T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/2701 Karar No : 2025/1911 DAVACI : ... Madencilik Petrol Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1. ... Kurumu VEKİLLERİ : Av...., Av. ... 2. ... Elektrik Dağıtım A.Ş. 3. ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 1. Davacı şirkete ait enerji üretim tesisinde Haziran 2023 döneminde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendir…
Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/2701 E. , 2025/1911 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/2701 Karar No : 2025/1911 DAVACI : ... Madencilik Petrol Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR : 1. ... Kurumu VEKİLLERİ : Av...., Av. ... 2. ... Elektrik Dağıtım A.Ş. 3. ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : 1. Davacı şirkete ait enerji üretim tesisinde Haziran 2023 döneminde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesine ilişkin işlemin, 2. Bu işlemin dayanağı 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 31/10/2021 tarih ve 31645 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilen 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasının iptali ile 3. Haziran 2023 dönemine ilişkin ödenmeyen elektrik enerjisi bedelinin üretilen enerji miktarı üzerinden tespit edilerek 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammının iki katı oranında uygulanacak faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir. DAVACININ İDDİALARI : Haziran 2023 döneminde şirketlerine ait üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasında tüketim olmadığından bahisle bu dönemde üretim tesisinde üretilen elektrik enerjisi, YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmış ise de söz konusu döneme ait faturada tüketim miktarlarına yer verildiği, yıldırım düşmesi nedeniyle tüketim noktasındaki kamera sistemi devre dışı kaldığından bu dönemde enerji tüketimi olmadığı, bu durumun taraflarınca sonradan farkına varıldığı, tüketim tesisinde enerji tüketimi olmamasının süreklilik arz edip etmediği yönünde bir değerlendirme yapılmadığı, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 25/05/2021 tarih ve E:2019/4217, K:2021/1853 sayılı kararında yer alan gerekçeye uygun olarak yeniden düzenlenmediği, maddenin önceki halinin aynen muhafaza edildiği, sadece maddeye "mücbir sebep halleri hariç" ibaresinin eklendiği, anılan Daire kararının gerekçesinin tam anlamıyla yerine getirilmediği, dava konusu Yönetmelik düzenlemesiyle, mülkiyet hakkına müdahalede bulunulmasının hukuka aykırı olduğu, üretilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesinin hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür. DAVALILARIN SAVUNMALARI : Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise lisanssız üretim faaliyetinde bulunabilmek için bir tüketim noktasının olmasının yanı sıra bu tüketim noktasında enerji tüketiminin de yapılması gerektiği, Danıştay Onüçüncü Dairesince, zaruri haller neticesinde tüketim noktasında elektrik tüketilememesine ilişkin istisna öngörülmediğinden bahisle Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenlemenin iptaline karar verildiği, bu kararın gerekçesi dikkate alınarak, lisanssız üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasında aylık bazda hiç elektrik tüketimi yapılmaması halinde bu enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınması gerektiği kuralının mevzuata yeniden eklenmesi gerektiği, ancak tüketim noktasında elektrik tüketimi olmaması durumunun mücbir sebep kapsamında olup olmadığına ilişkin bir istisnanın tanımlanmasının uygun olacağı değerlendirilerek, Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasına "mücbir sebep halleri hariç" ibaresi eklenerek söz konusu fıkranın yeniden düzenlendiği, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin hukuka uygun olduğu, davacı şirket tarafından uyuşmazlık konusu dönemde tüketim noktasında enerji tüketimi olmamasına ilişkin Kuruma herhangi bir mücbir sebep bildiriminde bulunulmadığı, bu itibarla söz konusu dönemde davacı şirkete ait üretim tesisinde üretilip sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur. ... Elektrik Dağıtım A.Ş. ve ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafından, usule ilişkin olarak, şirketlerinin hasım mevkiinde yer almaması gerektiği, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinin, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun amacına ve Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın gerekçesine uygun olduğu, dava konusu düzenleme uyarınca, tüketim noktasında enerji tüketimi olmaması durumunun mücbir sebepten kaynaklanması halinde, üretilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasının mümkün olmayacağı, davacı şirket tarafından Haziran 2023 döneminde tüketim olmamasına ilişkin herhangi bir mazeret bildirilmediği, her ne kadar davacı şirket tarafından, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin düzenlenen faturada tüketim miktarına yer verildiği iddia edilmiş ise de bu fatura incelendiğinde, faturada endeks tüketim değerinin olmadığı, sadece gündüz, puant ve gece dönemine ilişkin tüketimlere uygulanan ilave endeks değerlerine yer verildiği, öte yandan söz konusu değerlerin Yönetmeliğin 28. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, davacı şirkete ait üretim tesisi ile tüketim noktasının farklı ölçüm noktalarında olduğundan, üretim tesisinin kendi ihtiyaçları için kullanılan 694 kWh enerjinin 37 kWh'lik kısmının mahsuplaştırıldığı, kalan 657 kWh'lik kısmının ise tüketim noktasına yansıtıldığı, Haziran 2023 döneminde tüketim noktasında enerji tüketiminin "0 (sıfır)" olduğu, bu kapsamda, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde ve bu düzenleme uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı şirkete ait enerji üretim tesisinde Haziran 2023 döneminde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin ... Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesine ilişkin işlemin ve bu işlemin dayanağı 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 31/10/2021 tarih ve 31645 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilen 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasının iptali ile Haziran 2023 dönemine ilişkin ödenmeyen elektrik enerjisi bedelinin üretilen enerji miktarı üzerinden tespit edilerek 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammının iki katı oranında uygulanacak faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. Anayasamızın 13. maddesinde, "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz." hükmüne yer verilmiş; "Mülkiyet hakkı" başlıklı 35. maddesinde ise, herkesin, mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu hakların, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği; mülkiyet hakkının kullanılmasının toplum yararına aykırı olamayacağı yönündeki emredici hükümlere yer verilmiştir. Konuya ilişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ek 1 No.lu Protokol'ün 1. maddesinde de "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." şeklindeki kurala yer verilmiştir. 6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu"nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." kuralı yer almış; "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde lisans alma yükümlülüğünden muaf faaliyetler belirlenmiş, anılan maddenin 3. fıkrasında, "Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınır."; 4. fıkrasında ise "Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kurallarına yer verilmiştir. Anılan 5346 sayılı "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun"un 6/A maddesinde, "Kendi tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler; ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini iletim veya dağıtım sistemine vermeleri halinde I sayılı Cetveldeki fiyatlardan on yıl süre ile faydalanabilir. Bu kapsamda iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinin görevli tedarik şirketi tarafından satın alınması zorunludur. İlgili şirketlerin bu madde gereğince satın aldıkları elektrik enerjisi, ilgili görevli tedarik şirketi tarafından YEK Destekleme Mekanizması kapsamında üretilmiş ve sisteme verilmiş kabul edilir." kuralı yer almıştır. 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği"nin 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının, elektrik piyasasında tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını tüketim noktasına en yakın (bu ibare 11/08/2022 tarihli Yönetmelik değişikliği ile kaldırılmış) kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması ile elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi (bu ibare 11/08/2022 tarihli Yönetmelik değişikliği ile kaldırılmış) amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesi olduğu; 2. maddesinde, Yönetmeliğin, lisanssız üretim kapsamında elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde yapılacak uygulamaya ilişkin usul ve esasları kapsadığı; 5. maddesinin 2. fıkrasında, önlisans ve lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek veya tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde söz konusu elektrik enerjisinin, ilgili görevli tedarik şirketi aracılığı ile YEKDEM kapsamında değerlendirileceği; 24. maddesinde, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen üretim tesislerinde üretilerek ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından ilgisine göre belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere on yıl süreyle satın alınacağı; bu sürenin ilgili üretim tesisinin 19. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren hesaplanacağı; lisanssız üreticilerin Yönetmelik kapsamındaki üretimleri için ikili anlaşma ve/veya organize toptan elektrik piyasalarında satış yapamayacakları kurala bağlanmıştır. Yönetmeliğin iptali istenilen 28/9. maddesinde ise "Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde mücbir sebep halleri hariç elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM’e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır." düzenlemesine yer verilmiştir. Uyuşmazlığın çözümü bakımından elektrik enerjisinin niteliği önem taşımaktadır. 4721 sayılı "Türk Medeni Kanunu"nun 762. maddesinde, taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri itibarıyla taşınabilen maddi şeyler ile edinmeye elverişli olan ve taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen doğal güçler olarak belirtilmiş olup; elektrik enerjisinin bu doğal güçlerden biri olarak mülkiyet hakkı kapsamında korunmaya değer ekonomik bir menfaat oluşturduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu kapsamda yukarıda yer verilen yasa hükümleri incelendiğinde gerek 6446 sayılı Yasa gerekse 5346 sayılı Yasa'da yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini sisteme vermeleri halinde son kaynak tedarik şirketince satın alınacağı yönünde emredici düzenlemelere yer verilmiş olan ve ekonomik değer taşıyan üretilmiş elektrik enerjisinin, mülkiyet hakkı ihlal edilerek, bedelsiz olarak alınmasına imkan verecek herhangi bir düzenlemeye ise anılan yasalarda yer verilmemiştir. Nitekim 6446 sayılı Yasa'nın yukarıda yer verilen 14/4 maddesinde de Yönetmelik ile düzenlenebilecek konulara yer verilmiş, bu konular arasında satışa ilişkin usul ve esasların belirlenmesi de sayılmış olmakla birlikte, elektrik enerjisinin bedelsiz olarak alınabileceği hallere ilişkin çerçeve bir düzenleme yapılmamış ve idareye bu yönde Yönetmelik düzenleme yetkisi de verilmemiştir. Bu durumda yukarıda ayrıntısıyla yer verdiğimiz Anayasa'nın 13. ve 35. maddesi ile AİHS ek 1 nolu protokolün 1. maddesinde yer verilen açık ve emredici hükümler karşısında, mülkiyet hakkının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini sağlayacak nitelikte düzenlenecek yasa hükümleri ile sınırlandırılması mümkün olup, yasal düzenlemede yer verilmeyen bir kuralın normlar hiyerarşisi ilkesine de aykırı bir şekilde alt düzeyde yer alan düzenleyici işlemler ile tesisine anılan hükümler karşısında olanak bulunmamaktadır. Belirtilen nedenlerle, mülkiyet hakkına yasal bir dayanak olmaksızın müdahale edilmesi sonucunu doğuran, dava konusu Yönetmelik hükmü ile bu hükme dayanılarak tesis edilen işlemin, Anayasa ve tarafı olduğumuz AİHS'nin ek 1 nolu protokolünün 1. maddesi hükmüne, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanan işlemler nedeniyle ilgililerin uğradıkları zararın tazmini Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca zorunludur. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemlerin iptaline, tazminat isteminin kabulüyle hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemler nedeniyle yoksun kalınan enerji bedelinin yasal faiziyle davacıya ödenmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın, davalılardan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu vekili Av. ... ile diğer davalılardan ... Elektrik Dağıtım A.Ş. ve ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. vekili Av. ...'un geldikleri, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin dağıtım şirketi olduğu bölgede yenilenebilir enerji kaynakları ile lisanssız elektrik üretimi yapan davacı şirkete ait üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasında, Haziran 2023 döneminde tüketim miktarının "0 (sıfır)" olduğundan bahisle sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmemesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasının iptali ve Haziran 2023 dönemine ilişkin ödenmeyen elektrik enerjisi bedelinin üretilen enerji miktarı üzerinden tespit edilerek 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesine göre belirlenen gecikme zammının iki katı oranında uygulanacak faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır. İNCELEME VE GEREKÇE : USUL YÖNÜNDEN: Davalıların usule yönelik itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçilmiştir. ESAS YÖNÜNDEN: İLGİLİ MEVZUAT: 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." kuralı yer almış; "Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde, lisans alma yükümlülüğünden muaf faaliyetler belirlenmiş, anılan maddenin üçüncü fıkrasında, "Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun kapsamında belirlenen fiyatlardan alınır."; dördüncü fıkrasında ise, "Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir." kurallarına yer verilmiştir. 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/A maddesinde, "Kendi tüketim ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten lisanssız elektrik üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler; ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini iletim veya dağıtım sistemine vermeleri halinde I sayılı Cetveldeki fiyatlardan on yıl süre ile faydalanabilir. Bu kapsamda iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinin görevli tedarik şirketi tarafından satın alınması zorunludur. İlgili şirketlerin bu madde gereğince satın aldıkları elektrik enerjisi, ilgili görevli tedarik şirketi tarafından YEK Destekleme Mekanizması kapsamında üretilmiş ve sisteme verilmiş kabul edilir." kuralı yer almıştır. Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması amacıyla lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek, gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir." kuralına yer verilmiş; 2. maddesinde, Yönetmeliğin, lisanssız üretim kapsamında elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde yapılacak uygulamaya ilişkin usul ve esasları kapsadığı; 5. maddesinin ikinci fıkrasında, önlisans ve lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek veya tüzel kişilerin ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde söz konusu elektrik enerjisinin, ilgili görevli tedarik şirketi aracılığı ile YEKDEM kapsamında değerlendirileceği; 24. maddesinde, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan ve işletilen üretim tesislerinde üretilerek ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi olarak görevli tedarik şirketi tarafından ilgisine göre belirlenen fiyattan, YEKDEM kapsamında değerlendirilmek üzere 10 (on) yıl süreyle satın alınacağı; lisanssız üreticilerin Yönetmelik kapsamındaki üretimleri için ikili anlaşma ve/veya organize toptan elektrik piyasalarında satış yapamayacakları kurala bağlanmıştır. Yönetmeliğin iptali istenilen 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında, "Kabulü tamamlanarak işletmeye alınan üretim tesislerine ilişkin olarak; üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinde mücbir sebep halleri hariç elektrik tüketimi olmaması halinde, ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmaz ve bu kapsamda sisteme verilen enerji YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınır. " kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yönetmeliğin dava konusu 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasının incelenmesi: Dava konusu uyuşmazlığın esası, Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenlemenin ilk haline karşı açılan davada Dairemizce verilen iptal kararındaki (25/05/2021 tarih ve E:2019/4217, K:2021/1853 sayılı karar; 25/05/2021 tarih ve E:2019/2575, K:2021/1854) gerekçelerin dava konusu düzenlemede dikkate alınıp alınmadığından kaynaklanmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenlemenin ilk haline karşı açılan davada Dairemizce verilen iptal kararında, iptali istenen kuralın, lisanssız üretimin ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek gelir elde edilmesinden ziyade üreticilerin öncelikle kendi ihtiyaçlarını gidermek üzere üretim yapmalarını sağlamak üzere tesis edildiği; ancak, iptali istenen düzenlemede, tüketim noktasında tüketimin ilgili ayda "0 (sıfır)" olmasına ilişkin hukuken belirli ve öngörülebilir şekilde idari ya da teknik birtakım zorunlu sebeplerin süreklilik arz edip etmediğine ilişkin herhangi bir kıstas getirilmeksizin tesis edildiği; öte yandan, iptali istenen kuralla, tüketim noktasında çok az da olsa bir miktar tüketim yapılması halinde üretilen elektrik enerjisinin bedeli ödenirken, tüketimin "0 (sıfır)" olması durumunda ödenmemesinin ölçülü olmadığı; bu kapsamda, hiçbir istisna kabul edilmeden "0 (sıfır)" tüketim yapmış lisanssız üreticilere ödeme yapılmaması ile davalı idare tarafından ileri sürülen maddenin amacı arasında makul bir dengenin bulunmadığı gerekçelerine yer verilmiştir. Dairemizin iptal kararı sonrası davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yapılan değerlendirmelerde, mevzuat uyarınca lisanssız üretim faaliyetinde bulunabilmek için bir tüketim noktasının olmasının yanı sıra bu tüketim noktasında elektrik tüketiminin de olması gerektiği, lisanssız üretim tesislerine yönelik faturalama işlemleri aylık olarak yürütüldüğü için gerekli mahsuplaşma işlemlerinin tamamlanabilmesi için ay bazında hiç elektrik tüketimi yapılmaması halinde, bu enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınması hükmünün mevzuata yeniden ilave edilmesi gerektiği; ancak, iptal kararına ilişkin gerekçe de dikkate alınarak bu durumun mücbir sebep kapsamında olup olmadığına ilişkin bir istisna öngörülmesinin uygun olacağı yönündeki ... tarih ve ... sayılı Başkanlık müzekkeresi dikkate alınarak ...tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında dava konusu değişikliğin yapılmasının kabul edilmesi üzerine söz konusu düzenleme Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Lisans alma yükümlülüğü olmaksızın elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esaslar Yönetmelik'te belirlenerek, katılımcıların hak ve yükümlülükleri ile sistem işletmecisi olarak dağıtım şirketlerinin ve görevli tedarik şirketlerinin yetki ve sorumluluğu ile her aşamada hangi işlemlerin nasıl tesis edileceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Yönetmeliğin amacının, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarını kendi üretim tesisinden karşılaması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve küçük ölçekli üretim kaynaklarının etkin kullanımının sağlanması olduğu vurgulanmıştır. Elektrik piyasasında lisanslı üretim esas, lisanssız üretim ise istisnai üretim şeklidir. 6446 sayılı Kanun'da bazı şartlarda lisanssız üretime izin verilmiş, üretim sonucu ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek satın alınması öngörülmüştür. Bu nedenle, lisanssız elektrik üretiminde kişilerin kendi ihtiyaçlarını gidermeyi hedeflemeleri gerekmektedir. Bu kapsamda, Dairemizin iptal kararı sonrası yeniden düzenlenen Yönetmelik'in dava konusu 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan kural değerlendirildiğinde, söz konusu düzenlemeyle lisanssız üretimin ihtiyaç fazlasının sisteme verilerek gelir elde edilmesinden ziyade üreticilerin öncelikle kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim yapmalarının sağlanmasının amaçlandığı; ayrıca, Dairemizin iptal kararının gerekçesi dikkate alınarak, hiçbir istisna kabul edilmeden "0 (sıfır)" tüketim yapmış lisanssız üreticilere ödeme yapılmaması yönündeki önceki düzenlemeden farklı olarak üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasında ilgili ayda tüketim miktarının "0 (sıfır)" olmasının mücbir sebep hallerinden kaynaklanması durumunda söz konusu ayda lisanssız üretim tesisinde üretilip sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerji bedelinin üreticilere ödeneceğinin düzenlendiği, böylelikle gerekli özen ve dikkat gösterilmiş ve tüm önlemler alınmış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek durumlara bağlı olarak ilgililerin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin değerlendirilmesi suretiyle lisanssız elektrik üreticileri hakkında işlem tesis edilmesine imkan sağlandığı görüldüğünden, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Haziran 2023 döneminde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmemesi işleminin iptali ve tazminat isteminin incelenmesi: Dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden Yönetmelik'in 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan düzenlemede en öne çıkan ve belirgin olan ölçüt, mücbir sebep olarak belirlendiğinden, öncelikli olarak Haziran 2023 döneminde davacı şirkete ait üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasında tüketim miktarının "0 (sıfır)" olmasının nedeninin mücbir sebep hallerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespit edilmelidir. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için, olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek bir durumla karşılaşması ve bu durumun, etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekmektedir. Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket tarafından, Haziran 2023 dönemine ilişkin, üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim noktasının, maden sahasına giriş ve çıkışların kamerayla kayıt altına alındığı güvenlik kabini olduğu; ilgili dönemde, tüketim miktarının "0 (sıfır)" olmasının nedeninin, Haziran ayında bölgede yaşanan hava olayları (yıldırım düşmesi) nedeniyle kameraların yanmasına bağlı olarak sistemin devre dışı kalması olduğu, bu durumun Temmuz 2023 döneminde fark edilerek sistemin çalışır hale getirildiği belirtilmiş ise de, davacı şirket tarafından ileri sürülen iddiaların "gerekli özen ve dikkat gösterilmiş ve tüm önlemler alınmış olmasına rağmen, olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek" nitelikte olmadığı; kaldı ki davacı şirket tarafından, uyuşmazlık konusu Haziran 2023 döneminde herhangi bir olay yaşanmadığı için tüketim noktasına gidilmediğinin de belirtildiği ilgili dönemde davacı şirket tarafından, tüketim noktasında gerekli inceleme ve kontroller yapılmış olsaydı bu durumun oluşmasının önüne geçilebileceği anlaşıldığından ve mücbir sebep koşulları davacı şirket yönünden gerçekleşmediğinden, Haziran 2023 döneminde davacı şirkete ait üretim tesisinde üretilip sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Öte yandan, dava konusu uygulama işleminde hukuka aykırılık görülmediğinden davacı şirketin tazminat isteminin de yasal dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Her ne kadar davacı şirket tarafından, söz konusu döneme ait faturada tüketim miktarlarına yer verildiği, tüketim noktasında Haziran 2023 döneminde tüketim miktarının "0 (sıfır)" olmadığı ileri sürülmüş ise de, Yönetmelik'in 28. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan, "Üretim ve tüketim tesisinin aynı ölçüm noktasında yer almadığı durumlarda, üretim tesisinin üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışmasına bağlı oluşacak iç tüketim miktarı, üretim tesisi ile ilişkilendirilen tüketim tesisi veya tesislerinin tüketimlerine eklenmek suretiyle mahsuplaştırmaya dahil edilir." kuralı dikkate alınarak, davacı şirkete ait üretim tesisi ile tüketim noktasının farklı ölçüm noktalarında yer alması nedeniyle Haziran 2023 dönemi için üretim tesisinin kendi iç ihtiyaçlarında kullanılan 694 kWh enerjinin 37 kWh'lik kısmı mahsuplaştırıldıktan sonra kalan 657 kWh'lik enerji, tüketim noktasında ilave olarak gösterilerek faturalandırılmıştır. Yönetmelik'in 28. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan kural kapsamında, üretim tesis sahasında yer alan her türlü yapı ve ekipmanın çalışması için dağıtım şebekesinden çekilen enerjinin bedelinin karşılıksız kalmaması amacıyla üretim tesis sahasında herhangi bir abonelik tesis edilemediği durumlarda kullanılan enerjinin, ilişkili tüketim noktasının tüketimi gibi değerlendirilerek hesaplamalarda dikkate alındığı; bu kapsamda, lisanssız üretim tesislerinin Yönetmelik kapsamında asıl amacı tüketim noktalarında oluşan enerji ihtiyacını karşılamak olduğu, ilişkili tüketim noktasında tüketim olmadığı durumlarda üretim tesisinin varlığından kaynaklanan tüketimin mahsuplaşmaya konu edilmesinin, tüketim noktasında bir tüketim olarak değerlendirilemeyeceği; kaldı ki davacı şirkete ait tüketim noktasına ilişkin sayaç verilerinden ilgili dönemde herhangi bir tüketimin olmadığı anlaşıldığından davacı şirketin bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. vergi //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };