Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-2-015 Karar Sayısı : 23-39/730 -251 Karar Tarihi : 17.08 .2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan) , Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖR LER : Mehmet YANIK, H arun ÇALI, Muhammed Salih TÜRK, Muhammed Enes DOĞAN C. İNCELENEN TARAF : - Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Temsilci si: Av. Özlem ŞEN Göreme Sok. No:8/4 Kavaklıdere
Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-2-015 Karar Sayısı : 23-39/730 -251 Karar Tarihi : 17.08 .2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan) , Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖR LER : Mehmet YANIK, H arun ÇALI, Muhammed Salih TÜRK, Muhammed Enes DOĞAN C. İNCELENEN TARAF : - Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Temsilci si: Av. Özlem ŞEN Göreme Sok. No:8/4 Kavaklıdere Çankaya/ANKARA (1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 13.07.2023 tarihli ve 23 -31/594 -M sayılı kararı ile Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nin, alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında, önaraştırma sürecinde Kanun un 14. maddesine dayanılara k Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi nden talep edilen ve teşebbüs tarafından gönderilen belgelerin Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan yanlış ya da yanıltıcı bilgi kapsamında değerlendirilmesi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu nun (Kurul) 26.04.2021 tarihli ve 21 -23/271 -M sayılı, 20.05.2021 tarihli ve 21 -26/325 -M sayılı, 19.08.2021 tarihli ve 21 -39/557 -M sayılı, 25.11.2021 tarihli ve 21 -57/796 -M sayılı ve 27.01.2022 tarihli ve 22 -06/84 -M sayılı kara rları uyarınca hızlı tüketim malları sektöründe üretici/tedarikçi ve perakendeci olarak faaliyet gösteren bazı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine y önelik olarak aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. İlaveten Kurulun 25.11.2021 tarihli ve 21 -57/807 -M sayılı kararı ile söz konusu soruşturma kapsamında 4054 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddelerinde düzenlenen yetkiler in Gülmar Gıda Sanayi Ticaret Taahhüt Limited Şirketi (CİTYGROSS) bakımından kullanılmasına karar verilmiştir. Söz konusu yetkiler çerçevesinde 10.12.2021 tarihinde, CİTYGROSS'ta gerçekleştirilen yerinde incelemede , Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ti caret Limited Şirketi 'nin (UNTAD) organize perakendecilerin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiğine yönelik şüphe uyandıran belgeler elde edilmiştir. (3) Söz konusu belgelere istinaden hazırlanan 09.03.2023 tarihli ve 2023 -2-015/İİ sayılı İlk İnceleme Rapo ru, Kurulun 16.03.2023 tarih li toplantısında görüşülmüş ve 23-14/235 - M sayılı kararla UNTAD hakkında, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal edip etmediğine yönelik olarak aynı Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. 23-39/730 -251 2/12 (4) Önaraştırma kapsamında, 14.06.2023 tarihinde UNTAD da yerinde inceleme yapılmış ve inceleme neticesinde Yerinde İnceleme Tutanağı tutulmuştur. Yerinde inceleme esnasında, ayrıca Bilgi İsteme Tutanağı ile teşebbüsten bilgi talebinde bulunulmuştur. UNTAD tarafınd an gönderilen cevabi yazılar 21.06.2023 tarih, 39864 sayı ve 23.06.2023 tarih, 39938 sayı ile Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal etmiştir. (5) Önaraştırma kapsamında e -posta aracılığı ile UNTAD tan bayileri ile yapmış olduğu sözleşme örnekleri talep edilmiş, talep edilen belgeler 16.06.2023 tarih ve 39721 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca UNTAD ın bayileri olan Arden Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ARDEN) ile Mandev Gıda İth. İhr. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (MANDEV) ve UNTAD ın müşterisi konumunda bulunan Yunus Market İşletmeleri Ticaret AŞ (YUNUS) den de UNTAD ile yaptıkları sözleşmelerin birer nüshası talep edilmiştir. ARDEN den gelen cevabi yazı 23.06.2023 tarih ve 39922 sayı, YUNUS tan gelen cevabi yazı 23.06.2023 tarih ve 39961 sayı ve MANDEV den gelen cevabi yazı 23.06.2023 tarih ve 39976 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. (6) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 07.07.2 023 tarihli ve 2023 -2-015/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 13.07.2023 tarihli Kurul gündeminde görüşülmüş ve 23 -31/594 - M sayılı kararla, alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitin e yönelik olarak UNTAD hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. 20.07.2023 tarihli ve 68719 sayılı Soruşturma Bildirimi, 21.07.2023 tarihinde teşebbüs merkezinde gerçekleştirilen yerinde inceleme esnasında teşebbüse elden tebliğ edilmiştir. Söz ko nusu yerinde incelemede ayrıca UNTAD ın bayileri ile yapmış olduğu 35 adet sözleşmenin birer nüshası Yerinde İnceleme Tutanağı nın eki olarak alınmıştır. Akabinde UNTAD dan 04.08.2023 tarihli ve 69871 sayılı yazı ile açıklama talep edilmiş, UNTAD ın cevabi yazısı Kurum kayıtlarına 08.08.2023 tarih ve 41377 sayı ile girmiştir. (7) Önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde UNTAD da yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgeler ve teşebbüsten talep edilen bilgilerin ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde, UNTAD tarafından yanlış ya da yanıltıcı bilgi ve belge verilmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine aykırı eylemlerde bulu nulduğuna yönelik 14.08.2023 tarihli ve 2023 -2-015/BN -01 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (8) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu nda, önaraştırma sürecinde UNTAD tarafından yanlış ya da yanıltıcı bilgi verilmesi nedeniyle teşebbüse 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (9) UNTAD hakkında yürütülen ö naraştırma kapsamında 14.06.2023 tarihinde UNTAD da gerçekleştirilen yerinde incelemede; UNTAD Bayi Satış Muhasebe Uzmanı ( ..) tarafından UNTAD Yetkili Müdürü ( ..) a gönderilen , UNTAD Ortağı ( ..) un bilgide yer aldığı 12.01.2018 tarihli ve BAYİ SÖZLEŞMELERİ konulu ekinde yedi adet taslak sözleşmenin yer aldığı bir e -posta elde edilmiştir . (10) Söz konusu taslak sözleşmelerin rekabetçi açıdan ilgili bölümlerine aşağıda yer verilmektedir: 23-39/730 -251 3/12 - BAYİ Endüstriyel Tortilla Sözleşmesi isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 4/12 - BAYİ SÖZLEŞMESİ ARÇİ UNLU MAMULLERİ isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 5/12 - BAYİ SÖZLEŞMESİ ÇINARLI KAYSERİ isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 6/12 - BAYİ SÖZLEŞMESİ PAN GIDA ADANA isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 7/12 - BAYİ SÖZLEŞMESİ PAN GIDA MERSİN isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 8/12 - BAYİ SÖZLEŞMESİ isimli taslak sözleşmede, - BAYİLER EK SÖZLEŞME isimli taslak sözleşmede, 23-39/730 -251 9/12 hükümlerinin yer aldığı görülmüştür. (11) Bahsi geçen yedi adet taslak bayilik sözleşmesi incelendiğinde ilgili sözleşmelerin i) belirs iz süreli olarak düzenlendiği, ii) rekabet etmeme yükümlülü ğüne ilişkin hükümler içerdiği ve iii) sözleşmelerde yeniden satış fiyatının bel irlenmesine yönelik hükümlerin yer aldığı tespit edilmiştir. (12) Yerinde incelemede elde edilen ve rekabet hukukuna aykırı olabilecek hükümler içeren taslak bayilik sözleşmelerinin fiiliyatta imzalanıp imzalanmadığını tespit etmek amacıyla UNTAD dan müşterileri ile akdetmiş olduğu farklı tipteki tüm sözleşmelerin birer örneği talep edilmiştir. UNTAD tarafından gönderil en dört adet sözleşme örneği 16.06.2023 tarih ve 39721 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir . Aynı zamanda, karşılaştırma yapmak amacıyla UNTAD tarafından gönderilen sözleşme lerden üçünün akdedildiği MANDEV, ARDEN ve YUNUS tan da aynı sözleşmeler talep edilmiş, sözleşmeler sırasıyla 23.06.2023 tarih ve 39976 sayı, 23.06.2023 tarih ve 39922 sayı ve 23.06.2023 tarih ve 39961 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ancak UNTAD tarafından gönderilen dört sözleşmeden birinin tarafı olan Perla Gıda Unlu Mamülleri - Serdar SOLMAZ (PERLA) ünvanlı teşebbüsün iletişim bilgileri önaraştırmanın kısıtlı süresi içerisinde tespit edilemediği için PERLA dan bilgi ve belge talebinde bulunul amamıştır. (13) Önaraştırma döneminde hem UNTAD hem de UNTAD ın bayileri tarafı ndan gönderilen ilgili sözleşmeler karşılaştırıldığında, sözleşmelerin birebir aynı hükümleri içerdiği görülmüş, yerinde incelemede elde edilen taslak sözleşmelerde yer alan yeniden satış fiyatının belirlenmesine ve rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin hük ümlerin Kuruma gönderilen sözleşmelerde yer almadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla önaraştırma döneminde yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesine yönelik olarak herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. (14) Bununla birlikte, Kurum tarafından sözleşmelerin tale p edilmesi sonrasında sözleşmelerde değişiklik yapılabileceği ve Kuruma değiştirilmiş sözleşme lerin ibraz 23-39/730 -251 10/12 edilebileceği ihtimaline binaen, taslak sözleşmelerde yer alan rekabete aykırı hükümlerin UNTAD tarafından akdedilen asıl sözleşmelerde yer alıp almad ığına yönelik şüpheleri tamamen bertaraf etmek amacıyla soruşturma döneminde 21.07.2023 tarihinde UNTAD da gerçekl eştirilen yerinde inceleme esnasında UNTAD ın bayileri ile yapmış olduğu 35 adet ıslak imzalı sözleşmenin birer nüshası Yerinde İnceleme Tutan ağı nın eki olarak alınmıştır. (15) UNTAD da gerçekleştirilen yerinde inceleme esnasında elde edilen ve UNTAD ile PERLA arasında imzalanan 10.05.2023 tarihli ve 001 -2023 -005 numaralı bayilik sözleşmesinin; - REKABET YASAĞI VE RAKİP FİRMALAR başlıklı 10. maddesinde Bayi şirketin üretmiş olduğu ve üreteceği anlaşma kapsamına giren ürünlerin rakibi olan Türkiye de üretilen ve ithal edilen herhangi bir markanın kendisi ve hissedarı bulunduğu bir şirket tarafında bayisi olamaz satamaz pazarlamasını üstlenemez . , - GENEL HÜKÜMLER başlıklı 12. maddesinin (d) bendinde ise Bayi satış noktalarına tavsiye edilen (psf) perakende satış fiyatlarına uyulmasını sağlayacaktır.1 Ancak zaman zaman kampanyalar düzenlenerek liste fiyatı değişebilir market ve bayi kar oranlar ı günü şartlarına göre kampanya dönemlerinde karşılıklı görüşerek ayarlanır. Her kampanya veya fiyat indirimlerinde bayi makul seviyede destek verecektir. ve - SÖZLEŞME SÜRESİ başlıklı 16. maddesinde 1 (Bir) yıldır. Sözleşmede taraflar arasında ihtilaf çıkmadığı takdirde sözleşme süresi kendiliğinden daha uzun ve opsiyonlu olarak uzayacaktır. hükümleri yer almaktadır2. (16) Yerinde incelemede elde edilen 35 sözleşmeden 33 adedi tek tip sözleşme olarak düzenlenmiş olup bu sözleşmelerin tamamında yukarıda yer alan hükümler bulunmaktadır. (17) Ancak önaraştırma döneminde UNTAD tarafından Kurum kayıtlarına 16.06.2023 tarih ve 39721 sayılı yazı ekinde gönderilen, UNTAD ile PERLA arasında akdedilen ve yerinde inceleme esnasında elde edilen sözleşme ile aynı sözleşme olduğu anlaşılan 10.05.2023 tarihli ve 001 -2023 -005 numaralı bayilik sözleşmesinde yukarıda yer verilen hükümler yer alma maktadı r. (18) Diğer yandan UNTAD tarafından önaraştırma sürecinde gönderilen YUNUS ve ARDEN ile akdedilen sözleşme lerin soruşturma sürecinde gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen ıslak imzalı asıl sözleşmeler ile bire bir aynı olduğu tespit edilmiştir. Bu bakımdan YUNUS ve ARDEN ile akdedilen ilgili sözleşmelerde herhangi bir farklılık tespit edilmemiştir. (19) UNTAD ile MANDEV arasında akdedilen sözleşmenin aslı yerinde inceleme esnasında teşebbüs yetkililerinden talep edil mesine rağmen sözleşme aslının teşebbüs uhdes inde bulunmadığı ifade edilmiş ve MANDEV ile akdedilen sözleşmenin aslı olduğu kesin olarak tespit edilebilen sözleşmeye ulaşılamamıştır. (20) Bu kapsamda PERLA ile UNTAD arasında akdedilen ve önaraştırma sürecinde UNTAD tarafından gönderilen sözleşme ile soruşturma sürecinde gerçekleştirilen 1 Vurgu sözleşmenin orijinal halinde yer almaktadır. 2 Alıntı yapılan hükümlerin önaraştırma sürecinde UNTAD da gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen taslak söz leşmelerde de aynı şekliyle yer aldığı görülmüştür. 23-39/730 -251 11/12 yerinde incelemede elde edilen aynı sözleşme arasında ortaya çıkan farklılığın sebebi hakkında UNTAD dan 04.08.2023 tarihli ve 69871 sayılı yazı ile açıklama talep edilmiştir. UN TAD tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 08.08.2023 tarih ve 41377 sayı ile giren cevabi yazıda özetle; - Bayilik sözleşmesinin imzalanması sürecinde, bayi adayları ile bölgeden sorumlu satış müdürleri ve/veya şefleri tarafından sözleşmenin imzalanarak şirket merkezine gönderildiği, - Sözleşmelerin şirket merkezine ulaştıktan sonra içerik, yetki ve imza kontrolü yapılarak muhafaza edildiği, - PERLA ile akdedilen bahse konu sözleşmenin son yapılan sözleşmelerden olduğu, sözleşmenin UNTAD a ulaştıktan sonra k ontrol edildiği, sözleşmenin içeriğinde ve imzasında eksiklikler olduğunun tespit edildiği, - Belirtilen tespit neticesinde bahsi geçen sözleşmenin düzenlenerek tekrar imzalanıp UNTAD a getirtildiği, - Muhasebe şefinin Kuruma göndermiş olduğu sözleşmenin PERLA ile akdedilen içeriğinde ve imzasında eksiklikler olan bir önceki sözleşme olduğu, - Bahsi geçen farklılığın yukarıda anlatılan durumdan ibaret olduğu ve teşebbüsün hiçbir şekilde yanlış ya da yanıltıcı bilgi vermek yahut eksik evrak sunmak suretiyle soruş turmayı akamete uğratma amacı bulunmadığı ifade edilmiştir. (21) 4054 sayılı Kanun un 14. maddesinde Kurul, bu Kanun un kendisine verdiği görevleri yerine getirirken, gerekli gördüğü her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüslerden ve teşeb büs birliklerinden isteyebilir. Bu makamlar, teşebbüsler ve teşebbüs birliklerinin yetkilileri istenen bilgileri Kurulun belirleyeceği süre içinde vermek zorundadır. hükmüne yer verilmiştir. (22) 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi nde 4054 sayılı Kanun un 14 ve 15 inci maddelerinin uygulanmasında eksik, yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi ya da bilgi veya belgenin belirlenen süre içinde ya da hiç verilmemesi idari para cezası verilmesi gereken hallerden biri olarak s ayılmıştır. (23) 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrası ile teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa kar ar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. (24) Önaraştırma sürecinde UNTAD tarafından gönderilen sözleşme de, soruşturma sürecinde gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen asıl sözleşmede yer alan Bayi şirketin üretmiş olduğu ve üreteceği anlaşma kapsamına giren ürünlerin rakibi olan Türkiye de üretilen ve ithal edilen herhangi bir markanın kendisi ve hissedarı bulun duğu bir şirket tarafında bayisi olamaz satamaz pazarlamasını üstlenemez. , Bayi satış noktalarına tavsiye edilen (psf) perakende satış fiyatlarına uyulmasını sağlayacaktır. Ancak zaman zaman kampanyalar düzenlenerek liste fiyatı değişebilir market ve bayi kar oranları günü şartlarına göre kampanya dönemlerinde karşılıklı görüşerek ayarlanır. Her kampanya veya fiyat indirimlerinde bayi makul seviyede destek verecektir. ve Sözleşmede taraflar arasında ihtilaf çıkmadığı takdirde sözleşme süresi kendiliğ inden daha uzun ve opsiyonlu olarak uzayacaktır. hükümleri rekabet hukuku açısından endişe doğurabilecek nitelikte dir. T eşebbüs tarafından gönderilen sözleşmede bu hükümler bulunmamaktadır. Bununla birlikte her iki sözleşmenin diğer maddeleri açısından sö zleşmeler arasında herhangi bir farklılık 23-39/730 -251 12/12 tespit edilmemiştir. Yerinde incelemede elde edilen sözleşmede yer alan hükümlerin, sözleşme örnekleri Kuruma gönderilirken sözleşmeden çıkarıldığı kanaati oluşmuştur. (25) UNTAD ile PERLA arasında akdedilen sözleşmede ortaya çıkan farklılığın sebebi hakkında UNTAD tarafından gönderilen açıklama da değerlendirmeye alınmıştır. UNTAD ile bayileri arasında akdedilen 33 adet sözleşmenin aynı formatta olması ve aynı hükümleri barındırması söz konusu sözleşmelerin matbu olarak düzenlendiğini göstermektedir. Ayrıca UNTAD tarafından gönderilen ve yerinde incelemede elde edilen sözleşmelerde farklılık arz eden kısımların tamamının rekabetçi açıdan endişe doğurabilecek nitelikte olması da dikkate alındığında, sözleşmeler arasındaki farklılığın sebebinin sadece UNTAD çalışanın hatasından kaynaklandığı iddiasına itibar edilememiştir. (26) Yukarıda yer verilen bilgi, belge ve değerlendirmeler ışığında , yanlış ya da yanıltıcı bilge veya belge verilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 16. madd esinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca UNTAD a 2022 yılı gayri safi gelirinin binde biri oranında idari para cezası uygulanması na karar verilmiştir. H. SONUÇ (27) Rekabet Kurulu nun 13.07.2023 tarihli ve 23 -31/594 -M sayılı kararı uyarınca yürütülmekte olan soruşturma kapsamında, önaraştırma sürecinde Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yanlış/yanıltıcı bilgi verildiğine; bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesinde , Aksaray Unlu Mamülleri Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine 2022 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere ( ..) TL idari para cezası verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibar en 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.