Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-173 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-48/1212 -425 Karar Tarihi : 22.09.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmai l Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10 B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Burak SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Huntsman Investment Netherlands BV Temsilcisi: Av. Senem İŞMEN
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -1-173 (Devralma ) Karar Sayısı : 11-48/1212 -425 Karar Tarihi : 22.09.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmai l Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK 10 B. RAPORTÖRLER : Çiğdem TUNÇEL, Burak SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Huntsman Investment Netherlands BV Temsilcisi: Av. Senem İŞMEN Süleyman Seba Cad. Sıraevler 55, Akaretler 34357 Beşiktaş/İ stanbul D. TARAFLAR : - Huntsman Investment Netherlands BV Merseyweg 10 3197 KG Botlek Rotterdam, NETHERLAND - Engin Tataroğlu 20 Kemal Tataroğlu Gülüm Selen Kabil Engine Holding A.Ş. Engine Mümessillik Mühendislik San. ve Tic. A.Ş. E. DOSYA KONUSU: EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin tamamının Huntsman Investment Netherlands BV tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.8.2011 tarih ve 6156 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 8.9.2011 tarihinde tamamlanan bildirim üzerine , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2010 /4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken 30 Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 09.09.2011 tarih ve 2011 -1-173/Öİ-11-375.ÇT sayılı Ön İnceleme Raporu, 12.09.2011 tarih ve REK.0.15.00.00 -120/266 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11 -48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili R apor da; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilebileceği 40 ifade edilm iştir. H. YAPILAN İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Teşebbüslere ve Faaliyet Alanlarına İlişkin Bilgi İlgili teşebbüsler ve faaliyet alanlarına ilişkin bilgi Tablo 1 de, bağlı oldukları ana gruplar ve faaliyet alanları ise Tablo 2 de verilmiştir: 11-48/1212 -425 2 Tablo 1: İlgili Teşebbüsler ve Faaliyet Alanl arına İlişkin Bilgi İlgili Teşebbüsler Teşebbüsün konumu Faaliyet Alanları Huntsman Investment Netherlands BV (Huntsman) Devralan Poliüretan üretimi de dahil olmak üzere farklılaştırılmış kimyasalların üretimi ve pazarlaması alanında faaliyet gösteren v e global düzeyde aktif Huntsman Grubu çatısı altında yer alan Rotterdam merkezli bir şirkettir. EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EMA) Devre konu Yapı izolasyon endüstrisi odaklı poliüretan sistem evi olarak faaliyet gösteren, aromatik polyeste r poliol bileşenlerinin ve katı poliüretan sistemlerinin Türkiye pazarında üretimini ve pazarlamasını yapan İstanbul merkezli bir şirkettir. Tablo 2: Bağlı Oldukları Gruplar ve Faaliyet Alanlarına İlişkin Bilgi 50 İşlem Tarafları (Ana Gruplar) Faaliyet Al anları Huntsman Corporation (HC) Kimyasal, plastik, otomotiv, havacılık, tekstil, ayakkabı, boya ve kaplam, inşaat, teknoloji, ziraat, sağlık, deterjan, kişisel bakım, mobilya, teçhizat ve paketlemenin de dahil olduğu küresel endüstriler için farklılaştı rılmış kimyasallar üretimi ve pazarlaması ile iştigal eden Amerika merkezli bir şirkettir. EMA Kimya Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EMA) Yapı izolasyon endüstrisi odaklı poliüretan sistem evi olarak faaliyet gösteren, aromatik polyester poliol bileşen lerinin ve katı poliüretan sistemlerinin Türkiye pazarında üretimini ve pazarlamasını yapan İstanbul merkezli bir şirkettir İşlem konusunu, EMA hisselerinin tamamının Huntsman tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi oluşturmaktadır. Söz ko nusu işleme dair bağlayıcı olmayan ön protokol eklenmiş olup, bildirim formu içeriğinde işlemi düzenleyen sözleşmenin imzalanmasının ve işlemin kapanmasının Rekabet Kurumu ndan alınacak onay sonrasında gerçekleşeceği ifade edilmiştir. İşlem sonrasında hiss elerinin tamamının devralınması sonucu EMA nın kontrolü Huntsman a geçeceğinden, söz konusu devralma işleminin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) in 5(1) maddesi kapsamın da bir devralma işlemi olduğu anlaşılm ıştır. EMA nın işlem öncesindeki hissedarlık yapısına Tablo 3 de yer verilm iştir. Yukarıda anılan 60 işlem sonrasında ise, Huntsman EMA nın hisselerinin tamamına sahip olacaktır. Tablo 3: EMA nın İşlem Öncesindeki Hisse darlık Yapısı Hissedarların Adı Hissedarlık Yüzdesi (%) Engin Tataroğlu 58 Kemal Tataroğlu 25 Gülüm Selen Kabil 15 Engine holding A.Ş. 1 Engine Mümessillik Mühendislik san. ve Tic. A.Ş. 1 Toplam 100 Öte yandan, Huntsman tamamıyla yine Hollanda mer kezli Huntsman Holding (Netherlands) B.V tarafından kontrol edilmekte olup, Huntsman Holding BV nin hissedarları ise Huntsman International LLC (%78,9), Huntsman Advanced Materials (%12,8), Huntsman Petrochemical LLC (%8,3) dir. Huntsman International LLC ise Huntsman Corporation tarafından kontrol edilmektedir. Ayrıca Huntsman İleri Teknoloji Ürünleri Sanayi ve Limited Şirketi, Huntsman Tekstil Ürünleri Kimya ve Dış Ticaret Limited Şirketi 11-48/1212 -425 3 ve Tioxide Europe Titanium Pigmentleri Ticaret Limited Şirketi1 unvanlarıyla Türkiye de 70 faaliyet göstermekte olan ve Huntsman Corporation bünyesinde yer alan grup şirketleri bulunmaktadır . H.2.Ciro Bilgileri2 Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre, 2010 yılı itibarıyla işlem taraflarından Huntsman Corporation ın dünya ci rosu ( ..) , Türkiye cirosu ( ..) TL iken EMA nin dünya cirosu ( ..) , Türkiye cirosu ( ..)TL dir. İşlem taraflarından Huntsman Corporation ın 2010 yılı dünya cirosu 500.000.000 TL (Beş yüz milyon TL) nin üstünde olup, aynı zamanda EMA nın 2010 yılı Türkiy e cirosu 5.000.000 TL (Beş milyon TL) yi aştığından, anılan devralma işlemi 2010/4 sayılı Tebliğ in 7(1)(b) maddesi çerçevesinde izne tabidir. 80 H.3. Etkilenen Pazarlar Dosya mevcudu veriler incelendiğinde tarafların genel olarak poliüretan üretiminde özelleştiği anlaşılm ıştır. Poliüretanlar (PU) genellikle köpük formunda bulunan3, üretimlerinde izosiyanat grubu bileşenleri ve poliol bileşenleri olmak üzere iki grup bileşene ihtiyaç duyulan kimyasal ürünlerdir. İzosiyanatlar içerisinde aromatik izosiyanatlar olarak bilinen grup, bu grubun hacim bazında büyük çoğunluğunu oluşturmakta ve toluen diizosiyanat (TDI) ve difenilmetan diizosiyanat (MDI) ticari açıdan en önemli iki aromatik izosiyanat grubunu oluşturmaktadır. TDI lar katı köpük sistemlerinde kullanılmazken, MDI lar h em katı hem de esnek köpük sistemlerinde kullanılabilmektedir. Ayrıca, bildirim formunda, TDI ya da MDI ya dayalı PU sistemlerinin, öngörüldükleri amaç bakımından 90 birbirlerini ikame edemeyeceği, ayrıca tarafların her ikisinin de TDI bazlı PU köpük pazarınd a faaliyet göstermediği, dolayısıyla TDI ve TDI bazlı PU köpük sistemlerinin bu bildirimin kapsamı dışında olduğu ifade edilmiştir. Poliüretan üretiminde ihtiyaç duyulan diğer grup bileşen olan polioller ise genel olarak polieter polioller ve polyester pol ioller olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Polieter polioller de esnek köpük üretiminde kullanılan uzun zincirli polioller ve katı köpük üretiminde kullanılan kısa zincirli polioller olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Polyester polioller de katı köpük ü retiminde kullanılan aromatik polyester polioller ve bu bildirim kapsamında yer almayan alifatik polyester polioller olmak üzere iki grupta incelenmektedir. Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz a 100 göre etkilen en pazar tespitinde işlem taraflarının faaliyetleri arasında yatay ve dikey çakışma bulunup bulunmadığın tespiti gerekm iş olup, yine aynı Kılavuz a göre devralma işlemlerinde yalnızca devre konu şirketin faaliyet alanı dikkate alınarak etkilenen pazar değe rlendirmesi yapıl mıştır . Bu bağlamda etkilenen pazar tespitinde EMA nın Türkiye deki faaliyetleri ile HC nin Türkiye de ve dünyadaki faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir ilişki olup olmadığı incelenm iştir. Yukarıda poliüretan pazarı ve alt gruplarına ilişkin verilen bilgiler ve dosya mevcudu bilgi ve veriler çerçevesinde, Komisyon un bu alandaki pazar değerlendirmeleri de dikkate alınarak yatay ve dikey olarak beş ayrı e tkilenen pazarın olduğu kanısına varılmıştır : - Esnek poliüretan sistemler pazarında yatay örtüşme: tarafların her ikisinin de 110 Türkiye deki bu pazarda kısıtlı miktarda faaliyetleri vardır. - MDI pazarında dikey örtüşme: EMA, iç kullanım için MDI ithalatı yapmakta, Huntsman ise (çok kısıtlı miktarda) MDI ı Türk pazarına ithalat kanalıyla satmaktadır. 1 Dosya kapsamında bu şirketin 2006 yılından itibaren gayri faal olduğu bildirilmiştir. 2 Mevcut ciro bilgileri, ilgili yıla ait ortalama döviz kuruna göre Türk Lirasına dönüşt ürülmüştür. 3 Köpük harici PU formları bu bildirim çerçevesinde yer almam ıştır. 11-48/1212 -425 4 - Katı poliüretan sistemler pazarında yatay örtüşme: EMA nın esas faaliyet alanı bu pazardır. Huntsman ise tüm poliüretan uygulamaların dünya çapında üreticisidir. Bununla birlikte Huntsman Türkiye de bu pazarda artık faaliyet göstermemektedir. Etkilenen pazarın coğrafi örtüşme olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu pazar etkilenen bir pazardır. - Esnek polioller pazarında dikey örtüşme: EMA esnek poliolleri çok küçük 120 miktarlarda da olsa bileşen olarak kullanmakta, Huntsman da esnek poliolleri kısıtlı bir şekilde Türkiye dışında satmaktadır. Etkilenen pazarın coğrafi örtüşme olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu pazar etkilenen bir pazardır. - Katı polioller pazarında dikey örtüşme: EMA katı poliolleri bileşen olarak kullanmakta olup, Huntsm an ise bu ürünlerin dünya çapında üreticisidir. Ancak tarafların bu faaliyetleri arasında coğrafi örtüşme söz konusu olmasa da, etkilenen pazarın coğrafi örtüşme olmaksızın tanımlandığı düşünüldüğünde, bu pazar etkilenen bir pazardır. İlgili coğrafi pazarı n ise devralınan şirket konumunda bulunan EMA nın Türkiye geneline satış yaptığı dikkate alınarak Türkiye olarak tespitinin yerinde olacağı sonucuna 130 varılmıştır . H.4. Değerlendirme Yukarıda yer alan beş farklı etkilenen pazara ilişkin değerlendirmeler aşağıda yer alm ıştır. Tablo 4 den de görüldüğü üzere , yatay çakışmanın meydana geldiği esnek PU sistemleri pazarında Huntsman ın 2010 yılı itibariyle pazar payı % ( ..) ; EMA nın ise % ( ..) tür. Dolayısıyla devralma işlemi sonucunda Huntsman ın pazar payınd aki artış ihmal edilebilecek düzeydedir. Tablo 4: Esnek PU Sistemleri Pazarında Tarafların Pazar Payı Esnek PU Sistemleri Huntsman EMA Yıl Pazar Payı % (Türkiye) Pazar Payı % (Türkiye) 2010 ( ..) ( ..) 2009 ( ..) ( ..) 2008 ( ..) ( ..) Benzer şekilde, Tablo 5 ten görüldüğü üzere, EMA nın asıl faaliyet alanı olan katı PU sistemleri pazarında da Huntsman ın ( ..) pazar payına sahip olduğu görülm üştür . İşlem 140 sonucunda Huntsman ın pazar payı % ( ..) ile sınırlı kalacaktır. Tablo 5: Katı PU Sistemleri Pazarında Tarafların Pazar Payı Katı PU Sistemleri Huntsman EMA Yıl Pazar Payı % (Türkiye) Pazar Payı % (Türkiye) 2010 ( ..) ( ..) 2009 ( ..) ( ..) 2008 ( ..) ( ..) Dikey çakışmanın meydana geldiği MDI pazarı açısından ise aşağıdaki Tablo 6 da n da görüleceği üzere Huntsman Türkiye de son derece düşük bir pazar payına sahiptir. Dikey çakışmanın gerçekleştiği diğer iki pazar olan katı polioller ve esnek polioller pazarlarında ise Huntsman ın Türkiye de herhangi bir satışı bulunmamaktadır. 11-48/1212 -425 5 Tablo 6: MDI Pazarında Huntsman ın Pazar Payı 150 MDI Huntsman Yıl Pazar Payı % (Türkiye) 2010 ( ..) 2009 ( ..) 2008 ( ..) Yukarıda yer verilen bilgilerin yanı sıra, Tablo 7 den de izlenebileceği üzere MDI bazlı PU pazarında işlem taraflarından daha yüks ek pazar payına sahip çok sayıda rakip firma bulunmaktadır. Tablo 7: Rakip Firmalar ve Pazar Payları Pazar Payları (%) Ticaret Unvanı Bileşenler Sistemler Dow ( ..) ( ..) BASF ( ..) ( ..) Bayer ( ..) ( ..) Borsodchem ( ..) ( ..) Huntsman ( ..) ( ..) EMA ( ..) ( ..) Diğerleri ( ..) ( ..) Yukarıda yer alan bütün bu değerlendirmeler çerçevesinde, anılan işlem sonucunda ; - Yatay çakışmanın gerçekleştiği etkilenen pazarlarda tarafların pazar payının düşük olması, esnek PU sistemleri pazarında Huntsm an ın pazar payının ihmal edilebilir düzeyde artması, katı PU sistemleri pazarında ise işlem sonucunda Huntsman ın pazar payının % ( ..) ile sınırlı kalması, - Dikey çakışmanın gerçekleştiği pazarlardan MDI pazarı dışında kalanlarda 160 Huntsman ın Türkiye de her hangi bir satış faaliyetinin bulunmaması, MDI pazarında ise pazar payının son derece düşük olması, - Etkilenen pazarda daha yüksek pazar payına sahip rakip teşebbüslerin bulunması nedenleriyle, anılan işlemin rekabet üzerinde olumsuz bir etkisinin olmayaca ğı kanısına varılmıştır . 170 11-48/1212 -425 6 I. SONU Ç 180 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; b ildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşm e ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.