Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-78 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-61/1498 -394 Karar Tarihi : 30.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Mehmet Selim ÜNAL, Burak SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : Fikre t BİRCAN Bayraktar Mah. Suna Sk. No:4/7 B.Esat/Ankara 20
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-78 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-61/1498 -394 Karar Tarihi : 30.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Mehmet Selim ÜNAL, Burak SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : Fikre t BİRCAN Bayraktar Mah. Suna Sk. No:4/7 B.Esat/Ankara 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş. Şişhane Yokuşu Demirören Han. No:2 34420 Azapkapı/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Milang az LPG Dağıtım Tic. ve San. A.Ş. nin Ankara daki bazı otogaz istasyonları aracılığıyla maliyet altı fiyatlardan satış yaptığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesi nde özetle; - LPG dağıtım şirketlerinin Tüpraş tan tedarik ettikleri otogazın mal iyetinin 1,25 TL/litre olduğu, ancak aynı otogazın Milangaz LPG Dağıtım Ticaret ve Sanayi A.Ş (Milangaz) 30 tarafından Ankara daki iki istasyonunda 1,10 TL/litreden, Ankara daki diğer istasyonlarında ise 1,18 TL/litreden satıldığı, - Milangaz ın bir dağıtım ş irketi olmasına rağmen tüplügaz ve otogazda parekende satış gerçekleştirdiği, - Milangaz ın ( .TİCARİ SIR .) temin ettiği ve uyguladığı düşük fiyatları ( .TİCARİ SIR .) karşıladığı iddia edilerek, bu konular hakkında Rekabet Kurumu tarafından gereğ inin yapılması talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.7.2009 tarih ve 4751 sayı ile giren ve en 40 son 1.12.2009 tarih ve 8503 sayı ile ek bilgi ve belgeler in iletildiği şikâyet üzerine hazırlanan 12.11.2009 tarih, 2009 -1-78/İİ-09-MSÜ sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulu nun 18.11.2009 tarih ve 09 -56 sayılı toplantısında görüşülmüş ve anılan iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 23.12.200 9 tarih ve 2009-1-78/ÖA -09-MSÜ sayılı Önaraştırma Raporu, 24.12.2009, REK.0.05.00.00 -110/2 98 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -61 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 09-61/1498 -394 2 50 H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; - Milangaz ın Türkiye genelinde ve Ank ara ili kapsamında otogaz pazarlarında hakim durumda bulunmadığı, ve dolayısıyla yıkıcı fiyat yoluyla 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiğinin ileri sürülemeyeceği, - Şikayet başvurusunda yer verilen diğer iddiaların ise 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendiril emeyeceği, - Milangaz hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği ifade edilm iştir. 60 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs (Milangaz) Demirören Grubu içinde yer alan Milangaz ın esas faaliyet konusu sıvılaştırılmış petrol gazının (LPG) yurtiçi ve yurtdışı piyasalardan temini, stoklanması, dolumu, tüplügaz, dökmegaz ve otogaz olarak dağıtımı ve tüketiciye ulaştırılmasıdır. Şirketin 28 dolum tesisi, 77.000 tonl uk stok kapasitesi, 3.000 i aşkın ana ve 10.000 i aşkın tali bayisi bulunmaktadır. I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı LPG'nin, dökmegaz, tüpgaz ve otogaz olmak üzere üç ayrı kulanım şekli 70 bulunmaktadır. Söz konusu ürünler, aynı kaynaktan temin edi len homojen ürünler olmakla birlikte, kullanım alanları, satış yöntemleri ve müşteri talepleri itibarıyla tamamen farklı pazarlar oluşturmaktadır. Şikayet konusu iddiaların özellikle otogaz konusunda yoğunlaştığı dikkate alınarak ve aşağıda da açıklanacağı üzere tüplü LPG ye ilişkin iddiaların kanun kapsamında ele alınamayacağı değerlendirmesinden hareketle, ilgili ürün pazarı otogaz pazarı ' olarak tespit edilmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Şikayete konu otogazın ülke genelinde dağıtımının yapıldı ğı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar işbu dosya özelinde Türkiye olarak belirlenmiştir. Bununla beraber, daha dar bir tanım altında, coğrafi pazarın bölgesel olarak Ankara ili ile 80 sınırlandırılması halinde de yapılan değerlendirmelere aşağıda yer verilmi ştir. I.3. Değerlendirme Şikayet konusu iddiaların üç başlık altında incelenmesi mümkündür. Bunlardan ilki, LPG dağıtım şirketlerinin Tüpraş tan litresini 1,25 TL den tedarik ettikleri otogazın Milangaz tarafından Ankara daki iki istasyonunda 1,10 TL/litre den, Ankara daki diğer istasyonlarında ise 1,18 TL/litreden satıldığı iddiasıdır. Söz konusu iddia, rekabet hukuku yönünden yıkıcı fiyatlama kavramında temelini bulmaktadır. İkinci iddia, Milangaz ın bir dağıtım şirketi olmasına rağmen tüplügaz ve otogazda parekende satış gerçekleştirdiğidir. Şikayet konusu son iddia ise Milangaz ın ( .TİCARİ SIR .) ve uyguladığı 90 düşük fiyatları, ( .TİCARİ SIR .) karşıladığı iddiasıdır. Hemen belirtmek gerekir ki, bu iddialardan Milangaz ın tüplügaz ve otogazda parekende satış gerçekleştirmesi, 4054 sayılı Kanun da yer verilen ihlaller kapsamında 09-61/1498 -394 3 yer almamaktadır. Aynı şekilde, Milangaz ın ( .TİCARİ SIR .) 4054 sayılı Kanun un kapsamı dışında kalmaktadır. Bu itibarla, şikayete konu iddialardan rekabet hukuku açı sından değerlendirilmesi gereken tek husus Milangaz ın yıkıcı fiyat uyguladığı iddiasıdır. I.3.1. Yıkıcı Fiyat Uygulaması Yıkıcı fiyat uygulaması, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmektedir. Yıkıcı fiyat uygulaması iktisadi 100 üstünlüğe dayanan bir teşebbüsün, hasat yapma niyetiyle maliyet altında satış yaparak rakiplerini etkisizleştirme girişimi olarak tanımlanmaktadır. Yıkıcı fiyat uygulamasının dört unsuru bulunmaktadır: a) İktisadi Üstünlük b) Olağandışı Düşük Fiyat c) Niyet d) Hasat İktisadi Üstünlük: Genel olarak bir teşebbüsün rekabeti kısıtlayabilmesi veya bozabilme si için rakiplerine oranla sahip olduğu bir üstünlüğün veya avantajın olması gerektiği kabul edilmektedir. Bu durum ABD hukukunda tekel gücü , AB de ise hakim 110 durum veya daha genel olarak pazar gücü kavramlarıyla ifade edilmektedir. Olağan dışı düşük fiyat: Bu ifade ile maliyet altında satış kastedilmektedir. Eğer fiyat indirimi firmanın ilgili ürün pazarındaki karlılığını sürdürmesine engel oluşturmayacaksa yıkıcı fiyat söz konusu değildir. Niyet: Yıkıcı fiyat tespitinde, fiyatın maliyetin altında ol ması yeterli görülmemekte, bu fiyat politikasının rakibi piyasa dışında bırakma amacıyla uygulanıp uygulanmadığı önem kazanmaktadır. Hasat: Yıkıcı fiyat uygulamasının nihai amacı, fiyat kırarak rakipleri etkisizleştirdikten sonra fiyatları tekrar yükseltm ektir. ABD uygulamalarında yıkıcı fiyat tespiti için hasatın olabilirliğinin gösterilmesi gereklidir. Brooke Kararında (509 U.S. 223) Yüksek 120 Mahkeme Hasatın olabilmesi için düşük fiyat uygulamasının rakipler üzerinde istenen etkiyi göstermesiyle, bir başk a deyişle pazar dışına itilmesiyle yıkıcı fiyat uygulayan firmanın fiyatı uygulama öncesindeki seviyenin çok üzerine çıkartabilmesi gerekir yorumunda bulunmuştur. Böylece yıkıcı fiyat için maliyetin altında satış yetmemekte; yıkıcının, yıkıcı fiyat uygula dığı dönemdeki kayıplarının telafi edilebilmesi şartı da aranmaktadır. I.3.2. Hakim Durum Değerlendirme si Yıkıcı fiyat uygulamasının oluştuğunun kabul edilebilmesi için yukarıda sayılan dört unsur bir arada gerçekleşmelidir. Diğer bir ifadeyle, eğer yukarı da sayılan dört unsurdan herhangi birinin varlığı gösterilemiyorsa yıkıcı fiyat yoluyla hakim durumun 130 kötüye kullanıldığı savının reddedilmesi gerekmekte, ayrıca tek tek her bir unsurun değerlendirilmesine ihtiyaç bulunmamaktadır. Dolayısıyla dosya özelind e de, öncelikli olarak, Milangaz ın ilgili ürün pazarı olan otogaz pazarında hakim durumda bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerek mektedir. Bu tespitin olumsuz olması halinde, başka bir değerlendirme yapmaya ihtiyaç bulunmamaktadır. Dosyadaki bilgiler de yer alan EPDK nın, 2009 yılının ilk 9 ayı ve 2008 yılı için Türkiye genelinde bazı dağıtıcıların ürün bazındaki pazar pay ı verileri incelendiğinde, Milangaz ın 2009 yılının ilk dokuz ayında otogaz pazarındaki pazar payı %4,62, 2008 09-61/1498 -394 4 yılında ise %14,59 se viyesindedir. Milangaz ın otogaz pazarındaki payının 2009 yılının ilk dokuz ayında 2008 yılına kıyasla düştüğü gözlenmektedir. Ayrıca gerek LPG 140 pazarındaki toplam pazar payı, gerekse tüplü LPG ve otogaz pazarlarındaki pazar payları açısından Aygaz ilk sıra da yer almaktadır. Milangaz ın yer verilen pazar payları ve rakip teşebbüslerin payları bir arada değerlendirildiğinde, Milangaz ın Türkiye otaogaz pazarında hakim durumda ol madığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan ilgili coğrafi pazarın Ankara merkez olar ak dar tanımlanması durumunda bile, yine dosyadaki bilgilerde yer alan EPDK nın, 2009 yılının ilk 6 ayı ve 2008 yılı için bu defa Ankara ilinde bazı dağıtıcıların ürün bazındaki pazar pay ı verileri incelendiğinde, Milangaz ın 2009 yılının ilk altı ayı itib arıyla otogazdaki pazar payının %9,39 da kaldığı görülmektedir. Öte yandan 2008 yılı verilerin den de izlenebileceği üzere Milangaz 2008 yılında toplam LPG pazarında ve otogaz pazarında birinci 150 sıradadır. Bununla birlikte Milangaz ın 2008 yılında tüm LPG pa zarındaki %20,6 lık, otogazda ise %24,4 lük pazar paylarının, Aygaz, Shell, İpragaz, BP ve Total gibi rakiplerin bulunduğu bu pazarlar açısından hakim durum tespiti için yeterli görülmemektedir . Üstelik 2009 yılının ilk altı ayı itibarıyla Milangaz tüm LPG pazarındaki liderliğini Aygaz a, otogazdaki liderliğini ise Shell e bırakmış durumdadır. Bu bilgiler ışığında Milangaz ın Ankara merkezde de hakim durumda bulunmadığı anlaşılmaktadır . Bir teşebbüsün yıkıcı fiyatlama yoluyla Kanun un 6. madesini ihlal ett iğini ileri sürebilmek için teşebbüsün hakim durumda bulunduğunun gösterilmesi gerekmektedir. Ancak yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, Milangaz ın gerek 160 Türkiye genelinde gerekse Ankara ilinde hakim durumda bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu itibarla, Milangaz ın yıkıcı fiyatlama yaptığına yönelik iddianın reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre , dosya konusu iddialara iliş kin olarak 4054 say ılı Kanun'un 41. maddesi uy arınca soru şturma açılmasına gerek olmadığı na, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.