Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-70 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 04-69/986 -241 Karar Tarihi : 27.10.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersa n GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Mert KARAMUSTAFAOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Özata Kimyevi Ma ddeler Gıda ve Ambalaj San. T
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-70 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 04-69/986 -241 Karar Tarihi : 27.10.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersa n GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: M. Ömür PAŞAOĞLU, Mert KARAMUSTAFAOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Özata Kimyevi Ma ddeler Gıda ve Ambalaj San. Tic. A.Ş. 20 D. TARAFLAR : - Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj San. Tic. A.Ş. Eski İzmit -Ankara yolu üzeri Tepeören Köyü Tuzla -İstanbul - Thrace Plastics Packaging S.A. 20 Marinou Antira St. 17455 Alimos Atina -YUNANİSTAN E.DOSYA KONUSU: Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. ile Thrace Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan 30 Ortak Girişim Sözleşmesi ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sa nayi ve Ticaret A.Ş.'nin "Kuruluş Sözleşmesi"nin 4. maddesine bireysel muafiyet verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.7.2003 tarih, 3583 sayı ile giren ve en son 18.10.2004 tarih, 5822 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4 054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 20.10.2004 tarih, 2004 -1-70/Ö İ-04-MÖP sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu, 22.10.2004 tarih, REK.0.05.00.00/203 sayılı 40 Başkanlık önergesi ile 04-69 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - Özata Kimyevi Maddeler Gıda v e Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. (Özata) ile Thrace Plastics Packaging S.A. (Thrace Plastics) arasında ortak girişim yoluyla Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Thrace Teknik) nin kurulması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, ancak söz konusu Tebliğ de belirtilen ciro ve pazar payı eşikleri aşılmadığı için izne tabi 04-69/986 -241 2 birleşme ve devralmalardan olmadığı ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 7. maddesini ihlal eder nitelikte olmadığı, 50 - Özata ile Thrace Plastics arasında ortak girişim yoluyl a kurulan Thrace Teknik in Kuruluş Sözleşmesi nin 4. maddesinin ilgili coğrafi piyasayı etkileyecek bir rekabet ihlali içermediği; Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesinde yer alan rekabet yasağının ise işlemin bütünü dikkate alındığında bir yan sınırl ama olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesina aykırı olmadığı ve bireysel muafiyet kapsamında değerlendirilmesine gerek bulunmadığı, - Özata ile Thrace Plastics arasındaki Kuruluş Sözleşmesi ve Ortak Girişim 60 Sözle şmesi nin 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı bir husus içermediği, bu nedenle söz konusu işleme Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesinin uygun olacağı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Ta raflar 70 H.1.1. Özata Dosya mevcudundan, Özata nın, dericilik, mobilya ve tekstil kimyasalları, karton mukavva ve plastik ambalaj kapları işi ile iştigal ettiği; ancak ilgili ürün pazarında henüz üretimi bulunmadığı anlaşılmaktadır. Özata nın 2003 yılı cirosu ( ) TL olup, sermaye yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 1 - Özata nın Sermaye Yapısı Hissedarlar Hisse Oranı (%) Hayri Özilhan 13 Mustafa Aydın Özilhan 27 Keriman Özilhan 10 Ünal Soyata 35 Uğur Soyata 10 Yıldız Soyata 5 80 Özata ile aynı gru pta yer alan diğer teşebbüsler ve faaliyet alanları aşağıdaki gibidir: a) Teknik Plastik A.Ş. : Plastik ambalaj kabı üretimi yapmakta olup, 2003 yılı plastik ambalaj kabı imalatı ( ) ton ve cirosu ( ) trilyon TL dir. b) Kapplas A.Ş. : Plastik ambalaj işi ile iştigal etmekte olup, sermayesi 50 milyar TL ve 2003 yılı cirosu ( ) TL dir. c) Bantplas A.Ş. : Plastik ambalaj işi ile iştigal etmekte olup, sermayesi 50 90 milyar TL ve 2003 yılı cirosu ( ) TL dir. 04-69/986 -241 3 H.1.2. Thrace Plastics Yunanistan da kuru lu olan Thrace Plastics, plastik kap üretimi işi ile iştigal etmektedir. Dosya mevcudundan, Thrace Plastics in ilgili pazardaki satışlarının düzenli olmadığı ve oldukça az olduğu anlaşılmaktadır. Thrace Plastics in sermaye yapısı aşağıdaki gibidir: Tablo 2- Thrace Plastics in Sermaye Yapısı 100 Hissedarlar Hisse Oranı (%) Thrace Plastics S.A. 90,00 Costas Halioris 6,65 Efthimia Halioris 3,35 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Özata ile Thrace Plastics arasındaki ortak girişim, püskürtme ka lıplı enjeksiyon kapların IML teknolojisi (kalıp -içi etiketleme teknolojisi) ile üretimi, satışı ve pazarlanması konularında faaliyet gösterecektir. Bu tür kapların diğer plastik kaplara göre bir takım teknik üstünlükleri olduğu ve bu nedenle 110 tüketicinin g özünde farklı olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu ürünler genellikle yoğurt, dondurma, hazır yemek, meze, soğuk salata, peynir, çokokrem v.s. gibi gıda ürünlerinin ambalajı olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle ilgili ürün pazarı "IML teknolojisi ile üretilen enjeksiyon kapları olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Türkiye içinde ilgili ürünün rekabet şartları bakımından farklılık göstermemesi nedeniyle ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti Sınırları" olarak tespit 120 edilmiştir. H.3. Yapı lan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Ortak girişimin kontrolü hususu Kuruluş Sözleşmesi nin 10. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre ortak girişim şirketinin yönetim kurulu üyeleri 4 kişiden oluşacak ve iki üye Özata tarafından, iki üye ise Thrac e Plastics tarafından seçilecektir. Yönetim Kurulu kararları ise yine aynı maddeye göre oybirliği ile alınabilmektedir. Ayrıca taraflar arasındaki Ortak Girişim Sözleşmesi nin 6.3. maddesine göre Yönetim Kurulu başkanlığı görevi 130 her üç yılda bir, Thrace d irektörü ya da Özata direktörü tarafından yürütülecektir. Söz konusu hükümler uyarınca, Thrace Teknik in tarafların müşterek kontrolünde olduğu anlaşılmaktadır. Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, işlemin gerçekte 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde s ayılan birleşme ve devralmalardan olduğu, ancak Tebliğ de 04-69/986 -241 4 belirtilen eşikler aşılmadığından izne tabi olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, muafiyet talep edilen sözleşme hükümlerini söz konusu ortak girişim kapsamında değerlendirmek gerekmektedir. 140 Dosya konusu başvuru ile muafiyet istenen Thrace Teknik in Kuruluş Sözleşmesi nin 4. maddesi aşağıdaki gibidir: Madde 4 Amaç ve Kapsam Şirket a) sadece sayılacak faaliyetlerle sınırlı olmamak üzere, IML (iç - püskürtmeli etiketleme) teknolojisi kullanıl arak yapılan enjeksiyon kaplarının münhasıran Türkiye, İsrail, Ürdün, Suriye, Lübnan, Irak, Ermenistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan Cumhuriyeti, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve İran da üretimi, pazarlanması ve satışı ve b)söz konusu 150 ürünler in sayılan ülkeler dışında da satışı işiyle iştigal etmektedir; ancak burada belirtmek gerekir ki, bu ürünlerin sayılan ülkeler dışındaki satışları sadece Thrace Plastics şirketler grubuna ait şirketlerle sınırlıdır. Yukarıdaki sözleşme hükmü ile Thra ce Teknik in faaliyetleri Türkiye nin de içinde bulunduğu bir coğrafi alanla sınırlandırılmış, bölge dışında faaliyette bulunması engellenerek, bölge dışına ancak Thrace Plastics şirketler grubuna satış yapılmasına olanak tanınmıştır. Söz konusu sınırlaman ın, yabancı ortak olan Thrace Grubu nun Avrupa da üretim ve satış yapıyor olması ve haksız rekabetin önlenmesi amacıyla konulduğu belirtilmektedir. 160 Söz konusu maddenin, Thrace Teknik in Türkiye deki faaliyetleriyle ilgili herhangi bir kısıtlama getirmedi ği ve ilgili coğrafi pazarın Türkiye pazarı olduğu dikkate alındığında, anılan sözleşme hükmünün 4054 sayılı Kanun bağlamında herhangi bir sakınca teşkil etmediği görülmektedir. Esasen, 4054 sayılı Kanun bakımından incelenmesi gereken husus Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesinde yer almaktadır. Özata ile Thrace Plastics arasındaki Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesinde sözleşmenin taraflarına ortak girişim şirketinin (Thrace Teknik) faaliyette bulunacağı bölge 170 içinde geçerli olan bir rekabet ya sağı getirilmiştir. Muafiyet talebinin konusu olan Kuruluş Sözleşmesi nin 4. maddesinde ortak girişim şirketi Thrace Teknik in Türkiye nin de içinde bulunduğu bir bölgede faaliyette bulunacağı düzenlenmiş, taraflar arasındaki Ortak Girişim Sözleşmesi n in 8. maddesinde ise söz konusu bölgede (Türkiye dahil) Özata ve aynı grupta yer alan diğer teşebbüslere yönelik olarak süresi belirli (24 ay) bir rekabet yasağı getirilmiştir. Özata ve onunla aynı grupta yer alan teşebbüsler her ne kadar plastik 180 ambalaj üretimi ile iştigal ediyor olsalar da, ilgili ürün pazarı olan "IML teknolojisi ile üretilen enjeksiyon kapları piyasasında faaliyette bulunmamaktadırlar. Bu nedenle, Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesiyle Özata ya getirilen iki yıl süreli rekabet y asağının ilgili pazardaki rekabeti olumsuz etkileyecek nitelikte olmadığı; esasen, Thrace Plastics in, Özata ile kurduğu ortak girişim şirketi ile Türkiye piyasasına girmesi 04-69/986 -241 5 neticesinde pazardaki arz çeşitliliği ve miktarının artacağı ve tüketicinin bundan yarar sağlayacağı görülmektedir. Rekabet Hukuku nda birleşme/devralmalarla birlikte getirilen düzenlemelerin, 190 yan sınırlama sayılması için taraflar açısından kısıtlayıcı, yoğunlaşmayla doğrudan ilgili işlerin yürütülmesi için gerekli, kapsamının belirli ve sınırlı olması gerekmektedir. Dosya konusu devralma işlemindeki yan sınırlama hükmünün birleşmenin uygulanması açısından doğrudan ilgili ve gerekli olduğu; kısıtlamanın, süresi, uygulandığı coğrafi alan ve konusu bakımından tanımlanan amacı gerçekleştir mek için makul olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde, Özata ile Thrace Plastics arasındaki Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesinde öngörülen rekabet yasağının bir yan sınırlama olarak değerlendirilmesi gerektiği, dosya konusu işlemin 1997/ 1 sayılı 200 Tebliğ deki eşikler aşılmadığı için izne tabi olmadığı, ancak ortak girişim işlemine Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; - Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sanayi Ticaret A.Ş. ile Thrace Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi 210 ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin kurulması işleminin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğun a ancak söz konusu Tebliğ de belirtilen ciro ve pazar payı eşikleri aşılmadığı için izne tabi birleşme ve devralmalardan olmadığına ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesini ihlal eder nitelikte olmadığına; - Özata Kimyevi Maddeler Gıda ve Ambalaj Sa nayi Ticaret A.Ş. ile Thrace Plastics Packaging S.A. arasında imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi ile kurulan Thrace Teknik Ambalaj Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin "Kuruluş Sözleşmesi"nin 4. maddesinin ilgili coğrafi piyasayı etkileyecek bir rekabet 220 ihlali içe rmediğine; Ortak Girişim Sözleşmesi nin 8. maddesinde yer alan rekabet yasağının ise işlemin bütünü dikkate alındığında bir yan sınırlama olarak değerlendirilmesine, bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olmadığına ve bireysel muafiyet kapsa mında değerlendirilmesine gerek bulunmadığına; - Özata ve Thrace Plastics arasındaki Kuruluş Sözleşmesi ve Ortak Girişim Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı bir husus içermediğine, bu nedenle söz konusu işleme Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine 230 04-69/986 -241 6 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 240