu, bedel ödeme borcunun dışında ayrıca bu yan edim yükümlülüklerine aykırılığın sözleşmenin ihlali olarak mütalaa edilmesi gerektiğini, aynı anlama gelmek üzere TBK m.112 ve m. 113 kapsamında Davalının borca aykırılığı ve/veya TBK m.117 vd hükümleri tahtında Davalının borçlu temerrüdü hükümlerine dayanılarak sorumlu tutulması gerektiğinin açık olduğunu bu sorumluluğun kapsamına süre uzatımına ek olarak, borca aykırılıktan doğan Müvekkili zararlarının tazmin sorumluluğu da girdiğini davalı İş Sahibi tarafından, 522 gün süre uzatımı verildiği ve böylece sözleşmenin toplam ifa süresinin 762 güne çıktığı Sözleşmede, şantiye alanında bulunmaması günlük cezai şarta bağlanmış personel ve yine bulunmaması günlük cezai şarta bağlanmış teknik donanım ve şantiye araçları tanımlandığını . (Yapım İşi Sözleşmesi madde 23) Sözleşme süresi boyunca hakedişlerle sabit olmak üzere bu konularda Müvekkiline işletilmiş hiçbir cezai şart mahsubu, indirimi, cezai şart kesintisi olmaması da Müvekkilinin tüm sözleşme dönemi boyunca ilgili personel ve ekipmanı şantiye alanında bulundurduğunun, dolayısıyla davalının kusuru ile sorumlu olduğu uzayan süre boyunca bundan doğan bir zarar kalemi oluştuğunun fiili karinesi ve en açık ispatı olduğunu ilgili dönem boyunca Müvekkilinin, yapım işi sözleşmesine ve eklerine uygun sayı ve nitelikte personel ve teçhizatı imalat alanında bulundurduğunu ve bu nedenledir ki, 522 günlük süre uzatımı dönemi boyunca ek kiralama, ücret, masraf ve giderlere katlanmak zorunda bırakıldığını süre uzatımından dolayı sgişrta bedeli 52.117,99TL, Teminat mektubu gierleri 104.600,16TL,smzleşme gereği teknik eprosnel gideri 2.103.660,00TL ,sözleşme gereği ekipman ve teçhizat gideri 1.999.260,00TL,ofis gideri 182.700,00TL ,zarar ziyan giderleri 89.826,50TL ,taşeron firmasına işin süresinin uzamasından dolayı ödenen faturlara 871.036,62TL ,taşeron firmasına işin uzamasından dolayı ödenen 410.300,010TL olmak üzere toplam 5.813.501,27 TL ile , Müvekkilinin revize proje iş artışlarından kaynaklanan bakiye alacakları tespit edilerek, faize ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 11.209.556,25-TL alacağın (on bir milyon iki yüz dokuz bin beş yüz elli altı Türk Lirası yirmi beş Kuruş) dava tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili: davacı tarafından açılan davanın arabuculuk aşamasında belirtilen davacı talepleri ile işbu davada karşı yan tarafından ileri sürülen talepler farklı olduğunu , bu hususun kabulü mümkün olmadığını, arabuluculuk safhasında ileri sürülmüş olan uyuşmazlık konuları ve davacının taleplerinin işbu dava ile değiştirildiğininden davanın dava şartı yokluğu nedeni ile reddi gerektiğini, görevsiz mahkemede dava açıldığını, zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacı yüklenici ile müvekkili 21.Bölge Müdürlüğü (DENİZLİ) arasında H.421 referanslı sözleşme 02.01.2013 tarihinde imzalandığını, sözleşme kapsamındaki 154 kV’luk Söke-Akbük E.İ.Hattının yer teslimi 16.01.2013 tarihinde yapıldığını, 06.03.2015 tarihinde geçici kabul ve 20.06.2016 tarihinde ise kesin kabulü yapıldığını, sözleşmesine uygun olarak davacı yükleniciye ödenmesi gereken tüm bedellerin 29.03.2016 tarihli Kesin Hesap Hakedişe (Ek-5) dahil edildiğini, davacı yüklenicinin işbu kesin hesap hakedişinin imzalanması aşamasında herhangi bir itirazı da bulunmadığından dava konusu tüm talepleri H.421 referanslı Sözleşme hükümlerine göre haksız ve dayanaksız olup reddi gerektiğini, davacının iddiaların tümü asılsız olduğunu ,. Şöyle ki; H.421 referanslı Sözleşmenin 26.sayfasındaki İdari Şartnamesinin (Ek-1) ihale konusu işe ilişkin bilgiler kısmında "Tesis için gerekli olan direk imalatı ve montajı, iletken, izolatör, iletken ve koruma teli hat hırdavatları, damperler, ... ve 70 mm2 koruma telleri, koruma teli bağlantı malzemeleri, ikaz küreleri vs. hattın komple tesisi için gerekebilecek her türlü malzeme temini ve hattın komple tesisi işi yüklenici tarafından yapılacaktır. ...'ın tasarımına göre direk imalatı, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk temelleri, komple tel çekimi, her türlü malzemenin kabul ve gerekirse tip testleri, nakliye, şantiyede korunması ve depolanması, işletmeye alma işlerinin tamamı yüklenicinin sorumluluğunda olup, hat ...'ın teknik kriterlerine uygun koşullarda çalışır durumda teslim edilecektir." denildiğini, zemin etüdü işinin yüklenici tarafından yapılacağının belirtildiğini, ayrıca H.421 referanslı Sözleşmenin 331. sayfasında (Ek-1) yer alan birim fiyat cetvelinde zemin etüdü pozu bulunduğunu, sözleşmenin 138. sayfasında Direk Montaj Şartnamesinde yüklenicinin görevi kısmında, "2.1. Yüklenici, herbir direğin arazide kesin yerini saptamak, direk yerinin kotlarını ölçmek, planprofilde ve inşaat cetvellerinde gösterilen direk yüksekliklerine uygun ayak uzatmalarını seçmek ve inşa edilecek temel tipini belirlemekle yükümlüdür. Kesin direk yerlerini seçmesinden ve gerekli ayak ve temel tipini belirlemesinden sonra, İş Sahibinin yazılı onayını elde etmek üzere, Yüklenici bu bilgileri verilen form örneğine göre yazılı olarak İş Sahibine bildirecektir. Direk yerleri aplike edileceğinde, arzu ettiği takdirde iş Sahibinin de bu aplikasyonda hazır bulunabilmesi için, aplikasyonun yapılacağı zamanı Yüklenici İş Sahibine bildirecektir." denildiğini ,yani davacının iddia ettiği gibi temel ve zemin etüdünün yapılması Teşekkülü sorumluluğunda bulunmadığını davacının sorumluluğunda olduğunu ,Davacının dilekçesinin 56.maddesinde ödenmediği iddia edilen 15 kalem imalata ilişkin talepleriyle ilgili olarak; 1. Talep: Sözleşmenin 48.sayfasındaki İdari Şartname'nin 63.maddesinde, "Fiyat formlarında belirlenen galvanizli demir direk ağırlığı proje ağırlığıdır. Şantiyeye gelen toplam demir direk ağırlığının toplam proje ağırlığından farklılık arz etmesi halinde hattın toplam proje ağırlığı esas alınacaktır." maddesine göre işlem yapıldığından, kesin hakedişte ödenen miktar dışındaki, yüklenicinin 110,984 ton'luk talebi uygun olmadığını , 2.Talep: 3 adet faz iletkeni temini ve tel çekimi söz konusu hattın geçici kabulünden görüleceği üzere 154 kV tek devre 36,5 km olduğunu dava dilekçesinde kesin hakedişinde tel çekim tutanağına göre ödenen 36,533 km'ye ek olarak dava dilekçesinde yapılan 73 km talebin hiç bir dayanağı olmayan talep olmadığını bu miktar ile 154 kV Söke -Akbük Hattının 3 defa yapılması mümkün olduğunu , 3.Talep: 477 MCM tek gergi takımı 3 adet ödenmiş olup projesinde gösterilen miktarın üstünde olması, testi yapılmayan malzeme bedelinin ödenmeyeceği hükmüne göre eksik test raporu gibi sebeplerden 3 adet kesildiğini davacının ilave olarak 6 adet talebi uygun olmadığını , 4.Talep: OPGW iletkeni temini için “Tel Çekim Tutanağı”nda belirtildiği üzere 36,522 km kesinkesinkesin hakedişte ödendiğini, 5.Talep: “Tel Çekim Tutanağı”nın 15 sıra no.lu maddesinde belirtilen 10 adet OPGW ek kutusu kesin hakedişte ödendiğini davacının ilave 1 adet ek kutu talebi tel çekim tutanağında bulunmadığını , 6.Talep: “Tel Çekim Tutanağı”nın 17 sıra no.lu maddesinde belirtilen 253 adet hava ikaz küresi kesin hakedişte ödenmediğini davacının ilave 215 adet ikaz küresi tel çekim tutanağında bulunmadığını, 7.Talep: “İhzarat, İmalat Montaj Durum Tutanağı”nın IX sıra no.lu maddesinde talepte de belirtilen 67 adet direk boyaması kesin hakedişte ödendiğini hattın tamamı 99 direk olduğundan davacının ilave 67 direk boyaması talebi mantık dışı olduğunu, 8.Talep: “İhzarat, İmalat Montaj Durum Tutanağı”nın X sıra no.lu maddesinde belirtilen 15 adet zemin etüdü kesin hakedişte ödendiğini ilave 34 adet zemin etüdü montaj tutanağında belirtilmediğini , 9.Talep: Sözleşmede 331. sayfada, birim fiyat cetvelinde 1 nolu kalemde yer alan galvaniz demir direk imalatlarına nakliye bedeli dahildir bu nedenle ilave nakliye bedeli talebi yerinde olmadığını Ayrıca, davacı ile imzalanan Sözleşmenin 3.3.maddesinde; "Tesis için gerekli olan direk imalatı ve montajı, iletken, izolatör, iletken ve koruma teli hat hırdavatları, damperler, OPGW ve 70 mm2 koruma telleri, koruma teli bağlantı malzemeleri, ikaz küreleri vs. hattın komple tesisi için gerekebilecek her türlü malzeme temini ve hattın komple tesisi işi yüklenici tarafından yapılacaktır. ...'ın tasarımına göre direk imalatı, direk yerlerinde zemin etüdü yapılması, direk temelleri, komple tel çekimi, her türlü malzemenin kabul ve gerekirse tip testleri, nakliye, şantiyede korunması ve depolanması, işletmeye alma işlerinin tamamı yüklenicinin sorumluluğunda olup...",Sözleşmenin 7.maddesinde;"Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri vb giderler ile ulaşım, sözleşme kapsamındaki her türlü sigorta giderleri sözleşme bedeline dahildir...",Sözleşmenin 14.2.maddesinde;"Sözleşme konusu Enerji İletim Hattı tesisi işlerinin yapılmasında kullanılacak her türlü malzemenin iş yerlerine ve şantiye içi taşımaları, yükleme, boşaltma, depolama bedelleri teklif fiyatlarına dâhil olduğundan ayrıca nakliye, akaryakıt fiyat farkı ve ilave hiçbir bedel ödenmez." hükümleri düzenlendiğini ,, İdari Şartnamenin 25.maddesinde;"İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.", İdari Şartnamenin 45.3.1.maddesinde; "Sözleşme konusu Enerji İletim Hattı tesisi işlerinin yapılmasında kullanılacak her türlü malzemenin iş yerlerine ve şantiye içi taşımaları, yükleme, boşaltma, depolama bedelleri teklif fiyatlarına dâhil olduğundan ayrıca nakliye, akaryakıt fiyat farkı ve ilave hiçbir bedel ödenmez." hükümleri düzenlendiğini tüm bu nedenlerle davacının nakliye bedeli talebi yerinde olmadığını , 10.Talep: 31 adet PA direk temeli özel tip zayıf temeli yüklenici ile belirlenen ve yüklenicinin imzasının bulunduğu fiyatlar ile kesin hakedişinde yükleniciye ödendiğini , 11.Talep: 34 adet PB direk temeli özel tip zayıf temeli yüklenici ile belirlenen ve yüklenicinin imzasının bulunduğu fiyatlar ile kesin hakedişinde yükleniciye ödendiğini ,12.Talep: 2 adet PD direk temeli özel tip zayıf temeli yüklenici ile belirlenen ve yüklenicinin imzasının bulunduğu fiyatlar ile kesin hakedişinde yükleniciye ödendiğini davacının ilave 1 adet PD direk temeli özel tip zayıf temeli talebi yerinde olmadığını, 13.Talep: 3 adet PE direk temeli özel tip zayıf temeli yüklenici ile belirlenen ve yüklenicinin imzasının bulunduğu fiyatlar ile kesin hakedişinde yükleniciye ödendiğini davacının ilave 1 adet PE direk temeli özel tip zayıf temeli talebi yerinde olmadığını, 14.Talep: Temel stup ağırlıkları proje ağırlığına dahil olup, Sözleşmede 331. sayfada birim fiyat cetvelinde 1 nolu kalemde yer alan galvaniz demir direk imalatları kısmından yükleniciye ödendiğini davacının ilave stup ödemesi talebi yerinde olmadığını, 15.Talep: Direk temeli projelerinin yapımı için ilave bedel ödenmesi ile ilgili sözleşmede bir hüküm bulunmadığını davacının talebi yerinde olmadığını, davacı vekili dava dilekçesinde, sözleşme süresinin uzun sürmesi ve 522 gün süre uzatımı verilmesi ilgili olarak; 522 gün süre uzatımı verilmesi gerekçelerinin dört olaya dayandığı, bunların: kamulaştırma işlemlerinin tamamlanamaması, iletim hattı güzergah planının değiştirilip sonradan tekrar iptal edilmesi, uygulama zemininin tarlalara ve bataklık alanına isabet etmesi neticesinden doğan gecikmeler ile proje revizyonu ile ortaya çıkan iş artışları olduğu, söz konusu gecikmeye neden olan koşul ve olayların müvekkilinden kaynaklanan kusur ve sorumluluklar sonucunda ortaya çıktığı, bu nedenlerle doğan zararlardan müvekkilinin sorumlu olduğu vb. gibi iddialarda bulunduğunu ve dilekçenin 70.maddesinde ödenmediği iddia edilen 8 kalem toplamına ilişkin alacak talep ettiğini öncelikle, davacının iddiaların tümünün asılsız olduğunu, İdari Şartnamenin, 48. maddesinde; "..., İhale Dokümanında belirtilen sınırlar içinde ve sözleşmeye esas proje içinde kalması koşuluyla işin devamı süresince ve Geçici Kabul Tutanağı imzalanıncaya kadar, iş kalemlerinde, işlerin miktarlarında, işin yapılması esasları ile karakteristiklerinde değişiklikler yapmaya, iş miktarları ve birimlerini azaltmaya, çoğaltmaya, bazı işlerden, iş kalemlerinden vazgeçmeye projelerde değişiklik yapmaya, yapılacak proje değişikliği nedeniyle oluşacak yeni iş kalemlerini iş kapsamına dâhil etmeye tam olarak yetkilidir." 49. Maddesinde; "İstekli, mevcut olan bütün dokümanları ve kayıtları dikkatlice incelediğini, şantiyede saha çalışması yaptığını, yapılacak işin niteliği ve karakteri, bölgeye egemen meteoroloji koşullarını, işin yürütülmesi için gerekli makine ve ekipmanların özelliklerini, bütün tesis/yapım ve malzemelerin miktarları, yerel iş koşulları ve bu Sözleşme kapsamındaki işlerin ve hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili tüm diğer konuları ve detayları bildiğini kabul eder. Yüklenici olası tehlikeleri ve koşulları değerlendirerek ve kendi bilgisi dâhilinde birim fiyatlar hazırladığını kabul eder." denildiğini, işin sonunda meydana getirilen tesisin, ihaleye çıkıldığında yapılacağı belirtilen tesis ile aynı karakteristikte olup, iş artışı yalnız 1-72 no'lu direklerde uygulanacak temelin değişikliği nedeniyle meydana gelen beton ve demir miktarındaki artış ile ilgili olduğunu bu artışın da yukarıda belirtilen 48. madde kapsamında yapıldığını ,temel tiplerinin belirlenmesinde ve yapımında meydana gelen meteoroloji (yağışlar) koşullarından ve arazinin tarımsal amaçlı sulanmasından kaynaklanan gecikmelerin, 49. maddede bu koşulların yüklenici tarafından teklif verme zamanında değerlendirilmiş olduğu belirtilmesine rağmen, bahsi geçen durumlar nedeniyle meydana gelen gecikmeli çalışmaların maliyeti bunlar tamamen göz ardı edilerek Teşekküllerin ödetilmek istendiğini kamulaştırması tamamlanmayan ve Söke Ovası gibi verimli tarım arazisinde yapılacak bir işin tesis çalışmalarında yaşanacak aksaklıklar yüklenici yeterliliğine sahip bir firma olan davacı tarafından öngörülemeyecek bir durum da olmadığını, davacının tacir olduğunu ve her basiretli tacir altına imza atacağı her hükmü değerlendirmesi gerektiğini davacının dilekçesinin 70.maddesinde ödenmediği iddia edilen 8 kalem zarar talepleriyle ilgili olarak; İdari Şartnamenin, 50.maddesinde; "Teklif Fiyatları, Şartname ve yönetmeliklere göre işin tamamlanması için gerekli tüm harcama ve maliyetleri; İşin yerine getirilmesi için geçici olarak açılacak her türlü hizmet yollarında (Ormanlık kısımlar dâhil) yapılacak tüm masraflar, harçlar ve vergiler v.s, iş kapsamında hazırlanacak olan resimler ve metotlar, malzemelerin kontrolü ve testleri, tüm gerekli ham, yarı mamul ve mamiul malzeme bedelleri, çimento, kum, betonarme demiri gibi İstekliler tarafından temin edilecek olan tesis/yapım malzemesi, topraklama, tesis, testlerin yapılması ve başarılı işletme koşullarında devir; yerli ve yabancı işçilik ödemeleri, mühendislik, süper vizyon ve servis hizmetleri, yurtiçi ve dışı ambarlama, kiralama veya sahip olunan ekipmanın, alet ve araçların harcamalarını kapsar."51.maddesinde; "Bu Sözleşme altında yapılacak İş ve Sağlanacak Malzemelere ilişkin olarak tesis edilecek hattın direk tevzi listesi şartname ekinde verilmiş olup; teklif sahiplerinin dokümanlara ait tüm detayları ve arazide çalışma ve yapım koşullarını inceledikleri esas atandığından, teklif sahibi, işin kesin kalemler altında sipariş edilmemesi veya yapılacak çeşitli cinsten iş miktarları ile işveren tarafından verilen dokümanlar arasında bir farkın bulunması nedenleriyle, beklenen karlar, kardan zararlar veya ziyanlar için ilave tazminat hakkına sahip olmayacaktır."52.maddesinde; "İhale konusu işin, İhale dokümanına uygun olarak zamanında tamamlanabilmesini sağlamak için İstekli, piyasadaki malzeme temin imkânlarını, imalatçılarını, teslim sürelerini, taşıma yollarını, mesafeleri, rayiçleri ve de malzeme, inşaat, montaj işleri içerisinde olan her türlü girdileri araştıracak, ihale konusu işlerin bu şartname esasları dâhilinde tamamlanması için gerekebilecek tüm unsurları (işçilik, nakliye, sigorta, her türlü risk ve masraflar vs.) dikkate alacak ve teklif fiyatlarını buna göre hazırlayacaktır." hükümleri düzenlendiğini dolayısıyla, dava konusu iş, "Anahtar teslim" olarak ihale edildiğini sözleşmesinde bulunan birim fiyatları dışında cari giderlerin, şantiye giderlerinin ödenmesi gibi bir durum mümkün olmadığını yüklenici tarafından ihale için teklif edilen fiyatların içinde tüm malzeme ve işçilik, nakliye, all risk sigorta bedelleri, teminat mektubu giderleri vb. bulunması nedeniyle yaptığı işlerin, çalıştırdığı işçilerin, bulundurduğu makine ve teçhizatın tekrar maliyet hesabı yapılarak bedel talep edilmesinin Sözleşmeye ve İdari Şartnameye aykırılık teşkil ettiğini dava konusu H.421 referanslı 154 kV Söke-Akbük Enerji İletim Hattı Yapım işi gecikmeli olarak tamamlandığını, davacı Yükleniciye gecikmeden kaynaklı süreler süre uzatımı olarak verildiğini, bazı direk temel projelerinde değişiklik yapıldığını ve değişiklikten kaynaklı yeni birim fiyatlar belirlenerek ödemesi yapıldığını , yüklenicinin yaptığı tüm imalatlar kesin hesap hak edişine dahil edildiğini h.421 referanslı teklif birim fiyat yöntemli anahtar teslimi sözleşme kapsamında ... mühendislik mimarlık taahhüt ltd. şti. tarafından tesis edilen 154 kv'luk (~36,5 km) tek devre 1272 mcm iletkenli söke-akbük e.i.hattı yapım işi sözleşmesine ve mevzuata uygun olarak tamamlanarak 12 no.lu kesin hesap hakedişi yapıldığını yüklenicinin, daha öncesinde talepleri ile ilgili veya ödemelere ilişkin herhangi bir itirazı bulunmadığını ,söz konusu h.421 referanslı sözleşmenin 8. maddesi gereğince sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olan yapım işleri genel şartnamesi 40. madde 4. bendinde;"Yüklenicinin kesin hesaplara itirazı varsa altmış günlük inceleme süresi içinde idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. böyle yapmadığı takdirde kesin hesapla ilgili bütün belgeleri kayıtsız kabul etmiş sayılır ve bundan sonra bu hususta yapılacak herhangi bir itiraz dikkate alınmaz." dendiğini yüklenicinin herhangi bir itiraz kaydında bulunmadığını, yüklenicinin, daha öncesinde talepleri ile ilgili veya ödemelere ilişkin herhangi bir itirazı bulunmadığından, davacı Yüklenici tarafından açılan işbu dava haksız ve dayanaksız olup davanın reddi gerektiğini ,sözleşmeye göre işin süresinin 240 gün olduğunu yer teslim tarihi 16.01.2013 ve sözleşmesine göre iş bitim tarihinin 12.09.2013 olduğunu, ancak sözleşme kapsamında Yüklenici firmaya 522 gün süre uzatım verilerek buna göre iş bitim tarihi 16.02.2015 tarihi olmakla bu durumda tesis faaliyetleri tamamlanmış olan hattın kesin fiyat formuna göre 701.080,97 ₤ fiyat farkı olmak üzere sözleşme bedeli 7.155.574,98 ₤ olarak gerçekleşmiştir. Dolayısı ile Teşekkülümüzce işin bitim süresinin uzaması neticesinde karşı yana fiyat farkı da ödenmiş olup karşı yanın bunun haricinde talep edebileceği herhangi bir hak ve alacağı da bulunmadığını ,geçici kabulünün 06.03.2015 tarihinde yapıldığını 30.03.2015 tarihinde onaylandığını, Sözleşme konusu işin tamamlanmasını müteakip 12 no.lu Kesin Hesap Hakedişinin yapıldığını, 29.03.2016 tarihinde Yüklenici firma ve müvekkilince imzalandığını, yüklenici firma ile imzalanan H.421 referanslı sözleşme kapsamında müvekkilince yüklenici firmaya tüm ödemelerin yapıldığını, 12 no.lu Kesin Hesap Hakedişinin yapıldığını ve Yüklenici firmanın Sözleşme kapsamında yapılan ödemeler ve Kesin Hesap Hakedişine ilişkin herhangi bir itirazının bulunmadığını, bu nedenle de firma tarafından ileri sürülen taleplerin tümünün haksız, yersiz ve dayanaksız olduğunu, kaldı ki asla kabul anlamına gelmemek kayıt ve şartı ile, h.421 referanslı sözleşmede yer alan yapım işleri genel şartnamesi madde 13’ te;“İş için gerekli olan projelerle diğer teknik belgelerin yükleniciye tesliminde gecikme olması veya uygulanmak üzere yükleniciye verilen proje ve teknik belgelerde yeni proje veya belge hazırlanmasını gerektirecek ve dolayısı ile zamana ihtiyaç gösterecek şekilde değişiklik yapılması hallerinde yüklenici hiçbir itiraz ileri süremeyecektir. Ancak bu gecikme işin bir kısmının veya hepsinin zamanında bitirilmesini geciktirirse sözleşmedeki iş süresi, işin bir kısmı veya tamamı için gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır.” denildiğini ,h.421 referanslı sözleşmede yer alan yapım işleri genel şartnamesi 14. madde 3. bendinde;“Yüklenici üstlenmiş olduğu işleri sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre iş yapmakla bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak 15 gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece arttırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen idare işi kendi isteği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.” denildiğini ,dolayısı ile karşı yanın dilekçesinde ileri sürmüş olduğu beyanların sözleşmeye aykırı olmakla hukuki temellendirmeden de yoksun olduğunu kabulünün kati suretle mümkün olmadığını ,davalı müvekkili tarafından tüm ödemelerin usulüne uygun olarak yapıldığını karşı yanın bunlar haricinde herhangi bir talepte bulunmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu ,davacının tacir olduğunu her basiretli tacir altına imza atacağı her hükmü değerlendirmesi gerektiğini söz konusu h.421 referanslı sözleşmede yer alan yapım işleri genel şartnamesi 40. madde 4.fıkrasında "yüklenicinin kesin hesaplara itirazı varsa altmış günlük inceleme süresi içinde idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. böyle yapmadığı takdirde kesin hesapla ilgili bütün belgeleri kayıtsız kabul etmiş sayılır ve bundan sonra bu hususta yapılacak herhangi bir itiraz dikkate alınmaz." denilmekte olduğunu, yüklenicinin bu maddeye ve sözleşmeye ilişkin herhangi bir itiraz kaydında bulunmadığını taraflar arasında tam bir irade uyumu sağlandığını, davacının sözleşmeyi imzaladıktan sonra işbu davayı açmasının medeni kanunun 2. maddesinde yer alan "dürüstlük kuralına” da aykırılık teşkil ettiğini ,davacının sözleşme hükümlerini kendi özgür iradesi ile açıkça kabul ettiğini aksi yönde bir düşünce “sözleşmeye bağlılık” ve “irade özgürlüğü” ilkesine aykırı olacağını , basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü bulunan davacının davasının bu bakımdan reddi gerektiğini öncelikle davanın usul yönünden reddine, aksi yöndeki kanaat halinde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esas yönünden reddine, karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesince: davacının dava dilekçesindeki alacağına ilişkin tüm alacak kalemlerinin ara ve kesin hakedişe konu edilmesi, söz konusu alacağa ilişkin kalemlerin sözleşme ve iş artışı kapsamındaki işlerden olması, talebe konu alacak kalemleri sözleşme ve iş artışı kapsamındaki işlerden olduğundan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. ve 40. maddeleri çerçevesinde hakedişlere yüklenici tarafından usulüne uygun itiraz edilmesi gerektiğinden ve mevcut olayda davacı-yüklenici tarafından ara ve kesin hakedişe usulüne uygun olarak itiraz edilmediğinden, söz konusu ara ve kesin hakedişler davacı-yüklenici yönünden kesinleştiği, kesinleşen ara ve kesin hakedişlerden dolayı davacı yüklenicinin tekrar alacak talebinde bulunması mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Uyuşmazlık konusu yapım işinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na tabi olan "...Yapım İşi"dir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin bir parçası olduğunu ,dava konusu yapım işine ait ihalenin, 2012/153125 ihale kayıt numarası ile 11.12.2012 tarihinde KİK no: 2012-44/1 ihale kararı ile onaylandığını , Davalı ...’ın 13.12.2012 tarihli yazısıyla ihale istekli Müvekkili üzerinde bırakıldığını ,ihale konusu yapım işi, en yalın tanımlamayla, Söke-Akbük bölgesinde 99 adet Enerji İletim Hattı direğinin alt ve üst montaj işleriyle yapımı ve çalışır vaziyette İş Sahibi ...'a teslimi işi olduğunu , "H.421 Referanslı 154 kV’luk (-36,5 km) Tek Devre 1272 MCM İletkenli ... Hattının birim fiyatlı yapım işi sözleşmesinin" 02.01.2013 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girdiğini, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereğince 16.01.2013 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşme bedeli 4.612.000,00-TL ve sözleşme süresi 240 gün olarak tanımlandığını, işin geçici kabulü 06.03.2015 tarihinde, kesin kabulü ise 20.06.2016 tarihinde yapıldığını, yapım işi boyunca davalı iş sahibi tarafından 522 gün süre uzatımı verildiğini, iş artışları, sözleşme dışı işlerle birlikte ve proje alanında gerekli kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmaması gibi iş sahibinin risk, kusur ve sorumluluk alanındaki sebeplerle yapım işi 762 günde tamamlandığını, işin ihale edildiği dönemden sonra, ilk yer teslimi ile birlikte gerçekleştirilen sahadaki incelemeler neticesinde projenin revize edilmesi gerekliliği doğduğunu, revize proje ve uygulama ile birlikte iş artışı ve sözleşme dışı ilave işler ortaya çıktığını, birim fiyat usulü ihale edilen iş için, 01.10.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 2014/6783 karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile %39,95 oranında iş artışı izni verildiğini, gerçekte ise ortaya çıkan iş artışı ve uygulama bu artışın oranından çok daha fazlası olarak, şantiye defter ve kayıtlarıyla sabit olmak üzere gerçekleştiğini, davanın dayandığı iki farklı talep ve bu taleplerin hukuki temeli olduğunu iş sahibinin sözleşme dışı işlerle ve iş artışlarıyla gerçekleşen iş artışlarında %39,95 'ini aşan kısmın bedelini ödemesi talebi, iş sahibinin kusur, risk ve sorumluluk alanında gerçekleşen; borca aykırılık ve yer tesliminde temerrüt sonucu doğuran; işin tamamlanma süresini ve aynı anlama gelmek üzere müvekkilinin şantiye alanında, teknik ekipmanı, makineleri ve personeli ile geçirdiği toplam süreyi 522 gün uzatan maddi olayların (kamulaştırma işlemlerinde gecikme, onay süreçlerinda uzama, proje revizyonu vb.) müvekkilinin uhdesinde yarattığı zararların tazmin talebi olduğunu, ihale konusu yapım işi, Söke-Akbük bölgesinde 99 adet Enerji İletim Hattı direğinin alt ve üst montaj işleriyle yapımı ve çalışır vaziyette iş sahibine teslimi işi olduğunu, müvekkili tarafından yer teslimi tarihi ile eş zamanlı olarak 16.01.2013 tarihinde iş yeri açılışı yapıldığını, personel, teknik malzeme, makine ve ekipmanlarla birlikte müvekkilinin imalat alanına girdiğini, bu dönemde yapım işi ile ilgili iş programı hazırlandığını, davalı tarafından 08.02.2013 tarihinde anılan iş programı onaylandığını, bu yapım işi konusunun enerji iletim hattı direklerinin monte edileceği imalat alanı Aydın, Söke bölgesindeki pamuk tarlalarına isabet ettiğini pamuk tarlalarına 2013 Temmuz döneminde su basılacağından direk temel tiplerinin belirlenmesi ile kamulaştırma işlemlerinin sonuçlandırılması işi iş sahibi sorumluluğunda olmasına rağmen 1-72 nolu direklere ait temellerde direk tiplerine uygun özel tip temel statik hesabı ve projesinin müvekkili tarafından hazırlatılması ve onaylanmak üzere Başkanlığa sunulmasına karar verildiğini, işbu döneme kadar, sessiz kalarak işbirliği yapma yükümlülüğüne aykırı hareket eden davalının, 16.01.2013 tarihinden 16.07.2013 tarihine kadarlık altı aylık dönemde sessiz kaldığını, davalının yazısında aktardığı şekilde kendi sorumluluğunda olan 1-72 nolu direklere ait temellerde direk tiplerine uygun özel tip temel statik hesabı ve projesini müvekkili tarafından hazırlanmasına yönelik direktif vererek, işbirliği yapma yükümlülüğünü ihlal ettiğini, ...'ın 08.02.2013 tarihinde anılan iş programını onayladığını, ... Genel Müdürlüğü tarafından ... 21. İletişim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğüne 26.07.2013 tarihinde gönderilen “Bakanlar Kurulu Kararı” konulu yazıda; 154 kV Söke-Akbük Enerji İletim Hattı ve güzergahına isabet eden taşınmazlarda acele kamulaştırma yapılması kararı ile enerji iletişim hattıyla ilgili olarak kamulaştırmaya oluru alınması, acele kamulaştırma davalarının açılması, devamı kamulaştırma işlemlerinin yapılması bildirildiğini, davalının, yer teslim tarihinden yaklaşık 200 gün sonra, imalat alanı ile ilgili kamulaştırma işlemlerini tamamlamadığını, bu yönüyle işin ifasını hukuken ilgili dönemde imkansız kılan, yer teslimi borcunda temerrüt sonucu doğuran bu borca aykırılığı ikrar ettiğini ,davalıdan kaynaklanan ifa imkansızlıklarına ek olarak, ... Müdürlüğünün 20.08.2013 tarihli yazısı Müvekkile iletildiğini ilgili yazıda 1-10 nolu direklerin arasındaki güzergahta ...’e ait proje sahası bulunduğundan Söke-Akbük Hattının yeni kısmi güzergahının 07.07.2013 tarihli tutanak ile değiştirildiğini, kamulaştırma işlemlerinin tamamlanmadığından imalat alanındaki montaj ve imalat faaliyetleri bölgedeki pamuk hasadından sonraya bırakılmak zorunda kalındığını yine planlanan zamanda işe başlanamaması, iklim değişikliği ve yağış döneminin gelmesi akabinde Söke Ovasındaki arazilerin bataklık olması sebebiyle saha çalışmalarının yürütülememesine yol açtığını ,davalı tarafından PA,PB,PD, PE tipi direklere ait hazırlanan yeni proje sonucunda adı geçen direklere ait özel tip zayıf zemin temel projelerinde önemli oranda iş artışı kalemleri oluştuğunu, zayıf zemin tipine uygun özel tip radye temel projelerinin uygulaması bu revize projeye göre ifa edildiğini ,müvekkili tarafından tamamlanan işler şantiye tutanakları, röleve defteri, ataşmanlar, metraj icmal defteri, ihzarat belgeleri ve kabul tutanakları ile sabit olduğunu uyuşmazlığa konu Sözleşme sınırlarının üzerinde oluşan iş artışı, temelde Davalının ihale aşamasından başlayan kusur, hata ve sorumluluğundan kaynaklandığını projenin revize edilmesi, Müvekkili tarafından gerçekleştirilen zemin etüdüyle ortaya çıkan zayıf zemin üzerine imal edilen direk sistemleri için ek maliyetlerin ortaya çıkması, uygulama sonucunda projesine göre 6.97 kat fazla demir kullanılmak zorunda kalınması, direk tiplerinin değişikliğe uğraması gibi sonuçlar işin her aşamasında müvekkili tarafından İş Sahibine bildirildiğini , İş Sahibinin, kontrol ve denetim elemanlarının talimatıyla iş tamamlatıldığını iş sahibinin, yapım işine konu 99 adet direk temel projelerinin zayıf zemine sahip araziye uygun olmaması işbu zemin etüdlerinin işin uygulama aşamasında müvekkili tarafından yaptırılmasını gerektirdiğini ,işbu 99 adet direkten 72 tanesinin direk temeli projesinin yeniden yapılarak imalatının gerçekleştirilmesi aşamalarının her birinde müvekkili tarafından iş sahibi bilgi ve onayı dahilinde hareket edildiğini bu durumun sebep olduğu iş artışının YİGŞ ve KİSK nazarında Bakanlar Kurulu Kararı ile artırılan sınırın da üzerinde gerçekleşeceği ortaya çıktıktan sonra, Davalı tarafından Müvekkilinin iş artışından doğan zararlarının ve alacak talep hakkının bir formül üretilerek giderileceğini, işin aciliyeti dolayısıyla tasfiye edilmeksizin iş artışları ile beraber tamamlanması direktifi verildiğini ,dava dilekçesinin 56.paragrafında açıklanan imalat kalemleri tablo halinde listelendiğini ,anılan imalatının tamamlandığı şantiye kayıt, belge ve tutanaklarıyla sabit olduğunu ,işbu imalat kalemlerinin hakedişlere girmediğini sözleşmenin %39,95 iş artışı eşik değerinin üzerinde gerçekleştirilen iş kalemlerini oluşturduğunu davalı tarafından Müvekkiline ödenmeyen iş artışı bedeli hesaplanırken taraflarınca sözleşme birim fiyatlarından faydalanıldığını ve üzerine KDV eklenmediğini, Katma Değer Vergisi %18 karşılığı 1.899.924,79-TL eklenerek 12.455.062,50-TL bakiye bedel hesaplandığını iş bu bedelden varsayımsal olarak uygulamada kabul gören %10 yüklenici karı indirdiğinde müvekkilinin 11.209.556,25-TL iş bedeli alacağı olduğu ortaya çıktığını, Demir Direk ağırlığının; Sözleşmede 663,664 kg; hakedişte ödenen 680,491 kg; şantiyeye gelen ve imalatı yapılan miktar ise 791,495 kg' olduğunu galvanizli demir direklerin Sözleşmede belirlenen toplam ağırlıktan fazla olmasının sebebinin İş Sahibi tarafından direk tiplerinin araziye uygun seçilmemesi ve bu nedenle direk tiplerinde değişiklik yapılmasından kaynaklandığını sözleşmenin birim fiyat esaslı olduğu göz ardı edilmemesi gerektiğini ,bu kapsamda, Sözleşmenin 48.sayfasındaki İdari Şartname'nin 63.maddesinde, "Fiyat formlarında belirlenen galvanizli demir direk ağırlığı proje ağırlığıdır. Şantiyeye gelen toplam demir direk ağırlığının toplam proje ağırlığından farklılık arz etmesi halinde hattın toplam proje ağırlığı esas alınacaktır." maddesi dikkate alındığında Müvekkilinin 110,984 ton'luk talebinin yerinde olduğunu , birim fiyat teklif cetvelinde, idari şartnamedeki birim fiyat tariflerinde Teknik Şartnameye uygun olarak bir faz iletkeninin uzunluğu ve birim fiyatı verildiğini , Enerji nakil hattı uzunluğu: 36,522 km, Faz iletkeni uzunluğu: 36,522 km 3 faz iletkeni uzunluğu: 109,566 km Hakedişte bir faz iletkeni ödenmiş olup diğer iki faz iletkeni ödenmediğini ,109,566 - 36,522 = 73,044 km olduğunu ,Projede 12 adet olduğunu 12 adet için de eksiksiz olarak test yapıldığını ancak İş Sahibi tarafından yalnız 6 adet için ödenme yapıldığını ,Geçici kabule esas optik ölçüm tutanağı 06.03.2015 tarihinde yapıldığını OPGW uzunluğu 44,595 km olarak tespit edildiğini (06.03.2015 tarihli Geçici Kabule Esas Optik Ölçüm Tutanağı cevaba cevap dilekçemiz ekinde Ek-1 olarak sunulmuştur.) hakedişte ödenen miktar 35,551 km'dir. 44,595 - 35,551 = 9,044 km'lik kısım için eksiklik bulunduğunu,Projede 11 adet OPGW koruma teli ek kutusu bulunmakla birlikte hakedişte de 11 adet tespitte bulunulduğunu ancak Tel Çekim Tutanağına 10 adet yazıldığını ,direk boyamasının kesin hakedişte ödendiği kabul edildiğini tespit tutanağında 67 adet olarak tespit edilen direk boyaması göz önüne alınarak 99 - 67= 32 adet direk boyanması için gerekli tutarın İş Sahibi tarafından verilmesi gerektiğini,... Genel Müdürlüğü 21. İletim Tesis İşletme Grup Müdürlüğü'nüm 27.02.2013 tarih ve 1132 sayılı yazıları ile 22.03.2013 tarih ve 1494 sayılı yazıları doğrultusunda 1-72 no'lu direklerde zemin etüdü yapılmasının Müvekkiline bildirildiğini işbu bildirime Müvekkili tarafından cevaben 24.05.2013 tarih 637 sayılı yazı ile direk numaraları da belirtilerek 39 adet zemin etüdü raporunun yapıldığı ve 79 sayfalık zemin etüdü raporu bildirildiğini yeniden onaylanan projelere göre özel tip direk temeli (zayıf zeminde) yapılması işinin yeni birim fiyatlarının tespit edilmesini 22.08.2013 tarih ve 963 sayılı Müvekkil yazısı ile İş sahibinden talep edildiğini , dilekçe ekinde yeni birim fiyat analizi ile yeni birim fiyat gönderildiğini sürecin kısaltılması amacıyla Müvekkili tarafından konuya ilişkin ikinci kez yeni birim fiyat analiz çalışması Sözleşme'nin 28. Maddesi ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) 22. Maddesi doğrultusunda yapıldığını , Müvekkilinin yazısı ekine 30.10.2013 tarihli ve 1148 sayılı yazımız eklenerek İş sahibine yeni birim fiyatla birlikte gönderildiğini iş sahibine bildirilen "PA-Özel Tip zayıf zemin Radye direk temeli yapılması işi yeni birim fiyatı (98.834,18 TL/ adet) ile söz konusu iş yaptırıldığını iş sahibince anılan birim fiyatların kabul edildiğini yeni birim fiyatına herhangi bir itirazda bulunulmayarak söz konusu işin yaptırıldığını ,09.11.2015 tarihli ihzarat, imalat, montaj durum tutanağının "not" bölümünde ABK Enerji A.Ş.'nin 1-10 no'lu direkleri arasının deplasesinden vazgeçilmesi sonucunda imalatı tamamlanmayan ancak kullanılmasına da gerek kalmayan 9.870 kg ağırlığındaki 7 No'lu PD+3 Direği İş sahibinin bölge müdürlüğüne tespit edildiği kaydedildiğini olup bu hususun 18.04.2014 tarihli 1991 sayılı Bölge yazısı ve 5 No'lu hakediş ile İş Sahibine bildirildiğini,Sözleşme'deki 99 adet direkten 72 adedinin direk temeli projeleri proje araziye uymadığından değiştirildiğini , İş sahibinin isteği üzerine 72 adet direğin direk temeli projeleri Müvekkili tarafından yeniden yaptırıldığını , ... ve İş sahibine onaylattırdığını açıkça görüldüğü üzere Sözleşmede bir iş değişikliği gerçekleştiğini Sözleşme gereğince birim fiyatın tespit edilmesi gerektiğini yapım aşamasında ve sonrasında İş sahibi ile; keşif artışının %40'ı içerisinde işin tamamlanması hususunda herhangi bir görüşme gerçekleştirilmediğini iş artışının, Sözleşme tutarının 3,69 katı olduğu ve %40'lık keşif artışı içinde değerlendirilemeyeceğinin ortada olduğunu ,22.08.2013 tarihli ve 963 sayılı, 30.10.2013 tarihli ve 1148 sayılı Müvekkilinin yazılarıyla İş Sahibine PB- Özel Tip zayıf zemin Radye direk temeli yeni birim fiyat analizleri ile yeni birim fiyatı bildirildiğini ,iş Sahibinin anılan fiyatlarla işleri yaptırdığını işin yapımı bittikten sonra iş artış miktarının 3,69 kat olduğu görmezden gelinerek Müvekkiline mevcut iş artışının karşılığı ödenmediğini ,Talep 10 ve 11'de bulunan birim fiyatlara ilişkin durumun PD-Özel Tip zayıf zemin direk temeli için de söz konusu olduğunu , PD- Özel Tip zayıf zemin Radye direk temeli yeni birim fiyat analizi ve birim fiyatı olarak İş Sahibine bildirildiğini , imalatların anılan fiyat doğrultusunda yapıldığını iş Sahibi tarafından yeni birim fiyata ilişkin herhangi bir olumsuz yazının Müvekkiline gönderilmemiş olmasına rağmen mevcut durumun göz ardı edilerek iş artışının karşılığı Müvekkile ödenmediğini ,Talep 10,11,12'de izah edildiği gibi birim fiyatlara ilişkin durum PE-Özel Tip zayıf zemin direk temeli için de söz konusu olduğunu , PE- Özel Tip zayıf zemin Radye direk temeli yeni birim fiyat analizi ve birim fiyatı İş Sahibine bildirildiğini , imalatlar ınanılan fiyat doğrultusunda yapıldığını iş Sahibi tarafından yeni birim fiyata ilişkin herhangi bir olumsuz yazı Müvekkiline gönderilmediğini İş sahibi tarafından ödeme için formül bulma telaşına düşüldüğünü ,direk temeli projesi değiştiği için imalatı yapılan STUB'ların işlevsiz kaldığını yeni direk temelline uyacak şekilde yeni STUB'lar yaptırıldığını müvekkilinden kaynaklanmayan bu değişikliğin bedelinin Müvekkili üzerinde bırakılması kabul edilemez olduğunu iş Sahibinin, kendi isteği doğrultusunda yapılan direk temeli proje değişikliğinin neden olduğu iş artışı bedelini karşılaması gerektiğini ,İş sahibinin yazılı talimatı doğrultusunda direk temeli projesi yaptırılıp ... ve İş sahibine onaylatıldığını , Müvekkili davacıdan kaynaklanmayan, zayıf zemin Radye direk temeli projesinin yeniden yaptırılması ve tasdik ettirilmesi bir iş değişikliği niteliğinde olduğunu, Sözleşme konusu enerji iletim hattı direklerinin geçiş güzergahının pamuk tarımının yapıldığı, özel mülkiyete tabi tarım alanları üzerine isabet etmesi, bu bölge ile ilgili gerekli kamulaştırma işlemleri tamamlanmaksızın işin ihale edilerek sözleşmenin bağıtlanması, Müvekkili Yüklenicinin şantiye alanına girişinden sonra da kamulaştırma işlemlerine başlanmaması, yaklaşık bir buçuk yıllık kamulaştırma, acele kamulaştırma, dava ve kamulaştırma bedelinin ödenmesi prosedürünün ardından inşaat ve imalat için uygun yer tesliminin sağlanabilmiş olması, bu sırada sözleşmeye uygun hazırlık faaliyetleri uyarınca Müvekkili personelinin ve teçhizatının şantiye alanında çalışmaya başlamış olması, alt yüklenicilik anlaşmaların yapılmış olması, yer teslimindeki bu hukuki geçersizlik dolayısı ile Müvekkilin 522 gün fazladan istihdam, teçhizat, kiralama, alt yüklenici ve genel şantiye masraflarına katlanmak durumunda kalması birlikte nazara alınarak maddi olayın hukuki yorumu yapılması gerektiğini,davalı tarafından süre uzatımı verilmiş olması yalnız başına yeterli olmamakla birlikte İş Sahibinin sorumluluğu da nazara alınması gerektiğini müvekkilinin gecikmesine yol açan koşulların sorumlusu olan Davalının aynı zamanda Müvekkili nezdinde yol açtığı zararları da tazmin etmesi halin icabı gereği olduğunu , süre uzatımı verilmesine karşılık giderilmemiş zararlar da oluştuğunu .inşaatın ve imalatın sözleşme süresi içerisinde yapılıp tamamlanmasında Müvekkilinin de ekonomik menfaati bulunduğunu ve gecikme onun bakımından da ekonomik olumsuzluklara ve zararlara neden olduğunu ,davalı İş Sahibi tarafından, 522 gün süre uzatımı verildiği ve böylece sözleşmenin toplam ifa süresinin 762 güne çıktığı uyuşmazlık dışı olduğunu ,Sözleşmede, şantiye alanında bulunmaması günlük cezai şarta bağlandığını personel ve yine bulunmaması günlük cezai şarta bağlanmış teknik donanım ve şantiye araçları tanımlandığını (Yapım İşi Sözleşmesi madde 23) Sözleşme süresi boyunca hakedişlerle sabit olmak üzere bu konularda Müvekkiline işletilmiş hiçbir cezai şart mahsubu, indirimi, cezai şart kesintisi olmaması da Müvekkilinin tüm sözleşme dönemi boyunca ilgili personel ve ekipmanı şantiye alanında bulundurduğunun, dolayısıyla davalının kusuru ile sorumlu olduğu uzayan süre boyunca bundan doğan bir zarar kalemi oluştuğunun fiili karinesi ve en açık ispatı olduğunu ,ilgili dönem boyunca Müvekkilinin , yapım işi sözleşmesine ve eklerine uygun sayı ve nitelikte personel ve teçhizatı imalat alanında bulundurduğunu ve bu nedenledir ki, 522 günlük süre uzatımı dönemi boyunca ek kiralama, ücret, masraf ve giderlere katlanmak zorunda bırakıldığını dava dilekçesinin 58 vd. maddelerinde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; Müvekkilinin süre uzatımı nedeniyle gerçekleştirdiği; ... sigorta bedeli, banka teminat mektubu giderleri, Sözleşmenin 23.1 maddesi gereği bulundurulması istenen teknik personel giderleri ve Sözleşmenin 23.4 maddesi gereği bulundurulması istenen makine, techizat ve ekipman gideri toplamı 5.813.501,27 TL' olduğunu ,ilgili kayıtlara ilişkin ödeme dekontları ekte sunulduğunu, müvekkili ticari defter ve belgelerinde de kayıtların mevcut olduğunu, davalının yer tesliminde, kamulaştırma işlemlerini tamamlama ve inşaat izinlerini sağlamada temerrüdünden ve borca aykırı davranışından doğan müvekkili zararının karşılanması gerektiğini , tahkikat aşamasında; 05.09.2021 tarihli kök bilirkişi raporu, İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/44 Talimat dosyasından alınan 06.02.2022 tarihli ve ticari defter ve belgelerin incelenmesi kapsamlı bilirkişi raporu, 20.05.2022 tarihli ek bilirkişi heyeti raporu, 19.12.2022 tarihli yerinde inceleme neticesinde düzenlenen 07.03.2023 tarihli ve ek iş artışı, ek iş ve sözleşme dışı işlere yönelik talebimizin değerlendirilmesine dair bilirkişi raporu, 07.03.2023 tarihli bilirkişi raporunun kök raporu düzenleyen heyet tarafından değerlendirilmesini içeren 30.05.2023 tarihli bilirkişi raporu düzenlenmiştir. İlgili raporların içeriği birbirlerinden farklı ve çelişen durumda olup ilgili çelişme giderilmeksizin hüküm kurulduğunu ,davanın ikamesinden bu yana pek çok kez yazılı olarak talep ettikleri ve 18/03/2021, 18/11/2021, 20/01/2022, 03/03/2022, 14/04/2022, 23/03/2022, 20/10/2022, 13/04/2023 ve 21.12.2023 tarihli celselerdeki sözlü taleplere rağmen yerel mahkeme tarafından "KEŞİF KARARI" verilmediğini tahkikat aşamasındaki talep ve itirazlarının dikkate alınmadığını ,uyuşmazlık konusuna dair uzmanlığı bulunan bilirkişiler tarafından inceleme sağlanmadığını, İstinaf kanun yolu başvurumuza konu ilk derece mahkemesi kararında özetle şu hüküm gerekçeleri oluşturulduğunu, '' Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun Yapım İşleri genel Şartnamesi'nin 39.maddesini yürütmesini durdurmuş olmasının mevcut olaya herhangi bir etkisinin olmayacağı, söz konusu Danıştay Daire Kurulu kararının karardan sonraki sözleşmelere etki edeceği, mahkememizce mevcut olayda Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. Maddesinin uygulanacağı yönünde kanaat oluşmuştur.'' şeklindeki tespitin ilk derece mahkemesinin bu husustaki tespiti gerek özel hukuk normları gerekse idari işlemlerin iptalinin geriye doğru etkili olduğu kabulüne aykırı olduğunu ,Mahkemece iptal edilmiş işleme dayanılarak tesis edilmiş olan işlem ve tasarrufların da iptal kararıyla kendiliğinden ortadan kalkması sonucunun doğduğu kuşkusuz olduğunu bu sebeple iptal hükmü idareye, iptal edilen tasarruftan, buna dayanan ve bağlı olan tüm tasarruflardan doğan bütün sonuçları ortadan kaldırarak, bu işlemler hiç tesis edilmemiş gibi eski durumu tamamen tesis ve iade etmek görevini yüklediğini , Hukuka aykırılık; bu aykırılığın yargı organınca saptanması anında değil, işlemin yapıldığı anda doğmuş ve onun geçerliğini etkilediğini,iptalin bir yaptırım olmasının, hukuka aykırılığın, bu aykırılığın doğumu anından başlayarak ortadan kaldırmasını (borçlar hukuku kavramıyla kesin hükümsüzlük), hukuk düzenin, hukuka aykırılığın bulunmadığı bir duruma döndürülmesini, doğmuş sonuçların olabildiğince silinmesini, kısaca iptalin geri yürümesini gerektiğini ,hem uygulamada, hem de öğretide, idari yargıdaki iptal kararlarının geçmişe etkili olduğu, yani işlemin yapıldığı andan itibaren ortadan kaldırdığı konusunda görüş birliği olduğunu ,birinci derece mahkemesinin davaya konu sözleşmenin 16.01.2013 tarihli olmasından ve ilgili Danıştay Kararının ilk derece mahkemesi kararından önce ama sözleşme tarihinden sonraya isabet etmesinden ötürü, iptal edilen hükmün yargılamaya esas kabul edilmesine yönelik kararı son derece hatalı olduğunu, ilgili kararında Danıştay, “Yapım İşleri Genel Şartnamesi m. 39/4 düzenlemesi çerçevesinde uygulanan yüklenicinin geçici hak edişlere itiraz hakkının belirli bir süreyle sınırlandırılması ve itiraz şerhi konulması koşulu, yapılan bir iş ya da sunulan bir hizmet dolayısıyla katlanılan bir bedelin ve/veya uğranılan bir zararın talep edilememesi sonucunu doğurabilecektir. Bu yönde bir sınırlamanın, kanuni dayanağı bulunmadığı gibi 4735 sayılı Kanun’un amir hükmüne aykırı olarak sözleşme hükümlerinin uygulanmasında taraflar arasındaki eşitlik ilkesini zedeler biçimde ve yüklenici aleyhine sonuçlar doğurabilecek mahiyette, alacak hakkını ve hak arama özgürlüğünü kısıtlayıcı nitelik taşıdığı anlaşılmaktadır.” tespitlerinde bulunarak Yapım İşleri Genel Şartnamesi m. 39/4 hükmünün uygulanması halinde giderilmesi güç veya imkansız zararların doğabileceği tespitlerinde bulunduğunu ,bu tespitleriyle Yüksek Mahkemenin, KİSK'e tabi özel hukuk sözleşmeleri statüsündeki yapım işi sözleşmelerinde özel hukuk normlarını değerlendirdiğini , eşitlik ilkesini gözettiğini ve hak arama özgürlüğü gibi Anayasal bir hak temelli kararını tesis ettiğini ,bu karara rağmen, ilk derece mahkemesinin hükümsüz kalan bir sözleşme maddesine ısrarla geçerlilik atfetmesinin, yargılama anında hükümsüz kılınmış bir sözleşme maddesini kararına esas kabul etmesi yerinde olmadığını ,oysa ki, YİGŞ her ne kadar uyuşmazlık konusu sözleşmenin eki kabul edilse de iptal edilen ilgili 39.madde hükmünün kısmi hükümsüzlük yaptırımıyla hüküm dışında tutulması gerektiğini böylece, geçici hakedişlere ihtirazi kayıt (çekince) koyulması zorunluluğu ve bu hakedişlere itiraz edilmemesinin hak düşürücü olduğuna dair hukuka aykırı sözleşme maddesi hükme esas kabul edilmez olduğunu, uyuşmazlıkta talep edilen alacak, yukarıda alıntılanan yasal artış oranının üzerinde yapılan işlerin bedeline ilişkin olduğunu yasal artış oranının üzerinde tamamlanmış işlerin bir kısmı sözleşmede tanımlanan iş kalemlerinin artışından kaynaklandığını , bir kısmının ise yeni tip malzeme ve uygulama yapılmış olmasından kaynaklandığını, ve her durumda, yasal artış oranının üzerinde tamamlandığı iddia edilen ve talep edilen bu kısım için, hak ediş kayıtlarını esas alan bir inceleme ile hüküm kurulamayacağını gerek yargılama boyunca alınan bilirkişi raporları gerekse gerekçede yer verilen 30.05.2023 tarihli rapor yalnızca idarenin tutmuş olduğu kayıtlar üzerinde inceleme yapmştır ki, bu bir fasit daire olduğunu tekrar tekrar kaç kere incelenirse incelensin, İdarenin kayıtlarında iş hep % 40 lık yasal iş artış kapsamında kalacağını bu kendi kendini doğrulayan mekanizmanın, idarelerin her türlü denetime karşı uygunsuzluklarını gizleme yöntemi olduğunda duraksama olmadığını , bu yüzden de Yargıtay maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için yapılan işin miktarsal incelemesinin kayıtlarla değil, yerinde tespit edilmesini gerekli gördüğünü ,ilk derece mahkemesinin hükmüne esas aldığı BK incelemesi ve raporu ne yazık ki, yerinde gerekli fen ve teknik kurallara göre yapılmadığını , yapım işi alanında fiziksel bir denetim gerçekleştirilmediğini Sözleşme dışı işlerin tespiti için gerekli olduğu izah edilen kazı ve ölçüm işlemlerinin yapıldığı bir keşif gerçekleştirilmeksizin İş Sahibi tarafından gerçek somut olayı yansıtmayan yüzdeler ve kayıtlar baz alınarak değerlendirme yapılan bilirkişi raporuna dayanarak hüküm kurulması isabetsiz olduğunu ,vekaletsiz iş görme kurallarına göre öncelikle yapılan işin teknik ve maddi anlamda miktarı tespit edilmesi gerektiğini , sonrasında yapıldığı tarihteki piyasa rayiçleri üzerinden tahmini yüklenici karı indirilerek alacağın miktarı tespit edilmesi gerektiğini bu yönde bir tahkikat izlenmeksizin, kendi kendini doğrulayan İş sahibi kayıtlarından yola çıkılarak gerçekleştirilen tahkikat ile verilen kararın son derece isabetsiz olduğunu ,ilk derece mahkemesinin gerekçesine referans verdiği emsal kararın; fiyat farkı talebine ilişkin olduğunu yasal iş artışı kapsamında ve hakediş düzenine giren fiyat farkı talepleri ile huzurdaki vekaletsiz iş görme kurallarına göre çözümlenmesi gereken yasal iş artış sınırının üzerindeki işlerin bedelinin talebine ilişkin dava ile ilişkisiz olduğunu ,kaldı ki; kesin hakediş raporlarına itiraz (ihtirazı kayıt), bu itirazın usulü, münhasır delil sözleşmesi niteliğinde oluşu ve bu kuralın istisnaları olarak sürdürülen tartışma konusu Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 'nin onlarca istikrarlı kararı neticesinde artık köşe taşları belirgin şekilde netleştiğini , yerel mahkemenin genel kuralın tekrarı niteliğindeki Yargıtay kararlarında dikkate almadığı hususun, işbu davada talep olunan alacağın yasal iş artış sınırının da üzerinde gerçekleşen iş kalemlerine ve miktarına ilişkin oluşu ve bu alacak talebi yönünden Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin YİGŞ normlarında düzenlenen itiraz usulünün uygulanmayacağı yönündeki sabit görüşü olduğunu , Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin bu husustaki içtihatlarının açık olduğunu yalnızca yasal iş artış bedelinin üzerinde yapılan işlerin bedeli talep edilmediğini , aynı zamanda ikinci bir talep olarak davalının kusur ve sorumluluğuyla sebep olduğu süre uzamasından kaynaklanan Müvekkilinin katlanmakta zorunda kaldığı ek giderlerin ve zararın tazmin talep edilmektedir. İlk derece mahkemesi, yukarıda açıklandığı gibi ne gerekçesinde bu talebe ilişkin bir karara yer verdiğini , ne de dosya içeriğinde mevcut bilirkişi incelemesi ile tespiti yapılan ek giderler (zararlara) ilişkin ret gerekçesini açıkladığını ,bu yönüyle ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu ret kararı gerekçesiz olduğunu , İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/44 Talimat dosyasından alınan 06.02.2022 tarihli bilirkişi raporu ile fazladan ve pasifte kalınan sürede Müvekkilinin uğradığı zararlar ve katlanmak zorunda kaldığı süre uzamasından kaynaklanan ek giderlerin incelemesi yapılmış fakat sonradan bu rapor adeta görmezden gelindiğini, Davalı yanın yer tesliminde ve aynı anlama gelmek üzere imalat alanındaki kamulaştırma işlemlerini tamamlamada temerrüde düştüğünü işin gecikmesine kendi risk ve sorumluluk alanındaki konular yönünden kusuruyla sebebiyet verdiğini ,. Kamulaştırma işlemlerini tamamlamaksızın işin ihale edilmemesi genel kural olmakla birlikte, en geç işin fiilen başlayacağı anda bu işlemlerin tamamlanarak, sözleşmenin ifa edilebilmesine uygun yerin teslim edilmesi borcu İş Sahibi yönünden işin bedelini ödeme borcu gibi bir edim yükümlülüğü olduğunu ,davalının edim yükümlülüğünü eksiksiz olarak yerine getirmemesinin borca aykırılık teşkil ettiğini , Müvekkilinin uhdesinde yarattığı zararlar ve ek giderler tazmin edilmesi gerektiğini süre uzaması iş artışından değil, başlangıçta yer teslimi yapılmamasından, projenin onaylanmamasından ve İş Sahibinin başlangıçtaki gerekli işlemleri tesis etmemesinden kaynaklandığını ,bu nedenle, süre uzamasının iş artışından kaynaklanmadığı gerçeği karşısında, hem yasal iş artışı sınırı üstündeki imalatlara ilişkin bedel talebi hem de başlangıçta pasifte kalınan dönem için süre uzamasından kaynaklanan ek giderlerin tazmini aynı dava içerisinde talep edildiğini ,YİGŞ'de tanımlanan itiraz usulünün istisnası olarak değerlendirilerek kesin hesap hakedişi aşamasında ihtirazi kayıt ve itiraz usulünün uygulanmayacağı birçok kararla sabit olan, huzurdaki davanın talebi yasal iş artış sınırının da üzerinde yapılan iş kalemlerinden doğan alacağın "Vekaletsiz İş Görme" hükümleri tahtında tahsiline ve Müvekkilinin süre uzatımı sebebiyle uğradığı zararın tazminine karar verilmesi talepli davanın reddine karar verilen yerel mahkeme kararının kaldırılmasını; uyuşmazlığın çözümü için zaruri olan ancak yerel mahkeme tarafından eksik bırakılan tahkikat aşamasının yeniden başlatılarak eksik hususların ( uygulama alanında yapılan iş miktarının fiziksel tespiti ve bedelin piyasa rayici üzerinden belirlenmesi, başlangıçta boşta kalınan dönemde Müvekkilin katlandığı ek gider ve zararların tespiti) giderilmesini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli karar verilmiş olduğu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve özellikle mahkemesince yapılan incelemeler ile alınan bilirkişi raporları ve mahallinde inceleme ile alınan son rapordan davacı yüklenici tarafından sözleşme ve sözleşme dahilinde projenin revizesi dışında herhangi bir imalatın bulunmadığının, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin sözleşmenin eki olduğunun anlaşılmış bulunmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK.'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732 TL istinaf karar harcının peşin alınan 290.712 TL harçtan mahsubu ile artan 289.980 TL harcın talep halinde davacıya iadesine, 3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ve ödediği başvuru harcının kendisi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da TEMYİZ yolu açık olmak üzere 02.04.2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan Üye Üye Katip e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır

• UYAP Emsal (BAM) · Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi · E.2026/570 · K.2026/58518.05.2026
• UYAP Emsal (BAM) · Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi · E.2026/170 · K.2026/57914.05.2026
• UYAP Emsal (BAM) · Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi · E.2024/296 · K.2026/57314.05.2026
• UYAP Emsal (BAM) · Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi · E.2024/321 · K.2026/57014.05.2026