11. Hukuk Dairesi 2025/3630 E. , 2026/556 K. "" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1640 Esas, 2025/472 Karar BİRLEŞEN İSTANBUL 11.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2019/252 E. SAYILI DOSYASINDA HÜKÜM : Yeniden Esas Hakkında Hüküm Kurulması İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2016/145 E., 2021/900 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri ile katılma yoluyla davalı ... vekili…
11. Hukuk Dairesi 2025/3630 E. , 2026/556 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1640 Esas, 2025/472 Karar BİRLEŞEN İSTANBUL 11.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2019/252 E. SAYILI DOSYASINDA HÜKÜM : Yeniden Esas Hakkında Hüküm Kurulması İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2016/145 E., 2021/900 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri ile katılma yoluyla davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA 1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından düzenlenen ... Şubesi'nin 31.10.2014 tarihli 500.000,00 TL bedelli ET ... seri no.lu , ... Şubesi'nin 30.11.2014 tarihli ... no.lu 500.000,00 TL bedelli, ... 30.12.2014 tarihli BO ... seri numaralı 500.000,00 TL bedelli çeklerin, ... Isı Yalıtım Sis. ve Sistemleri ve San. Tic. Ltd. Şti. (...) tarafından ... Factoring A.Ş.'ye verildiğini; ancak müvekkilinin davalı ...'a borcu bulunmadığını, davalı ... ile müvekkili arasında çekten kaynaklanan bir alacak bulunmaması sebebiyle diğer davalı ...Ş.'nin de işbu çekleri müvekkili şirket zararına temlik aldığını, davalı ... Factoring gerçekte var olmayan bir alacağı satın alarak, 6361 sayılı Kanun ve Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmelik’in şirketlerin yapamayacakları iş ve işlemler başlıklı 22. maddesi hükmüne açıkça aykırı şekilde işlem gerçekleştiğini, yargı kararları gereğince gerçek varlığı tartışmasız bir alacağa dayanmayan alacağı, ... şirketlerinin tabi oldukları yasalar gereğince temlik almasının mümkün olmadığını, davalı ... şirketinin işbu alacağı ile ilgili olarak taraflar arasındaki protokole istinaden ...'ı da kefil yapmak sureti ile taşınmazı üzerinde ipotek tesis ettiğini, akabinde de bu ipoteğe dayanan .... İcra Müdürlüğünün 2015/443 E. sayılı dolayısı ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip işlemlerini başlattığını ileri sürerek davalılara davaya konu takip ve çeklerle ilgili olarak borçlu bulunmadığının tespitine, dava konusu çeklerin ve takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davacılar vekili birleşen dava dilekçesinde; davacı ...'nın yetkilisi olduğu davacı şirketin işlerinin bozulması nedeniyle finansal destek sağlamaları için dava dışı ... Holding yetkilileri ... ve ... ile yapılan görüşme üzerine dava konusu çekleri dava dışı ... Holding A.Ş. yetkililerine teslim ettiğini ancak çeklerin teslim edilmesine karşın finansal destek sağlanmadığını, bu çeklerin yine ... Holding A.Ş. yetkililerinin yetkilisi bulunduğu .... üzerinden ciro edilerek davalı ...'a devredildiğini, bu şirketin de çekleri ... işlemine konu ederek ... ... A.Ş.'ye verdiğini, ... işleminin usulüne uygun yapılmadığını ve gerçek bir işlem olmadığını ileri sürerek dava konusu çekler yönünden ve bu çeklerin bir kısmını konu alan .... İcra Müdürlüğünün 2014/33047 E., .... İcra Müdürlüğünün 2014/33051 E. ve bunlarla bağlantılı olan .... İcra Müdürlüğünün 2015/443 E. sayılı dosyaları yönünden müvekkillerinin borçlu olmadıklarının tespitine ve davalıların kötüniyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili asıl ve birleşen davaya cevap dilekçesinde; dava konusu çekleri ve çeklerin dayanağı faturayı, müşterisi olan diğer davalı ...'ın 6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun (6361 sayılı Kanun) 9/2 maddesine uygun olarak aldığını, müvekkiline yönelik çeklerin bedelsizliğinden dolayı borçlu olunmadığının iddia edilemeyeceğini, taraflar arasında protokol imzalandığını savunarak davaların reddini istemiştir. 2.Davalı ... Isı Yalıtım...Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çeklere ilişkin menfi tespit davasının İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/145 E. sayılı dosyasından görüldüğünü ve davanın halen derdest olduğunu; dava konusu çeklerin diğer davalı ... Yatırım ...A.Ş. tarafından aradaki ticari ilişkiye dayalı olarak müvekkili şirkete ciro edildiğini, dava konusu çeklerin usulüne uygun ve iyi niyetle iktisap edildiğini, dava konusu iddiaların müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, davacıların kötüniyetle hareket ettiklerini savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu 30.12.2014 tarihli ve 1.000.000,00 TL bedelli çekin, keşidecisinin davacı, lehdarının ... olduğu, ... ve ...'ın aynı zamanda çek için aval verdikleri, çekin lehdar tarafından ... Yatırım Şirketine ciro edildiği, bu şirket tarafından ... Isı Yalıtım Şirketi'ne, ... Isı Yalıtım Şirketi tarafından ise ... ... Şirketi'ne ciro edildiği; 30.05.2014 tarihli protokol de; ... ... Şirketi'nin alacaklı; ... Isı Yalıtım Şirketi'nin borçlu, ... Taşıt Kiralama Şirketi (yetkilisinin birleşen davada davacı ... olduğu anlaşılmaktadır) ile ...'in kefil sıfatıyla protokole imza attıkları, protokol ile ... müşterisi ... Isı Yalıtım Şirketi'nin ... ... Şirketi'ne, protokolde vadeleri belirtilen ve dava konusunu da oluşturan toplam 2.000.000,00 TL bedelli üç adet çekten doğan borcunu teminen ...'ın maliki olduğu taşınmaz üzerinde 30.05.2014 tarihinde 3.000.000,00 TL limitle iptek tesis edildiğinin, çeklerin vadesinde ödenmemesi halinde ipoteğin paraya çevrileceğinin, çeklerin vadesinde ödenmesi halinde ipoteğin terkin edileceğinin kararlaştırıldığı ve imza altına alındığı, ... Isı Yalıtım Şirketi ile ... ... Şirketi arasında yapılan 06.06.2014 tarihli ... Sözleşmesine istinaden ... Isı Yalıtım Şirketi'nin, hakkındaki davanın tefrikine karar verilen ... Yatırım A.Ş.'den olan faturaya dayalı alacaklarını ve faturaya istinaden ciro yoluyla devraldığı dava konusu üç adet çeki ... ... Şirketi'ne temlik ettiği, ... İcra Müdürlüğü'nün 2014/33047 E. sayılı icra dosyasının dayanağı, 31.10.2014 tarihli ve 500.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Şirketi, lehdarının ... olduğu, ..., ... ve ...'in aynı zamanda çek için aval verdikleri, çekin lehdar tarafından ... Yatırım Şirketine ciro edildiği, bu şirket tarafından ... Isı Yalıtım Şirketi'ne, ... Isı Yalıtım Şirketi tarafından ise ... ... Şirketi'ne ciro edildiği ve 2017/5081 E. sayılı icra dosyasının dayanağı 30.11.2014 tarihli ve 500.000,00 TL bedelli çekin keşidecisinin davacı ... Şirketi, lehdarının ... olduğu, ... ve ...'ın aynı zamanda çek için aval verdikleri, çekin lehdar tarafından ... Yatırım Şirketine ciro edildiği, bu şirket tarafından ... Isı Yalıtım Şirketi'ne, ... Isı Yalıtım Şirketi tarafından ise ... ... Şirketi'ne ciro edildiği, bu çekte ...'in aval veren olarak isim ve imzasının bulunmadığı, bu kapsamda ipotek ile teminat altına alınan alacağın 30.05.2014 tarihli protokole ve davaya konu üç adet çekten doğan kambiyo alacağı ile bu protokole müteselsil kefil sıfatıyla imza atan ...'in kefaletinden doğan alacak olduğu, ipotek alacaklısı ... ... Şirketi tarafından, dava konusu çeklerin 6361 sayılı Kanun'un 9/2 fıkrası uyarınca temlik alınamayacakları, anılan yasal düzenleme çerçevesinde kambiyo senedine dayalı alacağı geçerli şekilde temlik almamış olan ... Şirketi lehine tesis edilen ipotek hakkı da geçerli olarak doğmadığı gerekçesiyle asıl davada davacının, davalı ...Ş.'ye karşı açtığı, dava konusu çeklere yönelik menfi tespit davasının kabulü ile; davacının keşidecisi olduğu; 31.10.2014 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2014/33047 E. sayılı takibine konu, 30.11.2014 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/5081 E. (2014/33051 eski esas) sayılı takibine konu ve 30/12/2014 keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çeklerden ötürü davalı ...'ne borçlu olmadığının tespitine, davacının davalı ...Ş.'ye karşı açtığı; ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/443 E. sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip dosyasında bu davalıya borçlu olunmadığının tespiti talebinin, davacının anılan dosyada taraf olmadığı, davacı aleyhine bu dosya ile başlatılmış bir takip bulunmadığı gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, davacı tarafından davalı ...'a karşı açılan davanın reddine, birleşen davada ise; davaya konu protokole müteselsil kefil sıfatıyla imza atan ...'in kefaleti, protokol tarihi itibariyle yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 583/1 fıkrasında aranan, kefilin sorumlu olduğu azamî miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil ifadesinin kefilin el yazısı ile yazılması koşulunu içermediğinden,şekle aykırılık nedeniyle geçersiz olduğu, keza kefalet şekle aykırı olmasa idi dahi, kefaletin fer'iliği gereği, geçerli şekilde kazanılmamış kambiyo alacağına verilen kefaletin de geçersiz olacağı, yine geçersiz kefalet sözleşmesini teminen tesis edilen ipoteğin de geçersiz olacağı gerekçesiyle ... ... A.Ş.'ye karşı ileri sürdüğü tüm talepleri bakımından davanın kabulüne, davacı ...'ın ...'a karşı açtığı davanın 31.10.2014 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek yönünden reddine, 30.11.2014 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı ve 30.12.2014 keşide tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekler yönünden; davacının bu çekler üzerinde kambiyo borçlusu sıfatıyla isim ve imzasının bulunmadığı ve davalı ... tarafından da bu iki çeke dayalı olarak davacıya başvurulmuş olmadığından hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, davacı ...'nın davalı ...Ş.'ye karşı açtığı davanın kabulüne ...'a karşı açtığı davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca istinaf edilmiştir. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada dava konusu çeklerde davacı şirketin keşideci, şirket yetkilisi ...'nın çek lehtarı ve aval veren olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 702/2 maddesi gereğince aval verenin, şekle ait noksanlıklar dışında kalan defi ve itirazları hamile karşı ileri süremeyeceği gibi, 30.05.2014 tarihli protokolü kefil sıfatıyla şirket adına imzaladığı, ... işleminden haberdar olduğu, protokol sırasında ... ... Şirketi'ne karşı ileri sürmediği defileri menfi tespit davası açarak ileri sürmesinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı ve TTK'nın 18/2. maddesinde düzenlenen basiretli tacir ilkesine aykırılık ve hakkın kötüye kullanılması teşkil ettiği ve dinlenemeyeceği, bedelsizlik iddiasının da 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 201. maddesi gereğince yazılı delil ile ispatı gerekirken ispatlanamadığı gerekçesiyle asıl davada ... Taşıt Kiralama Şirketi, birleşen davada ... hakkında kambiyo senetlerinden dolayı davalı ...Ş.'ye karşı menfi tespit davasının reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığından davalılar vekillerinin asıl davada ... Şirketi ve birleşen davada davacılar ... ve ... Şirketine karşı yönelttikleri istinaf başvurularının kabulüne, birleşen davada ise davacı ...'nın çeklerin bedelsizliğine yönelik iddiasının yazılı delil ile ispatı gerektiği, çeklerin davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı ... Şirketinin defterlerini ibraz etmediği, davacıların bedelsizlik iddiasını yazılı delil ile ispatı gerektiği ancak ispatlayamadığı, ... işleminin usulsüzlüğüne yönelik gerekçelerle de, asıl ve birleşen davada davacı ... ve ... Şirketi'nin çeklerden kaynaklanan davasına yönelik davalı vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, yine birleşen davada ...'in .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/5081 E. sayılı icra dosyasına konu, 31.11.2024 tarihli 500.000,00 TL bedelli çekte keşideci ya da ciranta olmadığı, aval veren sıfatıyla imzasının bulunmadığı anlaşılıyorsa da, icra dosyasında borçlu olarak gösterilmesi nedeniyle, bu çekten dolayı menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunduğundan, mahkemece bu çeke yönelik davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde olmadığından davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile bu çekten dolayı davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğinden asıl ve birleşen davada davacı ... A.Ş. ve birleşen davada davacı ...'nın istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ...Ş. şirketinin istinaf başvurusunun asıl davada kabulüne, birleşen davada kısmen kabulüne ve birleşen davada davacı ...'ın istinaf başvurusunu kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen dava davacıları ve katılma yoluyla davalı ... şirketince temyiz edilmiştir. V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Asıl ve birleşen dava menfi tespit taleplerine ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe 1.Asıl davada, İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMKnın 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. 2.Birleşen davada; yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince davacılar ... Taşıt Kiralama Ulus. Taş. Petr. İnş. Tur. Tic ve A.Ş. ile ... bakımından esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesince birleşen davada verilen kararın adı geçen davacılar yönünden onanmasına karar vermek gerekmiştir. 3.Birleşen davada, davalı ...Ş.’nin katılma yoluyla temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; birleşen davada davacı ..., dava konusu üç ayrı çekten ötürü tüm davalılara ve ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/443 E. sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibinden ötürü davalı ...'ne borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Dosya kapsamında yer alan 30.05.2014 tarihli protokolde; ... ... Şirketi'nin alacaklı; ... Isı Yalıtım Şirketi'nin borçlu, ... Taşıt Kiralama Şirketi ile ...'in ise kefil sıfatıyla imzaları bulunmakta olup protokol ile ... müşterisi ... Isı Yalıtım Şirketi'nin ... ... Şirketi'ne, protokolde vadeleri belirtilen ve dava konusunu da oluşturan toplam 2.000.000,00 TL bedelli üç adet çekten doğan borcunu teminen ...'ın maliki olduğu taşınmaz üzerinde 30.05.2014 tarihinde 3.000.000,00 TL limitle ipotek tesis edildiği, çeklerin vadesinde ödenmemesi halinde ipoteğin paraya çevrileceği, çeklerin vadesinde ödenmesi halinde ipoteğin terkin edileceği kararlaştırılmıştır. ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/443 E. sayılı takip dosyasında ise; ... ... tarafından ... ve ... Isı Yalıtım Şirketi aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı, takip dayanağı olan 16.06.2014 tarihli ipotek belgesiyle de ...'in maliki bulunduğu taşınmaz üzerinde; az yukarıda belirtilen 30.05.2014 tarihli protokole konu çeklerden doğan borcun ve bu protokole müteselsil kefil sıfatıyla imza atan ...'in kefaletinden doğan borcun teminatı olarak ... ... lehine borca, diğer faiz ve istemlere karşılık 3.000.000,00 TL limitli ipotek tesis edilmiştir. Öte yandan protokole müteselsil kefil sıfatıyla imza atan ...'in kefaleti, protokol tarihi itibariyle yürürlükte olan TBK'nın 583/1 fıkrasında aranan, kefilin sorumlu olduğu azamî miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil ifadesinin kefilin el yazısı ile yazılması koşulunu içermediğinden, şekle aykırılık nedeniyle geçersizdir. Kefaletin fer'iliği gereği, geçerli şekilde kazanılmamış kambiyo alacağına verilen kefaletin de geçersiz olacağı muhakkak ise de aval veren ve kefilin yükümlülükleri farklıdır. Protokolde yer alan 31.10.2014 keşide tarihli, 500.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çek üzerinde ise davacının aval sıfatıyla imzası bulunmaktadır. TTK'nın 702/2 hükmünde aval veren kişinin teminat altına aldığı borç, şekle ait noksandan başka bir sebeple geçersiz olsa dahi, aval verenin taahhüdünün geçerli olacağı düzenlenmiştir. Başka ifade ile ilgili senet zorunlu unsurları taşımaması nedeniyle kambiyo senedi niteliğinde değilse, aval de hüküm ifade etmez. Bu istisna dışında; aval veren, teminat altına aldığı borca ilişkin herhangi bir sebeple taahhüdünün geçersiz olduğunu ileri süremez, kambiyo evrakının teminat senedi olduğu, bedelsiz kaldığı gibi savunmalara başvuramaz. Bu itibarla 30.05.2014 tarihli protokole konu dava konusu çeklerin açıkça tek tek belirtildiği, ... seri numaralı çekte ise davacının avalist olduğu, diğer çeklerde ise herhangi bir imzası bulunmadığından, avalist olarak vermiş olduğu çek miktarını aşan miktar yönünden kefaletine teminen verilen ipoteğin geçersiz olacağı aşikardır. Kaldı ki, davaya konu çeklerin protokolde yer alması nedeniyle mezkur protokole müteselsil kefil sıfatıyla imza atan davacı ...'in kambiyo borçlusu sıfatıyla imzasının bulunmadığından bahisle hukuki yarar yokluğundan davanın reddi kararı da doğru görülmemiştir. 4. Bozma sebep ve şekline göre davacı ...'in temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir. VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca asıl dava yönünden ONANMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca birleşen davada davacılar ... A.Ş. ve ... yönünden ONANMASINA (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...Ş.’nin temyiz itirazlarının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, (4) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı ...'in temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, HMK'nın 373/2 hükmü uyarınca dava dosyasının Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, aşağıda yazılı harçların istek halinde ilgililere iadesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ...'a iadesine, 28.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.