Rekabet Kurumu Baş kanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-44 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 06-46/591 -163 Karar Tarihi : 29.6.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Pro f. Dr. Zühtü AYTAÇ, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN B.RAPORTÖRLER : Alper KARAKURT , Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü 06330 Tandoğan/Ankara 20 D. TARAFLAR : - Makine ve Kimya Endüstris i Kurumu 06330 Tandoğan/Ankara
Rekabet Kurumu Baş kanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-44 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 06-46/591 -163 Karar Tarihi : 29.6.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Pro f. Dr. Zühtü AYTAÇ, M. Sıraç ASLAN Süreyya ÇAKIN B.RAPORTÖRLER : Alper KARAKURT , Ali Fuat KOÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü 06330 Tandoğan/Ankara 20 D. TARAFLAR : - Makine ve Kimya Endüstris i Kurumu 06330 Tandoğan/Ankara E. DOSYA KONUSU: Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından, bazı tabanca modellerinde stoklar eritilinceye kadar yapılacak kampanyaya menfi tespit belgesi verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.5.2006 tarih ve 3176 sayı ile giren ve en son 22.6.2006 tarih ve 4023 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 30 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 8. maddesi kapsamında yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.6.2006, 2006 -3-57/MM -06-AK sayılı Menfi Tespit Ön inceleme Raporu , 26.6.2006 tarih ve REK.0.07.00.00 -130/160 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06 -46 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; ilgili mevzuat uyarınca kendisin e verilen yetkiler çerçevesinde Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK ) tarafından düzenlenecek olan dosya konusu bireysel tabanca satışına ilişkin kampanyada 4054 sayılı Kanun a aykırı herhangi bir rekabet sınırlaması bulunmadığı dolayısıyla, talep 40 edile n menfi tespit belgesinin verilebileceği sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Bildirim konusu kampanyanın, stoklarda bulunan tabanca modelleri ve miktarı ile sınırlı olarak yapıl acağı bildirilmektedir. Söz konusu kampanya silah satın alma 50 06-46/591 -163 2 belgesi olan ferdi ve kurumsal alıcılara yönelik olarak düzenlenecektir. Söz konusu bireysel satışlarda ilgili mevzuat çerçevesinde MKEK tek yetkilidir. Diğer silah üreticilerinin doğrudan birey sel satışlarına izin verilmemektedir. Diğer üreticiler ancak MKEK aracılığı ile ürünlerini satışa sunabilmektedirler. Ancak Milli Savunma Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ne yapılan toplu satışların, bildirim konusu kampanyanın dışında olduğu MKEK yetk ilileri tarafından ifade edilmiştir. Nitekim bu şekildeki toplu alımlarda bireysel satışların aksine, ihalelere MKEK dışındaki silah üreticileri de doğrudan katılabilmekte ve teklif verebilmektedir. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde ilgili ür ün pazarı, bildirim konusu 60 kampanyanın kapsamı dikkate alınarak bireysel tabanca satış pazarı olarak tanımlanmıştır. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Bildirim konusu kampanyadan tüm ülke içindeki alıcıların yararlanabileceği ve Türkiye sınırları içerisinde rekabet koşullarının farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir . 70 H.2.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme MKEK, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacı olan araç ve gereçlerin önemli bir bölümünü üretmek ve aynı zamanda sivil sanayide bazı temel ihtiyaçları karşılamak maksadıyla 1950 yılında Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hakkındaki 5591 sayılı Kanun la sermayesinin tamamı devlet tarafından karşılanan tüzel kişiliğe sahip bir kurum haline g etirilmiştir. MKEK, 233 sayılı K.H.K. esaslarına göre faaliyet gösteren bir Kamu İktisadi Teşekkülü dür. 17.06.2000 tarihine kadar Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile bu tarihten itibaren ise, Milli Savunma Bakanlığı ile ilgilendirilmiştir. 80 Bu noktada değerlendirmede etkili olacak olması bakımından, MKEK nin tabanca pazarındaki konumunun ortaya konulması gerekmektedir. Ancak söz konusu değerlendirme, ikili bir ayrım çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. Nitekim Milli Savu nma Bakanlığı (MSB) ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan toplu alımlar ile bireysel kullanıcıların yaptığı alımlar birbirinden önemli derecede farklılaşmaktadır. Bireysel alımlarda 5591 sayılı yasa gereğince MKEK, Türkiye coğrafi pazarında taban ca satışına yetkili bir kurumdur. Ayrıca, 5201 sayılı Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Patlayıcı Madde Üreten Sanayi Kuruluşlarının Denetimi 90 Hakkında Kanun un 3. maddesinde silah dağıtımı konusunda MSB na tanınan yetkinin kullanılabilmesine il işkin esasların tespit edileceği, aynı yasanın 9. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulması öngörülen yönetmelik çıkarılmadığından, MSB ca diğer herhangi bir kurum, kuruluş ya da teşebbüse dağıtım yetkisi verilememektedir. Sonuç olara k üretim imkanına sahip olan tabanca firmaları, dağıtım için halihazırda tek yetkili isim olan MKEK kanalıyla, ürettikleri tabancaları dağıtmak zorundadırlar. Bu çerçevede MKEK oldukça sınırlı düzeyde olan kendi ürettiği tabancaları ve piyasada faaliyet gö steren diğer yerli üreticilerin tabancalarını satmakta, aynı yasa uyarınca yabancı marka tabancaların ithalatını ve satışını da gerçekleştirmektedir. 100 06-46/591 -163 3 Bireysel tabanca satımı pazarında MKEK tarafından satışı yapılan tabancalardan, yerli üretim olanlar, ko nsinye usulü ile satılmaktadır. Üretimi yapan yerli firma tarafından belirlenen fiyatın üzerine ilave edilen sabit oranda bir hizmet bedelinden oluşan fiyat ile satıma sunulan yerli tabancaların mülkiyeti, üretimi yapan yerli firmanın üzerinde kalmaktadır. MKEK, sattığı silah başına sabit oranda bir komisyon almaktadır. İthal tabancalar noktasında ise durum farklılaşmaktadır. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun un Ek 7. maddesinde Savunma Sanayii 110 Müsteşarlığının kanune n yurda girmesinde sakınca bulunmayan silah ve mermileri ithal edeceği veya bir kamu kuruluşuna ithal ettireceği ve bu silahları, 6136 sayılı Kanuna göre silah taşımaya veya bulundurmaya hak kazanmış kişilere satacağı veya bir kamu kuruluşuna sattıracağı h ükme bağlanmıştır. Ayrıca 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik in 27. maddesinde ithalatın başka bir kamu kuruluşu aracılığıyla yaptırılması halinde, hangi silah ve mermilerin ithal edileceği, ithal edilecek mikt ar ile ithalata ilişkin diğer hususların Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile ithalatı gerçekleştirecek kuruluşlar arasında düzenlenecek olan bir protokolle tespit edileceği belirtilmektedir. Müsteşarlık ile MKEK arasında bu çerçevede düzenlenmiş Protokol ile ithalat yapmaya yetkilendirilen MKEK nin dışında 120 halihazırda yetkilendirilmiş başka bir kurum, kuruluş ya da teşebbüsün olmadığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümleri çerçevesinde yabancı marka silahların ithali noktasında da tek yetkili kuruluş olan MKEK, yerli silahlardan farklı olarak yabancı üreticilerin silahlarını satın almaktadır. Bununla birlikte bu silahların satış fiyatını belirleyen organ Milli Savunma Bakanlığı dır. Bakanlık tarafından belirlenen bedellerin üzerinden söz konusu yabancı silahlar satılmaktadır. Yukarıda belirtilen bireysel yerli ve yabancı tabanca satışının aksine toplu satışlarda hem yerli üreticiler hem de yabancı silah üreten firmalar, MSB ve Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından açılan ihalelere kendileri girebilmektedi r. Bu yönüyle toplu 130 satışlarda MKEK, diğer firmalar ile eşit durumda bir satıcı konumundadır. Halihazırda MKEK tarafından uygulanan satış sistemi konsinye satış sistemi olmakla birlikte, dosya konusunu teşkil eden yerli üretim tabancalar, Doğu Karadeniz Projesi kapsamında, Karadeniz bölgesindeki yerli üreticilerin desteklenmesi, geliştirilmesi adına MKE tarafından satın alınmış ya da girdilerin kısmen temin edilmesi suretiyle fason olarak ürettirilmiştir. Stoklarda yer alan söz konusu tabancaların dışında , mevcut durumda, MKEK tarafından yerli silah satın alınmamaktadır. 29.1.1993 tarih ve 21480 sayılı Resmi Gazete de yer alan Bakanlar Kurulu kararı ve 140 31.3.1993 tarih ve 21538 sayılı Resmi Gazete de yer alan Sanayi Bakanlığı Tebliği ile başlatılmış ola n Doğu Karadeniz Silah Projesinin yürütülmesi konusunda KOSGEB ve MKEK görevlendirilmiştir. Söz konusu proje kapsamında Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin desteklenmesi amacıyla ürettirilen tabancaların zaman içinde stoklarda biriktiği ve söz konusu stokla rı eritmeye yönelik kampanya düzenlenmesi planlandığı bildirimde belirtilmektedir. Öncelikle, ilgili pazarın kendine has koşulları nedeniyle ürünün üretim ve satış koşullarının ilgili yasal mevzuat tarafından sıkı bir şekilde düzenlenmekte olduğu belirt ilmelidir. MKEK tarafından düzenlenecek kampanyaya ilişkin olarak, ilgili 150 06-46/591 -163 4 mevzuat çerçevesinde MKEK ye söz konusu tabancaların satış koşullarını belirleme yetkisi verildiği görülmektedir. Kampanya koşulları MKEK tarafından şu şekilde belirlenmiştir: -Silah satın alma belgesi olan hak sahiplerine, -Sadece POS cihazı kullanmak kaydıyla kredi kartı ile alımlara, -Kurumun tespit etmiş olduğu peşin ve vadeli fiyatlar üzerinden, -Vadeler 6 -8-12 ay taksit seçenekleriyle müşteri isteğine bağlı olarak, -Peşin s atışlarda %20 iskonto yapılarak uygulanacaktır. 160 -Kampanyanın süresi eldeki stokların satışı ile sınırlıdır. 1990 lı yıllardan beri satın alınan ve stoklarda bekleyen söz konusu silahların satışında uygulanması düşünülen kampanya çerçevesinde, peşin alışl arda yapılacak indirimlerle gerçekleşecek olan satış fiyatlarının maliyetlerin altında olmayacağı görülmektedir. Ayrıca MKEK tarafından kampanyanın uygulamaya konulmasının sonrasında, diğer yerli tabanca üreticilerinin, konsinye satışı yapılan kendi sila hlarının fiyatlarını aşağı çekmek suretiyle, rekabetçi bir strateji geliştirmeleri de mümkündür. Bu nedenle söz 170 konusu kampanyanın, yerli tabanca üreticilerini piyasa dışına itmesi olası görülmemektedir. Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerden de görüleceği üzere; ilgili mevzuat uyarınca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde MKEK tarafından düzenlenecek olan söz konusu kampanyanın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 4, 6 ve 7.maddelerine aykırı hiçbir hüküm içermemesi sebebiy le aynı Kanun un 8. maddesi uyarınca talep edilen Menfi Tespit Belges i verilmesine karar verilmiştir. I. SONUÇ 180 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından düzenlenecek olan dosya konusu bireysel t abanca satışına ilişkin kampanyaya , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun a aykırı herhangi bir rekabet sınırlaması içermemesi nedeniyle , aynı Kanun un 8. maddesi uyarınca talep edilen menfi tespit belgesinin veril mesine OYBİRLİĞİ ile karar veri lmiştir. 190