Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-156 (Devralma) Karar Sayısı : 10-04/48-23 Karar Tarihi : 12.1.20 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Ak if ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: Mehmet Selim ÜNAL, Fatma ATAÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Alstom Holdings Temsilci leri: Av. Gönenç GÜRKA YNAK, Av. Murat Hakan ÖZGÖK
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-156 (Devralma) Karar Sayısı : 10-04/48-23 Karar Tarihi : 12.1.20 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Ak if ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: Mehmet Selim ÜNAL, Fatma ATAÇ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Alstom Holdings Temsilci leri: Av. Gönenç GÜRKA YNAK, Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN 20 ELİG Ortak Avukat Bürosu Çitlenbik Sk. No:12 Yıldız Mah. 34349 Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : - Alstom Le sextant 3, Avenue André Malraux 92300 Levallois -Perret FRANSA - Bouygues S.A. 32, Avenue Hoc he, 75008 Paris, FRANSA - Alstom Hydro Holding 3, Avenue André Malraux 92300 Levallois -Perret FRANSA 30 E. DOSYA KONUSU: Alstom ile Bouygues S.A. arasında %50 -%50 hisseyle kurulan ortak girişim şirketi Alstom Hydro Holding in %50 hissesinin Alstom tarafın dan devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.12.2009 tarih ve 8483 sayı ile giren ve eksikleri en son 18.12.2009 tarih ve 8010 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun' un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 6.1.2010 tarih ve 2009 -1- 40 156/Öİ-10-MSÜ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 8.1.2010 tarih ve REK.0.05.00.00 -120/6 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılar ak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda, ilgili pazarda bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği görüşü 50 ifade edilmiştir. 10-04/48-23 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Alstom Dosya daki bilgi ve belgelerden, Paris Menkul Kıymetler Borsası nda listelenen Alstom un esas olarak donanım üretimi ile enerji üretimi ve demiryolu taşımacılığına yönelik hizmet sunumu alanlarında faaliyet gösteren bir uluslararası şirketler grubu olduğu anlaşılmaktadır. Bildirim formunda, Alstom un enerji sektöründe hidroelektrik donanımı (Alstom Hydro vasıtası ile), kombine çevrim elektrik enerjisi santralleri, enerji üretim hizmetleri, yenilenebilir enerji ürünlerinin üretimi ve kurulumu ile çevresel kontrol 60 sistemleri alanlarında faaliyet gösterdiği ifade edilmektedir. Alstom bu sektöre yönelik olarak Türkiye de elektrik üretimi için entegre enerji santralleri, enerji altyapısı, bakımı ve hizmeti faaliyetlerinde bulunmaktadır. Alstom ayrıca demiryolu taşımacığında şehir içi taşımacılık yetkili ve operatörleri, tren yükü ve şehir lerarası yolcu demiryolu operatörleri, demiryolu levazımı ve altyapı sahiplerine yönelik olarak teknoloji, ürün ve hizmetler sunmaktadır. Bu sektörde Türkiye de demiryolu levazımı, taşımacılık altyapısı ve sinyalizasyon, bakım donanımları ve küresel demiry olu sistemleri alanlarında faaliyette bulunmaktadır. Alstom, Türkiye de Alstom Power ve Ulaşım A.Ş., Alstom Power Proje A.Ş., Alstom Power Hidroelektrik Üretim Tesis Ticaret ve İşletme Ltd. Şti. vasıtasıyla faaliyet 70 göstermektedir. Şirketin hissedarlık yap ısına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo -1: Alstom Hissedarlık Yapısı. Hissedar Adı Hisse oranı (%) Halka açık kısım 45,99 Bouygues 29,83 FMR 4,89 Groupe Morgan Stanley 3,22 Diğer* 16,07 * Diğer hissedarlardan hiçbiri tek başına %2 ve daha f azla hisseye sahip değildir. H.1.2. Bouygues S.A. (Bougues) Hisseleri Paris Menkul Kıymetler Borsası nda listelenen Bouygues , inşaat ve bayındırlık işleri, yol inşası, medya ve telekomünikasyon alanlarında faaliyet göster mektedir. Bougues ayrıca Alstom da ki hissedarlığı dolayısıyla enerji donanımları ve taşımacılık sistemleri alanları nda da faaliyet göstermektedir. Şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir: Tablo -2: Bouygues Hissedarlık Yapısı. 80 Hissedar Adı Hisse Oranı(%) SCDM 19,16 Bouygues çalışanları 15,38 Artemis grup 0,94 Diğer Fransız hissedarlar 25,54 Capital Group International 6,32 Bouygues 0,55 H.1.3. Alstom Hydro Holding (Alstom Hydro) Bildirim konusu işlemde %50 hissesi Alstom tarafından devralınacak olan Alstom Hydro, mevcut ve yeni enerji santralleri için tüm hidroenerji projelerine yönelik olarak üretim hizmetleri ve donanımları ile hidroenerji santralleri için yenileme ve bakım hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Alstom Hydro nun Türkiye deki faaliye tleri, küçük ve orta ölçekli hidroenerji santrallerine yöneliktir. Mevcut durumda 10-04/48-23 3 Alstom Hydro nun %50 hissesi dolaylı olarak Alstom a, diğer %50 hissesi ise Bouygues e aittir. 90 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosyada yer alan bilgiler çerçeve sinde , bildirim konusu devralma işlemi kapsamında ilgili ürün pazarı , hidroelektrik enerji santralleri donanımları pazarı olarak belirlenm iştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Bildirim konusu devralma işlemi kapsamında ilgili coğrafi pazar, Türkiye olara k kabul edilmiştir. 100 H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. İşlemin Niteliği Bildirim konusu işlem, halihazırda %50 hissesi dolaylı olarak Alstom a, diğer %50 hissesi ise Bouygues e ait olan Alstom Hydro nun %50 oranındaki hissesinin Bouygue s tarafından Alstom a devredilmesidir. İşlem neticesinde Alstom, yine dolaylı olarak, Alstom Hydro nun %100 hissesine sahip olacaktır. Dosya da yer alan bilgi ve belgelerden, Alstom un hidroenerji faaliyetlerini aktardığı bir grup şirketi olan Alstom Hydro nun %50 hissesinin 2006 yılında Bouygues e devredildiği, bu devirle birlikte Alstom Hydro nun Alstom ve Bouygues tarafından ortaklaşa kontrol edilen bir şirkete dönüştüğü anlaşılmaktadır. 110 Taraflar, bu ortaklığın hükümlerini düzenleyen anlaşmayı 31.10.2006 da tadil etmiştir. Tadil edilen anlaşmanın 6. maddesi Bouygues e Alstom Hydro daki hisselerini satma hakkını içeren bir çıkış opsiyonu tanımaktadır. Anılan maddeye göre Alstom, Bouygues in sözü edilen çıkış opsiyonunu kullanacağını belirten bir bildirim göndermesi halinde Bouygues in Alstom Hydro daki hisselerini satın alma yükümlülüğündedir. Nitekim Bouygues 25.11.2009 da çıkış opsiyonunun kullanılmasına yönelik olarak Alstom a bildirim yapmıştır. Anılan opsiyon uyarınca, Alstom, Alstom Hydro dan devrald ığı hisseler karşılığında sermaye artırımına gidecek ve 4.400.000 Alstom hissesini, işlemin karşılığı olarak Bouygues e teslim edecektir. Söz konusu 4.400.000 120 Alstom hissesinin devrinin mümkün olmaması halinde, bu hisselere tekabül eden bedel, Alstom taraf ından Bouygues e ödenecektir. Dosyadaki bilgilere göre mevcut durumda Alstom un %29,83 oranında hissesi Bouygues e aittir. Taraflarca gönderilen ek bilgilerde, 4.400.000 adet hisse devrinin ardından Bouygues in Alstom daki ortaklık payının yaklaşık %30,9 o ranına yükseleceği ifade edilmektedir. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bildirim konusu işlem uyarınca esas itibarıyla iki devir işlemi birlikte yapılacaktır. Bu noktada öncelikli olarak Bouygues in 4.400.000 Alstom hissesini devralmasının Alstom u n kontrolünde bir değişiklik yaratıp yaratmayacağının değerlendirilmesi gerekmektedir. 130 10-04/48-23 4 H.3.2. Değerlendirme Bildirim formunda, Bouygues in Alstom daki hissedarlığının başlangıcının 2006 yılında gerçekleştirilen bir devir işlemi olduğu ifade edilmektedi r. Bu tarihte Bouygues Alstom un %21,03 lük hissesini devralmış, bu işlem ile ilgili olarak da Komisyon un yanı sıra Kurul a da bildirimde bulunmuştur. 15.6.2006 tarih ve 06 -44/551 -149 sayı ile verilen Kurul kararına göre söz konusu hisse devri ile Alstom un kontrolü fiilen 140 Bouygues e geçmektedir. Kurul bu kararında Alstom hisselerinin oldukça dağınık olmasını dikkate almış ve son iki genel kurula katılım oranlarını da değerlendirerek %21,03 lük hisse oranının Alstom un genel kurul toplantılarında çoğunluğu elde etmesine imkan tanıyacağı sonucuna ulaşmıştır. Komisyon da söz konusu işlemin 139/2004 sayılı Konsey Tüzüğü nün 6/1(b). maddesi kapsamında bir yoğunlaşma işlemi olduğuna karar vermiştir1. Ancak 2006 yılının ardından yapılan 2007, 2008 ve 2009 genel kurul toplantılarına bakıldığında, bu öngörünün gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. 2007 yılı genel kurul toplantısında Bouygues in kullanılan oylardaki oranı yaklaşık %49, 2008 yılında yaklaşık %46 ve 2009 yılında yaklaşık %48 olarak gerçekleşmiştir. Aynı ta rihlerde 150 Bouygues dışındaki tüzel kişi hissedarlar tarafından kullanılan oyların oranı ise sırasıyla yaklaşık %51, %53 ve %51 seviyesindedir. Dolayısıyla, son üç yılın genel kurul toplantıları dikkate alındığında, Bouygues in halihazırda Alstom üzerinde fi ili kontrol sahibi olduğunu iddia etmek imkanı bulunmamaktadır. Diğer yandan bildirim konusu işlem uyarınca Bouygues in devralacağı 4.400.000 Alstom hissesinin yaklaşık %1 oranında ortaklık payına karşılık geleceği dikkate alındığında, gelecekteki genel k urul toplantılarında Bouygues in mutlak bir çoğunluğa ulaşacağını ve dolayısıyla söz konusu hisse devrinin Bouygues e Alstom üzerinde kalıcı bir kontrol imkanı tanıyacağını söylemek mümkün değildir. Bouygues in 12 üyeden oluşan Alstom yönetim kuruluna sade ce iki üye atayabileceği hususu da göz 160 önüne alındığında, söz konusu devir işleminin Alstom un kontrol yapısında kalıcı bir değişikliğe yol açmayacağı kanaatine varılmıştır2. Bu açıklamalar doğrultusunda Alstom Hydro nun %50 oranındaki hissesinin Alstom tarafından devralınması işlemi değerlendirildiğinde ise, işlemin halihazırda Alstom ve Bouygues tarafından ortak olarak kontrol edilen Alstom Hydro nun tek başına Alstom un kontrolüne girmesi sonucunu doğurduğu görülmektedir. Bu itibarla anılan devir işlemin in, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında kontrol değişikliğine yol açan bir devralma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dosyadaki bilgilere göre, hisseleri devre konu olan Alstom Hydro nun Türkiye hidroelektrik enerji santralleri donanımı pazarındaki 20 08 yılı cirosu yaklaşık 170 ( .) TL dir. Bu tutar, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini aştığından , başvuru konusu işlem izne tabi bir devralma işlemidir. Dosya dahilindeki bilgiler kapsamında ilgili ür ün pazarında Alstom Hydro nun 2008 yılı Türkiye pazar payı %( .) seviyesindedir. Bildirim formunda, Alstom un Alstom Hydro daki ortaklığı dışında ilgili pazarda bir faaliyeti bulunmadığı ifade edilmektedir. Aynı yıl için rakip teşebbüslerden Voit Hydro nun payı %( .) , Andritz in %( .) ve Çinli şirketlerin ise %( .) olarak bildirilmiştir. Anılan rakamlar dikkate alındığında söz konusu devralma işleminin, ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir 1 11.5.2006 tarih ve COMP/M.4237 sayılı Komisyon kararı. 2 Nitekim Bouygues in 2008 yılı finansal raporunda da Alstom, Bouygues in kontrol etmediği bir teşebbüs olarak ifade edilmektedir . 10-04/48-23 5 hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu 180 doğuracak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı kanaatine varılmıştır . I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre , bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıka rılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendir ilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 190