Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -4-31 (Menfi Tespit ) Karar Sayısı : 07-29/265-96 Karar Tarihi : 29.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Rıfkı ÜNA L, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : M.Haluk ARI , Kerem TOMUR, Esin ÇERÇİOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği D. TARAFLAR : - OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -4-31 (Menfi Tespit ) Karar Sayısı : 07-29/265-96 Karar Tarihi : 29.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) 10 Üyeler : Rıfkı ÜNA L, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : M.Haluk ARI , Kerem TOMUR, Esin ÇERÇİOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği D. TARAFLAR : - OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği 20 Derya Sk. Ş işikler Plaza No:14/6 Sahrayıcedid Kadıköy/İstanbul E. DOSYA KONUSU: OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği (OYDER) tarafından yetkili satıcıların servis faal iyetlerini arttırmak amacıyla iletişim faaliyetinde bulunulmasına Menfi Tespit Belgesi verilmesi veya Muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.3.2007 tarih , 1482 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 26.3.2007 tarih, 200 7-4-31/MM-07-MHA sayılı 30 Muafiyet Ön İnceleme Raporu 13.3.2007 tarih, REK.0.08.00.00 1-130/83 sayılı Başkanlık önergesi ile 07 -29 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, - Yetkili Serviste Aracım Güve nde başlığı altında yapılacak kampanyanın taşıdığı mesajların 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun a aykırılık taşımadığı, - Bununla birlikte, kampanyanın otomotiv üreticilerinin logolarıyla sunulması halinde 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektö ründeki Dikey Anlaşmalar ve 40 Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile gözetilen amaçlara ulaşmakta sakıncalar doğurabileceği, - Dolayısıyla söz konusu logoları içermeyen kampanyaya talep edilen menfi tespit belgesinin verilebileceği 07-29/265 -96 2görüşlerine ye r verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. OYDER Otomotiv Yetkili Satıcılar Derneği OYDER, çeşitli markaların yetkili satıcılarından oluşan bir dernektir. Dernek 50 sektörün ihtiyaçları çerçevesinde 1989 yılında kurulmuş, 2 .12.2005 tarihinde ise OYD ile birleşerek tüm 3S Yetkili Satıcıları tek çatı altında toplamıştır. OYDER in Yönetim Kurulu, Tarık TAŞAR, Barış DUMANKAYA, Uğur DOĞANER, Mehmet SAĞIROĞLU, Fevzi REİS, Süleyman ONATÇA, Alaettin KARA, F. Yıldırım UÇAR, Şükrü ILISAL, Hakkı M. GÜLEÇ, Adil M UTLU, Z. Alp GÜLAN, Kazım YILMAZ, Murat MUTLU, Hüseyin BAYRAKTAR, Erdal KAYGUSUZ, Murat ŞAHSUVAROĞLU, Adnan KOYUNCU ve Ruhan ÖZÖN den oluşmaktadır. H.2. İlgili Pazar 60 H.2.1. Ürün Pazarı İşlem in taraflarının faaliyetleri dikkate alınarak, ilgili ürün paza rı otomotiv ürünleri satış sonrası hizmetler olarak belirlenmiştir . H.2.2. Coğrafi Pazar Bildirime konu işlem açısından , ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti S ınırları olarak tespit edilmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 70 H.3.1. Bildirim Konusu İşlem OYDER tarafından yetkili satıcıların servis faaliyetlerini arttırmak amacıyla iletişim faaliyetinde bulunulmasına Menfi Tespit Belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talep edilmiştir. Yapılan başvuruda, yetkili satıcıların öneml i yatırımlar yapmış olmakla beraber son yıllarda yeni otomobil satışlarından karlılıklarının önemli ölçüde düşüş gösterdiği, bu nedenle servis faaliyetlerinin arttırılmasına ihtiyaç duyulduğu ifade edilmiştir. Başvuruda ayrıca, a raç kullanımında titiz davr anan otomobil kullanıcılarının, servis hizmetinin olması gereken niteliklerine gereği gibi eğilmedikleri, bu nedenle de garanti süresi sonrasında yetkili satıcıların servis 80 girişlerinde önemli azalmaların görüldüğü belirtilmiştir . Bu çerçevede yetkili satıcılar ana amacı servis faaliyetlerini arttırmak olmak üzere müşterilerde satış sonrası hizmetin niteliği konusunda duyarlılık sağlamak üzere bir iletişim faaliyetinde bulunulmasını istemektedirler. Bu istekleri dikkate alan OYDER, gelişen teknolojinin gere ği modern tesislerin, sürekli eğitim alan personelin, belirlenen normlara uygun nitelikte yedek parça kullanımının, nitelikli teknik personel tarafından sağlanan yolcu ve araç güvenliğinin, kaliteli hizmetin, çevreyi 07-29/265 -96 3korumanın vurgulanmasını amaçlayan bir iletişim öngörmüştür. Bu iletişimin yapılmasını bir reklam ajansı üstlenmiş olup yapılan bu iletişimin hedef göstermemesinin, rekabet hukuku ve Grup Muafiyeti Tebliği gereği rekabeti 90 kısıtlayıcı bir algı yaratmamasının ve orijinal yedek parça vurgusunun yapılmamasının prensip olarak benimsendiği açıklanmıştır. Başvuruda, s öz konusu iletişimin her markanın kullanabileceği bir genelleme olarak oluşturulmasının düşünüldüğü ifade edilmiştir. Çeşitli markalara mensup yetkili satıcılar tarafından arzulanan bu il etişim, OYDER in önderliğinde ve koordinasyonunda gerçekleşmektedir. Yapılan bildirime göre yetkili satıcıların bağlı oldukları çeşitli markaları temsil eden sağlayıcılar da bu faaliyeti benimsemekte, bayi teşkilatlarının bu girişimini destekleyerek bu ile tişimin bütçesine katkı sağlamaktadırlar. Bundan başka, mevcut durumda marka temsilcisi sağlayıcı firmaların çoğunluğu bu iletişimi 100 desteklemekte olup bu faaliyete söz konusu firmaların tamamına yakınının destek vermesi beklenmektedir. Bu çerçevede, ileti şimde kullanılacak televizyon filminin temsili açıklaması ve gazete reklamlarının provaları ile özel logolar bildirimin eki olarak sunulmuştur. Buna göre, Yetkili Serviste Aracım Güvende veya Doğru Serviste Aracım Güvende olmak üzere iki alternatif mev cuttur. Ayrıca, bir diğer seçenek de kampanyayı destekleyen otomotiv firmalarının logolarının kullanımıdır. H.2.2. Değerlendirme H.2.2.1. Bildirime Konu İşlemin Hukuki Niteliği 110 4054 sayılı Kanun un Tanımlar başlıklı 3. maddesinde teşebbüs birliği, teşe bbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikleri ifade eder olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede, satış, servis ve yedek parça hizmetlerine sahip yetkili satıcıları çatısı altında top layan OYDER teşebbüs birliği ve kampanya yapılmasına yönelik olarak aldığı bildirime konu karar da 4054 sayılı Kanun kapsamında teşebbüs birliği kararı dır. H.2.2.2. Genel Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde, Belirli bir mal veya hizmet p iyasasında 120 doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hu kuka aykırı ve yasaktır ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla, teşebbüs birliklerinin rekabeti kısıtlayıcı kararları Kanun kapsamında değerlendirilecektir. Bildirime konu olan reklam kampanyası bu kapsamda değerlendirilirken dikkate alınması gereken başlıca iki temel husus bulunmaktadır. Öncelikle yapılan reklamın rakip teşebbüsleri, dolayısıyla yetkili servisler dışında bakım onarım hizmeti veren özel servis leri ne ölçüde etkilediğinin araştırılması gerekmektedir. 130 07-29/265 -96 4İkinci olarak ise 2005/4 sayılı Tebliğ ile de gözetilen hedefler doğrultusunda yetkili servislerde sağlayıcıdan başka kaynaklardan elde edilen orijinal yedek parçaların ve eşdeğer kalitede yedek par çaların kullanılmasının engellenip engellenmediği irdelenm elidir. Kanun un 4. maddesinin (d) bendi uyarınca Rakip teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması, kısıtlanması veya piyasada faaliyet gösteren teşebbüslerin boykot ya da diğer davranışlarla pi yasa dışına çıkartılması yahut piyasaya yeni gireceklerin engellenmesi rekabeti kısıtlayıcı karar ve eylemlere örnek olarak gösterilen durumlar arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, bildirime konu olan kampanya esas itibar ıyla yetkili servislerin ava ntajlarını ve faydalarını ön plana 140 çıkarmak suretiyle yetkili servislerin satışlarını arttırmayı amaçlayan bir reklam faaliyetidir. Reklam ile iletilmek istenilen mesajın temelini yetkili servislere yapılan vurgu oluşturmakta, özel servislerin karalanmasın a veya kötülenmesine dönük olmaktan uzak görünmektedir. Kaldı ki böyle bir halde dahi, konu Türk Ticaret Kanunu nun 57. maddesi çerçevesinde ele alınma lıdır. Dosya mevcudu bilgilerden, r eklam kampanyasının esas hedefinin tüketiciler olduğu, servisler arası ndaki rekabeti veya parça teminini engellemek gibi bir amacının bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla kampanya alternatifleri arasında yer alan Yetkili Serviste, Aracım Güvende seçeneğinin benimsenmesinin rekabet üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağ ı 150 düşünülmektedir. Esasen yapılan reklam faaliyeti, farklı sektörlerde benzer şekillerde gündeme gelmiştir. Örneğin, açıkta satılan sütlerin ancak kaynatılarak tüketilmesi halinde mikroplardan arınmış olacağı, bu halde de besin değerinin kaybolduğu, dolay ısıyla ambalaj içerisinde paketlenmiş sütlerin tercih edilmesine yönelik bir kampanya düzenlenmiştir. Dolayısıyla, uzun ömürlü UHT sütlerin, açıkta satılan sütlere göre besin değerinin yüksek olduğu yönünde bir mesaj verilmiştir. Yukarıda değinildiği üzer e, değerlendirilmesi gereken ikinci husus, bildirime konu iletişimin yetkili servisler arasındaki rekabeti ve daha da önemlisi, yetkili servislerin sağlayıcıdan başka kaynaklardan elde edilen orijinal yedek parçaları 160 veya eşdeğer kalitede yedek parçaları k ullanma özgürlüğünü kısıtlayıp kısıtlamadığıdır. Bildirime konu kampanya, doğru yedek parça kullanılması sloganı üzerine kurulmaktadır. Doğru yedek parça tanımlaması yedek parçalar arasında herhangi bir ayrım yapmamakta, yetkili servislerden temin edilec ek yedek parçaların araç için en uygun parçalar olacağı vurgusunu yapmaktadır. İletişim faaliyeti, yetkili servislerin sağlayıcıdan başka kaynaklardan tedarik edilen yedek parça kullanma özgürlüğünü kısıtlayıcı veya yetkili servislere bu yönde tavsiyede bu lunan bir unsur içermemektedir. Esasen kampanyanın bizatihi yetkili satıcılar tarafından düzenleniyor olması da kendilerini sağlayıcıya bağımlı kılacak böyle bir içeriğin mevcudiyetine imkan tanımamaktadır. Bu 170 nedenle söz konusu iletişim faaliyetinin OYDER üyeleri arasında yedek parça kullanımı yönünden rekabeti kısıtlayıcı nitelik taşımadığı kanaatine varılmıştır . 07-29/265 -96 5 Diğer taraftan , ikinci bir alternatif olan, kampanyayı destekleyen otomotiv firmalarının logolarının bulunması hususunun ayrıca irdelenmesi g erekmektedir. Bu noktada, 1.1.2006 tarihinde yürürlüğe giren 2005/4 sayılı Tebliğ ile gözetilen amaçlara yer vermek ve kampanyanın sonuçlarını bu kapsamda değerlendirmek gerekmektedir. Yedek parça piyasasında sağlıklı bir rekabet ortamının 180 işleyebilmesi ba kımından araç ve tüketici güvenliğini tehlikeye düşürmeksizin, yetkili satıcıların araç üreticisinin sağladığı parçalarla rekabet halinde olan parçalara erişiminin sağlanması ve bu sayede, tüketicilerin ihtiyaç duyduklarında alternatif yedek parçalar arası nda seçim yapma şansının sağlanması amacıyla, 2005/4 sayılı Tebliğ çeşitli düzenlemeler getirmiştir. Bu kapsamda orijinal yedek parça ve eşdeğer kalitede yedek parça tanımları getirilmiş, belirsizliklerden kaynaklanan tereddütler giderilmeye çalışılmı ştır. Bildirime konu kampanyanın da bu çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir. Kampanya mesajında yer alan doğru yedek parça kullandığınızdan emin olun ifadesi, ilk bakışta tüketicileri bilinçlendirmeye yönelik bir ifade olsa da, bu 190 mesajın araç sağl ayıcılarının logolarının bulunduğu bir metinle sunulması halinde, tüketicilerin zihninde doğru parça nın araç sağlayıcısı kanalıyla tüketiciye ulaşan parça olduğu yönünde bir izlenim oluşması riski bulunmaktadır. Bu halde ise, Tebliğ le hedeflenen amaçlar a ulaşılmasının önünde engeller oluşacağı düşünülmektedir. Yapılan reklamın yetkili servisler tarafından kendi avantajlarını ön plana çıkarmak suretiyle satış hedeflerini arttırma konumundan, reklamda yer alan mesajlarla araç sağlayıcıları tarafından belli hususlara işaret eder konuma geçme ihtimali mevcuttur. Bu ise alternatif parçaların sisteme girmesi konusunda sıkıntılar yaratabilir. Son olarak, kampanyanın finansmanına otomotiv üreticileri nin katılma sının 200 rekabet hukuku ve ilgili mevzuat açısından sak ınca yaratıp yaratmayacağı değerlendirilm iştir. Bu noktada, yetkili servisler tarafından yürütülen diğer kampanyalara da sağlayıcıların katıldığı, bu kampanyanın da aynı şekilde değerlendirilebileceği düşünülmektedir. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelen en dosya kapsamına göre, 1. Bildirim konusu işleme ilişkin olarak, Yetkili Serviste Aracım Güvende başlığı altında yapılacak kampanyanın taşıdığı mesajların 4054 sayılı Kanun a aykırılık taşımadığı na, 210 2. Bununla birlikte, kampanyanın otomotiv üreticileri nin logolarıyla sunulması halinde 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile gözetilen amaçlara ulaşmakta sakıncalar doğurabileceği ne, 07-29/265 -96 63. Dolayısıyla söz konusu logoları içermeyen ka mpanyaya talep edilen menfi tespit belgesinin veril mesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.