T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2023/1112 Esas KARAR NO: 2026/284 Karar T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO: 2017/587 Esas - 2023/285 Karar TARİHİ: 16/03/2023 DAVA :Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) KARAR TARİHİ:12/02/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başv…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2023/1112 Esas KARAR NO: 2026/284 Karar T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO: 2017/587 Esas - 2023/285 Karar TARİHİ: 16/03/2023 DAVA :Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) KARAR TARİHİ:12/02/2026 İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ile davalı şirket arasında 04/09/2015 tarihinde mal alım satım sözleşmesi düzenlendiğini, bu sözleşmeye istinaden davalı tarafa 3.063.000-TL tutarında muhtelif çekler verildiğini, davalı tarafa avans olarak 3.063.000,00-TL toplam tutarda çekler verildiğini davalı tarafın sözleşme gereği vermesi gereken hurda mal teslimini gerçekleştirmediğini, davalı tarafın sözleşme şartlarını yerine getirmediğini, bunun üzerine müvekkilinin 355.000,00-TL. tutarında ödenmesi gereken çekleri ödemediğini, çeklerin arkası yazıldığını, arkası yazılan çeklerin davalı tarafından 3. şahıslara ciro edildiğini, henüz ödeme tarihi gelmeyen çeklerin davalı yedinde olduğunu, davalı tarfından 3. kişilere ciro edilen ve arkası yazılan çeklerin 21/06/2016 tarihli, ... Bankası ...nolu 95.000-TL meblağlı çek, 30/06/2016 tarihli, ... ... nolu, 75.000,00-TL meblağlı çek, 05/07/2016 tarihli, ... ... nolu, 70.000,00-TL. Tutarlı çek, 12/07/2016 tarihli, ... Bankası ... nolu, 95.000,00-TL. tutarlı, 06/07/2016 tarihli ... ... nolu, 95.000,00-TL tutarlı çekler olmak üzere toplamda 355.000,00-TL tutarlı çekin arkasının yazıldığını, davalı müvekkiline mal vermeyerek çeklerin arkasının yazılmasına neden olduğunu ve müvekkilinin zarara uğratıldığını, 355.000,00-TL nin davalıdan tahsilini talep ettiklerini, arkası yazılmış çek bedeli toplamı olan 355.000,00 TL.nin davalıdan tahsiline, 18.07.2016 tarihli,... ... nolu 100.000,00 TL.meblağlı çek, 20.07.2016 tarihli,... ... nolu 120.000,00 TL.meblağlı çek, 27.07.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 95.000,00 TL.meblağlı çek, 03.08.2016 tarihli,... ... nolu 80.000,00 TL.meblağlı çek, 04.08.2016 tarihli,... ...nolu 125.000,00 TL.meblağlı çek, 10.08.2016 tarihli,... ... nolu 100.000,00 TL.meblağlı çek, 31.08.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 75.000,00 TL.meblağlı çek, 25.08.2016 tarihli,... ... nolu 75.000,00 TL.meblağlı çek, 15.09.2016 tarihli,... ... nolu 180.000,00 TL.meblağlı çek, 22.09.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 80.000,00 TL.meblağlı çek, 26.09.2016 tarihli,... ... nolu 80.000,00 TL.meblağlı çek, 15.10.2016 tarihli,... ... nolu 180.000,00 TL.meblağlı çek, 19.10.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 75.000,00 TL.meblağlı çek, 20.10.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 50.000,00 TL.meblağlı çek, 27.10.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 90.000,00 TL.meblağlı çek, 28.11.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 112.000,00 TL.meblağlı çek, 01.12.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 97.000,00 TL.meblağlı çek, 07.12.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 98.000,00 TL.meblağlı çek, 19.12.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 96.000,00 TL.meblağlı çek, 20.12.2016 tarihli,... ... nolu 100.000,00 TL.meblağlı çek, 22.12.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 85.000,00 TL.meblağlı çek, 27.12.2016 tarihli,... ...nolu 100.000,00 TL.meblağlı çek, 15.02.2017 tarihli,... Bankası ... nolu 95.000,00 TL.meblağlı çek, 20.08.2016 tarihli,... Bankası... nolu 90.000,00 TL.meblağlı çek, 15.09.2016 tarihli,... Bankası ... nolu 90.000,00 TL.meblağlı çek, 30.09.2016 tarihli, ... Bankası ... nolu 90.000,00 TL.meblağlı çek olmak üzere toplam 26 adet çekin iadesine bu mümkün olmadığı takdirde çek bedellerinin taraflarına iadesine, 2.maddede dökümü yapılan 26 adet çekin, icra takibine konu edilmemesi ve ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine,yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dilekçesinde belirtilen adresine göre davanın görülmesinde yetkili mahkemenin Lüleburgaz Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, davacı ile sözleşme yapıldığının doğru olduğunu alınan çeklerin doğru olduğunu, davacıya bir kısım kurda sözleşme kapsamında hurda vermeye devam edeceğini, müvekkili şirketin hurda vermede gecikme nedeni fabrikanın taşınması, üretime ara verilmesinden kaynaklandığını, davacının sözleşme yapılırıken ne miktar hurda alabileceğini bilecek konumda olduğunu, müvekkili çıkan tüm hurdayı kendisine verdiğni, davacının hurda almaya devam etmesi durumunda çok rahatlıkla keşide ettiği çeklerin karşılığında hurda alımını gerçekleştirmiş olduğunu, tüm çeklerin müvekkili şirket tarafından ciro edilerek teslim edildiğini, davacının hurda alımına devam ettiği taktirde çek bedelleri karşılığında mal aldığını, davacının davasını nedensiz açtığını, müvekkil şirketin çıkan hurdaların 3. kişilere vermediğini, davacının çıkan tüm hurdaları almakta öncelikli hakka haiz olduğunu, kendisi ödeme güçlüğüne düşmesi nedeniyle bu yola başvurduğunu,davacının davasının arkası yazılan çek bedellerinin ve vadesi gelmeyen çek bedellerinin tarafına ödenmesinin bu yönde olduğunu, açılan davanın haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 16/03/2023 tarih ve 2017/587 Esas - 2023/285 Karar sayılı kararında;"...Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, celp edilen bilgi ve belgeler, alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına binaen; taraflar arasında davalı şirket imalatlarından hurdaya çıkan hurda demir alım ve satımı hakkında 04.09.2015 tarihinde sözleşme imzalandığı, sözleşmede, alıcı (Davacı) tarafından satıcıdan (Davalıdan) alınacak hurdalar için avans çekleri peşin vereceğinin ve hurda alımının da zaman içinde gerçekleşeceği, hurda çıktıkça alıcı tarafından alım gerçekleştirileceğinin, satıcının elinde hurda mevcut oldukça satıcının da mal teslim edeceğinin düzenlendiği; fesih başlıklı 5.maddesinde, taraflardan birinin diğer tarafın edimini yerine getirmesinin mümkün olmayacağını ve kendisi için çekilmez bir durum yaratması halinde sözleşmeyi fesih hakkı mevcut olduğu alıcı teslim almadığı, ancak avans olarak verdiği çeklerin satıcı tarafından kullanılması durumunda bedellerinin çek keşide (vadeli çek mevcut) tarihinde satıcı tarafından ödenmesi gerektiği; alıcının çekleri gününde ödemesi durumunda ise bu miktar borçlanma satıcı tarafından geçerli olacağı, teslim edilen veya edilecek hurda demirlerin bundan mahsup edileceğinin hüküm altına alınmış olduğu, davacı tarafından, davalı şirkete avans olarak verileceği sözleşme ile düzenlenmiş çekler bakımından, davacının ödemesini yapmadığı çekler için Türk Borçlar Kanunu (TBK.) m.77 vd.’nda düzenlenen sebepsiz zenginleşmenin davacı açısından oluşmaması açısından davalı şirketten ödeme talep edemeyeceği, davacının, davalı şirketten hem cari hesap nedeniyle alacaklı konumda olduğu, hem de davalı şirkete avans olarak verdiği çeklerin bedelini talep ettiği, bu nedenle aynı olaydan dolayı iki kez alacaklı konumuna geçtiği, bu haliyle davacının davalıya verdiği ve ödediği çeklerin bedelini talep etmede haklı olduğu, karşılıksız kalan çekler bakımından iade şartlarının oluştuğu ancak zararın oluşmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile ... Bankası 19/10/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 75.000,00 TL bedelli çek ile ... 26/09/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 80.000,00 TL bedelli çek tutarının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, ... Bankası 07/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 90.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası, 19/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 96.000,00 TL bedelli çekler bakımından taleplerin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Mahkememizin 16/03/2023 tarihli duruşma tutanağının 2 numaralı kısa kararında her ne kadar ... numaralı çek bedeli olarak 90.000,00 TL yazılmış ise de rakamın sehven yazıldığı anlaşılmakla çek bedeli "98.000,00 TL " olarak düzeltilmiştir." gerekçesi ile, ''1-Davanın kısmen kabulü ile ... Bankası 19/10/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 75.000,00 TL bedelli çek ile ... 26/09/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 80.000,00 TL bedelli çek tutarının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-... Bankası 07/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 98.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası, 19/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 96.000,00 TL bedelli çekler bakımından taleplerin reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre avans olarak verilen çeklerin satıcı tarafından kullanılması durumunda bedellerinin çek keşide tarihinde satıcı tarafından ödenmesi gerektiğini, her iki tarafı bağlayan bu sözleşmeye göre "çeklerin satıcı tarafından kullanılmış olması"nın bedelin ödenmesi için yeterli olduğunu, davalı tarafın ... Bankası 07/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 98.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası, 19/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 96.000,00 TL bedelli çekleri kullandığını, bu çeklere ... ... Şubesi'nden karşılıksız olgusu yazıldığını, yani bu iki çekin davalı tarafından kullanıldığını, bankaya ibraz edildiğini ve karşılıksız çek işlemine tabi tutulduğunu, karşılıksız çek işlemine tabi tutulan çekin müvekkile iade edilmediğini, işbu nedenle sebepsiz zenginleşmenin oluşmaması için taleplerinin reddedildiği gerekçesini kabul etmenin mümkün olmadığını, yerel mahkemenin bu çekler açısından iade şartlarının oluştuğunu belirttiğini, iade şartı oluşup, ancak zararın oluşmadığını kabul etmenin mümkün olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava; taraflar arasında akdedilen 04/09/2015 tarihli "Mal Alım-Satım Sözleşmesi" kapsamında davalı tarafından davacıya satılıp teslim edilecek mallara ilişkin davacı tarafından verilen avans çeklerinin karşılığında malların teslim edilmediği iddiasıyla bedelsiz kalan çeklerden kullanılanların bedellerinin, vadesi gelmeyen çeklerin ise kendilerinin davalıdan istirdadına karar verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında 04/09/2015 tarihli "Mal Alım-Satım Sözleşmesi"nin akdedildiği, sözleşmenin konusunun davalının imalatlarından hurdaya çıkan hurda demir alım satımına ilişkin olduğu, ödemenin davacı tarafından avans çeki ile yapılacağı ve hurda çıktığında alıcı tarafından hurda alımının gerçekleştirileceği, hurdanın satıcının elinde mevcut oldukça alıcıya teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 5. maddesinde ise taraflardan biri, diğer tarafın edimini yerine getirmesinin mümkün olmayacağını veya kendisi için çekilmez bir dunum yaratması durumunda sözleşmeyi fesih hakkı mevcut olup, alıcı teslim almadığı, ancak avans olarak verdiği çeklerin satıcı tarafından kullanılması durumunda bedellerinin çek keşide (vadeli çek mevcut) tarihinde satıcı tarafından ödenmesi gerektiği, alıcının çekleri gününde ödemesi durumunda ise bu miktar borçlanma satıcı yönünden geçerli olacağı, ancak teslim edilen veya edilecek hurda demir bedelleri bundan mahsup edileceğinin hüküm altına alındığı görülmüştür. Taraflar arasında dava konusu çeklerin sözleşme kapsamında hurda alımına ilişkin avans çeki olarak verildiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.Davacı tarafından dava dilekçesinde belirtilen toplam bedeli 355.000,00 TL bedelli beş adet çek bedelinin istirdadını, vadesi gelmeyen 26 adet çekin iadesini, bunun mümkün olmaması halinde bedelinin istirdadını talep etmiş, yargılama aşamasında vermiş olduğu 13/07/2022 tarihli beyan dilekçesinde ise ... Bankası,19.10.2016 keşide tarihli,... numaralı,75.000,00 TL.meblağlı çek( İstanbul 26.İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyasına ödenen), ..., 26.09.2016 keşide tarihli,... numaralı,80.000,00 TL.meblağlı çek(İstanbul 26.İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına ödenen)... Bankası, 07.12.2016 keşide tarihli,... numaralı,98.000,00 TL.meblağlı çek ve ... Bankası, 19.12.2016 keşide tarihli,... numaralı,96.000,00 TL.meblağlı çek bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ederek diğer çekler yönünden taleplerini atiye bıraktığını beyan etmiş ve Mahkemece atiye bırakılan çeklere ilişkin dosya iş bu dosyadan tefrik edilmiştir. Davacı tarafından istinafa konu edilen ... Bankası 07/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 98.000,00 TL bedelli çekin ibrazında karşılıksız çıktığı, ibraz edenin bilinmediği, yine ... Bankası, 19/12/2016 keşide tarihli, ... numaralı, 96.000,00 TL bedelli çekin davalı tarafından ibraz edildiği ve ibrazında karşılıksız çıktığı banka tarafından bildirilmiştir. Söz konusu çeklerin ibrazında karşılıksız çıkması ve bedelinin davacı tarafından ödenmemesi sebebiyle sözleşme hükmüne dayalı olarak kullanıldığından bahisle bedelinin istirdadının talebi yasal olarak mümkün olmayıp Mahkemenin bu yöndeki tespiti yerindedir. Ancak davacı tarafından söz konusu çeklerin bedelsiz kalması sebebiyle istirdadı da talep edildiğinden çeklerin akıbetinin araştırılarak davalı nezdinde bulunması halinde davacının bu talebi hakkında olumlu/olumsuz karar verilmesi gerekirken bu hususta değerlendirme yapılmaması yerinde olmamıştır.Sonuç itibariyle; davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 355, 353/1-a6 maddeleri uyarınca kaldırılmasına yukarıda belirtilediği şekilde araştırma ve değerlendirme yapılarak sonucuna göre kazanılmış haklar da gözetilmek suretiyle karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir. HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile; Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/03/2023 tarih ve 2017/587 Esas- 2023/285 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 12/02/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.