Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-140 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/998-255 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyele r : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Murat AYBER, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN C. ŞİKAYET EDEN : Re sen D. İLGİLİ TARAFLAR : - Otomotiv Di
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-140 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/998-255 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyele r : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Murat AYBER, Burcu CAN, Zeynep ŞENGÖREN C. ŞİKAYET EDEN : Re sen D. İLGİLİ TARAFLAR : - Otomotiv Distribütörleri Derneği ve üyeleri 20 Barbaros B lv. Bahar S k. No:4 Baras Han Kat:7 Balmumcu / İstanbul - Otomotiv Sanayi i Derneği ve üyeleri Atilla Sk. No:10 34676 Altunizade/İstanbul E. DOSYA KON USU: Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) ve Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) üyesi teşebbüslerin dernek çatısı altında çeşitli toplantılarda bir araya gelerek geleceğe ilişkin fiyat, üretim, satış gibi bilgi ve tahminlerini paylaşmalarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil ettiği iddiası . 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: İncelemenin konusu , ODD ve OSD üyesi teşebbüslerin dernek çatısı altında geleceğe ilişkin fiyat, üretim, satış gibi bilgi ve tahminlerin i paylaş mak suret iyle 4054 sayılı Kanun un ihlal edip e tmediklerinin tespit edilmesine yönelik tir. G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu tarafından açılan otomotiv sektörüne yönelik bir önaraştırma neticesinde hazırlanan 18.6.2009 tarih ve 2009 -4-57/ÖA - 09-SY sayılı önaraştır ma raporunun ele alındığı 24.6.2009 tarih ve 09 -30 sayılı Kurul toplantısında 09-30/637 -M sayı ile önaraştırma raporunda yer alan belgeler 40 çerçevesinde; dosya konusuna yönelik olarak adı geçen dernekler ve bu derneklere üye teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir . İlgili karar uyarınca düzenlenen 28.8.2009 tarih ve 2009 -4-140/ÖA -09-OS sayılı Önaraştırma Raporu 7.9.2009 tarih, REK.0.08.00.00 -110/294 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 09-41/998 -255 2 H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, mevcut pazar payları ve fiyatlar ı ile genel pazar tahminlerinin paylaşımının rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı amaç ya da etkisi bulunma dığından, soruşturma açılmasına gerek olmadığı 50 görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraflara İlişkin Bilgiler I.1.1. Otomotiv Distribütörleri Derneği Otomotiv İthalatçıları Derneği adı altında 30 .9.1987 yılında kurulan dernek, otomobil -hafif ticari araçlar kapsamında satış, pazarlama, ithalat, satış sonrası hizmetler, finansman, tanıtım, fuar vb gibi etkinlik alanlarını da kapsayacak şekilde 60 ismini Otomotiv Distribütörleri Derneği olarak değiştirmiştir. 2008 yılı itibar ıyla Derne ğin 51 uluslararası markayı temsil eden 34 üyesi bulunmaktadır. I.1.2. Otomotiv Sanayii Derneği Türkiye de otomobil, kamyon, minibüs, midibüs gibi motorlu kara taşıtlarının üretimini yapan teşebbüslerin üye olduğu de rnek, 1974 yılında kurulmuştur. Derneğ in hâlihazırda 15 üyesi bulunmaktadır . I.2. İlgili Pazar 70 I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Şikâyete konu derneklere üye firmaların genellikle tüm segmentlerde üretim ve dağıtım yapıyor olması ve önaraştırma konusu iddialar açısından alternatif pazar tanımları yapılmasının varılacak sonucu etkilemeyeceği dikkate alınarak , dos ya kapsamında ilgili ürün pazarları yeni binek otomobiller ve ticari araçlar pazarı olarak belirlenmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Söz konusu ürünlerin fiyatlandırılması , dağıtımı, pa zarlaması ve satışı Türkiye genelinde benzer nitelik ler arz ettiğinden ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak 80 belirlenmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1.Mevcut Pazar Paylarının ve Fiyatların Paylaşımı na İlişkin Belgeler Binek, hafif ticari v e ticari araç satışlarına yönelik tüm alt modeller bazında satış adedi bilgilerinin aylık olarak tüm sektörce paylaşıldığı görülmektedir. Örneğin, [ ] tarafından 1 .12.2008 tarihinde sektördeki 34 ten fazla markaya gönderilen elektronik posta mesajında , [ ] in tüm alt modellerinin Kasım 2008 satış adetlerine yer verilmekte ve rakiplerinden de aynı bilgi talep edilmektedir. Ayrıca, ç eşitli 90 mesajlardan , söz konusu bilgilerin haftalık olarak da rakiplere gönderildiği anlaşılmaktadır. Örneğin, [ ] tarafından sek tördeki oyunculara gönderilen 10.3.2009 tarihli mesajda , teşebbüsün haftalık satış adetlerine yer verilmiştir. 09-41/998 -255 3 Benzer paylaşım ticari araç sektöründe yer alan [ ],[ ],[ ],[ ],[ ] ([ ]) vb. oyuncular tarafından da yapılmaktadır. Söz konusu paylaşım teşebbüs ler arası elektronik posta gönderme yoluyla gerçekleştiği gibi, ODD kanalıyla da yapılmaktadır. Nitekim ODD bu kapsamda binek otomotiv sektöründe yer alan oyuncuların aylık alt modeller bazında satışlarını detaylı olarak hazırlamaktadır. Bununla birlikte, [ ] satış planlama ve analiz müdürü tarafından [ ] personeline gönderilen 13 .8.2009 tarihli mesajda , rakipler ile artık haftalık [satış adedi] 100 paylaşımı yapılmadığı ifade edilmektedir. Söz konusu tarih, önaraştırmanın başlamasından sonraya denk gelmekted ir. Ayrıca teşebbüslerin filo satışlarının da detaylı olarak ve ay bazında ODD kanalıyla paylaşıldığı belirlenmiştir. Binek otomobil pazarında yer alan teşebbüslerin tavsiye edilen mevcut fiyatları da birbirlerine elektronik posta mesajı ile gönderdikler i ve rakiplerinden de bu bilgileri talep ettikleri görülmektedir. Satış adetlerine yönelik paylaşımda olduğu gibi, mevcut fiyat paylaşımı da yoğun bir şekilde gerçekleşmektedir. Ancak bu paylaşımın ODD üzerinden değil, teşebbüsler arası bilgi alış verişi k analıyla sağlandığı tespit edilmiştir. 110 [ ] ise, önaraştırmanın başlamasından önce, 15 .7.2009 da rakiplerine gönderdiği mesajda hukuki sakıncalarından dolayı fiyat listesi paylaşımının markaları tarafından yapılmayacağını belirtmiştir. Ancak bu açıklama i le çelişkili bir şekilde, [ ] Ürün Sorumlusu tarafından [ ] e gönderilen 6.8.2009 tarihli mesajda , teşebbüsün fiyat listesi talep edilmiştir. I.3.2. Pazar Tahminlerinin Paylaşımı na İlişkin Belgeler ODD ve OSD toplantılarında teşebbüsler pazarın tamamına yönelik öngörüleri sistematik olarak paylaş maktadırlar. Söz konusu derneklerin tutanakları incelendiğinde, toplantıların amaçlarından birisinin sektörün gelecekteki 120 durumunun ne olacağını tartışmak, bu çerçevede toplam binek ve ticari araçlara yönelik sekt ördeki oyuncuların tahmini rakamlarını paylaşmak olduğu anlaşılmaktadır. I.4. Değerlendirme Bilgi değişiminin rekabet ihlali doğurup doğurmadığının tespitinde ele alınan unsurlardan bir tanesi , değişen bilginin niteliğidir. Buna göre, kural olarak değişil mesinde sakınca görülmeyen bilgi türleri; firmaların bireysel olarak ayrıştırılmasına imkân verecek hususları içermeyen ve genel istatistikî veri niteliğindeki toplulaştırılmış satış ve üretim miktarları ile teşebbüslerin bireysel 130 iktisadi karar alma kabil iyetini sınırlamayan teknik bilgilerdir. Ancak, değişilen bilginin koordinasyon etkisi doğurup doğurmayacağı hususu her somut olayın koşullarına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Taraflar arasındaki bilgi değişimi nin, değişilen bilgilerin türüne göre o lası rekabeti bozucu etkileri aşağıda değerlendirilmiştir: 1. Mevcut Pazar Payları ve Gerçekleşmiş Fiyatlar Binek, hafif ticari ve ticari araç satışlarına yönelik olarak taraflarca tüm alt modeller bazında aylık ve haftalık sat ış adedi bilgileri gerek ODD ve OSD , gerek taraflar 09-41/998 -255 4 arası bireysel iletişim yolu ile değişilmekte dir. Buna ilaveten tavsiye edilen mevcut fiyat listeleri, taraflar arasında elektronik posta yoluyla paylaşılmaktadır . 140 Yukarıda sayılan bilgi türleri, haftalık veya aylık gerçekleşmiş verile ri içermesi itibar ıyla, zaman bakımından güncel nitelikli bilgilerdir. Otomotiv pazarının bilgi erişiminin kolay olduğu bir piyasa olması sebebiyle aylık ve haftalık bilgilerin koordinasyon etkisi doğurmayacağı anlaşılmıştır . Benzer şekilde, teşebbüsleri n tavsiye edilen fiyat listeleri i nternet sitelerin de ilan edilmekte olduğundan, bu listelerin taraflar arasında fiyat ila nını müteakip değişmesi , ilgili pazarda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte değildir. 2. Pazar Tahminlerinin Paylaşımı Pazar tahminleri kap samında teşebbüsler; binek, hafif ticari ve ticari araç türleri bakımından pazarın bütününe yönelik gerçekleşmesi muhtemel satış rakamlarına 150 ilişkin tahminlerini ODD ve OSD toplantıları, telefon görüşmeleri ve elektronik posta mesajları aracılığıyla paylaş maktadır. Teşebbüslerce pazarın geneline yönelik tahminler, daha çok sektörün durumunu belirleme amacı taşımaktadır. Otomotiv sektörünün mevcut yapısı da göz önüne alındığında, söz konusu tahminlerin rekabeti kısıtlama ya da bozma niteliği taşımadığı sonu cuna ulaşılmıştır . J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Otomotiv Distribütörleri Derneği ve Otomotiv Sanayii Derneği üyesi teşebbüslerin dernek çatısı altında 160 çeşitli toplantılarda bir araya gelerek mevcut pazar payları ve mevcut fiyatlara ilişkin bilgiler ile genel pazar tahminlerini paylaşmalarının rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı amaç ya da etkisi bulunmadığından, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4.maddesi kapsamında ihlal niteliği taşımadığı na ve bu sebeple aynı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.