Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-88 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-47/871-304 Karar Tarihi : 1.7.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : M. Okan ALPAY , Zeynep ŞENGÖREN C. BAŞVURAN : Fatih EFE (Adres tespit edile memiştir.) D. HAKKINDA İNCELE ME YAPILAN : Susurluk Bel
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-88 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-47/871-304 Karar Tarihi : 1.7.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : M. Okan ALPAY , Zeynep ŞENGÖREN C. BAŞVURAN : Fatih EFE (Adres tespit edile memiştir.) D. HAKKINDA İNCELE ME YAPILAN : Susurluk Belediyesi Han Mh. İstasyon Cd. Belediye Binası Susurluk /Balıkesir E. DOSYA KONUSU : Susurluk Belediyesi nin Susurluk -Balıkesir ve Susurluk - Bandırma arası yolcu taşımacılı ğı alanında faaliyet göstere n iki kooperatife farklı garaj çıkış bedelleri uyguladığı ve kooperatifler arası rekabette taraf olduğu iddiası . 20 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Susurluk Belediyesi nin Susurluk - Balıkesir ve Susurluk -Bandırma arası yolcu taşımacılığı alanında faaliye t gösteren iki kooperatife farklı garaj çıkış bedelleri uyguladığı ve kooperatifler arası rekabette taraf olduğu iddia edilmektedir. Başvuruda, iki kooperatifin de 17 ve 27 koltuk kapasiteli araçlara sahip olduğu , ancak bu araçlar arasında herhangi bir farklılaştırmaya gidilmeksizin ve Akın Kooperatif in toplam araç kapasitesi daha fazla olmasına rağmen ( ) bu Kooperatife ait araçlardan ve Susurluk Birlik e ait araçlardan ise, alındığı ifade edilmiştir. Ayrıca kendilerinin diğer Kooperatif ile otobüs çı kış sıralarında anlaştığı fakat belediyenin günlük otobüs sıralarına da müdahale ettiği belirtilmiştir. 30 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.4.2010 ve 3. 5.2010 tarihlerinde, 3098 ve 3556 sayılarla giren baş vuru üzerine hazırlanan 13.5.2010 t arih ve 201 0- 4-88/İİ-10-256.MO A sayılı İlk İnceleme Raporu, 27.5.2010 tarih ve 10 -38 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının bel irlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-38/649 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.6.2010 tarih ve 2010 -4-88/ÖA-10-256.MOA sayılı Önaraştırma Raporu 28.6.2010 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/248 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara 40 bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da ; 10-47/871 -304 2- Susurluk Belediyesinin mezkûr iki kooperatife farklı garaj çıkış bedelleri uyguladığı ve kooperatifler arası rekabett e taraf olduğu iddiaları ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı, - Susurluk -Balıkesir ve Susurluk -Bandırma arası yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan Akın Kooperatif ve Susurluk Birlik in çalışma saatlerin de anlaşarak faaliyet göstermeleri eylemlerine ilişkin olarak sektörün valilikler ve Ulaştırma Bakanlığı mevzuatı ile sıkı bir şekilde düzenlenmesi sebebiyle soruşturma açılmasına gerek olmadığı 50 görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Şehirlerarasında karayolu ile yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmaları ve bu firmalara bağlı otobüslerin ilk kalkış ve sefere başlangıç hizmetlerinde kullandıkları terminal hizmetinin talep yönünden başka bir ürünle k arşılanama ması ve getirilen yasal düzenlemelerle hizmetin veriliş şekli ve yerlerinin sınırlanmış olması nedenleriyle ilgili ürün pazarı otobüs terminali işletmeciliği pazarı olarak tespit edilm iştir. Öte yandan, söz konusu hizmetlerden şehirlerarası ka rayolu ile yolcu 60 taşıma hizmetleri pazarı nın doğrudan etkilen diği kanaatine varılmıştır. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Terminal hizmetlerinin arz edilmesinde komşu bölgelerden rekabet şartları bakımından tamamen farklı olan coğrafi bölgeler, idari sistem iç erisinde bütünlük gösteren ve karayolu ile yolcu taşımacılığında seferlerin başlangıç ve bitiş noktasını olu şturan il ve ilçe merkezleridir . Dosya konu faaliyetler Susurluk ilçesinde gerçekleşmekte ve bu ilçeden Bandırma ve Balıkesir e yapılan taşımacılığa etki ettiği iddia edilmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Susurluk ilçesi olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller 70 I.2.1. Yapılan Görüşmeler ve Elde Edilen Belgeler I.2.1. Susurluk Belediyesi İle Yapılan Telefon Görüşmesi İlgili B elediye yetkilisi konuya ilişkin olarak, g araj çıkış bedelleri konusunda herkese eşit davran dıklarını, sadece Belediye ye borcu olan bir firma nın, ödeme zorluğu yaşadığı için her çıkışta borcuna karşılık ek bir bedel öde diğini, g araj çıkış faturalarında ara ç plakası , araç yolcu sayısı gibi bilgiler in yer alma dığını ifade etmiştir. I.2.2. Susurluk Belediyesi nden Elde Edilen Belge ve Bilgiler Susurluk Belediyesi nden elde edilen belgelerde, terminal ücretlerine ilişkin tarifenin 5393 sayılı Belediye Kanu nu nu u yarınca Tarife Komisyonu nca h azırlandığı ve 80 Belediye Meclisi ne onaylatıldığı belirtilmiştir. Meclis kararına göre garaj çıkış ücretleri, Susurluk tan Bandırma, Balıkesir, M. Kemalpaşa, Karapürçek ve Göbel seferleri için 5 TL, köy minibüslerinin seferleri i çin 2 TL ve ilçede yolcu indirip bindiren şehirlerarası otobüslerden 1 TL olarak belirlenmiştir. Yine bu belgede, 10-47/871 -304 3garaj çıkış sıralarına müdahale edilmediği, iki kooperatifin aralarında anlaşarak sırayla hareket ettikleri ifade edilmiştir Belediye belgele rine göre, garaj çıkış ücretlerine ilişkin teşebbüs sahibi, araç plakası ve sefer yönünü gösteren bilet veya fatura kesilme mekte, Belediye de sadece garaj çıkış bedellerini gösterir bilet koçanları bulunmaktadır. Söz konusu otogar ücreti makbuzları nda yer alan bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmektedir: 90 Tablo : Susurluk Belediyesi Otogar Ücretleri Belge Adı Bedel (TL) Belge No Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11008 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11007 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 1.00 12008 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 1.00 12007 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 5.00 17008 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 5.00 17007 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 5.00 17006 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 5.00 17005 Susurluk Belediyes i Otogar Ücreti 1.00 12006 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 1.00 12005 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11006 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11005 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11004 Susurluk Belediyesi Otogar Ücreti 2.50 11003 Mezkûr b elgelerde ayrıca, iddia konusu uygulamaya yönelik açıklamalar da yer almıştır. Açıklamada, Susurluk Birlik in önceki Belediye Başkanı nın döneminde iki yıl boyunca hiç garaj çıkış bedeli ödemediği , bu nedenle araç başına belediyelerine borcu old uğu; bu k ooperatifin borcu nu tek seferde ödeyememesi nedeniyle , kooperatife ait araçlardan , eski borçlarından mahsup edilmek üzere 5 TL garaj çıkış bedeline ilave olarak daha al ınarak her garaj çıkışında toplam tahsil edildiği ifade edilmiştir. I.2.3. Susurluk Birlik Kooperatif Başkanı ile yapılan Görüşme Kooperatif Başkanı konu hakkında, kendilerinin belediyeye geçmiş yıllardan kalma 100 böyle bir borcu bulunduğunu, belediyenin geriye dönük olarak bu borcu istediğini belirtmiştir. I.3. Değerlendirme I.3.1. Susurluk Belediyesi nin Ayrımcılık Yaptığı İddiasına İlişkin Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim 10-47/871 -304 4durumunu tek başına yahut başkal arı ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını yasaklamaktadır. Maddenin devamında yer alan (b) bendinde eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler 110 için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dola ylı olarak ayırımcılık yapılması ve (d) bendinde de belirli bir piyasadaki hâkimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticarî avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşulla rını bozmayı amaçlayan eylemler yasak lanan kötüye kullanma hallerine örnek olarak verilmiştir. Teşebbüslere farklı garaj çıkış bedelleri uygulan ması iddiası Susurluk Belediyesi Otogarı nın ilgili pazarda hâkim durumda olması halinde 4054 sayılı Kanun un yukarıda belirtilen 6. maddesi kapsamı nda değerlendirilebilecektir. Ancak , yapılan tespitler çerçevesinde, söz konusu olayda şikâyete konu eylemin bir kötüye kullanma hali içerip içermediği hususu öncelik taşımaktadır. Yukarıda yer veril en 120 tespitlerden , iki kooperatife de garaj çıkış bedeli ol arak 5 TL uygulandığı anlaşılmaktadır. Fakat Susurluk Birlik iki yıl boyunca garaj çıkış ücretlerini ödemediği nden, Belediyeye araç başına borcu bulun maktadır. Susurluk Birlik bu borcu bir kerede ödeyemediğinden her araç, garaj çıkış ücreti ödediğinde , geçmiş dönem borcuna karşılık daha alınmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu eylemde garaj çıkış bedelleri arasında bir ayrımcılık söz konusu olmamakta, Belediye borcuna karşılık anılan Kooperatif ten ilave bir bedel tahsil etmektedir. Bu çerçevede, dosya ko nusu uygulamanın ayrımcılık dolayısıyla kötüye kullanma olarak nitelendirilemeyeceği ; bu hususun daha ziyade borç ilişkisine ilişkin olduğu ve dolay ısıyla, taraflar arasında özel hukuk hükümlerine tabii bir anlaşmazlık 130 bulunduğu neticesine varılmıştır. I.3.2. Susurluk Beled iyesi nin Kooperatiflerin Çıkış Sıralarına Karışarak Kooperatifler Arası Rekabette Taraf olduğu İddiası Belediye, tarafların çıkış sıralarının kendilerince belirlenmediğini kooperatiflerin kendi aralarında anlaşarak bu işlemi gerçekleştir diğini belirtmiştir. Aynı şekilde başvuruda da Susurluk Birlik ile Akın Kooperatif in çalışma saatlerinde anlaşarak hareket ettiği Birlik Kooperatif üyesince açıkça ifade edilmiştir. Ulaştırma Bakanlığı tarafından hazırlanarak 11.6.2009 tarih ve 27255 sayı lı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe gir en Karayolu Taşıma Yönetmeliği nin 87. maddesi ile 25.2.2004 tarih ve 25384 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Karayolu Taşıma 140 Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Bu yönetmelik değişikliği ile taşıma mesafes ine bakılmaksızın il içi ticari yolcu taşımacılığı yapacakların (Y) türü yetki belgesi yerine (D4) türü yetki belgesi almaları esası getirilmiştir. Ancak değişen Yönetmelik uyar ınca (D4) türü yetki belgeleri 1.1.2011 tarihinden itibaren düzenlenmeye başlay acaktır. Bu tarihe kadar ise şehir içi ticari yolcu taşımacılığı yapanlara/yapacaklara valiliklerce verilen/verilecek yetki belgeleriyle ilgili iş ve işlemlerde adı geçen Yönetmelik in yayımından önceki usul ve esaslar geçerli olacaktır. Şehir içi yolcu ta şımacılığı faaliyeti , dolayısıyla, zaman ve ücret tarifelerine ilişkin düzenlemeler , 2011 yılına kadar valiliklerce düzenlenecektir. Karayolu taşımacılığının hem Ulaştırma Bakanlığı hem de valiliklerce 150 düzenlenmesi sebebiyle iki kooperatifin çalışma saatle rinde anlaş ıp sıra yaparak faaliyet göstermelerine ilişkin soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 10-47/871 -304 5J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soru şturma açılmasına gerek olmadığına , şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.