Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -5-001 (Muafiyet) Karar Sayısı : 20-31/382 -171 Karar Tarihi : 25.06.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER : İmren KOL, Serap TOPALÖMER, Ahmet Ogün KARAGÜLLE, Ayşe Nur GÜVEN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Trakya Cam Sanayii A.Ş. Temsilcisi: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM Büyükdere Caddesi, No. 175, Kat 3, 34394 Esentepe -
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2020 -5-001 (Muafiyet) Karar Sayısı : 20-31/382 -171 Karar Tarihi : 25.06.2020 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN B. RAPORTÖRLER : İmren KOL, Serap TOPALÖMER, Ahmet Ogün KARAGÜLLE, Ayşe Nur GÜVEN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Trakya Cam Sanayii A.Ş. Temsilcisi: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM Büyükdere Caddesi, No. 175, Kat 3, 34394 Esentepe - İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Trakya Cam Sanayii A.Ş. ile on dokuz bayi arasında imzalanması öngörülen Yetkili Bayilik Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 06.01.2020 tarih ve 125 sayıyla giren bildirim üzerine düzenlenen 09.06.2020 tarih ve 2020 -5-001/MM sayılı Muafiyet Raporu 18.06.2020 tarihinde görüşül müş ancak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 51. maddesinde öngörülen karar yeter sayısının oluşmaması nedeniyle yine aynı maddede belirtilen yöntem izlenmek üzere dosya konusu 20 -29/367 -M sayılı karar ile ikinci oylamaya kalmıştır. Bu defa anılan Rapor görüşülerek, karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Trakya Cam Sanayii A.Ş. (TRAKYA CAM) ile yetkili satıcılar/bayiler arasında imzalanması öngörülen Yetkili Bayilik Sözleşmesi nin (Sözleşme) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı olduğu ve menfi tespit belgesi alamayacağı, Dosya kapsamında incelenen Sözleşme nin aşılan pazar payı nedeniyle 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliği) ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanamayacağı, Diğer taraftan Sözleşme ye , 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılaması nedeniyle , imzalanmasından itibaren iki yıl süreyle bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir . G. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME (4) Bildirim de özetle; TRAKYA CAM ile 19 bayi arasında imzalanması öngörülen Sözleşme için 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet talep edilm ektedir. Yetkili bayilik sözleşmesi imzalanması planlanan teşebbüsler, TRAKYA CAM yetkili satıcısı (YES) olarak1 TRAKYA CAM ın üretimini yaptığı düzcam ürünlerinin pazara 1 TRAKYA CAM ın doğrundan satış yaptığı üç tip müşteri grubu bulunmaktadır. TRAKYA CAM tarafından üretilen camlar ; (1) doğrudan işlemek üzere büyük mi ktarda cam alma kapasitesi bulunan ve asıl faaliyet alanı cam işlemek olan sanayici müşterilere, (2) TRAKYA CAM ın tescilli markası Isıcam Cam 20-31/382 -171 2/9 satışını yapacak, bu çerçevede TRAKYA CAM ürünlerini tekrar işlemeden, aldıkları gibi ya da gerekirse keserek müşterilere ulaştırılmasını organize edeceklerdir. (5) Dosya kapsamında TRAKYA CAM dan , rakibi konumundaki Düzce Cam ve Sanayi Ticaret A.Ş. den (DÜZCE CAM), başvuru tarihi itibarıyla TRAKYA CAM ın yetkili satıcısı konumunda bulunan 19 yetkili satıcıdan2 ve T icaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünden (Ticaret Bakanlığı) bilgi talep edilmiş , cevabi bilgiler çeşitli tarihlerde Kurum kayıtlarına girmiştir. G.1. İlgili Teşebbüs: TRAKYA CAM (6) TRAKYA CAM; mimari camlar, otomotiv camları ve diğer ulaşım araçları camları, enerji camları, beyaz eşya camlarının üretimi alanında faaliyet göstermektedir. Bu ürünlerin başlıca alıcıları inşaat, otomotiv, enerji, beyaz eşya, mobilya ve tarım sektörlerind e hizmet vermektedir. Üretim kapasitesi itibarıyla dünyada beşinci , Avrupa da ise birinci sırada yer almaktadır3. (7) TRAKYA CAM Türkiye nin dört ayrı noktasında bulunan fabrikalarındaki sekiz4 yüzdürme yöntemiyle üretim ( float) hattında Türkiye nin en büyük cam üreticisi olarak faaliyet göstermekte ve bu hatlarda üretilen mamullerle yurt içi piyasasına ve ihracata yönelik satış gerçekleştirmektedir. TRAKYA CAM ın hisselerinin %70,35 ine ve kontrolüne Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. (ŞİŞECAM) sahip olup, geri kalanı halka açıktır. ŞİŞECAM ise Türkiye İş Bankası A.Ş. nin kontrolünde bulunmaktadır. G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (8) TRAKYA CAM, ŞİŞECAM ın düzcam faaliyetlerinin tümünü yürüten bir iştirakidir. TRAKYA CAM, temel camlar (düzcam , buzlu cam, ayna, lamine cam, kaplamalı cam, mimari projelere yönelik camlar), otomotiv camları ve diğer ulaşım araçları camları, enerji camları, beyaz eşya camları gibi hemen hemen tüm düzcam ürün gruplarında pazarda aktif olarak yer almaktadır. Bildirim de, düzcam ürünleri arasında kullanım amaçları bakımından (otomotiv camları, giydirme camlar, aynalar vb.) herhangi bir ayrıma gidilmemiş, yetkili satıcıların her türlü düzcamı satacakları bir bayilik sistemi öngörülmüştür. (9) İlgili pazara ilişkin geçmiş Ku rul kararları nda, düzcam ürününe ilişkin alt ürün pazarlarının ayrı pazarlar olarak tanı mlanmadığı görülmektedir. Kurul un Trakya Cam -I kararında5 düzcamın çeşitli süreçler sonucu nihai ürün niteliği kazandığı tespit edilmiştir. Düzcam plakası uygun ebatlar da kesilerek kullanılabileceği gibi kaplama, temperleme, boyama gibi işlemlerden geçirilerek çok farklı alanlarda kullanılabilmektedir. Bununla birlikte anılan cam ürünleri fiziki olarak düzcam niteliğini kaybetmemekte, farklı ihtiyaçlar ve tercihler altında birbirlerine ikame olarak kullanılabilmektedir. Yine anılan kararda cam ürünlerinin nitelikleri ve kullanım alanları göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı düzcam pazar ı olarak tanımlanmıştır. Kurul un TRAKYA CAM ın Isıcam yetkili üreticileri, ye tkili satıcılar ve sanayici müşteriler şeklinde adlandırılan müşteri gruplarıyla akdettiği sözleşmelere ve fiili uygulamalarına yönelik Trakya Cam/Isıcam Muafiyet Sistemleri nin üretilmesi amacıyla ısıcam yetkili üreticilerine ve (3) cam ihtiyacı olan diğer camcılara yeniden satış yapmaları amacıyla yetkili satıcılara satılmaktadır. Bildirim konusu Sözleşme TRAKYA CAM ile yetkili satıcılar arasında imzalanacaktır. 2 Toplam 20 teşebbüsten bilgi talep edilmiş olup bir teşebbüs tarafından yetkili satıcılık sözleşmesinin sonlandırıldığı beyan edilmiştir. 3 Trakya Cam Yıllık Faaliyet Raporu 2019 4 Trakya Cam 2019 4. Çeyrek Yatırımcı Sunumu, syf. 14 5 17.11.2011 tarih ve 11 -57/1477 -533 sayılı Trakya Cam -I kararı 20-31/382 -171 3/9 kararında6 da ilgili ürün pazarı düzcam pazarı olarak belirlenmiştir. Benzer şekilde, Traky a Cam/Düzcam Muafiyet kararında7 ve Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -II kararında8 da ilgili ürün pazarı düzcam pazarı olarak tespit edilmiştir. (10) Bu çerçevede, konuyla ilgili geçmiş Kurul kararları da göz önünde bulundurularak , ilgili ürün pazarı düzcam pazarı olarak belirlenmiştir. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (11) Sözleşme konusu ürünlerin tüm Türkiye de dağıtım, pazarlama ve satışının yapılabildiği ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar ın olmadığı göz önüne alın arak, ilgili coğrafi pazar Türkiye şeklinde tespit edilmiştir . G.3. Değerlendirme G.3.1. 4054 Sayılı Kanun un 4. Maddesi ve 2002/2 Sayılı Tebliğ Kapsamında Yapılan Değerlendirme (12) Bildirim konusu Sözleşme incelendiğinde, yetkili satıcılara rekabet etmeme yükümlülüğü getir ildiği görülmüştür. Sözleşme nin 3.4. maddesi aşağıdaki gibi düzenlenmiştir: 3.4.1. BAYİ, ŞİŞECAM DÜZCAM ın ürettiği, sattığı, pazarladığı ürünlerin aynısını veya ürünlere benzer ve rakip nitelikteki ürü nleri üretemez, ithal edemez, satamaz, dağıtamaz, stoklarında bulunduramaz ve tanıtımını yapamaz. BAYİ, şirket ortakları veya hissedarları veya çalışanları, ŞİŞECAM DÜZCAM ın ürettiği, sattığı, pazarladığı ürünlerle rekabet halindeki Ürünleri üreten ve dağ ıtan şirketlere ortak olamaz, çalışan sıfatıyla görev ifa edemez ve bağlı şirketleri ile de bu tip faaliyetlerde bulunamaz. 3.4.2. BAYİ, ŞİŞECAM DÜZCAM ın rakibi firmalara ait ürünlere ilişkin olarak ŞİŞECAM DÜZCAM ın rakibi olan firmalardan bayilik, temsi lcilik veya acentelik almayacak ve/veya söz konusu firmalarla benzeri ticari ilişkiler kurmayacaktır. 3.4.3. BAYİ, ŞİŞECAM DÜZCAM ın rakibi bir firma tarafından üretilen, pazarlanan, dağıtılan veya üretilecek, pazarlanacak, dağıtılacak olan ürüne ait marka yı veya bir rakip firmanın unvanını, logosunu içeren malzemeleri işyerinde, işletmesinde, dağıtım araçlarında veya müştemilatında bulundurmayacak, teşhir etmeyecek, bulundurmasında veya teşhir edilmesine izin vermeyecektir. 3.4.4. BAYİ, sözleşme konusu ür ünler ve rakip ürünler dışında kalan ürünlerin BAYİ liğini, ticaretini, üretimini alım -satımını yapmak ister ise, önceden ŞİŞECAM DÜZCAM a yazılı olarak bildirimde bulunmak ve bu konuda bilgi vermek zorundadır (13) Sözleşme nin 9.1. maddesinde yürürlük süresi de düzenlenmektedir. Anılan maddede Sözleşme nin süresi yürürlük tarihinden itibaren 2 (iki) yıldır ve Sözleşme bu sürenin sonunda, ŞİŞECAM DÜZCAM ın ayrıca bir yazılı ve/veya sözlü bildirimde bulunması gerekmeksizin, kendiliğinden sona erecektir. ŞİŞE CAM DÜZCAM ın Sözleşme nin süresinin sona ermesinden en az 3 (üç) ay önce Sözleşme nin yenileneceğinin BAYİ ye yazılı olarak bildirilmesi ve BAYİ nin de ( ) 15 (on beş) gün içerisinde ( ) yenilenmesini kabul ettiğini yazılı olarak bildirmesi halinde, ( ) a ynı hüküm ve şartlarla 1 (bir) yıl için yenilenmiş kabul edilir. düzenlemesi yer almaktadır. 6 24.01.2013 tarih ve 13 -07/73 -42 sayılı Trakya Cam/Isıcam Muafiyet kararı. 7 02.12.2015 tarih ve 15 -42/704 -258 sayılı Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -I kararı. 8 21.12.2017 tarih ve 17 -42/670 -298 sayılı Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -II kararı. 20-31/382 -171 4/9 (14) Yukarıda yer verilen bu bilgiler ışığında, bildirim konusu Sözleşme nin rekabet etmeme yükümlülüğü içeren, ancak yetkili satıcılara münhasır bölge tahsisi ve bu kapsamda aktif ve pasif satış yasağı bulundurmayan bir dağıtım anlaşması niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Söz konusu Sözleşme ile getirilmek istenen bayilik sistemi, Kurul un 2017 tarihli Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -II kararı uyarınca uygulanan ve sözleşme süresi itibarıyla 2020 yılı başında muafiyeti sona eren bayilik sisteminin tekrarı niteliğindedir. Nitekim Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -II kararıyla muafiyet tanınan eski sözleşme ile bildirim konusu Sözleşme nin rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki hükümleri birbirinin aynısıdır. (15) Düzcam pazarında TRAKYA CAM ile yetkili satıcılar arasında imzalanması öngörülen Sözleşme, yeniden satış fiyatının tespiti, yeniden satış fiyatına minimum sınır getirilmesi ve pasif satışların engellenmesi gibi dikey kısıtlamalar içermemektedir. Bununla birlikte , Sözleşme nin 3.4. maddesiyle rekabet etmeme yükümlülüğü düzenlenmektedir. Bu düzenlemeyle, bayilere düzcam ürünlerini sadece TRAKYA CAM dan ya da TRAKYA CAM ın göstereceği yerden temin etmeye ve doğrudan ve dolaylı olarak rakip ürün üretmemeye, satmamaya , pazarlamamaya yönelik kısıtlamalar getirilmektedir. Bu çerçevede , söz konusu Sözleşme nin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olduğu kanaatine varılmıştır . (16) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamındaki dikey anlaşmalar 2002/2 sayılı Tebliğ de belir tilen koşulları taşımaları kaydıyla 4054 sayılı Kanun un 4. Maddesindeki yasaklamadan grup olarak muaf tutulmuştur. 2002/2 sayılı Tebliğ in Kapsam başlıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet göste ren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar şeklinde tanımlanmaktadır. Bildirime konu Sözleşme, sağlayıcı konumundaki TRAKYA CAM ile anlaşmanın amaçları bakımından T RAKYA CAM a göre dağıtım zincirinin bir alt seviyesinde faaliyette bulunacak yetkili satıcıları arasında imzalanacaktır. Yetkili satıcılar TRAKYA CAM dan tedarik ettiği cam ürünlerini kendi müşterilerine yeniden satacaktır. Sözleşme ile TRAKYA CAM ile yetk ili satıcılar arasındaki tedarik ilişkisinin esasları ve yeniden satışın hangi koşullar çerçevesinde gerçekleştirileceğini düzenlemektedir. Yetkili satıcılar, TRAKYA CAM dan tedarik ettikleri düzcam ürünlerini alt pazardaki toptancılara, perakendecilere ve cam işleyen müşterilere dağıtımını ve satışını gerçekleştireceklerdir. Bu çerçevede bildirime konu Sözleşme, 2002/2 sayılı Tebliğ in Kapsam başlıklı 2. maddesine göre dikey nitelik arz etmektedir. (17) 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin ikinci fıkrasına g öre; Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40 ı aşmaması durumunda uygulanır. Dolayısıyla Sözleşme nin 2002/2 sayılı Tebliğ de öngörülen grup muafiyetinden yararla nıp yararlanamayacağına ilişkin olarak, öncelikle düzcam pazarı nda sağlayıcı konumundaki TRAKYA CAM ın sahip olduğu pazar payının değerlendirilmesi gerekmektedir. (18) Türkiye de düzcam üretiminde TRAKYA CAM ve DÜZCE CAM olmak üzere iki teşebbüs faaliyet göstermektedir. Bu iki teşebbüs haricindeki diğer teşebbüsler üretici olmayıp düzcam ürününü yerli üreticilerden satın almakta veya yurt dışından ithal etmektedir. (19) Düzcam ürünlerinin son kullanıcıya ulaştırılmasında toptancılar ve cam ürününü işleyip satışını yapan cam işleyici teşebbüsler önemli rol oynamaktadır. Bunun yanı sıra pazarda faaliyet gösteren bu teşebbüslerin alt bayisi ve perakendecisi durumunda olan birçok daha küçük ölçekl i teşebbüs de bulunmaktadır. 20-31/382 -171 5/9 (20) Kurul un 2011 tarihli Trakya Cam -I kararında , TRAKYA CAM ın %70 lerin üzerinde seyreden pazar payı, pazara giriş engellerinin varlığı, yedi float hattının sağladığı portföy gücü, ŞiŞECAM grubunun parçası olmaktan kaynaklanan yüksek finansman kapasitesi, Isıcam markasının güçlü imajı ve grubun yıllardır piyasada tek üretici olmasının getirdiği güvenilirlik ile yürürlükte bulunan dış ticaret sınırlandırmaları gibi unsurların etkisiyle düzcam piyasasında güçlü bir biçimde hâkim d urumda bulunduğu tespiti yapılmıştır. (21) Kurulun 2013 tarihli Trakya Cam/Isıcam Muafiyet kararında ise yukarıda anılan karardaki tespitlerin dayandığı pazar şartlarında dikkate değer bir değişiklik olmadığı değerlendirilerek TRAKYA CAM ın ilgili pazarlarda ö nemli bir pazar gücüne sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. (22) Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -I kararında , TRAKYA CAM ın pazardaki konumunu tespit edebilmek amacıyla TRAKYA CAM ve rakiplerinin 2012 ila 2015 yılları arasındaki pazar payları değe rlendirilmiştir. Ka rarda TRAKYA CAM ın pazarda aldığı payın yanı sıra üretim kapasitesi bakımından Türkiye nin en büyük üreticisi olduğu, kapasitesiyle cam sanayi yurt içi üretim kapasitesinin %90 ını karşıladığı, ürün gamı ve çeşitliliğinin, mali güç ve marka bilinirliğinin yüksek olduğu, pazara giriş engellerinin ise ithalata konan kotalar ve ek mali yükümlülüklerin varlığı nedeniyle yüksek olduğu tespit edilmiştir. (23) Trakya Cam/Düzcam Muafiyet -II kararında ise TRAKYA CAM ın rakipleri karşısında güçlü bir konumda olduğu görü şü korunmuş, ayrıca 2016 yılında TRAKYA CAM ve rakip ürünlerin pazar paylarına yer verilmiştir. (24) Mevcut dosya çerçevesinde 2017, 2018 ve 2019 yıllarının da dâhil edildiği aşağıdaki tablodan görüleceği üzere, TRAKYA CAM satış tutarı üzerinden 2014 yılında % ( ..), 2015 yılında % ( ..) , 2016 yılında % ( ..) , 2017 yılında % ( ..) , 2018 yılında % ( ..) ve 2019 yılında % ( ..) pay ile anılan altı yılda da pazarın lider oyuncusu konumundadır. Pazarda TRAKYA CAM ın tek yerli rakibi olarak faaliyet gösteren DÜZCE CAM ın 2019 yılında pazar payı % ( ..) ve ithalatın payı % ( ..) oranında gerçekleşmiştir. Bu çerçevede 2019 yılında TRAKYA CAM ın tek yerli üretici rakibi olan DÜZCE CAM ın yaklaşık ( ..) katı pazar payına sahip olduğu görülmektedir. Tablo 1: Düzcam Pazarındaki T eşebbüslerin Pazar Payları (Satış Tutarı, Bin TL) 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Toplam Tüketim 1.409.417 1.515.984 1.688.511 2.848.330 3.200.143 3.855.525 TRAKYA CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DÜZCE CAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İthalat ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TRAKYA CAM Pazar Payı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DÜZCE CAM Pazar Payı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) İthalat Payı ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: TRAKYA CAM dan, DÜZCE CAM dan ve Ticaret Bakanlığından edinilen bilgiler (25) Söz konusu verilerden görüleceği üzere, belirlenen düzcam pazarı nda Tebliğ de belirtilen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle Sözleşme nin grup muafiyetinden yararlanamadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle 4054 s ayılı Kanun un 5. maddesinde çerçevesinde bireysel muafiyet değerlendirmesi yapılması gerekmektedir. G.3.2 . Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (26) 4054 sayılı Kanun un 5. maddesin in birinci fıkrasında ; Kurul, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin 20-31/382 -171 6/9 uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir: a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizm etlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçlar ın elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması . hükmü yer almaktadır. Bu hüküm çerçevesinde bildirim konusu işlemin bireysel muafiyet alabilmesi için yukarıda belirtilen dört şartın tamamını sağlaması gerekmektedir. (27) Muafiyetin Genel Esaslar ına İlişkin Kılavuz un (Kılavuz) 22 ve devamı paragrafların da da belirtildiği üzere ; rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın muafiyet korumasından faydalanabilmesi için öncelikle rekabet üzerindeki olumsuz etkisini bertaraf edebilecek düzeyde, malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması şeklinde ortaya çıkacak bir kazanım sunabilmesi gerekmektedir. Bahse konu etkinlik kazanımının objektif olması gerekmekte olup etkinli klerin tarafların sübjektif bakış açıları ile değerlendirilmemesi gerekmektedir. Salt tarafların sahip olduğu pazar gücünün kullanımı ile ortaya çıkan maliyet etkinlikleri dikkate alınma maktadır . Örneğin, taraflar fiyatları belirlemek ya da pazar paylaşmak için anlaşırlarsa üretim miktarını ve böylece üretim maliyetlerini azaltabilirler. Azalan rekabet ayrıca daha düşük satış ve pazarlama giderlerine de sebep olabilir. Bu tür maliyet azalışları çıktı ve tarafların yarattıkları ekonomik değerdeki azalmanın d oğrudan bir sonucudur. Bu maliyet düşüşü pazarda rekabetçi bir etki yaratmamakta ve özellikle, varlıkların ve faaliyetlerin bir araya getirilmesi ile bir değer artışına sebep olmamaktadır. Bu tür maliyet düşüşleri, yalnızca ilgili teşebbüslerin kârlarını a rtırmakta ve bu nedenle 5. madde kapsamında etkinlik kazanımı olarak değerlendirilmemektedir. (28) Diğer yandan Kılavuz a göre; muafiyetin ilk koşulunun amacı, anlaşmayla ortaya çıkacak ve muafiyetin diğer şartları kapsamında sınanacak etkinlik kazanımlarını tanımlamak ve belirlemektir. Bu bağlamda anlaşmayla hedeflenen ekonomik faydaların ve bu faydaların öneminin açıkça belirlenmesi ve doğrulanması gerekmektedir. Anlaşmanın yaratacağı etkinlik kazanımlarının tanımlanması için: a) İddia edilen etkinliklerin yap ısının, b) Anlaşma ve iddia edilen etkinlikler arasındaki illiyet bağının, c) İddia edilen her bir etkinliğin gerçekleşme ihtimali ve büyüklüğünün, d) İddia edilen her bir etkinliğin nasıl ve ne zaman ortaya çıkacağının açıklığa kavuşturulması gerekmektedi r. Ölçülebilir bir etkinliğin varlığı halinde muafiyetin ilk koşulu kapsamında inceleme yapan veya başvuruda bulunan teşebbüsler etkinliğin ölçüsünü mümkün olduğunca doğru biçimde öngörebilmeli ve gerektiğinde nasıl hesaplandığını detaylı bir şekilde açıkl ayabilmelidir. Hesaplamada kullanılan veriler etkinlik kazanımının gerçekleştiğine ya da gerçekleşeceğine dair yeterli derecede kesinliği sağlamak amacıyla doğrulanabilir olmalıdır. Yeni ya da gelişmiş ürün ortaya çıktığı veya diğer maliyet dışı etkinlik i ddialarının öne sürülmesi halinde, ekonomik fayda iddiasında bulunan teşebbüsler meydana getirdikleri ekonomik etkinliğin nedeni ve niteliği konusunda detaylı açıklama getirmelidir. (29) Bildirime konu Sözleşme TRAKYA CAM ın daha önce Rekabet Kurulunun muafiyet kararına konu olmuş ve uygulanagelen yetkili satıcılık sistemini düzenleyen sözleşme ile aynı niteliktedir. Bu çerçevede uygulama sonuçlarının görülebileceği incelenen dağıtım sistemiyle etkinlik kazanımının gerçekleştiğine veya gerçekleşeceğine dair yeterli derecede kesinlik sağlayabilmek adına yapılacak değerlendirmelerin çok daha somut verilerle desteklenmesi gerekirken, yetkili satıcılık sisteminin etkinlik kazanımları 20-31/382 -171 7/9 ve iyileşme sağladığına ve bu etkinlik kazanımlarının ve iyileşmenin sübjektif olmak tan öteye geçerek objektif ol arak, ekonominin geneline ve tüketicinin tamamına sağladığı katkıya ilişkin olarak teşebbüs tarafından yeterli açıklama ların getirilmediği ve somut verilerin sunulmadığı görülmüştür. (30) Yapılan değerlendirme sonucunda; 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (a) ve (b) bendinde yer alan koşulların sağlandığının ortaya konulamaması nedeniyle bildirime konu Sözleşme ye aynı madde çerçevesinde bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (31) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Rekabet Kurulunun 18.06.2020 tarih ve 20 -29 sayılı toplantısında yapılan ilk oylama ile 25.06.2020 tarih ve 20-30 sayılı toplantısında yapılan ikinci oylama sonucunda; 1. Trakya Cam Sanayii A.Ş. ile yetkili satıcılar/bayiler arasında imzalanması öngörül en Yetkili Bayilik Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile, 2. 2002/2 sayılı "Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği"nin 2. maddesinde belirlenen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle, sözleşmenin grup muafiyetinden yararlanamayacağına OYBİRLİĞİ ile , 3. Anılan sözleşmeye 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet de tanınamayacağına OYÇOKLUĞU ile gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere karar verilmiştir. 20-31/382 -171 8/9 25.06.2020 tarih, 20 -31/382 -171 sayılı Karara ilişkin karşı görüş Trakya Cam Sanayii A.Ş. ile 19 adet bayi arasında imzalanması planlanan Yetkili Bayilik Sözleşmesine muafiyet tanınması talebi üzerine Rekabet Kurulu tarafından Muafiyet Raporu 18.06.2020 tarihinde görüşülmüş, ancak karar yeter sayısı sağlanamadığı için 40 54 sayılı Kanun un 51. maddesi kapsamında ikinci oylamaya kalmıştır. 25.06.2020 tarihli ikinci oylamada - Trakya Cam Sanayii A.Ş. ile yetkili satıcılar/bayiler arasında imzalanması öngörülen "Yetkili Bayilik Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olduğuna, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin 2. maddesinde belirlenen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle grup muafiyetinden yararlanamayacağı ve anılan sözleşmeye bireysel muafiyet tanınamayacağına karar veril miştir. - Yetkili Bayilik Sözleşmesine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesinde sayılan koşulların tamamını karşılaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınabileceğinden a şağıda ayrıntıları sunulan gerekçelerle Kurulumuzun mezkûr kararın ın 3. maddesindeki çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır. Bilindiği üzere 4054 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için iki olumlu, iki de olumsuz koşulun birlikte karşılaması gerekmektedir. 24.06.2020 ta rih ve 31165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7246 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasında Dair Kanunda aynı koşullar muafiyet için geçerliliğini korumaktadır. Olumlu koşullar kısaca getirilen rekabet kısıtlamalarının, ekonomik ve teknik gelişmeye neden olması ve bundan tüketicilerin yarar sağlaması; olumsuz koşullar ise pazarın önemli bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve söz konusu kısıtlamaların olumlu koşulları olan ekonomik ve teknik gelişme dolayısıyla da tüketicinin b undan yarar sağlaması için gerekli olması, yani bu olumlu koşullardaki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlandırılmaması aranır. Sözkonusu karar gerekçesinde yapılan değerlendirme sonucunda 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (a) ve (b ) bendinde yer alan koşulların sağlandığının yeterince ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır. Aksi yönde kanaatimizi ortaya koyma amacıyla bildirim formu ve eki dosyaya sunulan belgeler incelendiğinde, a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin su nulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması; Bildirime konu Sözleşme ile yetkili bayilerin TRAKYA CAM ürünlerine yoğunlaşarak gelen talebi daha doğru bir şekilde değerlendirme ve gelebilecek talepleri öngörme o lanakları artacaktır. Bu durum ise pazar hakkında daha doğru geri bildirim alan TRAKYA CAM'ın üretim planlamasını daha etkin yapmasını sağlayacaktır. Bu etkinliğin genel olarak ekonomiye yansıyan başlıca faydası talep eğilimleri doğrultusunda ürün çeşitlil iğinin ve arzın devamlılığının sağlanmasıdır. Lojistik ve stoklama maliyetlerinin azaltılması ise eşlik eden diğer faydalar arasında sayılabilecektir. Bildirime konu Sözleşme yetkili bayilerin daha fazla sayıda noktaya ulaşmalarına, dağıtım ve lojistik faa liyetlerini daha iyi planlamalarına, ölçek ekonomilerinin ortaya çıkmasına ve dolayısıyla dağıtımın rasyonelleşmesine katkı sağlayabilecektir. Bu hususlar değerlendirildiğinde bildirime konu Sözleşme'nin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (a) bendindeki ko şulu sağladığı görülmektedir. b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması; Bilindiği üzere Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuzda tüketicinin yarar sağlaması bakımından tüm tüketiciler üzerindeki, anlaşmanın negatif etkilerini telafi edici nitelikte olan genel etkinin dikkate alınması gerekmektedir. Tüketici olarak Sözleşme ile faaliyete geçecek olan dağıtım yapılanmasının tüketicilere sağlayacağı en önemli faydanın, tüketicinin talep ettiği ürünleri en iyi kalitede, en hızlı ve en uygun bir biçimde erişeb ilme olanağına kavuşmalarıdır. Sözleşme ile sınırlı sayıdaki bayilerin nihai satış noktası sayısına, ürün çeşitliliğine, arzın devamlılığına katkı sağlayarak tüketicinin farklı perakende satış noktaları ve aynı anda farklı 20-31/382 -171 9/9 markalı ürünler arasındaki seçim özgürlüğünü arttırabileceği belirtilmiştir. Ayrıca tüketici talebinin daha iyi tartılabilmesinin hem mevcut hem de yeni tasarlanacak ürünler bakımından tüketicilerin eğilimlerine cevap verecek ürün arzını beraberinde getireceği ifade edilmektedir. Bahse ko nu Sözleşme ile tüketiciye olumlu yansıması beklenen diğer bir etkinliğin, tüketicinin aldatılmasının engellenmesi olduğu belirtilmiştir. Düzcam ürünü fiziksel özelliklerinden dolayı tüketici tarafından gözle kalite ve marka bakımından ayırt edilemediği, sadece laboratuvar ortamında yapılan birtakım analizler neticesinde ayırt edilebildiği ve bunun sonucu olarak kaliteli düzcam ürünü almak isteyen bir müşteriye farklı bir düzcam ürünü verilerek müşterinin kolaylıkla aldatılabildiği ifade edilmektedir. Bu hu susta birçok şikâyet alındığı belirtilmiştir. Bir başka marka camla karışma olasılığı bulunan düzcamların rekabet etmeme yükümlülüğü dolayısıyla birbirine karışmayacağı ve tüketicinin aldatılmayacağı görülmekte olup, azalan şikâyet geri bildirimleri bunu g östermektedir. Bu durumda anılan sözleşmenin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (b) bendindeki koşulunu sağlandığı düşünülmektedir. Sonuç olarak düzcam pazarında pazar payı vb. sebeplerle pazarda giriş engellerinin yüksek olmasına karşın; bildirime konu Sözleşme ile sadece yeniden satıcı/toptan seviyede rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesi, perakende düzeyinde herhangi kısıtlamanın olmaması, yetkili ba yiler ile aynı segmentte faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsün varlığı, sözleşme süresinin 2 yıl olması düzcam pazarında ürün ve dağıtım kanalları bakımından pazarın dinamik bir yapı sergilemesi ve benzeri unsurlar dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun' un 5. maddesinin (c) ve (d) bendinde yer alan "İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilebilmesi için rekabetin zorunlu olandan fazla kısıtlanmadığı , bildirime konu Sözleşme ile p azarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kaldırılmayacağı yani iki olumsuz koşulun da sağlandığı görülmektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve değerlendirme çerçevesinde anılan Yetkili bayilik sözleşmesine 4054 sayılı Kanunun 5. madde kapsamınd a bireysel muafiyet tanınabileceği kanaati ile kurulun çoğunluk görüşüne katılmam mümkün olmamıştır. Şükran KODALAK Kurul Üyesi