Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-37 (Devralma ) Karar Sayısı : 06-29/351 -85 Karar Tarihi : 24.4.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL , M. Akif KAYAR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - OMV AKTİENGESELLSCHAFT Temsilcisi Av. Sarp ŞENOL Maya Akar Center Büyükdere Cad. 100/17 34394 Esentepe /İstanb
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -1-37 (Devralma ) Karar Sayısı : 06-29/351 -85 Karar Tarihi : 24.4.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL , M. Akif KAYAR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - OMV AKTİENGESELLSCHAFT Temsilcisi Av. Sarp ŞENOL Maya Akar Center Büyükdere Cad. 100/17 34394 Esentepe /İstanbul D. TARAFLAR : - OMV AKTİENGESELLSCHAFT Otto-Wegner -Platz 5 A -1090 Viyana AVUSTURYA - Doğan Şirketler Grubu A.Ş. Altunizade Oymacı Sok. No:51 Üsküdar 34662 İstanbul E. DOSYA KONUSU: Petro l Ofisi A.Ş. nin sermayesinin %34 ünü temsil eden hisselerin ve ortak kontrolünün OMV Aktiengesellschaft tarafından Doğan Şirketler Grubu A.Ş. den devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.3.2006 tarih ve 63 say ı ile giren bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 14.4. 2006 tarih, 2006 -1-37/Öİ-06-CS sayılı Birleşme Ön İnceleme Raporu, 17.4.2006 tarih, REK.0.05.00.00 -120/51 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Petrol Ofisi A.Ş. nin sermayesinin %34 ünü temsil eden hisselerin ve ortak kontrolünün OMV Aktiengesellschaft tarafından Doğan Şirketler Grubu A.Ş. den devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu; ancak devralma sonucunda hakim durum yaratılmasının veya var olan hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmektedir. 05-01/3-3 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Tar aflar H.1.1. OMV Aktiengesellschaft ( OMV ) Dosyada yer alan bilgilere göre; Petrol, gaz ve akaryakıt alanlarında çok uluslu bir şirket olan OMV hisselerinin %50,9 u halka açıktır. OMV nin hisse yapısı şu şekildedir: Tablo 1: OMV nin hisse yapısı ÖİAG1 %31,5 IPIC2 %17,6 Halka açık %50,9 Yukarıda gösterilen hisse yapısında yer alan IPIC ve ÖIAG nin herhangi bir imtiyaza sahip olmamaları nedeniyle OMV nin kendi bağımsız yönetimi tarafından idare edildiği anlaşılmaktadır. Orta Avrupa daki lider petrol ve gaz şirketi olan OMV, 13 ülkede rafinaj ve pazarlama faaliyeti göstermektedir. Beş kıtada toplam 18 ülkede petrol arama ve üretme faaliyetleri bulunan OMV nin ayrıca gaz alanında da depolama tesisleri ve 2000 km boru tesisi bulunduğu görülmektedir. Madeni yağ faaliyetleri de olan OMV nin çok sayıda iştirakinin bulunduğu görülmektedir . OMV nin önemli iştirakleri şunlardır: Petrom SA (%51); EconGas GmbH (%45); BAYERNOIL Rafineri şebekesi ve MOL (%10). OMV nin Yönetim Kurulu ise şu şekilde oluşmaktadır: Tablo 2: OMV nin Yönetim Kurulu Üyeleri Wolfgang Ruttenstorfer Yönetim Kurulu Başkanı Gerhard Roiss Başkan Yardımcısı David C. Davies Üye Helmut Langanger Üye H.1.2. Doğan Şirketler Grubu A.Ş. (Doğan ) Doğan ın faaliyet alanları medya, finans, enerji, tele komünikasyon, turizm, sanayi ve pazarlama sektörlerinde yatırım yapmak ve bağlı ortaklıklar ve müşterek yönetime tabi teşebbüslerine finansman, yönetim danışmanlığı ve iç denetim hizmetleri vermektir. Doğan ın mevcut hisse yapısı aşağıdaki şekildedir: Tablo 3: Doğan Holding in Ortaklık Yapısı ORTAKLAR ORAN Doğan Ailesi ve Ailenin Sahip Olduğu Şirketler %65,52 Halka Açık Kısım %34,29 Aydın Doğan Vakfı %0,19 Toplam %100,00 1 Österreichische Industrie Holding Aktiengesellschaft 2 International Petroleum Investment Company 05-01/3-3 3 2005 yılı cirosu (30 Eylül 2005 konsalide ciro) 6.085.445.685 YTL olan Doğa n Holding in yönetim kurulu aşağıdaki şahıslardan oluşmaktadır: Tablo 4: Doğan Holding in Yönetim Kurulu Aydın Doğan Başkan İmre Barmanbek Başkan Vekili A. Vural Akışık Başkan Vekili M. Tufan Darbaz Murahhas Üye Arzuhan Yalçındağ Üye Vuslat D. Saban cı Üye Hanzade V. Doğan Üye Mehmet Ali Yalçındağ Üye Refik Aras Üye Taylan Bilgel Üye Ertuğrul Feyzi Tuncer Üye H.1.3 . Petrol Ofisi A.Ş. (PO) PO, en genel anlamda, petrol ve petrol ürünleri sektöründe faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Daha ayrınt ılı olarak ifade etmek gerekirse, PO ve bağlı ortaklıklarının iştigal alanını, yurt içinden ve yurt dışından akaryakıt, petrol ve petrol ürünleri ile LPG ve benzeri ürünleri temin etmek, satmak, dağıtımını düzenlemek, depolamak; rafineri yan ürünlerini sat mak; her türlü madeni yağ ve gres ile bunların ürünlerini üretmek, harmanlamak; üretim ve harmanlama için gerekli tesisleri kurmak, toptan ve perakende satışı ile ithali ve ihracını yapmak gibi faaliyetler ile doğalgaz piyasasındaki faaliyetleri oluşturmak tadır. Özelleştirme kapsamında İŞ Doğan Ortaklığı tarafından devralınan PO ta, 2005 yılının son çeyreğinde Doğan ın İş Bankası A.Ş. hisselerini devralmasıyla Doğan ın tek kontrolüne geçtiği görülmektedir. PO sermaye ve Yönetim Kurulu yapısı aşağıdaki gib idir: Tablo 5: PO nun Sermaye Yapısı Doğan Şirketler Grubu Holding A.Ş. %86,73 Doğan Enerji Yatırımları Sanç ve Tic. A.Ş. %0,00 Halka Açık Kısım %13,27 Tablo 6: PO Yönetim Kurulu A. Vural Akışık Yönetim Kurulu Başkanı M. Tufan Darbaz Yönetim Kurulu Ba şkan Vekili Yahya Uzdiyen Üye İmre Barmanbek Üye Ali İhsan Karacan Üye Ahmet İzzet Karacahisarlı Üye Ertuğrul F. Tuncer Üye Ali Rıza Temuroğlu Üye Jan Nahum Üye ve Genel Müdür Dosyadaki bilgilerden PO nun bağlı ortaklıkları nın aşağıda ki şirketlerd en oluştuğu anlaşılmaktadır: 05-01/3-3 4 Erk Petrol Yatırımları A.Ş.: Akaryakıt dağıtım faaliyetlerinde bulunmaktadır. Ürün alımının %30 -35 lik kısmını TÜPRAŞ tan, kalan kısmı ise PO tan tedarik etmektedir. Kıbrıs Türk Petrolleri Ltd. Şti.: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuri yeti akaryakıt dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir. Petrol Ofisi International Oil Trading Limited (PO International): İşlenmiş petrol ürünü ithalatını gerçekleştiren Bahamalar da kurulmuş bir şirkettir. PO nun diğer bağlı ortaklıkları ise şu şekil dedir: PO (UK) Ltd., Petrol Ofisi Alternatif Yakıtlar, Petrol Ofisi Gaz İletim A.Ş., PO Oil Financing Ltd., PO Petrofinance N.V. H.2 İLGİLİ PAZAR Yapılan bildirimde PO ın dağıtım pazarında ve depolama pazarında faaliyet gösterdiğinden yola çıkılarak, bu pazarlarda daha önceki Kurul kararları da dikkate alınarak ilgili ürün pazarları aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır: - Benzin ve motorini içerecek şekil de kara yakıtları taşıtları yakıtları, - LPG (Otogaz) dağıtımı, - Siyah ürünlerin dağıtımı, - Jet yakıtı dağıtımı, - Light wax dağıtımı, - Madeni yağ dağıtımı, - Akaryakıt ürünleri pazarlaması. Taraflar ilgili coğrafi pazarın da Türkiye sınırları olarak belirlenmesi gerektiğini bildirmişlerdir. PO nun faaliyet gösterdiği pazarlar, pek çok defa Rekabet Kurulu tarafından incelenmiş ve ayrıntılı pazar tanımlamaları yapılmıştır. Bununla birlikte bildirime konu işlem, ilgili ürün pazarlarında yoğunlaşma doğurucu bir işlem olmayıp; sadece bir kontrol değişikliği içermektedir. Doğan ın tek kontrolü altında bulunan PO, söz konusu işlemin ardından Doğan ve OMV nin ortak kontrolü altında yönetilecektir. OMV nin Türkiye piyasalarında PO ile çakışan bir faaliyetinin bulunmadığı, sadece yurtdışında sahip olduğu rafinerilerden yaptığı satışla TÜPRAŞ ın rakibi konumunda olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, ilgili ürün pazarı bakımından yapılacak en dar tanımlamanın dahi değerlendirmenin sonucunu değiştirmeyeceği görülmektedir. Dolayısı yla, bu dosya kapsamında yapılacak değerlendirmede yukarıda yer alan ve taraflarca yapılm ış olan ilgili ürün pazarları ve ilgili coğrafi pazarı tanımlarının kabulü yeterli olacaktır. H.3. DEĞERLENDİRME Dosya konusu işlem, PO sermayesinin % 34 ünü temsi l eden hisselerinin OMV tarafından Doğan dan devralınması işlemidir. Bu çerçevede, PO nun söz konusu hisselerinin devri ile kontrolünün el değiştirip değiştirmeyeceği incelenmelidir. Doğan, söz konusu işlem öncesinde PO nun 05-01/3-3 5 hisselerinin yaklaşık %86.73 ün e sahiptir ve PO yu tek başına kontrol etmektedir. Doğan Grubu ile OMV arasında 13 .3.2006 tarihinde PO nun hisselerinin devrine ilişkin bir Hissedarlar Sözleşmesi (Sözleşme) imzalanmıştır. Sözleşme, PO nun OMV ve Doğan Grubu nun %34 oranındaki hisse payl arıyla bu teşebbüsler tarafından ortaklaşa kontrol edilmesini öngörmektedir. Sözleşmenin tarafı olan teşebbüsler PO nun geri kalan %32 oranındaki halka açık hisselerini diledikleri gibi alıp satmakta serbest olmakla birlikte, PO daki hisselerinin %34 ü aşa n kısmının oy haklarını da bu %34 lük kısımla aynı yönde kullanmayı kabul etmişlerdir. Sözleşmenin 6.2(a) maddesi uyarınca PO Yönetim Kurulu 6, 8 veya 10 kişiden oluşacak ve Doğan ile OMV Yönetim Kurulu nda eşit sayıda üye ile temsil edilecektir. Yönetim K urulu ancak tüm üyelerin katılımı ve olumlu oyuyla karar alabilecektir. Keza, PO Genel Kurulu ancak sermayenin en az %68 ine sahip hissedarların katılımı ile toplanabilecek ve karar alabilecektir. Ayrıca, Sözleşmenin 6.2(c) maddesinde yer verilen önemli k ararların Yönetim Kurulu nun münhasır yetkisine bırakılması hususu göz önüne alınmalıdır. Söz konusu maddede bulunan önemli kararlar arasında, PO Grubunun yıllık bütçesi, orta dönemli planları, yatırım planları ile stratejik planlarının onaylanması vey a değiştirilmesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen bilgilerin ışığında; PO nun söz konusu işlem neticesinde OMV ve Doğan tarafından birlikte -ortaklaşa kontrol edileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede, incelemeye konu olan işlem, 1998/2, 199 8/6 ve 2000/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik, Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (1997/1 sayılı Tebliğ) in 2. maddesinde yer alan hükümler uyarınca bir devralma işlemidir. 1997/1 sayılı Tebli ğ in 4. maddesinin; Bu Tebliğ in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 i ni aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. hükmü uyarınca PO nun ilgili ürün pazarında 2005 yılı cirosunun (11,413,167,414 YTL) Tebliğ de öngö rülen eşikleri aşması nedeniyle söz konusu işlem, ilgili Tebliğ çerçevesinde Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir devralma işlemidir. POAŞ ın ilgili pazarlardaki 2005 yılına ait pazar payları aşağıdaki şekildedir : Tablo 7: POAŞ ın 2005 yılına ait pazar payl arı Beyaz ürünler %33,3 Siyah ürünlerde %48,9 Madeni yağlarda %27,6 Oto LPG de %22,1 Jet yakıtında %73,0 Gaz yağında %52,4 05-01/3-3 6 Devir işleminin ardından Doğan ile birlikte PO üzerinde ortak kontrole sahip olacak olan OMV nin sadece jet yakıtı pazarı nda ihmal edilebilir düzeyde satışının bulunduğu görülmektedir. Aynı şekilde OMV, Romanya da yerleşik bir şirket olan Petrom SA aracılığıyla BP ve PO gibi bazı müşterilere doğrudan ve aracı şirketlerle dolaylı olarak ürün satışı yapmakla birlikte, bu satı şların etkilenen pazar olan tedarik ve rafinaj pazarında hakim durumda olduğu 21.10.2005 tarih ve 05 -71/981 -270 sayılı özelleştirme nihai devir kararında da tespit edilen TÜPRAŞ ın mevcut olduğu ve bu özelleştirme ile birlikte TÜPRAŞ ın OPET ve AYGAZ ile d ikey bütünleşmeyi sağlamış olduğu dikkate alındığında, OMV nin yaptığı satışların dikey bütünleşme anlamında rekabetçi yapı üzerinde olumsuz etkisinin olmayacağı anlaşılmaktadır. Bütün bu değerlendirmeler ışığında; OMV nin PO da ortak kontrolü ele geçirm esinin herhangi bir pazarda hakim durum yaratmasının söz konusu olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır . I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre ; Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan zin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim duru mun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle, bildirime konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.