Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -2-82 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 12-26/758 -212 Karar Tarihi : 16.05.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr . Metin TOPRAK , Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER : Bülent GÖKDEMİR, Gözde KARABEL C. BAŞV URUDA BULUNAN :- Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. Tem
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -2-82 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 12-26/758 -212 Karar Tarihi : 16.05.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Prof. Dr . Metin TOPRAK , Doç. Dr. Mustafa ATEŞ , İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER : Bülent GÖKDEMİR, Gözde KARABEL C. BAŞV URUDA BULUNAN :- Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. Temsilcisi : Av. Zümrüt ESİN, Derya GENÇ , Av. Ceren ALTINÖZ Levent Cad. Yeni Sülün Sok. No:1 34330 1. Levent Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Miele Elektr ikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. nin acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde hazırlanan Acentelik Sözleşmesi ne menfi tespit/muafiyet talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.04.2012 tarih ve 2904 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri 03.05.2012 tarih ve 3878 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine hazırlanan 09.05.2012 tarih ve 2012 -2-82/MM sayılı Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Miele Elektrikli Ev Aletle ri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. (Miele ) nin mevcut acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde hazırlanan Acentelik Sözleşmesi nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesi kapsamına girmediği; bu çerçevede bildirim konusu y eni Acentelik Sözleşmesi ne 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği görüşüne yer verilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildirimde Bulunan Taraf: Miele (4) Miele markalı ürünlerin Türkiye de ithalatı, ihracatı ve s atışı amacıyla 1999 yılında Imanto AG ile Imanto Consulting AG tarafından kurul an ve merkezi Almanya da bulunan Miele , nihai olarak Miele ve Zinkann Aileleri tarafından kontrol edilmektedir. (5) G.2. İlgili Ürün Pazarı ve İlgili Coğrafi Pazar (6) Bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçları ve fiyatları açısından benzer olmaları ve birbirleri yle ikame edilmeleri gerekmektedir. Dosya kapsamı bakımından Miele tarafından satışa sunulan çamaşı r makineleri, bulaşık makineleri, buzdolabı, pişirme grubu, kurutma makineleri, kahve makineleri, davlumbaz ve ütü gibi ürünler hem tüketicilerin kullanım amaçları bakımından farklılık arz etmekte hem de nitelikleri ve fiyatları bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Ayrıca , söz konusu ürünlerin her biri tüketicilerin farklı ihtiyaçlarına yönelik olduğundan çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, buzdolabı gibi her ürün grubu bazında 12-26/758 -212 2/5 pazar tanımı yapılması da mümkün dür. Coğrafi pazar açısından ise, d osya konusu ürünler e yönelik olarak pazara giriş, arz kaynaklarına ulaş ım, üretim, dağıtım, pazarlama ve satış şartları arasında bölgesel bir ayrım bulunmamaktadır. Bununla birlikte , dosya kapsamında değerlendirmeyi ve sonucu etkilemeyeceği dikkate alınarak, bu aşamad a kesin bir ilgili ürün ve coğrafi pazar tanımının yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. G.3. Değerlendirme (7) Yapılan bildirimde , Miele nin mevcut acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması nedeniyle hazırlanan Acentelik Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi veya bunun mümkün olmaması durumunda 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinden muaf tutulması talep edilmektedir . (8) Menfi tespit değerlendirmesin den önce, Miele hakkında, Türkiye de satış ve pazarlamasını yaptığı ürünlerin yeniden satış fiyatını belirlediği iddiası üzerine yapılan önaraştırma sonucunda alınan Kurul kararına yer verilmiştir. G.3.1. Rekabet Kurulunun 29.12.2011 ta rihli ve 11 -64/1660 -590 sayılı K ararı (9) Rekabet Kurumu na yapılan başvuruda özetle , Miele nin , satış ve pazarlamas ını yaptığı ürünlerin yeniden satış fiyatını belirlediği, piyasadaki Miele markalı ürünler için bütün satış noktalarında aynı fiyatların geçerli olduğu, bu uygulamanın Miele satış noktaları arasındaki rekabete engel olduğu ve tüketicinin refah kaybına yol açtığı belirtilmiştir. (10) Anılan başvuru üzerine yapılan önaraştırma sonucunda, 29.12.2011 tarih ve 11 -64/1660 - 590 sayı ile 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar ver ilmiştir. Kararda ayrıca ; - Miele ile acentel eri arasında mevcut bulunan ve MCA ( Miele Chartered Agency) Sistemi olarak adland ırılan sistemde satış işleminin tüketici ile Miele arasında gerçekleştiği, acentenin bu satışa sadece aracılık ettiği, - Acentenin sorumluluğunun, ödemelerin Miele nin belirle diği yöntem ve kurallar çerçevesinde yapılmasını sağlamak olduğu, - Miele nin beyaz eşyada acentelik, elektrikli süpürgede bayilik sistemi ile çalıştığı, - 4054 sayılı Kanun bakımından, şayet acente müvekkili adına yapmış olduğu ya da aracılık ettiği sözleşmed en dolayı herhangi bir mali veya ticari risk almamışsa, acente ile müvekkil arasındaki ilişkinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamı dışında olduğu, - Miele nin acentelik sistemine ilişkin elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Miele acen telerinin Miele nin faaliyetleri ile ilgili olarak ticari veya mali bir risk almadığı kanaatine varıldığı, - Ayrıca Acentelik Sözleşmesi nde sözleşme sonrası rekabet etmeme yükümlülüğü getiren herhangi bir maddenin yer almadığı, - Miele nin acentelik sözleşme si yaptığı teşebbüslerden bazıları ile münhasır olarak çalışması durumunda dahi, Miele ürünlerinin fiyatı, pazardaki konumlandırması, yüksek gelir grubundaki tüketicilere hitap etmesi ve bu bağlamda ilgili pazarlardaki payının düşük olması gerekçesi ile Miele nin münhasır acentelik sözleşmelerinin piyasada kapama etkisine yol açmayacağı tespitlerine yer verilerek , Miele ile acentelik sözleşmesi akdettiği taraflar arasındaki ilişkinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 12-26/758 -212 3/5 G.3.2. Menfi Tespit Değerlendirmesi (11) Miele ile acenteleri arasında imzalanacak olan sözleşmelere ilişkin olarak yapılan temel değişiklik, Acentelik Sözleşmesi nin eski halinde, teşebbüsün hem acenteleri hem de bayileri ile olan ilişkileri düzenlenirken, yeni halinde sadece acenteleri ile olan ilişkilerinin düzenlenmesidir. Böylece acentelik ve bayilik ilişkisi ayrıştırılarak , acentelik ilişkisi ayrıntılandırılmış ve acentelere farklı çalışma seçenekleri tanınmıştır. Ayrıca, genel hukuk kurallarının gözet ilmesi amacıyla da sözleşme hükümlerinde bazı değişiklikler yapılmıştır. (12) Başvuru konusu Acentelik Sözleşmesi nde acentelerin çalışma şekline ilişkin olarak üç farklı mağaza tipi tanımlanmıştır. Bunlardan ilki Miele Galeri olarak adlandırılan ve sadece Miele markalı ürünlerin tanıtım ve satışının gerçekleştirileceği münhasır Miele mağazaları, ikincisi Miele markalı ürünlerin yanı sıra diğer markalara ait ürünlerin de satışının gerçekleştirileceği, münhasır olmayan Çok Markalı Mağaza , üçüncüsü ise Miele markalı ürünlerin yanı sıra mutfak mobilyası satışının da gerçekleştirileceği Mutfak Satış Mağazası dır. (13) Miele Galeri mağazalarının taşıması gereken şartlar Acentelik Sözleşmesi n de sıralanm ış, bunun dışında diğer mağazalar için herhangi bir koşul veya s ınırlama getirilmediği anlaşılm ıştır. (14) Bildirim konusu Acentelik Sözleşmesi nde yapılan bir diğer değişikliğin de teşhir ürünlerine ilişkin olduğu görülmektedir. Sözleşme nin 3.3. maddesinde teşhir ürünlerinin acenteye faturalandırılması veya konsinye olar ak gönderilmesi öngörülmektedir. Anılan hüküm gereğince, eski sözleşmede konsinye olarak gönderilmesi öngörülen teşhir ürünlerinin, acentenin mülkiyetine geçirilmesi ve acente tarafından satılabilmesi olanağı sağlanmaktadır. Ayrıca acente tarafından söz ko nusu ürünlerin satılamaması durumunda, Miele nin belirli şartlarla teşhir ürününü geri alabileceği ifade edilmektedir. (15) Yukarıda yer verilen hususların dışında, bildirim formu ve eki Acente Sözleşmesi incelendiğinde, acentelerin sorumluluklarını düzenleyen hükümlerinde bir değişiklik yapılmadığı anlaşılm ıştır. Diğer bir ifadeyle , yukarıda yer verilen Kurul kararında, acentelerin iktisadi sorumluluğunun bulunmadığı şeklindeki değerlendirmesinde esas alınan hükümler yeni sözleşmede de muhafaza edilmektedir. Ş öyle ki, Acentelik Sözleşmesi nin Önsöz ünün 4. maddesinde ; Taraflar, Miele ev ürünlerinin satışına ve ACENTE nin işbu Sözleşme kapsamında düzenlenen satış faaliyetine ilişkin iktisadi risklerin Miele tarafından üstlenileceği konusunda mutabıktırlar. Ancak acentelik faaliyetinin sürdürülmesi ile ilintili ve ACENTE nin kendi işletmesine ilişkin riskler ile Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği haller hariçtir. ifadelerine yer verilmektedir. Acentelik Sözleşmesi nin Acente nin Atanm ası başlıklı 2. maddesinde ise acentenin, Miele markalı ürünleri, Miele nam ve hesabına satmak ve bu bağlamda Miele nin nam ve hesabına sözleşmeler akdetmek hususunda temsil ve acentelik yetkisine sahip olacağı belirtilmektedir. Anılan hükümlerin değerlen dirilmesinden , acentenin Türk Hukuku nda dolaylı temsil olarak adlandırılan temsil yetkisine sahip olacağı ve bu nedenle, kendisinin bir tacir olarak üstlenebileceği riskler dışında, Miele markalı ürünlerin satışı nedeniyle doğabilecek riskler dolayısıyl a sorumluluk altında olmadığı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen hususların dışında, başvuru konusu sözleşmelerde acentelerinin Miele nin faaliyetleri ile ilgili olarak ticari veya mali bir risk üstlenip üstlenmediğini tespit edebilmek için sözleşme hü kümlerinin, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz da sayılan ve acenteye yüklenmesi halinde taraflar arasındaki ilişki yi acentelik ilişkisi olmaktan çıkarabilecek yükü mlülükler ihtiva edip etmediği de değerlendir ilmiştir. 12-26/758 -212 4/5 (16) Bu çerçevede, ulaşılan sonuçlara aşağ ıda yer verilmiştir : - Acentelik Sözleşmesi nin 2.4. maddesi uyarınca acentenin Miele ev ürünlerine ilişkin olarak müşterilerden gelebilecek taleplerden ve satılmayan ürünlerden dolayı herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır , - Acentelik Sözleşmesi nin 3.5. m addesine göre , Miele markalı ürünlere ilişkin kaza ve hasar riski, ürünlerin müşterinin kullanımına hazır hale getiri ldiği ana kadar Miele ye aittir, - Acentelik Sözleşmesi nin 3.8. maddesine göre , Miele markalı ürünlerin acentenin mağazasına veya doğrudan m üşteriye nakli yesinden Miele sorumludur , - Acentelik Sözleşmesi nin 4.2. maddesine göre , Miele markalı ürünlere ilişkin müşterilere uygulanacak olan tüm satış fiyatları ve satış koşulları Miele tarafından belirlenecektir , - Acentelik Sözleşmesi nin 6. maddesi uyarınca Miele ev ürünleri için söz konusu olabilecek tüm tanıtım malzemesi, broşür, teşhir malzemesi ve gereken tüm bilgileri, masrafları kendisine ait olmak üzere Miele karşılayacaktır , - Yine aynı madde hükmüne göre Miele markalı ürünlerde ortaya çıkabil ecek ayıplardan ve ürünlerin müşteri nezdinde kurulum masraflarından Miele sorumlu olacaktır. (17) Yukarıda yer verilen tespitler ışığında Miele acentelerinin, Miele nin faaliyetleriyle ilgili olarak ticari veya mali bir risk almadığı sonucuna varılmıştır. (18) İncelen en bir diğer husus, Acentelik Sözleşmesi nin 5.7. maddesinde yer alan Miele Galeri Mağazası türünde çalışan acentelerine yönelik olarak getirilmiş bulunan rekabet etmeme yükümlülüğüdür. (19) Kılavuz da Münhasır acentelik şartı sadece marka içi rekabet le ilgilidir ve genellikle rekabeti sınırlayıcı etki doğurmaz. Ancak sözleşme sonrası rekabet yasağı da dahil olmak üzere rekabet etmeme yükümlülüğü markalar arası rekabet ile ilgilidir ve şayet sözleşme konusu mal veya hizmetlerin satıldığı ilgili pazarda kapama etkisine yol açıyorsa rekabeti sınırlayıcı etki doğurabilir ve sonuçta bu hüküm Kanun un 4. maddesi kapsamına girebilir. ifadelerine yer veril mektedir. (20) Bununla birlikte , Miele nin beyaz eşya pazarında çok küçük bir paya sahip olması , Acentelik S özleşmesi nde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün, bütün acenteleri kapsamayıp sadece Miele Galeri Mağazası kapsamında çalışan acentelere özgülenmiş olması; Miele ürünlerinin yüksek gelir grubundaki tüketicilere hitap etmesi gibi hususlar göz önünde b ulundurulduğunda, sözleşmede yer verilen rekabet etmeme yükümlülüğünün piyasada kapama etkisine yol açmayacağı kanaatine varılmıştır. (21) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, Miele tarafından acenteleriyle imzalanmak üzere hazırlanmış bulunan Ac entelik Sözleşmesi nin, acentelere mali ve ticari risk yüklememesi, Miele Galeri Mağazası tipindeki acentelere getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün ise piyasada kapama etkisine yol açmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Miele Elektrikli Ev Aletleri Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. nin mevcut acentelik sisteminin yeniden yapılandırılması çerçevesinde bildirilen Acentelik Sözleşmesi nin 4054 say ılı Kanun un 4. maddesi kapsamına girmediğine, 12-26/758 -212 5/5 2. Bildirim konusu yeni Acentelik Sözleşmesi ne 4054 say ılı Kanun un 8. maddesi uyar ınca menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.