Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-187 Karar Sayısı : 08-52/783-312 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN , 10 Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Recep GÜNDÜZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Beytullah UZEL Yusuf Ziya Güncü Cd. Larende Mh. No:56 70100 Karaman D. ŞİKAYET EDİLEN: Karaman il oto garında faaliyet gösteren ot
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-187 Karar Sayısı : 08-52/783-312 Karar Tarihi : 11.9.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN , 10 Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Recep GÜNDÜZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Beytullah UZEL Yusuf Ziya Güncü Cd. Larende Mh. No:56 70100 Karaman D. ŞİKAYET EDİLEN: Karaman il oto garında faaliyet gösteren otobüs firmaları E. DOSYA KONUSU: Karaman il otogarında faaliyet gösteren otobüs 20 firmalarının aralarında fiyat anlaşması yapmak suretiyle tek fiyat uygula dıkları iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçe sinde, Karaman d a faaliyet gösteren otobüs firmalarının kendi aralarında anlaş arak tek fiyat uyguladıkları ve bu nedenle bilet fiyatlarında hiçbir suretle indirim yapmadıkları belirtilmekte; söz konusu durumun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun a aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle incelenmesi talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.8.2008 tarih ve 3608 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 22.8.2008 tarih ve 2008 -4-187/İİ-08-RG sayılı İlk İnceleme Raporu , 26.8.2008 tarih ve REK.0.08.0 0.00-110/264 sayılı Başkanlık 30 Önergesi ile 08-52 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, şikayet konusu iddiaların yapılacak bir önaraştırma kapsamında değerlendirilebileceği, bununla birlikte yukarı da izah edilen piyasa yapısının ve bu piyasaya yönelik ilgili düzenlemelerin fiyat paralelliklerine yol açtığı, bu konuda önaraştırma yapılıp yapılmamasının Kurul un takdirinde olduğu görüş üne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 08-52/783 -312 2Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde , ilgili ürün pazarı " karayolu ile yolcu 40 taşımacılığı pazarı" olarak belirlenmiştir . I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Şikâyet konusu uygulamanın Karaman merkezli gerçekleşiyor olması nedeniyle , ilgili coğrafi pazar Karaman İli olarak tespit edilmiştir. I.2. Tespit ler ve Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan v eya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasak kabul edilmiştir. Rekabet hukuku 50 açısından, teşebbüsler arasındaki söz konusu işbirliği doğurucu nitelikteki davranışlar, piyasadaki etkin rekabetten beklenen toplumsal faydanın ve iktisadi etkinliğin önünde önemli bir engel teşkil ettiğinden ağır ihlaller olarak değerlendirilir. Bununla birlikte piyasadaki rekabet üzerinde etkiye sahip eylemlerin değerlendirilmesinde ilgili pazar yapısının önemi oldukça büyüktür. Örneğin teşebbüs sayısının çok ve girişlerin kolay olduğu bir pazarda teşebbüsler arasında bir fiyat anlaşması sağlanmasının oldukça zor olduğu kabul edilirken; teşebbüs sayısının görece az ve özelikle pazara yeni girişlerin zor olduğu bir pazarda bu anlaşmanın sağlanması, en azından göreli olarak, daha kolaydır. 60 Bu bağlamda iktisadi modeller rekabet hukuku uygulamasının iktisadi etki ve sonuçlarını değerlendirmek ad ına teorik açıdan önemli araçlar olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Dosya kapsamında şikayete konu olan ilgili pazar oligopol piyasalar a benzerlik göster mektedir. Bilindiği üzere az sayıda teşebbüsün bulunduğu oligopol piyasalarda faaliyet gösteren teşebb üsler, fiyat düzeyi veya üretim miktarı gibi stratejik kararlarını verirken içinde bulundukları pazar koşullarını ve aynı piyasada faaliyet gösteren rakiplerinin karar ve eylemlerini sıkı bir şekilde izleme ihtiyacı hissederler. Bu durum oligopol piyasalar da faaliyet gösteren teşebbüslerin, aldıkları kararların rakiplerinin kararlarını etkilediğinin ve her bir teşebbüsün karının sadece kendi 70 davranışlarına değil, bu davranış karşısında rakiplerinin göstereceği tepkilere de bağlı olduğunun farkında olmaların dan kaynaklanmaktadır. Oligopol piyasalar ın bu özelliği ise teşebbüsleri kendi davranışlarına karşı rakiplerinin gerçekleştirecekleri tepkiyi sürekli olarak tahmin etme zorunluluğu altına sokar. Çünkü rakiplerin bu tepkileri, oldukça rekabetçi bir süreci t etikleyerek süreç sonucunda, teşebbüslerin elde etmeyi planladıkları kardan mahrum kalmaları sonucunu doğurabilir. Bu durum ise stratejik kararlar alan ve kar mahrumiyetinden kaçınmaya çalışan teşebbüslerin bu kararlar bakımından karşılıklı bağımlılıkların ı meydana getirir. Literatürde oligopolistik bağımlılık kavramı ile ifade edilen bu durum, rakiplerin faaliyet ve fiyat hareketlerinin 80 gözlemlenebilir olduğu şeffaf piyasalarda çoğu durumda fiyatların birbirine yakın laşmasına neden olmaktadır. Anılan pazarda halen 5 teşebbüs faaliyet gösterdiği nden ve bu teşebbüslerin terminal büroları fiziki olarak, diğer teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların 08-52/783 -312 3gözlemlenmesini mümkün kıldığından piyasanın şeffaf bir piyasa olduğu anlaşılmaktadır. Bu özellikleriyle pi yasadaki bilet fiyatlarının belli bir düzeyde yakın laşmasının iktisadi açıdan bir takım rasyonel gerekçeleri olduğu da ileri sürülebilir. Zira teşebbüslerin Ulaştırma Bakanlığı Bölge Müdürlüğü ne onaylatacakları fiyatları belirlerken rakiplerinin fiyatlar ını rahatça gözlemelerinin ve bunun yol açtığı yakın laşmanın, özellikle sektöre yönelik mevzuatın bu fiyatın 90 %30 una kadar indirim yapmaya izin vermesi ile birlikte düşünüldüğünde anlaşılabilir olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca talep yapısının istikrars ız olduğu şehirlerarası taşımacılık sektöründe yazıhanelerde n yapılan satışlarda yolcu yoğunluğuna göre liste fiyatı üzerinden iskontoların yapıldığı sektörün bilinen bir gerçeğidir. Yukarıda aktarılan tespit ve değerlendirmeler ışığında, söz konusu sek törün yapısı dikkate alınarak , şikâyet konusuna ilişkin olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı neticesine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu 100 iddialara ilişkin olarak , 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.