T.C. ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ KARAR TARİHİ:19/01/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR TARİHİ:05/12/2022 DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ:19/01/2026 İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi…
T.C. ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ KARAR TARİHİ:19/01/2026 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR TARİHİ:05/12/2022 DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ:19/01/2026 İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, davalı ... Ticaret Ltd Şti'ye sipariş verdiği iplikler için önceden avans niteliğinde çekler verdiğini, dava konusu ... Bankası A.Ş Kahramanmaraş ... şubesi ... hesap no ya ait keşideci ... nolu 28.04.2016 tarihli 125.000,00 TL bedelli çeki de bu amaçla avans olarak verdiğin,i davalı şirketin hesabına borç kaydedildiğini, ödeme amaçlı verilen bir çek olmadığını, davalı şirketin müvekkili şirkete bu çeklere istinaden iplik göndermesi gerekirken göndermediğini, çekleri de iade etmediğini, bu hali ile dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, davalı şirket ... San ve Tic. A.Ş'nni hali hazırda ... esas sayılı dosyası ile iflas erteleme talebinde bulunduğu öğrendiğini, davalı şirketlerin sipariş konusu ipliği teslim edemeyeceğini yazılı olarak da beyan etmiş ise de çekin vade tarihi yaklaştığını, dava konusu çekin lehtar şirket tarafından aynı adreste faaliyet gösteren ... A.Ş ye bu şirket tarafından da tahsil amaçlı davalı banka ve diğer davalı şirketin müvekkilinin bu çeklerden dolayı borçlu olmadığını bilen durumda olduğunu, tüm bu nedenlerle dava konusu çekin bankaya ibraz halinde davalılara ödenmemesi ve icra takibine konulmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek muhatap banka ... Bankası Kahramanmaraş ... şubesine Kahramanmaraş İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılmasını, davalarının kabulü ile dava konusu çekten dolayı müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davalı ... Bankası vekili; söz konusu çekin iddia edilenin aksine tahsil değil temlik cirosu ile müvekkili bankaya teslim edildiğini, iyiniyetli hamil konumunda olan banka aleyhine şahsi defi ileri sürülemeyeceğinden banka yönünden açılan davanın reddine karar verilmesini, diğer davalı şirket ile müvekkili banka arasında imzalanan genel kredi sözleşmeleri gereği diğer davalı şirketin müvekkili banka nezdinde riskleri ve bankaya borçları bulunmakta olduğunu, dava konusu çek kredi hesabına mahsup edilmek üzere temlik ve teslim edilmiş olduğunu tahsil edilen çek bedeli davalının kredi hesabının geri ödemesi olarak borcundan mahsup edildiğini davayı kabul etmediklerini reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... şirket vekili ; müvekkili şirket hakkında 26/10/2016 tarihinde Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından iflas kararı verildiğini, 1. alacaklılar toplanması yapıldığını; iflas idaresi seçildiğini ancak iflas kararı kesinleşmediğinden henüz İİK 237 uyarınca 2. alacaklılar toplanması yapılmadığını, İİK 194. Maddesi uyarınca, "Acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların 2. toplanmasından 10 gün sonra devam olunabilir." Kanunun açık ve emredici hükmü uyarınca, açılan davanın niteliği de gözönüne alınarak davanın 2. alacaklılar toplanmasından 10 gün sonrasına değin durdurulmasını talep ettiklerini, davacı tarafından, çekin ilk lehtarı olan ... Teks. San. Tic. Ltd. Şti. ile aralarındaki alım-satımın gerçekleşmediği belirtilmekteyse de bu durumun Müflis ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin içerisinde bulunduğu bir hukuki veya ticari durum olmadığını, Müflis şirket diğer davalı ... Teks. San. Tic. Ltd. Şti.’nden büyük miktarda (26.183.771,07-TL) alacaklı olduğunu ve işbu alacaklarının tahsiline binaen söz konusu çekler müflis şirkete ciro edildiğini, burada müflis şirket iyiniyetli 3. kişi durumunda olup davacı ile ... Teks. Ltd. Şti. ile aralarındaki durumu, çekin avans amacıyla verilip verilmediğini ve/veya iplik satışının gerçekleşip gerçekleşmediğini bilebilecek durumda olmadığını, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, müvekkil iflas idaresi davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... çekteki cironun rehin ya da tahsil cirosu olmayıp temlik cirosu olduğu, TTK'nın 818/e maddesi atfıyla 687 maddesi uyarınca keşideci ile lehtar arasındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi def'ilerin ciro yolu ile hamil olan davalı temlik alan varlık şirketine karşı ileri sürülebilmesinin çekin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olma şartına bağlı olduğu, davalı varlık şirketinin çekin iktisabında borçlunun zararına hareket ettiği yönünde davacının hiçbir delil ibraz etmediği, davalı varlık şirketinin iyi niyetli 3. kişi sıfatıyla ve yetkili hamil olarak çekleri temlik cirosu ile devraldığı anlaşılmakla davalı ... Yönetim A.Ş.yönünden davanın reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davalı ... yönünden yapılan değerlendirmede, Yargıtay 19. HD'nin 25.11.1999 tarih ve ... E, ... K; 11. HD'nin 22.08.2007 tarih ve ... E, ... K; 02.11.2007 tarih ve ... E, ... K. 23. Hukuk Dairesinin 02.12.2013 tarih ve ... E., ... K. sayılı ilamlarında açıklandığı üzere; bir hukuk davasının kayıt-kabul davasına dönüşmesi için davalının iflas etmesi, iflas idaresinin de dava konusu alacağı iflas masasına kabul etmemesi gerekir. Davalı tarafı dava sırasında iflas eden aleyhine iflastan önce açılan ve İİK'nın 194. madde hükmünde sayılan istisnalardan olmayan bir davaya bakan Mahkemece asıl dava konusu alacağın, ikinci alacaklılar toplanmasında, iflas masasına kaydedilip, alacağın masaca kesin olarak kabul edilip edilmediğinin araştırılması ve şayet kesin suretle kayıt ve kabul edilmiş ise, konusu kalmayan davada hüküm tesisine yer olmadığına kararı verilmesi; masaya kayıt edilmesi istenip de alacak kısmen veya tamamen reddedilmiş ise ve kayıt-kabul davası ayrıca açılmamışsa, davaya, alacağın iflas masasına kayıt ve kabulü davası olarak devam edilerek, varılacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekir. Mahkememizce davalı müflisin iflas masasına yazılan müzekkereye verilen cevabi yazıda davacının iflas masasına alacak kaydı talebinde bulunduğu fakat talebin reddedildiği yönünde cevap verildiği anlaşılmış; bu nedenle çekin ödenmesi sonucu istirdat davasına dönüşen iş bu davaya davalı müflis ... açısından kayıt kabul davası olarak devam edilmiştir. Buna göre dosya arasına alınan 07/02/2022 ve 06/07/2022 tarihli denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporlarına göre; davalı şirketlerden ... Tekstil'in ticari defterleri incelenememiş ise de, Davalı ... San. ve Tic. AŞ. 'ye ait ticari defterlerde dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çeklerin işli olduğu, ... Tekstil'e ait antetli kağıtta tarafların kaşe ve imzasının bulunduğu, iplik alım satımı için anlaşıldığı ve " Yukarıdaki çekler sipariş avansı olarak alınmıştır" ibaresinin üzerinde sayılan çekler arasında dava konusu çekin de olduğu, davalı müflis ... şirketi tarafından düzenlendiği anlaşılan 04/04/2016 tarihli antetli kağıda düzenlenmiş belgede ise diğer davalı ... Tekstil Ltd. Şti.ne "... Tekstil'den avans çeki olarak aldığınızı bildirdiğiniz aşağıdaki bilgileri verilen çekler teslimatı gerçekleştiremediğimiz için iade edilecektir"bilgisinin verildiği, sayılan çekler arasında dava konusu çekin de bulunduğu, çekin avans çeki olarak alındığına davalı şirketlerin kaşe ve imzasını taşıyan belgelerin bulunduğu, bu kayıt nedeniyle dava konusu çekin avans çeki olarak verildiğinin kabulünün gerektiği, çek karşılığı mal veya hizmetin teslim edilmediği kanaatine varıldığından davalı banka haricindeki şirketler bakımından davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalı ... San. ve Tic. AŞ. yönünden dava kayıt kabul davası olup emsal ve yerleşmiş içtihatlar gereğince maktu harç ve vekalet ücretine tabi olduğundan bu davalı aleyhine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.(Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 2016/1414 E., 2019/1188 K., İstanbul BAM 17. HD 2021/552 Esas, 2021/674 Karar ) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3/2. maddesi "müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, red sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilir." şeklinde düzenlenmiş olup, iş bu davada davalı banka ile diğer davalı şirketler arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğundan, davalı banka yönünden davanın kayıt kabul davası niteliğinde olmadığı da göz önüne alınarak davalı banka yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmiştir. Her ne kadar davacı tarafça dava dilekçesinin talep sonucu kısmında menfi tespit istemi mevcut ise de dava konusu çekin davalı bankaya ciro edilmekle bedelinin davalı şirketler yönünden tahsil edildiği anlaşılmakla davalı müflis ... şirketi yönünden alacağın iflas masasına kayıt ve kabulüne, diğer davalı ... şirketi yönünden alacağın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla bu davalıdan tahsili" şeklinde karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Karara karşı, davacı vekili ve davalı ... San. Tic. A.Ş vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; banka yönünden red kararı verilmesinin hatalı olduğunu, çek teslim bordrosunda çekin rehin için verildiğinin yazıl olduğunu, nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı ... San. Tic. A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın menfi tespit davası olduğunu, menfi tespit davasının kayıt kabul davasına dönüşemeyeceğini, müvekkilinin çekin avans olarak verildiğini bilebilecek durumda olmadığını, ... şirketinin de ticari defterlerinin incelenmesi gerektiğini, müvekkili şirket adına imza atan ...'nün kısa süreli, dışarıdan müdür olarak atandığını, dava dilekçesi ekindeki evrakların sonradan hazırlanarak bu müdür tarafından davacıya verildiğini, ... şirketi tarafından Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında iflas erteleme talep edildiğini, müvekkili şirket yönünden ise Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında iflas erteleme talep edildiğini, 08.04.2016 tarihinde iflas erteleme tedbirlerine hükmedildiğini, belgelerin fiktif olduğunu, dava dilekçesi ekindeki belgelerin her zaman düzenlenebilecek nitelikte olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE: Dava, menfi tespit istemine ilişkindir. Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece yazılı gerekçeyle, davalı banka yönünden açılan davanın reddine, 125.000 TL tutarındaki alacağın müflis ... San. ve Tic. AŞ'nin iflas masasına kayıt ve kabulüne, diğer şirketten ise tahsiline karar verilmiştir. Davacının ticari defterlerinde dava konusu çekin, davalı ... şirketine avans olarak verildiği, karşılığının bulunmadığı, ... Şirketinin ise ticari defterlerini sunmadığı, müflis ... San. ve Tic. AŞ'nin ticari defterlerinde çekin mal alım satımı için kayıtlı olduğu, ... şirketine 4.527.381,36 TL borçlu göründüğü bilirkişi raporları ile tespit edilmiştir. Öncelikle davanın menfi tespit davası olarak açıldığı, ancak çekin ödendiği ve davanın istirdat davasına dönüştüğü, ... Bankasından gelen 01.03.2017 tarihli cevabi yazıdan sabittir. O nedenle müflis şirket yönünden davanın kayıt kabul davası olarak nitelendirilmesi yerindedir (bknz. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 17.03.2016 tarihli 2015/2721 Esas 2016/1660 Karar sayılı emsal ilamı). Davada müflis ... şirketi ciranta, davacı ise keşideci durumdadır. Dolayısı ile davacı şahsi defilerini bu davalıya yöneltemeyecektir. TTK 792. Madde uyarınca, davacı ancak davalı tarafından çekin iktisap edildiği anda, davalının ağır kusuru ile çeki iktisap ettiğini, çekin kötü niyetle iktisap edildiğini ispat ederek menfi tespit talep edebilir. Bu noktada ise ispat külfeti davacı üzerindedir. Davacı vekili bu hususta delillerinden biri olarak 04.04.2016 tarihli belgeye dayanmış ise de, söz konusu belge her zaman düzenlenebilecek nitelikte bir belge olduğundan bu belgeye itibar edilmesi yerinde değildir. Davacı vekili çekin teminat amacıyla bankaya verildiği için geçerli olmadığını savunmuş ise de, çekin üzerinde teminat yazmadığı müddetçe şeklen geçerli olan çek yönünden davacının bu istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Vekalet ücreti noktasında ise, ... şirketi yönünden davacı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur. İlk derece mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar gözetilerek, çekin arkalı önlü görüntüsünün dosyaya kazandırılması, davacının delillerinin toplanması, davalı şirketlerin iflas erteleleme dava dosyalarının dosyaya celbi, davalı Müflis şirketin ağır kusurlu, kötüniyetli olarak söz konusu çeki iktisap edip etmediğinin irdelenmesi, 04.04.2016 tarihli belgenin her zaman düzenlenebilecek belge niteliğinde olduğu gözetilerek, müflis ... San. Tic. A.Ş.'ye Denizli Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında 08/04/2016 tarihli tensip tutanağının 4 ve devamı ara kararlarıyla kayyım atandığının gözetilmesi, davalı vekilinin İstinaf dilekçesinde belirtmiş olduğu dava dosyaları da incelenerek, taraflar arasında fiktif işlem bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi, gerektiğinde bilirkişiden rapor aldırılarak usuli kazanılmış haklar da gözetilerek oluşacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekir. Sonuç olarak, davacı vekili ve davalı ... San. Tic. A.Ş vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı ve Davalı ... San. Tic. A.Ş vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 05/12/2022 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde taraflara İADESİNE, 5- Taraflar tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA, 6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE, 8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE, Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi. ...