Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-170 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-50/727-286 Karar Tarihi : 14.8.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SON GÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Banka sı A.Ş. 20 Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yap
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-170 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-50/727-286 Karar Tarihi : 14.8.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SON GÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Hale SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Banka sı A.Ş. 20 Büyükdere Cd. Çamlık Sk. Yapı Kredi Plaza D Blok K:3 Levent /İstanbul - Anadolubank A.Ş. Silahşör Cd. No:77 Bomonti Şişli/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. (Yapı Kredi) ve Anadolub ank A.Ş. (Anadolubank ) arasında 30.6.2008 tarihinde imzalanan World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.7.2008 tarih ve 4585 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 8.8.2008 tarih ve 2008 -4-170/MM-08-K.T. sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -130/245 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 8-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili Rapor da, - Bildirimi yapılan Sözleşme ye menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - Sözleşme ye taraf teşebbüslerin rakip teşebbüsler olmaları nedeniyle, söz konusu Sözleşme nin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti 40 Tebliği kapsamın da grup muafiyetinden yararlanamayacağı, - 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesinde belirtilen şartların bulunduğu göz önüne alınarak, bildirim konusu Sözleşme ye, anılan 08-50/727 -286 2kanun maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde imza tarihi olan 30.6.2008 tarihinden itibaren muafiyet tanınması gerektiği görüş lerine yer verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar 50 H.1.1. Ürün Pazarı Bildirimin konusu dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı çok markalı kredi kartları ihracı pazarı ( issuing) ve üye işyeri edinme pazarı (acquiring) olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çer çevesinde, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. H.2. Bildirime Konu Sözleşme 60 Bildirime konu World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi , Anadolubank A.Ş. nin kendisine ait Anadolubank Kredi Kartı nın, üzerine bir kabul markası olarak Yapı Kredi ye ait World lisansı altında World logosunun basılması ve bu sayede Anadolubank tarafından b elirlenen ve World sistemine dahil edilen Anadolubank Kredi Kartları nın, World Üye işyerlerinde taksitli işlem yapabilmesine olanak tanıyacak düzenlemeleri içermektedir. Bu sayede Anadolubank Kredi kartları Yapı Kredi Worldcardlar gibi işlemlerden Worldp uan kazanıp World üye işyerlerinde ve/veya Anadolubank kredi kartları üye işyerlerinde bu puanları kullanabilecek ve World sistemi kapsamında yürütülen World Üye İşyerlerine yönelik kampanya ve uygulamalardan faydalanabilecektir. 70 Sözleşme uyarınca Anadol ubank ın gerekli altyapı çalışmaları tamamlandıktan sonra Yapı Kredi World üye işyerleri ile çakışmayan üye işyerlerinin World üye işyerine çevirimi sağlanılacaktır. Sözleşme nin süresi düzenleme tarihinden itibaren 5 yıl olarak belirlenmiştir ancak taraf lar, bu sürenin bitiminden önce karşılıklı mutabakat ile sözleşmenin süresini uzatabileceklerdir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Sözleşme Hükümlerinin İncelenmesi 80 Bildirime konu Sözleşme nin Amaç ve Konu başlıklı 2 . maddesinde, Sözleşmenin amacı ve konusu; ( TİCARİ SIR ) . 08-50/727 -286 3olarak açıklanmakta, Kapsam ve Uygulama Esasları başlıklı 5. maddesinde ise; 5.1. ( TİCARİ SIR ). 90 5.2. ( TİCARİ SIR ). 100 hükümleri yer almaktadır. Sözleşme nin yine 5.2 maddesine göre ( TİCARİ SIR ). ; 110 08-50/727 -286 4 ( TİCARİ SIR ). 120 mutabık kalmışlardır. Sözleşme nin 5.4. maddesine göre ( TİCARİ SIR ). Sözleşme nin 5.7 maddesine göre ( TİCARİ SIR ). 130 Sözleşm e nin 5.8. maddesine göre World Üye İşyerlerinde, World sistemi nin sunduğu kampanyalara ilave başka kampanya ve uygulamalar ya da işyerinin fiziki satış noktalarında Anadolubank müşterilerine özel uygulamalar Yapı Kredi nin mutabakatı olmadan Anadolubank tarafından yapılamayacaktır. 140 Sözleşme nin 5.9. maddesine göre ( TİCARİ SIR ). Sözleşmenin 5.11. maddesinde ( TİCARİ SIR ). H.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde Belirli bir mal veya hizmet pi yasasında 150 doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama 08-50/727 -286 5amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun un uygulaması bakımından teşebbüs niteliğini haiz Yapı Kredi ile Anadolubank, bankacılık hizmetleri ve inceleme konusu bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlenen kredi kartları pazarında birbirlerine rakip durumdadırlar. Bu çerçevede, aynı piyasada faali yet gösteren ve birbirine rakip olan iki teşebbüsün bir kredi kartı programını paylaşmak üzere akdettikleri bir sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olacağı ve bu nedenle de 4. madde yasağına tabi olacağı; dolayısıyla bildirime konu Sözleşme ye 160 Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, Sözleşme nin kapsamı ve uygulama esaslarına düzenleyen kart üyelik ücreti, faiz oranları ve reklam gibi konuların ve World logolu Anadolubank kartlarının World üye işyerleri ile yürütülecek kampanyalarda sahip olacağı ayrıcalıkların düzenlendiği 5. maddesi rekabeti sınırlayıcı niteliktedir. Zira, söz konusu maddede rakip konumundaki bankalar sunulan hizmetin fiyat unsurları sayılabilecek faiz ve kar t ücreti gibi konular ile kampanya maliyetlerinde mutabakat esasına dayanarak hizmet vermeye başlayacaklardır. Bu maddeyle de, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı bir anlaşma niteliğinde olan 170 Sözleşme ye, 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine ay kırı olmadığına dair bir menfi tespit belgesi verilmesi mümkün gözükmemektedir. H.3.3. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilecek anlaşmalar üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli bir mal veya hizmetin alımı, satımı yahut yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalardır. Bir diğer ifade ile anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilebilecek nitelikte bir sözleş menin öncelikle teşebbüsler arası dikey bir ilişkiyi düzenlemeye yönelik olması gerekmektedir. 180 Yapı Kredi ve Anadolubank çok markalı kredi kartları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Her iki banka da kredi kartları ihraç etmekte ve işyerleri ile anlaşmaları bulunmaktadır. Dolayısıyla Sözleşme ye taraf teşebbüsler ilgili ürün pazarı bölümünde yer verilen iki pazarda da birbirine rakip konumundadırlar ve taraflar arasında yapılan Sözleşme dikey bir ilişkiye yönelik olarak düzenlenmemiştir. Bu hususl ar dikkate alındığında, bildirime konu Sözleşme yi 2002/2 sayılı Tebliğ in kapsamında bir değerlendirmek mümkün değildir. H.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ in sağladığı muafiyetten de 190 yararlanamadığı te spit edilen Sözleşme ye bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun un 5. maddesinde öngörülen koşulların sağla nması gerekmektedir. 08-50/727 -286 6a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması Sözleşme ile birlikte çok markalı kredi kartlarına yönelik üye işyeri edinme pazarında, kapalı ağ olarak faaliyet gös teren World üye işyeri ağı Anadolubank Kredi kartı kullanıcılarının kullanımına açılmıştır. Bu şekilde Anadolubank mevcut üye işyeri ağını büyütmeye gerek kalmaksızın mevcut ağda ihraç ettiği kartları kullandırma imkânına sahip olacaktır. Böylelikle Anado lubank, Yapı Kredi nin mevcut üye işyeri ağından faydalanarak güçlü bir marka ile beraber 200 çok markalı kredi kartları piyasasındaki pazar payını artırma imkanına kavuşacaktır. Bunun yanında artan üye işyeri ağı sayesinde daha kolay müşteri çekebilecek ve üy e işyeri pazarındaki cirosunun yanı sıra kart kullanıcılarından elde ettiği ciroyu da artırabilecektir. Diğer yandan, sözleşmeye taraf bankaların program kullanımına yönelik söz konusu Sözleşme dolaylı olarak çok markalı kredi kartları hizmetinin sunulmas ında gelişme ve iyileşme sağlanması amacına da hizmet etmektedir. Anadolubank altyapı yatırımlarını artırmak yerine World un mevcut geniş ağından faydalanabilecek; yeni POS maliyeti üstlenmeyecek; mevcut ağa isterse yeni üye işyerleri eklemek suretiyle faa liyet gösterecektir. Ayrı POS 210 cihazı yerleştirilmesi bankalar açısından maliyeti artıran bir unsur olduğu gibi bu maliyetin takas komisyonuna yansıtılması sonucunda ekonominin geneline de bir maliyet yüklenmektedir. Zira, bankaların POS cihazı yerleştirmek için katlandıkları maliyetleri bankalar arası işlemlerde uygulanacak takas komisyonuna yansıttıkları bilinmektedir. İhraççı banka tarafından kabulcü bankadan alınan takas komisyonu kabulcünün bunu üye işyerine; üye işyerinin de bunu fiyatlar yoluyla tüket iciye yansıtmasıyla ekonominin bütünü açısından bir maliyet haline gelmektedir. Söz konusu işbirliği bu anlamda taraf bankalara bir maliyet avantajı sunacak ve bankaların kaynaklarını daha etkin bir şekilde kullanmalarına olanak tanıyacaktır. 220 b) Tüketicini n bundan yarar sağlaması 4. madde anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen ve anlaşmanın tarafları açısından elde edilen iyileşmenin tüketiciye yansıtılması gerekmektedir. Tüketicinin yarar s ağlaması açısından beklenen genellikle fiyatlar seviyesindeki düşüş olmakla birlikte, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar da tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir. İnceleme konusu dikkate alındığında, tüketici yararı açısından ilk bakılması gereken Anadolubank ın müşterilerinin durumunda meydana gelebilecek olası 230 değişmelerdir. Bu bağlamda incelemeye konu anl aşma vasıtasıyla kredi kartları pazarında hâlihazırdaki Anadolubank kredi kartı hamillerinin de çok markalı kredi kartı hizmetinin sağladığı avantajlardan yararlanması yoluyla; tüketicilerin güvenli hizmet almaları ve yaygın bir üye işyeri ağına sahip olan World Kart ın sağladığı ödül/puan uygulamasından faydalanmaları sağlanmış olmaktadır. 08-50/727 -286 7Bu açıdan, Anadolubank müşterilerinin Türkiye nin en yaygın üye işyeri ağlarından birine dâhil olarak alışveriş yapma imkanına sahip olmaları tüketici yararı açısından e n dikkate değer husustur. Diğer taraftan, kredi kartı pazarı çift taraflı pazar özelliğindedir ve bu pazarlarda bir arz edici tarafından sunulan aynı ürüne karşı birbirini etkileyen iki farklı talep söz konusudur. Bir diğer ifade ile 240 sunulan bir mal veya h izmeti talep eden iki farklı müşteri grubu söz konusudur. Bunlardan ilki kart kullanıcıları ikincisi ise üye işyerleridir. Kart kullanıcıları bakımından kredi kartı ne kadar çok üye işyerine sahipse karta olan talep o oranda artmaktadır. Aynı şekilde bir k redi kartı ne çok tüketici tarafından kullanılmaktaysa üye işyerlerinin o kredi kartının POS unu kabul etmek konusundaki istekleri artacaktır. Kart kullanıcıları ve üye işyerleri arasındaki bu pozitif dışsallık nedeniyle, tüketici boyutundaki bir fayda art ışının diğer bir tüketici grubu olan üye işyerine yansıması söz konusudur. Dolayısıyla birleşme ile gelen pazar payı artışıyla daha fazla tüketicinin fayda görmesi muafiyetin ilgili şartının karşılanması açısından önemlidir. 250 c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması Muafiyet kararı verilmesinde aranan bu ilk olumsuz şarta göre, muafiyete konu anlaşma ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasına neden olmamalıdır. Bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlaması rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamalıdır. Dosya mevcudu bilgilere göre, Mayıs 2008 itibar ıyla Türkiye de ki toplam kredi kartı sayısı 39. 600.000 adettir. Bu miktar içerisinde Yapı K redi nin kartlarının sayısı ( ..) adet iken Anadol ubank ın çok sınırlı biçimde ( ..) adettir. Kredi kartlarının toplam alışveriş işlem ciroları (kredi kartından nakit çekim dahil) 260 18.500.000.000 YTL . şeklinde oluşmuş, bu miktarın ( ...) YTL. si Yapı Kredi kartları ile ( ...) YTL si ise Anadolubank kartları ile gerçekleşmiştir. Buna göre (ciro açısından) hesaplanan pazar payları bakımından Mayıs 2008 itibarıyla Yapı Kredi nin payı yaklaşık % ( ), Anadolubank ın ise ihmal edilebilir orandadır. Buna gö re bildirime konu işlem sonucunda (e ş zamanlı yürütülen Yapı Kredi -Fortis Bank işbirliği öncesinde) taraflarının toplam pazar payları yaklaşık % ( ) olacağından, ilgili pazar ın önemli bir bölümünde rekabet ortadan kalkmayaca ktır. d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması 270 Kanun un 5. maddesinde öngörülen bu son koşula aykırılık , izlenen amacın elde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ya da rekabetin sınırlanmasının gereğini n dahi bulunmaması halinde olabilir. Teşebbüsler prensip olarak anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ile amaç lanan teşebbüslerin üye işyeri ve kart kullanıcılarının sayısını artırmak ve bu yolla rakipler ile daha 08-50/727 -286 8etkin rekabet edebilmektedir. Anılan Sözleşme de bu doğrultuda hazırlanmış ve rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayıcı herhangi bir hükme yer 280 verilme miştir. Bu çerçevede, Kanun un 5. maddesinde belirtilen koşulları sağlayan bildirime konu Sözleşme ye bireysel muafiyet veril mesi gerektiği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Yapı ve Kredi Bank ası A.Ş. ile Anadolub ank A.Ş. arasında imzalanan World Kredi Kartı Programı İşbirliği Sözleşmesi ne, çeşitli hükümlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesi ne aykırılık teşkil etmesi nedeniyle menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 290 2. Taraflarının ilgili ürün pazarında rakip teşebbüsler olma ları nedeniyle, Sözleşme nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden de yararlanamayacağına, 3. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi nde belirtilen koşulların tamamını sağlaması nedeniyle imza tarihi olan 30.6.2008 tarihinden itibaren bireysel muafiyet tanınması na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.