Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-243 (Devralma) Karar Sayısı : 09-01/10-8 Karar Tarihi : 8.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler :Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Özgür BAL , Seda Nurtaç FİRENGİZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Johnson and Johnson Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ÖZEREN 20 Sümbül Sok. No: 53 Levent/İstanbul D.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-243 (Devralma) Karar Sayısı : 09-01/10-8 Karar Tarihi : 8.1.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler :Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Özgür BAL , Seda Nurtaç FİRENGİZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Johnson and Johnson Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ÖZEREN 20 Sümbül Sok. No: 53 Levent/İstanbul D. TARAFLAR : - Johnson and Johnson One Johnson & Johnson Plaza NJ 08933 A.B.D. - Mentor Corporation 201 Mentor Drive Santa Barbara CA 93111 A.B.D. E. DOSYA KONUSU: Johnson and Johnson tarafından Mentor Corporation ın ihraç edilmiş ve halka arz edilmiş bütün hisselerinin alınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2008 tarih ve 8265 sayı ile 30 intikal eden bildirim ü zerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.1.2009 tarih, 2008 -2-243/Öİ -09- ÖB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 5.1.2009 tarih, REK.0.0 6.00.00 - 120/2 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 9-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; 1- Mentor Corporation ın hissele rinin tamamının Johnson and Johnson tarafından devralınmasına yönelik işlemin, 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 40 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, 2- Bununla birlikte işle min 4054 sayılı "Rekabetin Korunması Hakkında Kanun"un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonu cunu doğuran bir işlem olmadığı, 09-01/10-8 2 bu nedenlerle bildir im konusu işleme izin verilmesi gerektiği i fade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar 50 H.1.1. Johnson and Johnson (J&J) Dosya mevcudu bilgilere göre, New York borsasında işlem gören J&J, faaliyetleri aşağıda belirtilen (i) Tüketici, (ii ) İlaç ( Pharmaceutica l) ve (iii) Tıbbi Cihazlar ve Teşhis (MD&D) sektörlerinde bulunan global grup şirketlerinin nihai ana kuruluşudur. Tüketici segmentinin ana ürünleri arasında bebek bakımı, cilt bakımı, ağız bakımı, yara bakımı ve kadın sağlık bakım ürünleri ile beslenmeye yönelik ve reçetesiz satılan farmasötik ürünler bulunmaktadır. Farmasötik sektöründe aşağıdaki terapötik alanlardaki ürünler yer 60 almaktadır: Anti-infektif, antipsikotik, kardiyovasküler, kontrseptif, dermatoloji, gastrointestinal, hematoloji, immünoloji, nöroloji, onkoloji, ağrı yönetimi, üroloji ve viroloji. MD&D segmenti, bilhassa profesyonel alanlarda doktorlar, hemşireler, terapistler, hastaneler, teşhis laboratuarları ve klinikler tarafından kullanılan birçok ürünü içermekte dir. MD&D son yıllarda iki işletme grubuna ayrılmıştır: Cerrahi bakım ( surgical care ) ve kapsamlı bakım (comprehensive care ). Bildirime konu işlemin tamamlanmasından sonra Mentor Corporation ın 70 J&J nin bağlı ortaklığı Ethicon, Inc. (Ethicon) vasıtasıyla r aporlama yapan bağımsız bir iş birimi olarak faaliyet göstermesinin beklendiği ifade edilmektedir. Ethicon, MD&D segmentinde Cerrahi Bakım Grubu na bağlı olup, cerrahi sütürler, yara yönetimi, kadın sağlığı ve üroloji ile kardiyovasküler cerrahi dallarında faaliyet göstermektedir. Johnson&Johnson ın dünya cirosu ( ..) YTL, Türkiye cirosu ise ( ..) YTL dir. Türkiye de J&J nin, her ikisinin de tamamına sahip olduğu (i) MD&D segmentindeki bağlı ortaklığı Johnson and Johnson Medikal Sanayi ve Ticaret L imited Şirketi (J&J Medikal Türkiye) ve (ii) tüketici ve 80 farmasötik segmentindeki bağlı ortaklığı Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme San ayi ve Ticaret Limited Şirketi u nvanlı iki bağlı ortaklığa sahip olduğu bildirilmektedir. Söz konusu şirketlerin hissedar lık yapıları şu şekilde verilmektedir: Tablo 1: Johnson and Johnson Medikal Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Hissedarın Ticaret Unvanı Sermaye (YTL) Hisse Oranı (%) Johnson and Johnson 1,503,475 99.9983 Johnson and Johnson International 25 0.0017 Topla m 1,503,500 100 Tablo 2: Johnson and Johnson Sıhhi Malzeme Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Hissedarın Ticaret Unvanı Sermaye (YTL) Hisse Oranı (%) Johnson and Johnson 32,792,750 92.90 Johnson and Johnson International 2,502,500 7.10 Toplam 35,295,25 0 100 09-01/10-8 3 H.1.2. Mentor Corporation (Mentor) 90 Dosya mevcudu bilgilere göre, New York Borsasında işlem gören bir şirket olan Mentor, global estetik pazarı için: Estetik ve rekonstrüktif cerrahi için meme implant ürünleri (meme implantları, doku genişletici ler, yapay deri); Vücut kontur ürünleri (lipoplasti (liposuction) cihazları ve tek kullanımlık ürünler); Yüz estetik ürünleri (dermal dolgular ve cilt bakım ürünleri) ve Plastik cerrahlar için iş çözümleri (yazılım, danışmanlık ve yönetim araçları) 100 alanla rında tıbbi ürünlerini geliştirmekte, üretmekte, pazarlamakta ve bunların lisansını vermektedir. Mentor, herhangi bir iştiraki aracılığıyla Türkiye de varlık göstermemekte, ürünlerini bağımsız ve tek distribütörü konumundaki, Ankara merkezli Akson Medikal Ticaret Ltd. Şti ne satmaktadır. Türkiye de satılan Mentor ürünleri aşağıda belirtilen ürünlerden oluşmaktadır: - Meme büyütme ve meme rekonstrüksiyon cerrahisinde kullanılan meme implantları ve doku genişleticiler ( breast implants and tissue expanders ); - Kırışıklıkları gidermek için yüz derisine hacim kazandırmakta kullanılan 110 dermal dolgular ( dermal fillers ); - Lipoplasti cihazları ( lipoplasty equipment ). Mentor un hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo3: Mentor un Hissedarlık Yapısı Hissedarın Ticare t Unvanı Hisse Oranı (%) Fidelity Management and Research 14,4 Capital Research Global Investors 12,2 Barclays Global Investors N.A. 8,1 Times Square Capital Management LLC 7,6 Capital World Investors 7,5 Kornitzer Capital Management Inc 6,6 Halka A çık Kısım 43,6 Toplam 100,00 Mentor un dünya cirosu ( ..) YTL, Türkiye cirosu ise ( ) YTL dir. H.2. İlgili Pazar 120 H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya mevcudu bilgilere göre, taraflar farklı sektörlerde faaliyet göstermektedir. Mentor estetik tıpta faa liyet gösterirken, J&J nin bugün bu alanlardaki faaliyetlerinin kısıtlı olduğu belirtilmektedir. Bildirim formunda, Mentor un Türkiye deki satışlarının yaklaşık %85 i meme estetik ürünlerini oluştururken, vücut kontur cihazları nın (body contouring devices ) (özellikle liposuction cihazları) Mentor un uluslararası cirosunun %4 -5 i kadarını ve Türkiye cirosunun %2 sini oluşturduğu, J&J nin Türkiye de veya başka bir ülkede her iki ürün kategorisinde de herhangi bir varlığa sahip bulunmadığı ifade edilmektedir. Ayrıca Mentor un dermal dolgular alanında faaliyetinin 130 09-01/10-8 4 bulunduğu belirtilmektedir. Dermal dolgu ürünleri nin Mentor un Türkiye deki satışlarının yaklaşık %13 ünü ve dünya çapındaki satışlarının %2 sini teşkil ettiği,1 Mentor un Türkiye de bu pazarda % ( ) civarında bir paya sahip olduğu bildirilmektedir. Dosyada yer alan bilgiler çerçevesinde, söz konusu devralma işlemi meme implantları ve doku genişleticiler, lipoplasti (liposuction) aletleri ile dermal dolgular pazarları bakımından değerlendirilecektir. I.Meme implantları ve doku genişleticiler Bildirim formunda yer alan bilgilere göre, meme implantları, mekanik dirence sahip tıbbi sınıf silikon elastomerden yapılmış ve silikon jel veya salin 140 solüsyonu ile doldurulmuş küçük steril torbalardır. Bu implantla r meme boyutunu ve şeklini iyileştirmek, meme simetrisini düzeltmek ve emzirme sonrasında dolgunluğun tekrar sağlanmasına yardımcı olmak için meme büyütme operasyonlarında kullanılır. Rekonstrüksiyon işlemlerinde meme implantları, bir mastektomi2 operasyon undan sonra bir meme dolgunluğu yaratmak için bir cerrahi çözüm olarak kullanılmaktadır. Dosyadaki bilgiler çerçevesinde, b ütün meme implantlarının aynı amaçla kullanıldığı anlaşılmaktadır. Hangi implantın seçileceği çoğunlukla bir tercih meselesidir. Doku genişleticiler kimi zaman implantları tamamlayıcı olarak kimi zaman da implantları ikame eden ürünler olarak kullanılmaktadır. Meme 150 implantları ve doku genişleticiler oldukça çeşitlendirilmiş ürünlerdir. Örneğin; implantlar yuvarlak veya konturlu olabilme kte, silikon veya salin solüsyonu ile doldurulabilmekte, pürüzsüz veya dokulu yüzeylere sahip olabilmekte, bazılarının boyutu yerleştirildikten sonra ayarlanabilmektedir. Türkiye de silikon dolgulu meme implantları en yaygın olarak kullanılan türdür. Müşt erilerin çeşitli taleplerini karşılamak için üreticiler çok farklı implant ve genişleticiler üretmeyi tercih etmektedir. J&J nin meme implantları veya doku genişleticileri alanında faaliyetinin bulunmadığı bildirilmektedir. Tablo 4: Meme implantları, Türkiye (2007) için tahmini pazar payları 160 Satıcılar Bin YTL Pazar Payı (%) Mentor ( .) ( .) Silimed ( .) ( .) Eurosilicone ( .) ( .) Allergan ( .) ( .) TOPLAM 2,760 100 Kaynak: Mentor fiili satışları ve tahminleri II.Lipoplasti ciha zı Lipoplasti cihazı, aşırı yağ birikintilerini almak için kullanılan ve böylece vücut konturlarını ve oranlarını inceltip yeniden şekillendiren belirli bir tür vücut konturlama cihazıdır. Geleneksel yağ emişli lipoplasti işlemlerinde kullanılan 1 J&J dermal dolgu alanında Türkiye dışında bazı ülkelerde küçük de olsa faal olmasına karşın, bu ürünleri Türkiye de satmamaktadır. J&J nin dermal dolguları domuz kolajeninden (domuz tendonlarından elde edilen kolajen) elde edilirken Mentor un dermal dolguları hyaluronik asitten (HA) elde edilmektedir. 2 Mastektomi bir veya her iki memenin kısmen veya tamamen cerrahi yolla alınmasının tıbbi terimidir. 09-01/10-8 5 tıbbi ciha zlar arasında, yağ hücrelerine nüfuz edip bu hücreleri parçalamak ve bunları emerek vücut dışına çekmek için kullanılan vakumlu makineler (aspiratörler), kollu düzenekler ve kanüller bulunmaktadır. Lipoplasti işlemlerinde kullanılan birçok farklı cihazın d iğer uygulamalarda da kullanılmasına karşın plastik cerrahların, bilhassa lipoplasti için tasarlanmış 170 olan cihazları kullanmayı tercih ettikleri ifade edilmektedir. Söz konusu ürünleri piyasaya süren şirketler sıklıkla lipoplastide kullanılan çok çeşitli cihazlar temin etmektedir. Öte yandan, J&J nin lipoplasti cihazları alanında faaliyetinin bulunmadığı bildirilmektedir. Tablo 5: Lipoplasti tahmini pazar payları, Türkiye (2007) Sağlayıcılar Bin YTL Pazar Payı (%) Primed ( .) ( .) Mentor ( .) ( .) Wells Johnson Company ( .) ( .) Toplam 200 100 Kaynak: Mentor fiili satışları ve tahminleri III. Dermal Dolgular Dermal dolgular, ince, orta ve derin yüz kırışıklıklarını azaltmak veya ortadan kaldırmak, yara çöküntülerini yükseltmek, dudak görünümünü iyileşt irmek, 180 yanakları dolgunlaştırmak ve yumuşak dokudaki hacim kaybını telafi etmek için kullanılır. Dermal dolgular (cildin dış katmanı olan) epidermis ile (cildin iç katmanları olan) dermis arasına enjekte edilir. Bu enjeksiyon, cilt içerisindeki kolajen ile elastin lifleri arasındaki boşluğu doldurur ve yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan hacim kaybını telafi eder. Bu şekilde dermal dolgular cilde hacim ve sıkılık kazandırır. Esasen, dermal dolgularda üç baz bileşik kullanılmaktadır. Bunlardan ilki kolajen ol up, ciltte bulunan ve cildin gücünü ve esnekliğini arttıran bir bağ dokusu proteinidir. Kolajen, insan, domuz veya sığır tendonlarından elde edilebileceği gibi sentetik olarak da üretilebilmektedir. 190 Hyaluronik asit (HA), insan vücudunda özellikle de bağ, e pitel ve sinir dokularında doğal olarak meydana gelen bir tür şekerdir. Tıpkı kolajen gibi hyaluronik asit de yüz cildine hacim katar ve cildin esnekliğini arttırır. Dolgularda kullanılan inorganik partiküller ve polimerler (PP) kalsiyum hidroksil, polivin il alkol ve poliakrilamiddir. Yüze enjekte edildiğinde bu partiküller ölü dokuyu yeniler ve cilde hacim kazandırır ve ciltte kırışıklık azaltıcı etki gösterir. HA dolgular ve kolajen dolgular esasen aynı uygulamalar (dudak, burun ve yanaklar) için kullanıl maktadır. PP dolgular da aynı alanda kullanılmaktadır ancak bunlar nadir veya özel uygulamalardır. Bir dermal dolgu 200 enjeksiyonunun sonuçları, kullanılan dolguya bağlı olarak üç aydan beş yıla kadar devam edebilir. Kolajen bazlı dolgular uygulandığı alanda tipik olarak üç ile altı ay devam eden etkiler gösterir. HA bazlı dolgular ise altı ay ile bir yıl devam eden biraz daha uzun süreli etki gösterir. PP dolgular, ortalama olarak 12 ila 18 ay arasında değişen sonuçlar göstermektedir. Mentor un, Türkiye de HA dolgular segmentinde sınırlı bir varlığa sahip olduğu ve kolajen bazlı 09-01/10-8 6 dolgular satmadığı, J&J nin ise Türkiye de domuzdan elde edilen kolajen bazlı dolgular alanında faaliyetinin bulunmadığı ve HA dolguları da satmadığı ifade edilmektedir. Tablo 6: Derm al dolgular tahmini pazar payları, Türkiye (2007) 210 Sağlayıcılar Pazar Payı (%) Q-Med ( .) Allegran ( .) Mentor ( .) Restylane ve diğer ( .) Toplam 100 Kaynak: Mentor fiili satışları ve tahminleri Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde ilgili ürün p azarlarının meme implantları ve doku genişleticiler , lipoplasti (liposuction) cihazları ile dermal dolgular pazarları olarak tespit edil miştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi pazar Türkiye olarak kabul edilmiştir. H.3. Değerlendirme H.3.1. İşlemin 4054 Sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ in Kapsamında Olması 1997/1 sayılı Tebliğ in (Tebliğ) 2. maddesinin (b) bendinde, herhangi bir 220 teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısm ını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir. Dosya konusu işlem çerçevesinde J&J, Mentor un hisselerinin tümünü, dolayısıyla da Mentor un kontrolünü devralac aktır. Bu nedenle işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi uyarınca bir devralma işlemi olup Kanun un 7. maddesi kapsam ında değerlendirilmiştir . H.3.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ in Kapsamında Bildirime Tabi Olması 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayıl ı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ in 230 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piya sanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon YTL yi aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur" hükmü ile hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirleme ktedir. Bildirim dosyasında yer alan bilgilere göre, tarafların ilgili ürün pazarlarına ilişkin ciro bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: 240 09-01/10-8 7 Tablo 7: Tarafların 2007 yılı ciroları Taraf Uluslararası (milyon YTL) Türkiye (milyon YTL) J&J3 ( ) ( ) -Tüketici -Pharmasötik -MD&D ( ) ( ) ( ) Mentor4 ( ) ( ) -Meme implantları ve doku genişleticiler - Dermal dolgular - Liposuction cihazı ( ) ( ) ( ) Ment or un meme implantları ve lipoplasti cihazları pazarlarındaki pazar pa yı bilgiler i çerçevesinde , dosya konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bildirime ve Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir devralma işlemi niteliğindedir . H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi 250 Bildirim konusu işle min, J&J bakımından ekonomik gerekçesi, büyümekte olan bir pazar olan ve kendisinin Türkiye dışında sadece kısıtlı olarak var olduğu ve Türkiye de faaliyeti bulunmayan estetik ve rekonstrüktif ilaç pazarındaki varlığını artırması olarak ifade edilmektedir. Tarafların bildirim konusu işleme, inovasyonun ve hastalar üzerinde elde edilen neticelerin standartlarını yükseltecek önde gelen bir iş kurma fırsatı olarak baktıkları bildirilmektedir. İşlemin tamamlanmasından sonra Mentor, J&J nin tamamına sahip olduğu dolaylı bi r bağlı ortaklığı haline geleceği ve Ethicon biriminin bir parçası olarak faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi gereğince bir teşebbüsün devralm a yoluyla 260 hakim duruma geçmesi veya mevcut hakim durumunu güçlendirme si yasaklanmaktadır. Dosya konusu işlem çerçevesinde, ilgili ürün pazarlarında tarafların faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla işlem sonrasında pazar payı yapısında önemli bir değişikl iğin olmayacağı görülmek tedir. Bu nedenle, yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde J&J nin işlem sonrasında hakim duruma geçmesinin söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verile bileceği kanaatine varılmıştır . I. SONUÇ Düzenlenen rapor a ve incelenen dosya kapsamına göre, 270 Bildirim k onusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem 3 J&J hakkındaki bilgiler 31 Aralık 2007 tarihinde sona eren mali yıl için temin edilmiştir. 4 Mentor hakkı ndaki bilgiler 31 Mart 2008 tarihinde sona eren mali yıl için temin edilmiştir. 09-01/10-8 8 sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve b öylece rekabe tin önemli ölçüde azal tılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.