Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-100 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 12-33/973 -297 Karar Tarihi : 14.06.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Me tin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR : Osman Tan ÇATALCALI C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İdeal Sağlık Danışmanlık Eğitim Hizmetleri İş Güvenliği Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Mehmet Ali KÖKSA L Keçeci Fuat Paşa Konağı, B
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-100 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 12-33/973 -297 Karar Tarihi : 14.06.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr. Me tin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR : Osman Tan ÇATALCALI C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İdeal Sağlık Danışmanlık Eğitim Hizmetleri İş Güvenliği Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Mehmet Ali KÖKSA L Keçeci Fuat Paşa Konağı, Belkıs Dilligil Sk. No: 8/1 Daire:1 Moda, Kadıköy/Istanbul D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: - Ansell Healthcare Europe N.V. Riverside Business Park - Block J Boulevard International 55 Brussels 1070 BELGİUM - İstanbul Tic aret Hırdavat San. Ltd. Şti. Tersane Cd. No:33 Karaköy/İstanbul - Vision Danışmanlık Medikal İthalat İhracat Turizm San. Ltd. Şti. Mustafa Kemal Paşa Mah. 2115 Sk. No: 10 Güzelbahçe/ İzmir (1) E. DOSYA KONUSU: Ansell Healthcare Europe N.V., İstanbul Tic aret Hırdavat San. Ltd. Şti. ve Vision Danışmanlık Medikal İthalat İhracat Turizm San. Ltd. Şti. nin işgüvenliği eldivenleri pazarında rekabete aykırı eylemleri ile 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettikleri iddiası üzerine verilen 27.05.200 8 tarih ve 08 -35/463 - 163 sayılı Kurul kararın ın Danıştay 13. Dairesinin 23.11.2011 tarih ve 2008/10632 E., 2011/5238 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine konunun yeniden değerlendirilmesi . (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: İdeal Sağlık Danışmanlık Eğitim Hizmet leri İş Güvenliği Ltd. Şti. (İdeal ) tarafından yapılan başvuruda özetle; - İdeal in, rakip konumundaki Ansell ürünlerinin neredeyse tamamında kendileri gibi bir dağıtıcı olan İstanbul Ticaret in alt bayisi konumuna indirgen diği ve bu şirketten alım yapmak durumunda bırakıldığı, - Ansell Healthcare Europe N.V. (Ansell) nin Türkiye de herhangi bir şubesi ya da irtibat bürosu bulunmadığı halde, Vision un ortağı Yves Lonneville in, Ansell in Türkiye temsilcisi gibi hareket etmesi ve Vision firması tarafından Ansell e fatura kesilmesi; ayrıca Türkiye de şubesi veya temsilciliği bulunmayan Ansell in yasalara aykırı bir şekilde Türkiye de faaliyet göster diği ve kendi adına eleman istihdam et tiği, 12-33/973 -297 2 / 8 - İstanbul Ticaret in ana dağıtıcı olarak atanmasını takiben, İdeal in acil siparişlerinin stoklarda ilgili ürünün bulunmadığı gerekçesiyle geri çevril diği; diğer siparişlerde ise satışın yapılacağı nihai müşterilerin bilgilerinin Ansell in Türkiye temsilcisi olarak hareket eden Vision firması yetkililerine bildirilmesi şartıyla mal teslimatının yapıl dığı; ayrıca Vision firması yetkilileri tarafından İdeal in müşterilerine ilişkin bilgilerin İstanbul Ticaret e aktarılarak İstanbul Ticaret in ve bu şirketin bazı alt bayilerinin söz konusu müşterilere daha uygun fiyatlarla satış yapmasına imkan tanın dığı ve böylece İdeal in rekabet gücünün kırıldığı, - Ansell firması ile bu firmanın Türkiye temsilcisi Yves Lonneville in sık sık gönderdikleri e - postalarla İdeal e başka marka ürünleri satmaktan vazgeçmesi yönünde baskı uygul adığı; ancak İstanbul Ticaret de başka marka ürünler sattığı halde bu duruma göz yumul duğu ve - Paralel ithalatın engellen diği ifade edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.04.2008 tarih ve 2489 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 18.04.2012 tarih ve 2008 -4-100/BN sayılı Bilgi Notu nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 08.06.2012 tarih ve 2008 -4-100/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (5) H. RAPORTÖRÜ N GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu iddialara ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraf lar I.1.1. Ansell Health care Europe N.V. (Ansell) (6) Türkiye de doğrudan herhangi bir faaliyeti bulunma yan ve yerleşik bir firma olmay an Ansell, Türkiye de yerleşik dağıtıcılar aracılığıyla , iş güvenliği gibi çalışanların işlerini yaparken korunması gereken pek çok farklı pazarlard a faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Hem Avrupa hem de Türkiye pazarı ile ilgili operasyonlarını Belçika dan yürüten teşebbüs, ürünlerini toplam 21 ülkeye ihraç etmektedir . I.1.2. İstanbul Ticaret Hırdavat San. Ltd. Şti. (İstanbul Ticaret) (7) İstanbul Ticar et yurt dışından tedarik ettiği Ansell, Sacobel, Veo ve Espina gibi markaların iş güvenliği ürünlerinin pazarlamasını yapan bir teşebbüs tür. I.1.3. Vision Danışmanlık Medikal İthalat İhracat Turizm San. Ltd. Şti. (Vision) (8) İlgili ürün pazarında faaliyet g östermeyen ve bir danışmanlık şirketi olan Vision, araştırma dönemi itibarıyla tasfiye halindedir. I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı 12-33/973 -297 3 / 8 (9) Şikayete konu ürünler genel olarak iş güvenliği malzemeleridir. İş güvenliği alanında kullanılan malzemeler; baret , gaz maskesi , toz maskesi , güvenlik gözlükleri , kulak tıkacı , kulaklık ve iş eldivenleri gibi çok sayıda ürün grubundan oluşmaktadır. Bu ürün gruplarından her biri farklı amaçlar ve çalışma ortamı için tasarlandığından birbirinin ikames i değildir. Diğer yandan iş eldivenleri pazarının da pek çok farklı alt pazarı mevcut olup bunlardan başlıcaları mekanik riske karşı korumalı iş eldivenleri pazarı ve kimyasal riske karşı korumalı iş eldivenleri pazarı dır. Ancak şikayetin iş güvenli ği eldivenleri pazarı na ilişkin olması nedeniyle ilgili ürün pazarı İş Güvenliği Eldivenleri Pazarı olarak belirlenm iştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (10) İlgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendir me I.3.1. Yapılan Tespitler (11) Ansell in Türkiye de doğrudan herhangi bir faaliyeti olmadığından, hakkında önaraştırma açılan diğer teşebbüsler olan İstanbul Ticaret ve Vision dan bilgi ve belge istenmiştir . (12) İş güvenliği pazarının yapısının öğrenilebilmesi için, İstanbul Ticaret ten gelen yazıda yer alan ve bu sektörde faaliyet gösteren 23 teşebbüse ve İstanbul Ticaret in iş güvenliği ürünlerini sattığı bazı büyük teşebbüsler den (Koçtaş Yapı Marketleri Tic. A.Ş. - Koçtaş, Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T .A.Ş. Erdemir, Mercedes Benz Türk A.Ş. Mercedes, Türkiye Taşkömürü Kurumu TTK ve Componenta Dökümcülük Tic. ve San. A.Ş. Componenta) bilgi talep edilmiştir . Gelen ceva bi yazılara göre pazarın özellikleri ne aşağıda özetle yer verilmiştir : a. Gerek iş güvenliği gerekse de iş eldivenleri pazarında pek çok ithalatçı teşebbüs faaliyet göstermektedir, b. İş Güvenliği Eldivenleri pazarının ana alt pazarlarının mekanik riske karşı korumalı iş eldivenleri , kimyasal riske karşı korumalı iş eldivenleri ola rak tanımlanabileceği ifade edilmiştir, c. Bu teşebbüsler tarafından Starline, Ansell, Beybi, Universal, Cansu, Hercules, Venitex, Mapa, Sacobel gibi pek çok farklı markanın ürünleri ithal edilmektedir, d. Yukarıda adı geçen markaların ürünleri Türkiye ye sadece üreticilerin izin verdiği yetkili satıcılar kanalıyla girebilmektedir, e. Bazı ithalatçı teşebbüsler başka markalar altında ithal ürünlerin ikamesi olan ürünleri yurt içinde de ürettirmektedirler, f. Gelen cevapların ortalaması alındığında, ithalatçı teşebbüsle rin tahminine göre Türkiye de satılan iş güvenliği eldivenlerinin yaklaşık %75 i ithal edilirken %25 i ise yurt içinde üretilmektedir, g. İş güvenliği ve/veya iş eldivenlerinin ithalatının zor olmasının nedeni bu ürünlerin Ekonomi Bakanlığı nın belirlediği s tandartlara uymak zorunda olduğudur, h. Pazarın büyüklüğünün birbirinden fa rklı özelliklere sahip iş eldivenlerinin farklı GTİP numaraları altında ithal edilmesi nedeniyle bilinmesi mümkün değildir . (13) İş güvenliği eldivenlerinin alıcıları tarafından gönderi len cevaplar ise aşağıdaki şekilde özetlen miştir : a. Alıcılar farklı markaları ithal eden pek çok fa rklı ithalatçı teşebbüsle çalışmaktadırlar, b. Her sene aynı tedarikçi veya markayla çalışmamaktadırlar, 12-33/973 -297 4 / 8 c. Bazı alıcılar belirledikleri standartlara uyan ürün ol maması durumunda bu ürünleri yurtdışından kendileri ithal edebildiği1 gibi bu ürünleri ithal etmiş olan başka ithalatçılarla da çalışabilmektedirler . Tablo 1 - İş Güvenliği Eldivenleri Pazarında Faaliyet Gösteren 14 Büyük Teşebbüsün 2005 -2011 Yılları Arasındaki Satışlarının Toplam Satışlara Oranı 2005 (%) 2006 (%) 2007 (%) 2008 (%) 2009 (%) 2010 (%) 2011 (%) Ateş İnş. San. Taah. Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Beybi Plastik Fab. San. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Cansular Hırdavat A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Egebant Zımpara ve Polisaj A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Erataş İş Güvenliği Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Euro Protection İstanbul Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Evren İş Güvenliği Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İdeal İş Güvenliği ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İş Koruma İş Güv. Malz. San. Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Meridyen A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Nam İç ve Dış Ticaret A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Ursan İş Güvenliği Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Yorum İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İstanbul Ticaret ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 100,00 (14) Tablo 1 den , son 6 yılda iş güvenliği eldivenleri ithal eden teşebbüslerden hiçbirinin bu pazardaki pazar payı nın %25 i g eçmedi ği görül mektedir. Öte yandan Tablo 1 de yer verilen oranların küçük çapta faaliyet gösteren ancak bilgi temin edilemeyen diğer teşebbüslerin satışları olmadan oluşturulduğu dikkate alındığında, tabloda yer verilen oranların daha da düşeceği anlaşılma ktadır . (15) İş güvenliği eldivenlerinin büyük alıcılarının, pazarın toplam büyüklüğünün yukarıda yer verilen 14 teşebbüsün satışları kadar olduğu varsayımı altında, 2005 -2011 yılları arasında yapmış oldukları alımların toplam alımlara oranına Tablo 2 de yer v erilm iştir. Tablo 2 - İş Güvenliği Eldiveni Alımı Yapan Bazı Büyük Teşebbüslerin 2005 -2011 Yılları Arasında Gerçekleştirdikleri Alımlarının Toplam Satışlara Oranı 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Koçtaş ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Erdemir ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Mercedes ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TTK ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Componenta ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam (TL) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) I.3.2. Değerlendirme 1 ( ..) . 12-33/973 -297 5 / 8 (16) İdeal ; genel olarak iş güvenliği malzemelerinin pazarlanması alanında faaliyet gösteren , 1999 -2007 yılları arasında herhangi bir münhasırlık ilişkisi olmaksızın yurt dışı menşeli bir şirket olan Ansell in iş güvenliği alanındaki ürünl erinin Türkiye pazarında dağıtımını yap an bir teşebbüstür. 1999 -2007 dönem i içerisinde Ansell in iş güvenliği alanındaki ürünlerinin Türkiye de dağıtımını yapan başka şirketler de mevcuttur. Ancak 2007 yılında itibaren Ansell in, ürünlerinin Türkiye pazarı nda dağıtımı konusunda farklı bir yapılanmaya giderek Ansell ürünlerinin neredeyse tamamında İdeal gibi bir dağıtıcı olan İstanbul Ticaret i; 87 grubu olarak adlandırılan belirli bir ürün grubunda ise Nam unvanlı bir şirket i Türkiye pazarında münhasır dağıtıcı olarak ata dığı dosya içeriğinden anlaşılmıştır. (17) İnceleme konusu dilekçede şikayet edilen hususlardan ilki; Ansell in iş güvenliği malzemelerinin Türkiye pazarında dağıtımı konusunda İstanbul Ticaret ve Nam unvanlı teşebbüslerle tek alıcıya sağl ama yükümlülüğü içeren dikey anlaşmalar akdederek münhasır dağıtım sistemine geçmesidir . (18) Ansell in önceki dağıtım ağı tek satıcılık ilişkisine dayanmadığından; ürünlerinin satışını sadece bir bayi aracılığıyla değil şikayetçinin de aralarında bulunduğu b irden fazla dağıtıcı kanalıyla gerçekleştirmiştir. 2007 yılından itibaren ise, Ansell in Türkiye pazarındaki yeniden yapılanma çalışmaları kapsamında, 87 grubu haricindeki bütün iş güvenliği malzemelerinde İstanbul Ticaret tek yetkili satıcı olarak ata nmış; 87 grubu nda ise Nam firması tek dağıtıcı olarak yetkilendirilmiştir. Bu yapılanma neticesinde, 1999 -2007 yılları arasında Ansell firmasından mal alan İdeal in doğrudan ithalatı durmuş ve İdeal bu malları rakibi konumunda bulunan ve 87 grubu haric indeki bütün ürünlerinin tek satıcısı konumuna gelen İstanbul Ticaret ten almak zorunda kalmıştır . (19) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 4. maddesinde belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür kar ar ve eylemleri yasaklanmıştır. 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde ise teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmalar ın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşulları belirlenmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesi uyarınca; tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren dikey anlaşmalar, Tebliğ de belirtilen diğer koşulları sağlamaları ve alıcının dikey anlaşma konus u mallara ilişkin pazardaki pazar payının %40 ı aşmaması kaydıyla 4054 sayılı Kanun un 4. maddesindeki yasaklamadan grup olarak muaf tutulmaktadır . (20) Buna göre, İstanbul Ticaret in ve/veya Nam ın ilgili pazarlardaki pazar payları %40 ı aşmadığı sürece Ansel l in bu teşebbüslerle yaptığı tek satıcıya sağlama yükümlülüğü içeren dikey anlaşmalar, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulabilecektir. İstanbul Ticaret in ve/veya Nam ın ilgili pazarlardaki payının %40 ı aşması hali nde ise yapılan dikey anlaşma grup muafiyeti kapsamından çıkacak ve anlaşma bireysel muafiyet şartlarını da taşımıyor ise 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecektir . (21) Ansell in ilgili ürünlerin ülkemizdeki dağıtımı konusunda münhas ır sisteme geçmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde incelenirken; ilgili pazarlarda gerek sağlayıcı düzeyinde gerekse dağıtıcı düzeyinde çok sayıda teşebbüsün bulunduğunun ; ayrıca pazardaki toplam talebin önemli bir kısmının ilgili ürünlerin ni hai tüketicileri konumundaki büyük sanayi kuruluşlarının ihtiyaçlarından meydana geldiğinin, bu kuruluşların ise, 12-33/973 -297 6 / 8 ihtiyaçlarını doğrudan yurt dışındaki sağlayıcılardan temin edebildiklerinin dikkate alınması gerekmektedir. Bu tür bir pazar yapısı, ilgili p azarlardaki teşebbüslerin yüksek düzeylerde bir pazar payı ve pazar gücü elde etmelerini önlemektedir . (22) Tablo 1 de yer alan bilgiler dikkate alındığında, iş güvenliği eldiveni pazarlarında alıcı konumundaki İstanbul Ticaret in veya başka bir teşebbüsün paz ar payının 2005 -2011 yılları arasında %40 ın üzerinde gerçekleşmesinin mümkün olmadığı; dolayısıyla, şikayet dilekçesinde yer alan Ansell in münhasır sisteme geçmek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin olarak herhang i bir işlem yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır . (23) Şikayet dilekçesinde yer verilen bir diğer husus şikayet konusunun paralel ithalatın engellenmesi şeklinde değerlendirilmesi gerektiğine yöneliktir. Paralel ithalat, hak sahibi veya onun yetkil endirdiği bir kişi tarafından ihraç ülkesinde pazara sunulan malların üçüncü kişiler ce hak sahibinin izni olmaksızın başka bir ülkeye ithal edilmesi olarak tanımlanmaktadır. Yurtdışında yerleşik ana satıcılar belirli bir ülkede tek bir firma ile dağıtım an laşması yaparak sadece onun satış ağı üzerinden mal satmak üzere anlaşma yapabilirler. Böylece söz konusu ülkede ana satıcının markasına yönelik bir piyasa liderliği öngörülerek fiyatların belirli bir seviye üzerinde seyretmesi amaçlanmaktadır. Fakat yurt dışındaki ana satıcının başka ülkelerdeki satış fiyatlarının rekabet ya da farklı sebepler yüzünden daha düşük olduğu durumlarda aynı ürün/ürünlerin bu ülkelerden daha ucuza ithal edilerek satılması söz konusu olabilecektir. (24) Bu çerçevede, İdeal in doğrud an Ansell den mal almak istemesinin bir paralel ithalat girişimi olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla şikayetçinin paralel ithalat yapmasının engellendiği iddiası geçerli liğini yitirmektedir. (25) Şikayet dilekçesinde Ansell in münhasır sistem e geçmesiyle bağlantılı olarak ileri sürülen bir diğer iddia ise, münhasır sisteme geçilmesi ile birlikte Ansell tarafından İdeal e mal satışının durdurularak İdeal in İstanbul Ticaret ten mal almaya zorlanması ve Ansell in İdeal aleyhine, İstanbul Ticaret lehine ayrımcı uygulamalarda bulunmasıdır . (26) Genel olarak münhasır dağıtım anlaşmalarının; sağlayıcının, ürünlerinin dağıtımında belirli bir bölge ya da müşteri grubu için tek bir dağıtıcı ataması şeklinde tanımlanması mümkündür. Buna göre münhasır dağıtım anlaşmalarının doğal sonucu, sağlayıcının ürünlerini tek satıcı kanalıyla pazara sunması, pazarda ilgili ürünlerin yeniden satışını yapmak isteyen diğer teşebbüslerin ise münhasır olarak atanan tek satıcıdan mal temin etmek durumunda kalmasıdır. Diğer bir ifadeyle, münhasır bir sistemde, sağlayıcı tarafından münhasır olarak atanan teşebbüs ile diğer teşebbüsler arasında bir ayrımın yapılması işlemin niteliği gereğidir. Nitekim, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi nin (e) bendinde eşit hak, yükümlülük ve ediml er için eşit durumdaki kişilere farklı şartların uygulanması olarak tanımlanabilecek ayrımcılık yasaklanmakla birlikte münhasır bayilik bu yasaklamanın kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla, kurulan münhasır sistemin bir sonucu olarak Ansell in İstanbul Ticaret lehine ayrımcı uygulamalarda bulunması nın, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilmesi olanaklı değil dir. (27) Sağlayıcı konumundaki teşebbüslerin alıcılarına mal vermemesi ve ayrımcı uygulamada bulunması, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında da değerlendirile bilir. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında bir ihlalden bahsedebilmek için, şikayete konu eylemi gerçekleştiren teşebbüsün hakim durumda bulunması ve şikayete konu uygulamanın da kötüye kullanma nit eliğini taşıyan bir eylem olması gerekmektedir. Buna göre, Ansell in 12-33/973 -297 7 / 8 İstanbul Ticaret ve İdeal arasında farklı uygulamalarda bulunması nın 6. madde kapsamında ayrımcı bir uygulama olarak değerlendirilebilmesi için, Ansell in ilgili pazarda hakim durumda v e eşit durumdaki alıcılara eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar (ın) ileri sürmüş olması gerekmektedir. Şikayet konusu olayda ise, münhasır dağıtım sistemini benimsemiş bir teşebbüs karşısında, münhasır dağıtıcı ile diğer yeniden satıcıları n eşit durumda bulunduğu ileri sür üleme mektedir. Dolayısıyla, Ansell in İstanbul Ticaret ve İdeal arasında farklı uygulamalarda bulunması nın, bir kötüye kullanma olarak değerlendirilmesi mümkün değildir . (28) Ansell in İdeal e mal vermeyi kesmesi ise, anılan teşebbüsün dağıtım ağının yeniden yapılandırmasının bir parçası olarak ortaya çıkmaktadır. Ansell , münhasır sisteme geçmesinin doğal bir sonucu olarak atadığı tek dağıtıcı haricindeki teşebbüslere doğrudan mal vermeyi durdurmakta, bunun yerine ürün talep eden teşebbüsleri ilgili ürün gruplarında belirlediği dağıtıcılarına yönlendirmektedir. Bu durum kötüye kullanma hallerinden doğrudan ya da dolaylı olarak mal vermek ile örtüşmemektedir. Zira, Ansell münhasır dağıtıcıları haricindeki tüm teşebbüslere doğru dan mal temin etmeyi durdurmuş ancak bayileri aracılığıyla mal satışına devam etmiştir. Bu durumda Ansell in malına ulaşılmaktadır ve mutlak anlamda mal vermenin reddedilmesi söz konusu değildir. Dolayısıyla, Ansell in münhasır sisteme geçmesiyle birlikte İdeal e mal vermeyi durdurması bir kötüye kullanma olarak değerlendirilme miştir . (29) Diğer taraftan, Ansell in ilgili pazardaki ayrımcılık , mal vermekten kaçınma gibi şikayet konusu eylemlerinin mevcut olduğu kabul edilse bile, bu eylemlerin 4054 sayıl ı Kanun un 6. maddesi kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için Ansell in ilgili pazarda hakim durumda olması gerekmektedir. Bu bağlamda şikayet dilekçesinde, Ansell in kendi ürünlerinde hakim durumda olduğu ileri sür ülmektedir. Şikayet dilekçesinde hakim durumun unsurları dikkate alınmaksızın Ansell in kendi ürünlerinde hakim durumda bulunduğunun iddia edilmesi, şikayetçi tarafından marka bazında bir ilgili ürün pazarının tespit edildiğine işaret etmektedir. Ne var ki şikayet konusu dosya bakımından markaya özgü dar bir pazar tanımının yapılması imkan dahilinde değildir. Zira, Ansell in üretip satışa sunduğu ürünler ile aynı pazarda faaliye t gösteren başkaca rakip markaların da mecvut olduğu tespiti yapılmıştır. Kaldı ki, marka bazında hakim durum tespiti çok istisnai durumlarda ve markaların bakım onarım piyasası dediğimiz ikincil piyasalarda söz konusu olabilmektedir. Şu halde, Ansell in ilgili pazarlarda hakim durumda bulunup bulunmadığı değerlendirilirken hakim dur um tanımını ve ilgili pazarların özelliklerini dikkate alan geniş kapsamlı bir yaklaşımın benimsenmesi gerekmektedir . (30) 4054 sayılı Kanun un 3. maddesinde hakim durum tanımlanmıştır. Bu bağlamda, herhangi bir teşebbüsün hakim durumda bulunması; söz konus u teşebbüsün pazar gücünü belirleyen unsurlara bağlıdır. Bu unsurlar genel olarak; ilgili teşebbüsün pazar payı, talebin yapısı (müşteri bağımlılığı, talebin fiyat esnekliği), pazardaki giriş -çıkış engelleri (pazardaki potansiyel rekabet) ve alıcıların alı m gücüdür. Kanun un 6. maddesi kapsamında hakim durum tespitinin yapılabilmesi için bütün bu faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, yukarıda sunulan faktörlerden birinin ya da birkaçının teşebbüsün pazar gücüne işaret e tmesi, hakim durum tespiti için tek başına yeterli değildir. Örneğin, herhangi bir teşebbüs, pazarda yüksek bir pazar payına sahip olsa bile, pazarda giriş -çıkış engelleri bulunmuyorsa, bu teşebbüsün rakiplerinden (ya da potansiyel rakiplerinden) bağımsız bir şekilde fiyatları yükseltmesi beklenemeyecektir. Zira, fiyatlar yükselir yükselmez potansiyel rakipler pazara giriş yapabilecek ve söz konusu teşebbüs üzerinde rekabetçi bir baskı oluşturacaktır . 12-33/973 -297 8 / 8 (31) Bu bağlamda; Ansell in ilgili pazarda hakim durumda olup olmadığı incelenirken; ilgili pazarlarda çok sayıda sağlayıcının bulunması, yurt dışındaki sağlayıcılar açısından Türkiye pazarına girişte ciddi bir engelin olmaması, pazardaki alıcıların büyük oranda alım gücüne sahip teşebbüslerden oluşması, alıcıların ihtiyaçlarını doğrudan yurt dışından temin etmelerinin kolay olması ve halihazırda ilgili ürünlerin yaygın bir şekilde bizzat alıcılar tarafından doğrudan yurt dışından temin ediliyor olması, Ansell in ürünlerini pazarlayan İstanbul Ticaret in veya iş eld ivenleri pazarında faaliyet gösteren başka bir teşebbüsün pazar payının 2005 yılından itibaren %25 in üzerinde olmaması gibi ilgili pazarlara özgü niteliklerin de dikkate alınması gerekmektedir . (32) İlgili pazarlara özgü bu nitelikler; esasında ilgili pazarla rda -önemli pazar paylarına sahip olsa bile - Ansell in müşterilerinden ve rakiplerinden bağımsız hareket etmesinin mümkün olmadığına dolayısıyla , Ansell in ilgili pazarlarda hakim durumda bulunamayacağına işaret etmektedir. Bu çerçevede, Ansell in eyleml eri kötüye kullanma olarak nitelendirilen eylemlerle örtüşse bile, anılan teşebbüse yönelik hakim durum tespiti yapıl madığından, söz konusu eylemler in Kanun un 6. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. (33) Şikayet dilekçesinde yer alan İdeal în müşteri bilgilerini, fiyat tekliflerini ve satış politikalarını kapsayan ticari sırlarının İstanbul Ticaret tarafından öğrenilerek İdeal in müşterilerini çalmak için kullanılması iddiası ile Ansell in Türkiye de herhangi bir şubesi ya da irti bat bürosu bulunmamakla birlikte Vision un ortağı Yves Lonneville in Ansell in Türkiye temsilcisi gibi hareket etmesi ve Vision Firması tarafından Ansell e fatura kesilmesi; ayrıca Türkiye de şubesi veya temsilciliği bulunmayan Ansell in yasalara aykırı bi r şekilde Türkiye de faaliyet göstermesi ve kendi adına eleman istihdam etmesi iddiaları na yönelik olarak ise 4054 sayılı Kanun kapsamında olmamaları nedeniyle yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. J. SONUÇ (34) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına g öre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.