Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -2-72 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 06-51/656 -184 Karar Tarihi : 13.7.2006 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan :Mustafa P ARLAK 10 Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B.RAPORTÖRLER : Ekrem KALKAN, Ekrem SOLMAZ C.BAŞVURUDA BULUNAN : Kemal ÖZER Belediye İşhanı Hastane Cad. No:46 K.8/30 Konya D.KARŞI TARAF : Nokia Corporation Tanburi Ali Efendi Sok. No:13 Etiler/İstanbul 2
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -2-72 (İlk İnceleme) Karar Sayısı : 06-51/656 -184 Karar Tarihi : 13.7.2006 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan :Mustafa P ARLAK 10 Üyeler : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B.RAPORTÖRLER : Ekrem KALKAN, Ekrem SOLMAZ C.BAŞVURUDA BULUNAN : Kemal ÖZER Belediye İşhanı Hastane Cad. No:46 K.8/30 Konya D.KARŞI TARAF : Nokia Corporation Tanburi Ali Efendi Sok. No:13 Etiler/İstanbul 20 E.DOSYA KONUSU : Nokia Corpora tion ın satış noktalarına rakip ürün satılması halinde Nokia markalı ürün temin etmemesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan muhtelif konulara ilişkin iddiaların incelenmesi. F.İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; t üketicilerin cep telefonu için yüksek oranda vergi ödedikleri, y erli cep telefonu üreticilerine devlet tarafında n yeterli desteğin sağlanmadığı, s abit hatlar ve GSM hatlarının ücretlendirilmesinde kontör yöntemi uygulandığı için tüketicilerin bu uygulama sebebiyle zarara uğratıldı ğı, ADSL aboneliğinin şahsa değil sabit telefonlara yapılması nedeniyle kişilerin birden fazla 30 kez abone olmak zorunda kalabildiği ve cep telefonu pazarında Nokia Corporation ın (Nokia) yüksek pazar gücüne sahip olduğu ve bu gücü sayesinde ortalama satış fiyatını artırdığı, satış noktalarının rakip markaları satmaları durumunda Nokia markalı ürünleri satmalarını engellediği ifade edilmektedir. G.DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 9. 6.2006 tarih ve 155 sayı ile intikal eden şikayet dilekçe si üzerine 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin 6.7.2006 tarih ve 2006 -2-72/ İİ -06-EK sayılı İlk İnceleme Raporu , 10. 7.2006 tarih ve REK.0.06.00.00 -110/104 sayılı Başkanlık önergesi ile Kurul gündemine alınarak 06 -51 sayılı Kurul toplantısında karara bağlanmıştır. 40 H.RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dilekçede konu edilen hususlar arasında cep telefonu üreticisi Nokia adlı teşebbüsün uygulamaları dışında kalan konuların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, Nokia nın satış noktalarına baskı yapmak yoluyla rakip cep telefonu markalarının satılmasını engellemeye yönelik davranışları hakkında ise distribütörlerin ve bayilerin istedikleri markaya ulaşa bilmelerinin ve satışa sunabilmelerinin önünde bir engel bulunmadığının tespit edilmesi sebebiyle konu hakkında önaraştırma veya soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. 06-51/656 -184 2 I.YAPILAN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER 50 I.1 Kapsam Dışı Konular Şikâyet d ilekçesinde; Tüketicilerin cep telefonu için yüksek oranda vergi ödedikleri, Yerli cep telefonu üreticilerine devlet tarafında n yeterli desteğin sağlanmadığı, Sabit hatlar ve GSM hatlarının ücretlendirilmesinde kontör yöntemi 60 uygulandığı için tüketicile rin bu uygulama sebebiyle zarara uğratıldı ğı, ADSL aboneliğinin şahsa değil sabit telefonlara yapılması nedeniyle kişilerin birden fazla kez abone olmak zorunda kalabildiği İfade edilmektedir. 4054 sayılı Kanun un 2. maddesinde her türl ü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli 70 ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki he r türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer. denilmektedir. Bu madde çerçevesinde, yukarıda yer verilen hususlar ın 4054 sayılı Kanun un kapsam alanı dışında kaldığı sonucuna ulaşılmıştır . I.2 Kapsam İçi Konular Şikâyet dilekçesinde cep telefonu pazarında Nokia Corporation ın (Nokia) yüksek 80 pazar gücüne sahip olduğu ve bu gücü sayesinde ortalama satış fiyatını artırdığı, satış noktalarının rakip markaları satmaları durumunda Nokia markalı ürünleri satmalarını engellediği ileri sürülmektedir. Telekom ünikasyon sektöründe yaşanan hızlı teknolojik gelişme cep telefonu cihaz piyasasını da doğrudan etkilemektedir. Yakın zamana kadar sadece ses ve mesaj iletiminde kullanılan cep telefonları, bugün internet erişiminin de dâhil olduğu pek çok fonksiyona sahiptir. Bu nedenle cep telefonu pazarı nda hem markalar arası hem de marka içi rekabetin yoğun olduğu , her türlü markanın distribütörlerce kolaylıkla ithal edildiği ve bütün bayilerin istedikleri ürünü tedarik edebildikleri gözlenmektedir. 90 Ayrıca cep telefonu pazarına dağıtım ve perakende seviy elerinde giriş engeli de bulunmamaktadır. Dosyada yer alan bilgilere göre, Türkiye cep telefonu pazarında 10 dan fazla markanın birçok değişik model ile satışı bulunmaktadır. Bu ürünler perakende seviyesinde ise yaklaşık 11.000 bayii aracılığı ile satışa sunulmaktadır. Markaların 2006 Mayıs ayı itibarıyla tahmini pazar paylarının dağılımı aşağıdaki tabloda yer almaktadır: 06-51/656 -184 3 Tablo 1: Cep telefonu pazar payları 100 Markalar Satış gelirleri pazar payı % Nokia 64,8 Samsung 16,8 Sony/Ericsson 6,8 Motorola 5,8 Siemens 2,2 LG 1,9 Diğerleri 1,7 Toplam 100 Türkiye cep telefonu pazarında önemli büyüklükteki distribütör firmaların birden çok cep telefonu markasını ithal ettikleri ve s atışa sundukları tespit edilmiştir . Aşağıdaki tabloda bu distribütörlerin ithal ettikleri cep telefonu markaları yer almaktadır. Tablo 2: Cep telefonu distribütörleri ve sattıkları markalar Dağıtıcı Firmalar Markalar C5 Mobile Nokia, BenQ - Siemens Dora İletişim Nokia, SonyEricsson, Motorola, Samsung Genpa Nokia, SonyEricsson, Be nQ-Siemens, Motorola, Samsung K.V.K SonyEricsson, Nokia, BenQ -Siemens, Samsung, Motorola, Blackberry MEP İletişim Motorola, Nokia Mobiltel Motorola, BenQ -Siemens Netcell SonyEricsson, Motorola, BenQ -Siemens, Nokia Sakarya T.S. Nokia, Sagem Şengüller LG, Nokia, Motorola, BenQ -Siemens, SonyEricsson Tekofaks Panasonic Telpa Samsung Teleses Nokia, Siemens, Sony -Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic, LG EkoGroup Nokia, Siemens, Sony -Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic, LG, Alcatel Telecity Nokia, Siemens, Sony -Ericsson, Samsung, Motorola, Panasonic, LG, Alcatel, Pantech Kaynak: Mobisad Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere cep telefonu distribütörleri Nokia markalı ürünlerin yanında Nokia nın rakibi olan birçok markayı da satışa sunmakta dırlar. 110 Ayrıca raportörlerce cep telefonu pazarında hem distribütörlük hem de perakende seviyesinde faaliyet gösteren Netcell ve Teleses firmaları ile yapılan görüşmelerde Nokia nın şikâyet dilekçesinde bahsedilen davranışlarda bulunmadığı tespit edilmiş tir. Yukarıdaki bilgiler ışığında şikâyet dilekçesinde yer alan Nokia nın satış noktaları üzerinde rakip ürünlerin satışını engellemeye yönelik uygulamalarda bulunduğu iddiası hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 120 06-51/656 -184 4 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Başvuru konusu hususlar arasında cep telefonu üreticisi Nokia adlı teşebbüsün uygulamaları dışında kalan konuların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlen dirilemeyeceğine, 130 2. Nokia Corporation ın satış noktalarına baskı yapmak yoluyla rakip cep telefonu markalarının satılmasını engellemeye yönelik davranışları hakkında distribütörlerin ve bayilerin istedikleri markaya ulaşabilmelerinin ve satışa sunabilmeler inin önünde bir engel bulunmadığının tespit edilmesi sebebiyle konu hakkında önaraştırma yapılmasına ya da soruştur ma açılmasına gerek olmadığına , şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.