Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -5-047 (Devralma) Karar Sayısı : 19-38/58 6-252 Karar Tarihi : 07.11.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Baş kan), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN , Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖRLER : Serap TOPALÖMER, Esra KÜÇÜKİKİZ, Osman AYAR, Ahmet Buğra KAZAK C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Dorak T urizm ve Gayrimekul Yatırımları Holding A.Ş. Temsilcisi: Av. Mert KARAMUSTAFAOĞLU Valikonağı Caddesi,
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -5-047 (Devralma) Karar Sayısı : 19-38/58 6-252 Karar Tarihi : 07.11.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Baş kan), Şükran KODALAK , Ahmet ALGAN , Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖRLER : Serap TOPALÖMER, Esra KÜÇÜKİKİZ, Osman AYAR, Ahmet Buğra KAZAK C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Dorak T urizm ve Gayrimekul Yatırımları Holding A.Ş. Temsilcisi: Av. Mert KARAMUSTAFAOĞLU Valikonağı Caddesi, Başaran Apt. No:21/1 34367 Nişantaşı, Şişli/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: DORAK HIS Otelcilik ve Tic. A.Ş. nin, Dorak Turizm ve Gayrimenkul Yatırımları Holding A.Ş. nin tek kontrolünden, Dorak Turizm ve Gayrimenkul Yatırımları Holding A.Ş. ve H.I.S Hotel Holdings Co. Ltd . nin ortak kontrolüne geçmesi işlemine izi n verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u kayıtlarına 23.10.2019 tarih ve 7229 sayı ile giren ve eksiklikleri 05.11.2019 tarih ve 7655 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 05.11.2019 tarih ve 2019 -5-047/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) İlgili başvuruda; DORAK Turizm ve Gayrimenkul Yatırımlar ı Holding A.Ş. (DORAK) tarafından kontrol edilen DORAK HIS Otelcilik ve Tic. A.Ş. nin ( DORAK HIS OTELCİLİK ) tamamının ve tek kontrolünün HIS DORAK Turizm Otel Yatırımları ve Dış Ticaret A.Ş. (HIS DORAK) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilm iştir. Bildirim Formunda HIS DORAK ın DORAK ve HIS GRUBU nun ortak kontrolünde bulunduğu , HIS DORAK ın 2019 yılında Pamukkale de sıfırdan bir otel yatırım yapılması için kurulduğu, hâlihazırda herhangi bir cirosu bulunmadığı ve bildirim konusu işlemd e sadece bir aracı işlevini gördüğü belirtilmektedir. Bu nedenle, işlem sonucunda DORAK HIS OTELCİLİK, DORAK ve HIS GRUBU nun ortak kontrolüne geçecektir. (5) Bildirim konusu işleme ilişkin olarak H.I.S Hotel Holdings Co., Ltd. (HHH) ve DORAK arasında 25 .09.2019 tarihli Tadil Edilmiş ve Yeniden Düzenlenmiş Olan Ortak Girişim ve Hissedarlar Sözleşmesi (Sözleşme ), HIS DORAK ve DORAK arasında 26.09.2019 tarihli Hisse Alım Sözleşmesi düzenlenmiştir. (6) Bildirim konusu işlem ile DORAK ın tek kontrolünde bulunan DORAK HIS OTELCİLİK in HIS DORAK aracılığıyla DORAK ve HIS GRUBU nun ortak kontrolüne 19-38/58 6-252 2/5 geçece ğine yönelik DORAK ve HHH arasında düzenlenmiş Sözleşme de yer alan hükümlere aşağıda yer verilmektedir. Sözleşme nin 6.9.1. maddesinde HIS DORAK ın yönetim kurulunun beş üyeden oluşacağı; üç üyenin HIS GRUBU, iki üyenin DORAK tarafından gösterilen adaylar arasından seçileceği belirtilmektedir. Sözleşme nin 6.10. maddesinde teşebbüsün üst yönetimini oluşturan CEO, CFO ve Genel Müdür ün DORAK tarafından aday gösterileceği ve yönetim kurulu tarafından atanacağı ifade edilmektedir. Sözleşme nin esaslı yönetim kurulu kararlarının düzenlendiği EK -8 ikinci bölümünde; CEO, CFO ve Genel Müdür ün tayin edilmesi veya görevden alınması esaslı yönetim kurulu kararları arasında yer alm aktadır. Sözleşme nin 6.9.3. maddesinde yer alan hükümlere göre esaslı yönetim kurulu kararlarında toplantı nisabının sağlanabilmesi için en az bir HIS GRUBU yönetim kurulu üyesi ve bir DORAK yönetim kurulu üyesi olmak üzere en az üç yönetim kurulu üyesini n toplantıda hazır bulunması gerekmektedir. Esaslı yönetim kurulu kararlarında karar nisabı ise en az bir HIS GRUBU yönetim kurulu üyesi ve bir DORAK yönetim kurulu üyesi olmak üzere toplantıda hazır bulunan yönetim kurulu üyelerinin salt çoğunluğudur. (7) Yer verilen hükümlerden esaslı yönetim kurulu kararlarının alınabilmesi için her iki taraftan en az bir yönetim kurulu üyesinin olumlu oy kullanması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, HIS DORAK ın üst yönetimine ilişkin stratejik kararlarda taraflardan h erhangi birinin toplantıya katılmayarak veya olumlu oy kullanmayarak esaslı yönetim kurulu kararlarının alınmasını engelleyebileceği, bu çerçevede HIS DORAK ın DORAK ve HIS GRUBU nun ortak kontrolünde olduğu anlaşılmaktadır. Böylelikle, bildirime konu işle m neticesinde, devre konu şirket DORAK HIS OTELCİLİK in HIS DORAK aracılığıyla kontrol yapısı tek kontrolden ortak kontrol e dönüşecektir. (8) Bildirime konu işlem de teşebbüsün bir kısmının ortak kontrolünün devri niteliği ile 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Ayrıca tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebl iğ in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen eşikleri aştığı dolayısıyla bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir. (9) İşlem taraflarından DORAK ; iştirakleri aracılığı ile turizm, seyahat acenteliği, konaklama, otelcilik, yeme içme, taşımacılık, perakende turistik mağazacılığı, sıcak hava balon u işletmeciliği, akaryakıt bayiliği ve madencilik gibi çeşitli alanlarda faaliyet gösteren bir holding şirketidir. Bildirim Formunda DORAK ın Nevşehir Kapadokya Bölgesinde Hilton Double Tree Avanos, Göreme Kaya Otel, Ramada Kapadokya, Sacred House ve Uçhisar Kaya Otel olmak üzere beş otel işletmekte olduğu bilgisi verilmektedir. Bunun yanı sıra, DORAK seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü faaliyetleri kapsamında Nevşehir e çeşitli ülkelerden turist getirmektedir. (10) Diğer işlem tarafı HIS GRUBU turizm, seyahat, kona klama, tema parkı, sigortacılık, enerji, teknoloji gibi alanlarda küresel çapta faaliyet göstermektedir. HIS GRUBU Türkiye deki faaliyetlerini iştirakleri HIS Uluslararası Turizm Seyahat Acentesi Ltd. Şti. (HIS ULUSLARARASI) , HIS Yurtdışı Eğitim Danışmanlı k Hizmetleri Ltd. Şti. (HIS YURTDIŞI EĞİTİM) ve HIS Fuarcılık Hizmetleri Ltd. Şti. (HIS FUARCILIK) aracılığı yla 19-38/58 6-252 3/5 yürütmektedir. HIS ULUSLARARASI seyahat işleriyle ilgili alanlarda iştigal etmekte olup bu kapsamda yurt içi/yurt dışı seyahatler için seyahat d üzenleme hizmetleri sunulması, misafir ilişkileri hizmetleri verilmesi ve yurt dışındaki ziyaretçilere acil yardım hizmetleri sunulması gibi faaliyetleri gerçekleştirmektedir . HIS YURTDIŞI EĞİTİM yurtdışında eğitim almak isteyen öğrenciler için eğitim danı şmanlığı hizmeti sunmakta, HIS FUARCILIK ise fuarcılık hizmetleri sağlamaktadır. Bildirim Formunda HIS GRUBU nun Türkiye de sadece HIS ULUSLARARASI aracılığıyla ciro elde ettiği belirtilmektedir. İlaveten, HIS GRUBU nun Nevşehir de otelcilik konusunda herh angi bir faaliyeti bulunmadığı, öte yandan seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü kapsamında çeşitli ülkelerden Nevşehir e turist getirdiği bilgisi verilmektedir. (11) DORAK HIS OTELCİLİK in aktifinde Nevşehir ilinde bulunan ve daha önce Dedeman Kapadokya unv anı ile konaklama işletmesi olarak faaliyet gösteren tesis bulunmaktadır. Tesis 2015 yılının Kasım ayında DORAK tarafından devralınmış olup 2016 yılının başından bu yana herhangi bir faaliyette bulunmamaktadır. Tesisin yeniden bakım, onarım ve tadilat süre cinin tamamlanmasını takiben Marriot Kapadokya unvanı ile konaklama işletmesi olarak faaliyet göstereceği belirtilmektedir. (12) Bu çerçevede; DORAK ın otel işletmeciliği alanındaki faaliyetleri ve devre konu tarafta bulunan gayrimenkulün bir otel olduğu dik kate alındığında bahse konu işlem bakımından otelcilik hizmetleri alanında yatay bir örtüşme meydana gelece ktir. (13) Oteller, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik uyarınca yı ldız sayılarına göre sınıflandırılmaktadır. Rekabet Kurulun un otelcilik hizmetleri alanındaki kararları incelendiğinde ilgili ürün pazarının yıldız sınıflandırmasına gidilmeden otelcilik hizmetleri pazarı olarak geniş bir çerçevede ele alındığı kararlara rastlanmakla birlikte , daha dar kapsamlı olacak şekilde 4/5 yıldızlı otelcilik hizmetleri , 4 yıldızlı otelcilik hizmetleri ve 5 yıldızlı otelcilik hizmetleri olarak ayrı ayrı tanımlandığı örnekler de b ulunmaktadır. (14) Bildirim Formunda devre konu gayrimenkulün Marriot Kapadokya unvanı ile beş yıldızlı bir otel olarak faaliyet göstermesinin öngörüldüğü belirtilmektedir. Ayrıca, Kapadokya da DORAK bünyesinde bulunan Hilton Double Tree Avanos un beş yıldız lı; Ramada Kapodakya nın dört yıldızlı; Sacred House, Göreme Kaya Otel ve Uçhisar Kaya Otel in ise herhangi bir yıldız sınıflandırması altında bulunmamakla birlikte Cave Butik Otel özel belgesine1 sahip olduğu, dolayısıyla dört ve beş yıldızlı oteller il e eşdeğer nitelikte olduğu ifade edilmektedir. (15) Kapadokya Bölgesi her yıl binlerce yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilen, bu nedenle de ülkemizin önde gelen turistik yerlerinden biri konumundadır. Bölgenin doğal ve karakteristik özelliklerinden ötürü turistlerin öncelikli tercihi bir otel tatili yapmaktan ziyade sıcak hava balonu uçuşu, ATV turları, jeep turları ve kültür gezileri gibi alanlardaki imkânları değerlendirmeye yoğunlaşmaktadır. Dolayısıyla müşteri tercihleri bakımından işbu dosya öz elinde dört ve beş yıldızlı otellerin ikame 1 Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik in 42. maddesi uyarınca; özel tesislerin yer aldığı yapı veya bulunduğu bölgenin mimari özgünlük, tarihi değer, doğaya ait özellik, sanatsal değer, yerel, ulusal veya başka uluslara ait kültürleri yansıtan yapı, tefriş veya dekorasyon ve üstün kaliteli veya özellikli malzeme ile yapım ve dekorasyon özellik lerinden en az birini taşıması gerektiği; ayrıca tesisin işletmeciliğinin faaliyet gösterdiği alanda, ulusal veya uluslararası, en az beş yıllık marka veya ün sahibi olması, faaliyet gösterdiği alanda yerel, ulusal veya başka uluslara ait kültürleri yansıt ması özelliklerinden en az birini taşıması gerektiği ifade edilmektedir. 19-38/58 6-252 4/5 olabileceği, bu nedenle işlemden etkilenen pazarın 4/5 yıldızlı otelcilik hizmetleri olarak tanımlanabileceği değerlendirilmektedir. (16) Bunun yanı sıra; gerek DORAK ın gerek HIS GRUBU nun çeşitli ülkelerden Nevşe hir e turist getirme faaliyetleri bulunmaktadır. Dolayısıyla DORAK HIS OTELCİLİK üzerinde ortak kontrol tesis edecek olan tarafların seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü alanındaki faaliyetleri arasında yatay bir örtüşme yaşanacağı, ayrıca seyahat ace nteliği ve tur operatörlüğü nün oteller ile olan ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda tarafların faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme de ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, dosya kapsamında seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarı hem y atay hem dikey etkilenen pazar olarak değerlendiri lmiştir . Devre konu otelin Nevşehir de bulunması ve işlem taraflarının seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü faaliyetlerinin Nevşehir de yoğunlaşmış olmasından ötürü ilgili coğrafi pazar Nevşehir dir. (17) Yatak sayısı baz alınarak hesaplanan pazar payları incelendiğinde; DORAK ın Nevşehir de 4/5 yıldızlı otelcilik hizmetleri pazarında halihazırda ( ..) pazar payına sahip olduğu, HIS GRUBU nun bu alanda herhangi bir faaliyeti bulunmadığı, DORAK HIS OTELCİLİK i n ise ( ..) pazar payına sahip ol acağı görülmektedir. Bu çerçevede, bildirim konusu işlem neticesinde işlem taraflarının ulaşacağı toplam pazar payı nın ( ..) olaca ğı değerlendirilmektedir . Bunun yanı sıra, DORAK HIS OTELCİLİK in hâlihazırda DORAK ın kontro lünde bulunmasından ötürü bildirime konu işlem ile yeni bir otelin devralınması söz konusu olmamakta, yalnızca DOR AK kontrolünde bulunan ve hâlihazırda herhangi bir faaliyeti bulunmayan bir otelin kontrol yapısı değişmektedir. Ayrıca Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre 2018 yılı sonu itibarıyla 4/5 yıldızlı otel sınıfında sayılabilecek 62 otel bulunmaktadır. Bu oteller taraflar üzerinde rekabetçi baskı yaratabilecek düzeyde dir. (18) Ana teşebbüslerin seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarındaki faaliyeti ile DORAK HIS OTELCİLİK in 4/5 yıldızlı otelcilik hizmetleri pazarındaki faaliyeti dolayısıyla ortaya çıkan dikey örtüşme de 7. madde kapsamında değerlendirilmelidir. Seyahat otelciliği pazarında DORAK ın ( ..) , HIS GRUBU nun ( ..) pazar payı bulunmaktadır. Gerek Türkiye genelinde gerek oldukça turistik bir bölge olan Nevşehir genelinde seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarı oldukça fazla sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği rekabetçi bir pazar yapısı sergilemektedir. Zira Nevşehir e dünyanın birçok farklı bölgesinden turist getiren ve dünya çapında faaliyet gösteren tanınmış oyuncular bulunmakla birlikte daha küçük ölçekli ve belirli bölgelere yoğunlaşan seyahat acenteleri de bulunmaktadır. Yatak sayısı baz alındığında DORAK H IS OTELCİLİK in 4/5 yıldızlı otelcilik hizmetleri pazarındaki potansiyel pazar payı ( ..) civarındadır. Ayrıca daha önce de ifade edildiği üzere Nevşehir de 2018 yılı sonu itibarıyla 4/5 yıldızlı otel sınıfında sayılabilecek 62 otel bulunmaktadır. Bu çerçe vede, işlem neticesinde tarafların pazar payları ve pazarların yapısı dikkate alındığında dikey örtüşme dolayısıyla girdi ya da müşteri kısıtlamasına yol açacak bir rekabetçi endişe oluşmamaktadır. (19) Yukarıdaki incelemeler çerçevesinde bildirime konu işlem i le 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır (20) Bunun yanı sıra, gerek DORAK ın gerek HIS GRUBU nun Nevşehir de seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarın da faaliyetleri bulun duğundan DORAK HIS OTELCİLİK dolayısıyla ana teşebbüsler arasında bir koordinasyon oluşup 19-38/58 6-252 5/5 oluşmayacağı da incelenmelidir. Cevabi yazıda; HIS GRUBU n un seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarında ağırlıklı olarak Japonya ve Endonezya dan tatil amaçlı turist getirdiği, DORAK ın getirdiği turistlerin %50 den fazlasını Çin ve Tayvan dan gelen turistlerin oluşturduğu, Japonya ve Endonezya uyruklu turi stlerin DORAK ın getirdiği turistlerin yalnızca %13 ünü oluşturduğu ve bu grupların da kurumsal müşterilerden oluştuğu belirtilmektedir. Bu çerçevede, DORAK ve HIS GRUBU nun hitap ettiği müşteri kitlesinin ve ağırlıklı olarak çalıştıkları ülkelerin farklıl aştığı anlaşılmaktadır. Ayrıca yukarıda da yer verildiği üzere, seyahat acenteliği ve tur operatörlüğü pazarı oldukça fazla sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği rekabetçi bir pazar yapısı sergilemektedir. Bu nedenle, işlem neticesinde ana teşebbüsler arasında ortak girişim dolayısıyla koordinasyon riski oluşmayacağı değerlendirilmektedir. H. SONUÇ (21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre ; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.