Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020-3-026 (Devralma ) Karar Sayısı : 20-46/625-275 Karar Tarihi : 15.10.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE , Üyeler : Arslan NARİN (İkin ci Başkan ), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Pelin TEBER, Nur ÖZKAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Fujifilm Corporation Temsilcil eri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU, Av. Büşra AKTÜRE, Av. S. Buğrahan KÖROĞLU,
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020-3-026 (Devralma ) Karar Sayısı : 20-46/625-275 Karar Tarihi : 15.10.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE , Üyeler : Arslan NARİN (İkin ci Başkan ), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Pelin TEBER, Nur ÖZKAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Fujifilm Corporation Temsilcil eri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU, Av. Büşra AKTÜRE, Av. S. Buğrahan KÖROĞLU, Av. Esma AKTAŞ Çitlenbik Sokak No: 12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İ stanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Hitachi Ltd. nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolunun Fujifilm Holdings Corporation un iştiraki Fujifilm Corporation tarafından devralınması işlemi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 21.05 .2020 tarih ve 4738 sayı ile giren, 24.08 .2020 tarih ve 8985 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 26.08.2020 tarih ve 2020 -1-026/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 03.09.2020 tarihli Rekabet K urulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 20 -40/554 -Mİ sayı ile dosya konusunun ek çalışma ya pılmak üzere Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir. Bu karar uyarınca düzenlenen 09.10.2020 tarih ve 2020 - 3-026/BN-01 sayılı Bilgi Notu ile 26. 08.2020 tarih ve 2020 -3-026/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmış tır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve bilgi notunda , bildirime konu işlem e izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; Hitachi Ltd. (HITACHI) nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolunun Fujifilm Grubu nun nihai ana şirketi olan Fujifilm Holdings Corporation un tamamına ve tek kontrolüne sahip olduğu iştiraki Fujifilm Corporation (FUJIFILM) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. G.1. Taraflar G.1.1. Devre Konu: HITACHI nin Ta nısal Görüntülemeye İlişkin İş Kolu (5) HITACHI nin tanısal görüntülemeye ilişkin iş kolu, ayrı bir tüzel kişiliği haiz olmayıp HITACHI ve Hitachi grubunun diğer teşebbüsleri aracılığıyla faaliyet göstermektedir. (6) Başvuruda, d evre konu iş kolunun aşağıdaki faal iyetleri içerdiği belirtilmektedir1: - Görüntü tanılama faaliyetleri (tıbbi analiz, genel amaçlı analiz, endüstriyel bilgisayarlı tomografi ve veteriner bilgisayarlı tomografi hariç olmak üzere), 1 Başvuruda, parçacık ışınları ve X -ray radyasyon tedavisi sistemleri nin söz konusu iş kollarına dâhil edilme diği ifade edilmiştir. 20-46/625-275 2/11 - Sağlık bilişimine ilişkin faaliyetler (elektronik tıbbi kayıt lar, fiş bilgisayarı ( receipt computer ), diş/eczacılık sistemi, sağlık muayene merkezi için görüntü arşivleme ve iletişim sistemleri veya HITACHI tanısal görüntüleme ekipmanı, sağlık muayene sistemi, tanısal görüntüleme bilgisayar ünitesi, fiş kontrol sistemi, sipariş sistemi, elektronik ilaç geçmişi sistemi, tıbbi muayene aracı için tıbbi görüntü transfer hizmeti), - Dijital operasyon destek çözümleri, - Donma terapisi ekipmanı iş kolu. (7) Türkiye de ilgili iş koluna ilişkin faaliyetler Hitachi Healthcare Turkey Sağlık Sanayi A.Ş. (HITACHI TÜRKİYE) unvanlı iştirak aracılığıyla yürütülmektedir. Bildirilen işlemin kapanışın ın hemen öncesinde, HITACHI TÜRKİYE nin hisselerinin çoğunluğu FUJIFILM tarafından devralınacak olan New Co ya transfer edilecektir. G.1.2. Devra lan: FUJIFILM (8) FUJIFILM, Fujifilm grubunun ana şirketi olan Fujifilm Holdings tarafından kontrol edilmektedir. Fujifilm grubu, görüntüleme çözümleri, doküman çözümleri ve sağlık ve materyal çözümleri olmak üzere temel olarak üç iş kolunda faaliyet göstermek tedir. Fujifilm grubu Türkiye de Fujifilm Dış Ticaret A.Ş. aracılığıyla faaliyetlerini yürütmektedir. G.2. İlgili Pazar G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler (9) 07.06. 2011 tarih ve 27957 sayılı Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği ne göre tıbbi cihaz İnsanda kullanıldıklar ında aslî fonksiyonunu farmakolojik, immünolojik veya metabolik etkiler ile sağlamayan fakat fonksiyonunu yerine getirirken bu etkiler tarafından desteklenebilen ve insan üzerinde; i) Hastalığın tanısı, önlenmesi, izlenmesi, tedavisi veya hafifletilmesi, i i) Yaralanma veya sakatlığın tanısı, izlenmesi, tedavisi, hafifletilmesi veya mağduriyetin giderilmesi, iii) Anatomik veya fizyolojik bir işlevin araştırılması, değiştirilmesi veya yerine başka bir şey konulması, iv) Doğum kontrolü amacıyla kullanılmak üze re imal edilmiş, tek başına veya birlikte kullanılabilen, imalatçısı tarafından özellikle tanı ve/veya tedavi amaçlı kullanılmak üzere imal edilmiş ve tıbbi cihazın amaçlanan işlevini yerine getirebilmesi için gerekli olan yazılımlar da dahil, her türlü ar aç, alet, teçhizat, yazılım, aksesuar veya diğer malzemeleri ifade etmektedir. (10) Kalkınma Bakanlığı tarafından yayımlanan 2018 yılına ait Sağlık Endüstrilerinde Dönüşüm Özel İhtisas Komisyonu Raporu nda2 dünyada tıbbi cihaz pazar değerinin 2020 yılında 435 ,8 milyar ABD Doları olacağı, pazarın ortalama % 6,1 bileşik büyüme hızı ile büyüyeceği, Türkiye tıbbi cihaz pazarının ise 2020 yılında ortalama 2 milyar ABD Dolar civarında olmasının öngörüldüğü ve ağırlıklı büyüklüğün sarf malzemeleri ile tanısal görüntü leme segmentlerinde olacağı belirtilmiştir. (11) İlgili raporda tıbbi cihazlar i) sarf malzemeleri, ii) tanısal görüntüleme, iii) diş hekimliği ekipmanları, iv) ortopedi ve protez malzemeleri, v) hastaya yardımcı malzemeler ve vi) diğer ekipmanlar olmak üzere a ltı kategoride incelenmiştir. Raporda tanısal görüntüleme kategorisi içinde en yüksek büyüme beklentisinin MRI (manyetik rezonans görüntüleme) ve sintigrafi cihazlarında olduğu, diğer ekipmanlar 2http://www.sbb.gov.tr/wp content/uploads/2020/04/SaglikEndustrilerindeDonusumOzelIhtisasKomisyonuRaporu.pdf (Erişim tarihi: 28.07.2020). 20-46/625-275 3/11 kategorisinde yer alan endoskopi ve transfüzyon cihazlarının ise oldukça yüksek büyüme beklentisi görünen alt gruplar olduğu vurgulanmıştır. (12) Türkiye de tıbbi cihaz ihtiyacının büyük kısmı ithalatla sağlanmaktadır. Pazara giriş engelleri bakımından, tıbbi c ihazlarda pazara yeni girişler yüksek mali yetler gerektirmekl e birlikte, mevcut oyuncuların Türkiye pazarı bakımından ciddi bir giriş engeli ile karşılaşmadıkları bilinmektedir . Türkiye pazarında faaliyet göstermek isteyen bir tedarikçinin doğrudan veya distribütör aracılığıyla pazarda yer almasının önünde bir engel bulunmamaktadır. G.2.2 . İlgili Ürün Pazarları (13) Rekabet Kurulu , Philips3 kararında, tıbbi cihazlar gibi uzun süreli kullanıma konu olan ürünlerin kullanım ömürleri içerisinde bakım, onarım ve yedek parça ve/veya sarf malzemeleri gibi yan ürün ve hizmetlere ihtiyaç duyabileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda, birincil ürünle kullanılan sarf malzemeleri de (örneğin X-ray (X-ışını) tüpü) ikincil ürünler olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, birincil ürünlerin ticaretinin gerçekleştirildiği pazara ön pazar , iki ncil ürünlerin alınıp satıldığı pazara ise ardıl pazar adı verilmektedir. Nihai olarak ilgili ürün pazarları ayrı ayrı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları üst pazarı ve tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları alt pazarı olarak tanımla nmıştır. (14) Siemens4 ve Siemed5 kararlarında da benzer bir yaklaşım benimse nmiş ve ilgili ürün pazarları ayrı ayrı her biri için (i) tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları (ön pazar), (ii) Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ve (iii) Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik servis pazarı (ardıl pazarlar) olarak tanımla nmıştır. (15) Stryker/Orn eo6 kararında, ilgili ürün pazarı tanımına ilişkin ayrıntılı bir analize yer verilmemiş olmakla birlik te, endoskopi cihazları etkilenen pazar olarak değerlendir ilmiştir. (16) Mevcut dosya bakımından herhangi bir pazar tanımı yapılma mış olup detaylı bir analiz sağlamak adına işlemin etkilediği endoskopik ultrason sistemleri (EUS) , ultrason görüntüleme cihaz ı (UGC) , ultrason tanı cihazı (UTC) , X-ray sistemi (özellikle genel x -ray sistemi), ve görüntü arşivleme ve iletişim sistemleri (GAİS) pazarlarına ilişkin değerlendirme yapılmıştır . G.2.3 . İlgili Coğrafi Pazar (17) İlgili ürün pazarları kapsamında yer a lan hizmetlerin Türkiye genelinde sunulmasının mümkün olması ve bölgesel pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlen miştir. G.3. İşlemin Niteliği (18) Başvuruda, FUJIFILM ve HITACHI arasında 18. 12.2019 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca FUJIFILM in, sadece bildirim konusu işleme özgü olarak kurulan ve herhangi bir faaliyeti bulunmayan New Co adlı şirket aracılığı ile HITACHI nin tanısal görüntülemeye ilişkin i ş kolun u devralacağı belirtilmişti r. FUJIFILM daha sonra New Co nun tedavüldeki hisse senetlerinin tamamını ve dolayısıyla tek kontrolünü devralaca ktır. Bildirim konusu işlemin kalıcı bir kontrol değişikliğine yol açtığı ve 3 Kurul un 18.02.2009 tarihli ve 09 -07/128 -39 sayılı kararı. 4 Kurulun 24.10.2016 tarihli ve 16 -34/589 -259 sayılı kararı. 5 Kurulun 15.11.2012 tarihli ve 12 -57/1540 -553 sayılı kararı . 6 Kurulun 18.01.2018 tarihli ve 18 -03/27 -15 sayılı kararı. 20-46/625-275 4/11 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu , ilgili tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen eşikleri aşması nedeniyle de, işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir. G.4. Değerlendirme G.4.1. 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında K anun un (4054 Sayılı Kanun) 7. Maddesi Açısından Değerlendirme (19) Tarafların Türkiye deki faaliyetleri, yatay anlamda ultrason tanı cihazı (UTC), X -ray sistemleri (spesifik olarak genel X -ray) ve görüntü arşivleme ve iletişim sistemleri (GAİS) pazarlarında ört üşmektedir7. Diğer yandan, HITACHI nin halihazırda ultrason görüntüleme cihazı (UGC) üreticisi olması ve FUJIFILM in de endoskopik ultrason sistemi ( EUS)8 üreticisi olması nedeniyle bu pazarlarda dikey ilişki bulunmaktadır. Aşağıda öncelikle yatay örtüşen, ardından dikey ilişkili pazarlara ilişkin verilere9 ve değerlendirmelere yer veril mektedir . G.4.1 .1. Yatay Etkilenen Pazarlar Bakımından Değerlendirme Ultrason Tanı Cihazı (UTC) (20) Ultrasonografik tanı, iç organlar gibi iç vücut yapılarının görüntüsünü oluşt urmak için yüksek frekanslı ses dalgalarını kullanan tanısal görüntüleme tekniğidir. Ultrasonografik tanı için konsol, monitör (yankıyı görsel resme dönüştüren bilgisayar sistemi) ve dönüştürücü (ses dalgalarını gönderen ve vücut içerisindeki yankıyı kayde den el cihazı) bileşenlerinden oluşan UTC gerekmektedir. Aşağıdaki tablolarda tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar paylarına yer verilmektedir: 7 Başvuruda, HITACH I ile PENTAX arasındaki distribütörlük ilişkisinin Aralık 2019 itibariyle son bulduğu belirtilmektedir. Bu nedenle HITACHI nin PENTAX dolayısıyla endoskopik ultrason sistemi (EUS) pazarındaki faaliyetleri geçmişte kaldığından, mevcut durumda EUS pazarında yatay örtüşme bulunmadığı değerlendirilmektedir. 8 Başvuruda, EUS un UGC ve ultrasonik endoskop parçalarından oluştuğu ifade edildiğinden, EUS ve UGC arasında dikey ilişki olduğu değerlendirilmektedir. 9 Başvuruda, etkilenen pazarlar için sunulan verile rle ilgili olarak, 2018 yılı verilerinin tarafların gerçek verisi olduğu, 2017 ve 2019 yılları için sunulan verilerin ise Fitch Solution tarafından sağlanan büyüme oranlarının Infiniti araştırması (Şubat 2020) sonuçlarına uygulanmasıyla elde edildiği, 2019 mali yılının yalnızca dokuz ay olması göz önünde bulundurulduğunda 2019 yılı için büyüme oranının, 3/4 oranında artırarak hesaplamaya dahil edildiği ifade edilmektedir. Ayrıca, başvuruda tarafların malî yılları 1 Nisan ile 31 Mart tarihleri arasında olduğ u belirtilmiştir. Bu doğrultuda taraflara ilişkin sağlanan bilgiler kapsamında, (i) 2017 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2017 ile 31 Mart 2018 tarihleri arasındaki zaman dilimine ilişkin sağlanmıştır, (ii) 2018 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2018 ile 31 Mart 20 19 tarihleri arasındaki zaman dilimine ilişkin sağlanmıştır, (iii) 2019 yılına ilişkin bilgi 1 Nisan 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasındaki zaman dilimine ilişkin sağlanmıştır. Buna ek olarak, UTC, X -Ray ve GAİS pazarlarında son üç yıla ilişkin paza r paylarının neden aynı seyrettiği teşebbüs vekiline sorulmuş, teşebbüs vekili rakiplerin 2017 ve 2019 yıllarına ilişkin hacim ve değer bazında satış bilgilerinin, tahmini toplam pazar büyüklüğüne 2018 Infiniti araştırma raporu kapsamındaki pazar payı oran larının uygulanması suretiyle hesaplandığını, Türkiye de toplam ürün pazarının 2017 ve 2019 yıllarına ilişkin büyüme oranlarında Fitch Solution Küresel Tıbbi Cihazlar Pazar Tahminleri tarafından sağlanan büyüme oranlarının temel aldığını ve 2017 yılına i lişkin % ( ..) , 2019 yılına ilişkin % ( ..) oranlarının baz alındığını belirtmiştir. Dolayısıyla, 2017 ile 2019 yıllarına ilişkin tahmini toplam pazar büyüklüğü, 2018 Infiniti araştırma raporunda sağlanan toplam pazar büyüklüğüne büyüme oranı uygulanarak hes aplanmıştır. Teşebbüs vekili buna ek olarak, rakiplerin pazar payları oranlarının ondalık değerlerinin ilk ondalık basamaklarına yuvarlandığını , bu nedenle aynı göründüğünü ifade etmiştir. 20-46/625-275 5/11 Tablo 1 - UTC Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar P ayları (Adet) Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HITACHI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Philips Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GE Healthcare ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemens Healthineers ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BK Ultrasound ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Canon Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MINDRAY Medic al ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESAOTE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konica Minolta ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 2330 100,0 2447 100,0 2141 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 2 - UTC Pazarında Değer Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HITACHI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Philips Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GE Healthcare ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemens Healthineers ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) BK Ultrasound ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Canon Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MINDRAY Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ESAOTE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konica Minolta ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 215.500.000 100,0 211.100.000 100,0 198.000.000 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (21) Türkiye UTC pazarında Philips, GE Healthcare ve Siemens Healthineers in ( ..) pazar paylarına sahip olduğu ve bu üç oyuncunun pa zarın toplamda yaklaşık %( ..) ini kapsadığı görülmektedir. Söz konusu üç oyuncunun yanı sıra pazarda pek çok rakibin bulunduğu anlaşılmaktadır. İşlem tarafı FUJIFILM ve HITACHI nin ise UTC pazarındaki payları nın %5 in oldukça altında seyret tiği, yalnızca 2018 yılı nda HITACHI nin pazar payının % ( ..) olarak gerçekleştiği görülmektedir. Genel X -Ray Sistemi (22) X-ray sistemi, teşhis amacıyla X -ray ışınlarını kullanan bir tıbbi görüntüleme aracıdır. Vücut X -ışınlarına maruz bırakılır ve vücut içi, vücudun bölümle rini siyah ve beyazın farklı tonlarında gösteren sabit bir görüntü olarak görüntülenir (kemikler beyaz ve hava ise siyah olarak görüntülenmektedir). Genel olarak, iki tip X -ray sistemi vardır: (i) Genel X -ray sistemi ve (ii) Mobil X -ray sistemi . Genel X-ray sistemi X -ray odasında kullanılan sabit tıbbi cihazdır. Mobil X -ray sistemi ise, X -ray odası dışında, özellikle acil servis veya hasta yatağının yanı gibi yerlerde kullanılan araba tipi tıbbi cihazdır. Aşağıdaki tablolarda tarafların ve rakipleri n satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar paylarına yer verilmektedir: 20-46/625-275 6/11 Tablo 3 - Genel X -Ray Sistemi Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HITACHI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemens Healthineers ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GE Healthcare ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Philips Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Agfa-Gevaert ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Shimadzu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Dinamik Röntgen ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Carestream Health ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MINDR AY Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konica Minolta ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 557 100,0 585 100,0 512 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 4 - Genel X -Ray Sistemi Pazarında Değer Bazın da Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HITACHI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemens Healthineers ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GE Healthcare ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Philips Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Agfa-Gevaert ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Shimadzu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Dinamik Röntgen ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Carestream Health ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) MINDRAY Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Konica Minolta ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 77.800.000 100,0 81.700.000 100,0 71.500.000 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (23) Yukarıdaki tablolardan görüleceği üzere Genel X -Ray Sistemi pazarı çok oyunculu olup işlem tarafların ın pazar payları nın toplamı % 5 in altındadır. Diğer yandan, Siemens ve GE Healthcare in her biri nin yaklaşık % ( ..) pazar payına sahip ol duğu, Philips in de pazardan % ( ..) civarında pay aldığı görülmektedir. Görüntü Arşivleme ve İletişim Sistemleri Pazarı (GAİS) (24) GAİS, çeşitli medikal cihazlardan standardize edilmiş veri formatında görüntü verileri almakta ve onları kendi veri tabanında depolamaktadır . Aşağıdaki tablolarda tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değeri bakımından hesaplanan pazar paylarına yer verilmektedir: 20-46/625-275 7/11 Tablo 5 - GAİS Pazarında Değer Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları10 Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) HITACHI ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Siemens Healthineers ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) GE Healthcare ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Philips Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Agfa-Gevaert ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) InterPacs Sağ . Çöz. San. Tic. Ltd. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Canon Medical ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ExtremePacs ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Carestream Health ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 133.900.000 100,0 140.700.000 100,0 123.100.000 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (25) Tarafların Türkiye de GAİS pazarındaki pazar paylarının 2019 yılında toplam %( ..) olduğu, pazarda SIEMENS GE Healthcare gibi güçlü oyuncuların bulunduğu görülmektedir. (26) Sonuç olarak, yatay örtüşmenin gerçekleştiği UTC, X -ray sistemi ve GAİS pazarlarında işlem taraflarının oldukça düşük paylara sahip oldukları anlaşılmaktadır. Söz konusu pazarların çok oyunculu olduğu da göz önün e alınacak olursa, işlemin ilgili pazarlarda herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı d eğerlendirilmektedir. G.4.1.2. Dikey Etkilenen Pazar Bakımından Değerlendirme (27) Öte yandan bildirilen işlem, Türkiye de HITACHI nin UGC (üst pazar) faaliyetleri ile FUJIFILM in EUS faaliyetleri (alt pazar) arasında dikey ilişkiye yol açmaktadır. Aşağıda , tarafların EUS pazarındaki pazar payları ile yapılan tespit ve değerlendirmelere yer verilmektedir. Endoskopik Ultrason Sistemi (EUS) (28) Bu cihazlar, hem endoskopik kam era görüntüsü hem de ultrason görüntüsünün dijitalize edilip görüntülenen alana iletilecek ışık, hava ve su gibi gerekli elementleri sağlayan ultrason endoskoplarının çalışması için gerekli olan cihazlardır. Dosya mevcudu bilgilerde EUS ların kutu tip ve k onsol tip olarak ayrıştığı ve bunların ayrı birer ilgili ürün pazarı teşkil ettiği ifade edilmektedir. Bu husus, bahsi geçen her iki tip EUS u da satın alan müşterilerden olan Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ne sorulmuştur. Anılan hast ane tarafından verilen cevapta söz konusu ayrımdan haberdar olunmadığı belirtilmiştir. Bunun yanında rakiplerden OLYMPUS da kutu ve konsol tip EUS un birbirine ikame olarak değerlendirilebileceğini, konsol tip cihazların farklı tip probları çalıştırabildiğ inden bu cihazın kurumlar açısından iyi bir tercih old uğunu ifade etmiştir . Hastane ve rakip tarafından verilen cevaplar göz önünde bulundurularak , EUS pazarı bir bütün olarak ele alınmıştır. Aşağıdaki tablolarda tarafların ve rakiplerin satış adedi ve değ eri bakımından hesaplanan pazar paylarına yer verilmektedir: 10 Başvuruda GAİS pazarına ilişkin olarak miktar bazlı pazar payı ve risinin bulunmadığı ifade edilmektedir. 20-46/625-275 8/11 Tablo 6 - EUS Pazarında Miktar Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar Payları Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) Miktar Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PENTAX (HITACHI) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OLYMPUS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 26 100,0 11 100,0 17 100,0 Kaynak: Bildirim Formu Tablo 7 - EUS Pazarında Satış Değeri Bazında Tarafların ve Rakiplerin Pazar P ayları Teşebbüs 2017 2018 Nisan -Aralık 2019 Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) Satış Değeri (TL) Pay (%) FUJIFILM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PENTAX (HITACHI) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) OLYMPUS ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 9.693.789 100,0 6.397.374 100,0 8.200.487 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (29) EUS pazarı nın az oyunculu bir pazar olduğu ve teşebbüs lerin pazar payları nın dalgalı bir seyir izle diği görülmektedir . FUJIFILM in 2017 yılından itibaren paz ar payında ciddi bir düşüş yaşadığı görülmektedir. OLYMPUS ve PENTAX ın pazar payları ise bu süre içerisinde dalgalı bir seyir izlemiştir. (30) Verilen bilgilerde, FUJIFILM in, yalnızca kendi EUS unda kullanmak için UGC11 ürettiği belirtilmiştir. Başka bir deyi şle, FUJIFILM ürettiği UGC leri satmamakta, yalnızca kendi üretimi için kullanmaktadır. Ek olarak, hâlihazırda HITACHI nin ürettiği UGC, FUJIFILM in EUS uyla uyumlu değildir. Bununla birlikte HITACHI PENTAX ile olan distribütörlük ilişkisini devam ettirirk en PENTAX a da UGC temin etmektedir. Ayrıca HITACHI 2017 mali yılında OLYMPUS a yalnızca bir kez UGC satışı gerçekleştirmiştir. Bunun yanında; HITACHI hedef iş kolu OLYMPUS ve PENTAX a konsol tip UGC tedarik eden tek teşebbüstür12. Bildirilen işlem neticesi nde EUS oyuncuları PENTAX ve OLYMPUS un girdi kısıtlamasına maruz kalıp kalmayacakları konusuna ilişkin olarak taraflarca verilen bilgilerde, bu husus un çözümüne ilişkin olarak aşağıdaki adımların atıldığı belirt ilmiştir: - PENTAX: ( ..) - OLYMPUS: ( ..) . (31) Ayrıca, PENTAX ve OLYMPUS tan işlem hakkındaki görüşleri talep edilmiştir. PENTAX tarafından gönderilen cevabi yazıda 30.06.2020 tarihinde HITACHI ile global ölçekte bir anlaşma yapıldığı, bu anlaşma uyarınca tarafların ürettikleri parçaları ( ..) yıl sürey le karşılıklı olarak birbirlerine temin edeceğine ilişkin taahhütte bulundu kları belirtilmektedir . OLYMPUS ise işlemin rekabeti sınırlandıracağı, FUJIFILM in özellikle konsol tip EUS pazarında hâkim duruma geleceği ve kamu alımlarında maliyetlerin 11 Başvuru da, UGC nin endoskopik amaçla k ullanılan bir çeşit UTC olduğu , UTC üreticilerinin ek bir yazılım ve bağlantı noktası y ardımıyla UGC üretebilecekleri belirt ilmektedir. 12 OLYMPUS endoskopik ultrason alanının çok özelleşmiş olması ve satış sonrası ciddi bir destek gerektirmesinden dolayı pazarın düşük bir hacme sahip olduğunu belirtmiştir . Küreselde dört adet EUS üreticisi bulunmaktadır: FUJIFILM, PENTAX, OLYMPUS ve Sonoscape Avrupa. B aşvuruda, Sonoscape Avrupa nın Avrupa da fuar ve se rgilere katıldığının bilindiği , bununla birlikte, sergilerin pazarlama araçları olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunu n teyit ed ilemediği ifade edilmiştir. Türkiye de Sonoscape Avrupa nın EUS alanında faaliyet göste rip gösteremeyeceği ve hangi kapsamda faaliyet gösterebileceği konusunda bilgi bulunmamakla birlikte, Sonoscape Avrupa nın Türkiye pazarına bir alternatif olarak girişinin önünde bir engel olmadığı değerlendirilmektedir. 20-46/625-275 9/11 yükselec eği yönünde görüş belirtmiştir. OLYMPUS Türkiye ye 2016 yılında ( ..) , 2017 yılında ( ..) ve 2018 yılında ise ( ..) adet EUS tedarik edip satışını gerçekleştirmiştir. Öte yandan, OLYMPUS tarafından 2016 ve 2017 yıllarında satışa sunulan EUS lar içerisinde sadece birer adet ürün HITACHI den tedarik edilmiştir13. Dolayısıyla, HITACHI nin OLYMPUS tarafından yapılan EUS satışları içerisindeki payı 2016 yılı için % ( ..) , 2017 yılı için % ( ..) , 2018 yılı için ise % ( ..) dır. Bu bağlamda, OLYMPUS un HITACHI ye teda rik bağımlılığının düşük olduğu d eğerlendirilmektedir. Buna ek olarak, UTC üreticilerinin sahip oldukları bilgi ve pazar tecrübesiyle UGC üretip satabilecekleri de göz önüne alındığında , OLYMPUS açısından da girdi kısıtlaması riskinin bulunmadığı kanaatine varılmaktadır. (32) Diğer yandan, OLYMPUS un kamu alımlarında maliyetlerin yükselece ği iddiası ile ilgili olarak başta hastaneler olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınmıştır. Gelen cevabi yazılar da, - Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hasta nesi; kullanıcı bölüm ihtiyaçlarını karşılayacak teknik şartname doğrultusunda, en uygun fiyat veren firmadan alım yapıldığını, - Keçiören Meslek Hastalıkları Hastanesi; hastane ihtiyacı olan söz konusu cihazlar için ilgili kullanıcı ve/veya teknik birimlerd en teknik şartname tedarik ederek alıma çıkıldığı, piyasadaki üretici çokluğu da dikkate alınarak, bu cihazların ilgili teknik şartnameyi karşılayan en uygun teklif veren firmalardan alındığını , - T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü ; konunun tıbbi cihaz kapsamında ele alınması gerektiğinden, ihtiyaç duyulan bilgilerin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu nun (TİTCK) görev alanına girdiği ni, - Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü ( DMO ); kendi Genel Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen alımların fiyat araştırma çalışmasında, ürünlerin piyasa durumu, teknik özellikleri, muadilleri ve fiyatların göz önüne alındığını, bildirilen işlemin DMO nun alım fiyatlarına etki etmeyeceğini veya çok düşük bir etkisinin olabileceğini, teklif edilen fiya tların yüksek olduğu değerlendirildiğinde alımın iptal edildiğini, bu durumun kamu müşterisine de (hastanelere) bildirildiğini, kamu müşterisinin de onaylaması halinde yenide n ihaleye çıkıldığını belirtmiştir. (33) Gelen cevabi yazılar dan, tıbbi cihaz alım sür ecinin ihale mevzuatına bağlı olarak yürütüldüğü, en uygun teklif verenden alım yapıldığı ve tekliflerin idare nezdinde yüksek olduğunun değerlendirilmesi halinde ihalenin iptal edilebildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla tekliflerin yüksek olması nedeniyle ihalenin iptal edilebilmesi, kamu müşterileri bakımından önemli bir pazarlık gücü sağla maktadır. Kaldı ki, cevabi yazılarda, bildirilen işlemin fiyatların artması şeklinde anlamlı bir etkiye neden olacağına ilişkin herhangi bir endişe de dile getirilmemişt ir. (34) Bildirile n işlem pazara giriş engelleri bakımından değerlendirildiğinde , tıbbi cihazlarda pazara yeni girişlerin yüksek maliyetler gerektirdiği görülmekle birlikte, mevcut oyuncuların Türkiye pazarı bakımından ciddi bir giriş engeli ile karşılaşmayacak ları 13 OLYMPUS proje sırasında yaşanan sıkıntılardan ötürü bu ürünün pazarlamasının 2017 yılından itibaren durdurulduğunu belirtmiştir. Dolayısıyla, OLYMPUS 2018 yılında HITACHI den herhangi bir ürün tedarik etmemiştir . 20-46/625-275 10/11 değerlendirilmektedir. Nitekim Türkiye pazarında faaliyet göstermek isteyen bir tedarikçinin doğrudan veya distribütör aracılığıyla pazarda yer almasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Bu tespit, EUS lar bakımından da geçerlidir. (35) Bildirim konusu işlemin ortaya çıkaracağı etkinlik kazanımları na ilişkin olarak taraflarca verilen bilgilerde, - FUJIFILM in HITACHI den tanısal görüntüleme sistemleri iş kolunu devralarak, tek bir müessese bünyesinde CT (bilgisayarlı tomografi), MRI, ultrason tanı cihaz ı, tanısal görüntüleme, tıbbi bilgi teknolojileri, in vitro tıbbi teşhis cihazları ve endoskopi ürünlerini küresel çapta sunabilme kabiliyetine sahip olacağı, bu durumun FUJIFILM in tıbbi kuruluşlara geniş çözümler sunabilme kapasitesini önemli ölçüde artı racağı ve tanı ve tedavi hususlarına ilişkin geniş hizmetler sunan bir sağlık şirketi olarak FUJIFILM in, tıbbi sistemler iş kolu ile farmasötikler ve yenileyici ilaç gibi sağlık segmentindeki diğer işkolları arasında sinerji yaratacak yeni bir iş kurabile ceği, - FUJIFILM in, GAİS ile yapay zekâ teknolojilerinde kullanılan özgün görüntü işleme teknolojilerini geliştirerek, yeni katma değer çözümler üretebileceği, - FUJIFILM in geniş portföyü aracılığıyla tıbbi kuruluşlar ve tıbbi uzmanlar ile ilişkilerini geliş tirip yüksek kalitede tanısal görüntüleme ve işletme verisine erişebileceği, - FUJIFILM in, çapraz satış sayesinde her iki tarafın geniş satış ağından faydalanarak işini küresel pazarda daha da genişletme imkânı bulabileceği ifade edilmiştir. (36) Yukarıdaki det aylarına yer verildiği üzere, ilgili pazarlarda sağlayıcı ve dağıtıcı düzeylerinde alternatiflerin bulunduğu, pazar paylarında yıllar itibariyle dalgalanmalar görülebildiği, söz konusu pazarlarda önemli giriş engellerinin bulunmadığı ve pazarda alıcı gücün ün var olduğu gibi hususlar yanında, bahsi geçen etkinlik kazanımları da göz önüne alınarak, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. 20-46/625-275 11/11 H. SONUÇ (37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu m addeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izi n verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir