Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-179 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/1356-349 Karar Tarihi : 25.11.2009 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Adnan AKGÜN, Mücteba ALTUN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Abdurrahman Melih Arda Teletıp Yazılım ve Danışmanlık Rıhtım Cad. Neşet Ömer Sok. Aydı
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -2-179 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/1356-349 Karar Tarihi : 25.11.2009 A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Adnan AKGÜN, Mücteba ALTUN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Abdurrahman Melih Arda Teletıp Yazılım ve Danışmanlık Rıhtım Cad. Neşet Ömer Sok. Aydın İş Merkezi No:4 Kat:2 B:5 34716 Kadıköy İstanbul 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: - Sentim Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. Cyberberpark/Cyberplaza A:503 -A:701 06830 Bilkent Ankara E. DOSYA KONUSU: T.C. Sağlık Bakanlığı ile Sentim Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. nin, Aile Hekimleri Bilgi Sistemi (AHBS) kapsamında kullanılan yazılım uygulamaları alanında 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan şikâyet , Sentim Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. (Sentim) nin hâkim durumunu kötüye kullanması ve Sağlık Bakanlığı nın (Bakanlık) 30 Sentim le birlikte hareket etmesi olarak iki unsurdan oluşmaktadır. Sentim in hâkim durumunu kötüye kullanması iddiası kapsamı nda, Sentim yazılımını kullanan aile hekimleri tarafından sisteme girilen hasta bilgilerinin yer aldığı verilerin şifrelendiği ve bu bilgilerin rakip programlara aktarılamadığı dile getirilmiştir. Bakanlık ve Sentim in birlikte hareket etmesi kapsamında, başka ürüne geçmek isteye n hekimlerin doğrudan ya da dolaylı olarak kamu çalışanlarınca uyarıldığı, başka şirket ürünleri ni kullanmamaları doğrultusunda talimat verildiği ifade edilmekte ve Kanun un 9. maddesi çerçevesinde kendilerine ait GpTürk AHBS 5 ürü nü ve hizmetinin sunumunu engellemek yönündeki uygulama ve eylemlere son verilmesinin şikâyet edilen taraflara bildirilmesi, bu yönde bir karar alınmadığı takdirde aynı 40 hüküm uyarınca ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimali bulunmasın dan hareketle ihlalden önceki durumu koruyacak nitelikte geçici tedbir alınması talep edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.07.2009 tarih ve 5185 sayı ile giren Abdurrahman Melih Arda Teletıp Yazılım ve Danışmanlık (Teletıp ) başvurusu üzerine hazırlanan 2009 -2- 179/İİ -09-HSÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 21.8.2009 tarih ve REK.0.06.00.00 - 09-57/1356 -349 2 110/332 sayılı Başkanlık Önergesi ile 26.8.2009 tarih ve 09-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, şikâyet konusu iddia ile ilgili olarak Sentim hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. 50 Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 18.11.2009 tarih ve 2009 -2-179/ ÖA -09-AA sayılı Önaraştırma Raporu 19.11.2009 tarih, REK.0.06.00.00 -110/479 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -57 sayılı Kurul toplantısında gö rüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikâyete konu olan Sentim hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmektedir. I. İNCELEME VE DE ĞERLENDİRME I.1. Hakkında Şikâyette Bulunulan: Sentim Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. 1990 yılında Sena Bilgisayar adı altında bilişim teknolojileri pazarına giren Sentim, 60 kurulduğu yıllarda OEM pazarında faaliyet göstermiş, ilerleyen yıllarda yazı lım üretmek amacıyla Sedef Bilgisayar ı kurmuştur. Time International ile Sena Bilgisayar'ın 1996 yılında birleşmesi ile doğan Sentim, ülke çapında PC, OEM ürünleri, çevre birimlerini dağıtmakta ve çeşitli yazılım ürünleri üretmektedir. Sentim, 2001 yılın da Sentim Kamu, Sentim Telekom, Sentim Teknoloji, Sentim Yazılım ve Dekare olmak üzere gruba bağlı 5 şirket oluşturarak ve anonim şirket olarak isim ve statü değiştirmiştir. Kuralkan Holding kuruluşlarından biri olan Sentim 100 milyon dolara yaklaşan ciros u ile ülke çapında faaliyet göstermektedir. I.2. Pazara İlişkin Genel Bilgiler 09.12.2004 tarih, 25665 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5258 sayılı Aile 70 Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun ve 06.07.2005 tarih, 25867 sayılı Resmi Gazetede yayımlana n Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Yönetmelik doğrultusunda aile hekimliği pilot uygulaması Sağlık Bakanlığı tarafından hayata geçirilmektedir. İlgili Yönetmelik in amaç ve kapsam başlıklı maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacı, birinci basamak sağ lık hizmetlerini güçlendirmek ve verilen sağlık hizmetinin kalitesini artırmak performans ve hizmet kalite standartlarını, hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak belgelerin şeklini ve içeriğini, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemektir. ifadelerine yer verilmektedir. Bu çerçevede aile hekimliği sisteminin, Bakanlıkça 80 yürütülecek uygulama ve çalışmaların sadece sağlık hizmeti sunumuna dair değil; Bakanlığın birinci basamaktan veri toplama disiplini konusunda da önemli yenilikler getirdiği ve bu yeniliklerden en önemlisinin Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS) bilgisayar programı olduğu bizzat Bakanlığın resmi internet sitesinde ifade edilm ektedir . AHBS, Bakanlığın sınırsız sayıda kullanıcı hakkı ile satın aldığı ve aile hekimleri tarafından kullanımı ücretsiz olan bir programdır. Yine Bakanlığın resmi sitesinde AHBS nin sadece bir bilgisayar programı olmadığı; Aile Hekimliği sisteminin uygulandığı illerde, birinci basamaktan veri toplama konusundaki y eni standardın adı olduğu belirtilmektedir. Nitekim AHBS sayesinde aile hekimleri, sundukları sağlık hizmetini elektronik ortamda kaydedebilmekte, kaydettikleri bu verilerden, Bakanlığın 90 belirlediği veri kümelerini (MVS) yine elektronik ortamda doğrudan Ba kanlığa iletebilmektedir. 09-57/1356 -349 3 Bakanlığın AHBS uygulaması dışında hâlihazırda aktif olarak kullanılan AHBS uygulamaları Tablo 1 de gösterilmektedir. Tablo 1: Bakanlığın sunduğu AHBS uygulaması dışında aktif AHBS uygulamaları Uygulama Adı Firma 1 Neur ogoogle Büyük Doğu Yazılım 2 Sabis MAVİAY 3 Kliniknet GPTÜRK 4 Server AHBS Server Yazılım 5 Uludağ Bilişim Uludağ Bilişim 6 Dalga Yazılım AHBS Dalga Yazılım 7 İSM nin yazılımı Manisa İSM1 8 AHBS BMBSOFT Bilgisayar Yazılım I.3. İlgili Pazar I.3.1. İ lgili Ürün Pazarı AHBS, aile hekimliği uygulamasına geçilen illerde aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının kullanımına sunulan bir bilgisayar programıdır. Birinci basamak sağlık 100 hizmetlerinin elektronik ortamda kayıt altına alınarak Bakanlık merkez teş kilatında elektronik sağlık kaydı veritabanına bu verilerin aktarılması ve T.C. kimlik numaraları esas alınarak her hasta için burada bir dosya açılıp bu bilgilerin depolanması temeline dayan maktadır . Program web tabanlı bir uygulama olmayıp akıllı işlem ci adı verilen bir mimariye sahiptir. Bu mimariye göre kullanıcılar internete bağlı olmadıkları zamanlarda da hasta bilgilerini kendi bilgisayarlarına, yani kendi yerel veri tabanlarına kayıt edebil mektedirler . Kullanıcı internete bağlandığında yerel veri tabanındaki bilgiler Bakanlık merkez veritabanına aktarılır. Bakanlık politika belirleyebilmek için bazı sağlık göstergelerini görmek istemektedir. İstenilen bu bilgiler standart hale getirilerek, bilgi üreten her bir uçtan bu bilgilerin 110 alınması amaçlanmı ştır. Bu veri standardına minumum veri seti (MVS) denilmektedir. Her bir aile hekimi MVS ni bir şekilde Bakanlığa iletmek zorundadır. İletme yolları AHBS yi kullanarak yapılabildiği gibi belirlenen standartlarda olmak koşuluyla başka bir yazılım aracılığ ı ile de yapılabilmektedir. Hiçbir yazılım kullanmak istemeyen hekimler sadece bildirimi zorunlu olan söz konusu verileri yine Bakanlığın hazırlatmakta olduğu web sayfasından çevrimiçi olarak bakanlığa gönderebilmektedir. AHBS, hekime kayıtlı kişilere yen i teşhis koyarken önceki hazır bilgilerinden faydalanma fırsatı sunmaktadır. Merkeze gönderilen bilgiler yoluyla karar destek sistemleri aracılığı ile karar vericilere ileriye dönük kararlar vermelerine yardımcı 120 olunmaktadır. Bu çerçevede, aile hekimlerini n ihtiyaç duyduğu raporlar ile Bakanlığın görmek istediği raporlar birbirlerinden farklılık göstermektedir, bu nedenle her birim ancak ihtiyacı olan ve görmesi gereken raporları görebilmektedir . Bu bilgilerin ışığında, Bakanlığın istediği MVS yi sağlayan y azılımlar, hekimin yapmak zorunda olduğu bilgi iletim işlevini yerine getirmekte, aynı zamanda hekime hastaların geçmiş bilgilerinden faydalanma ve hastaları takip etme imkânı 1 Manisa ilindeki program, İl Sağlık Müdürlüğünün kendi geliştirdiği bir programdır. 09-57/1356 -349 4 vermektedir. Standartları Bakanlıkça belirlenen ve yukarıda ifade edilen fonksiy onları yerine getirmek amacıyla oluşturulan bu yazılımların MVS den bağımsız başkaca bir yazılım tarafından ikame edilmesi olanağı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı AHBS yazılım pazarı olarak tespit edilmiştir . 130 I.3.2. İlgi li Coğrafi Pazar AHBS, pilot uygulama olarak gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra il bazında hayata geçirilmektedir. Bununla beraber, gerekli hazırlıklar tamamlandıkça tüm illerde aile hekimliği sisteminin yerleştirilmesi planlanmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu sistemin ülke çapında homojen bir yapı gösterdiği anlaşıldığından ve sistemin ülke çapında kullanılacağı bilgisinden hareketle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenm iştir. I.4. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgiler Önaraştırma sürecin de, raportörler, şikâyet dilekçesinde dile getirilen iddiaları araştırmak üzere 22.10.2009 tarihinde Teletıp temsilcisi Abdurrahman Melih Arda ile, 140 27.10.2009 tarihinde Sentim temsilcileriyle ve 5.11.2009 da Bakanlık yetkilileriyle görüşme ler yapmış lardır . Yapılan bu görüşmelerde, muhataplara şikâyet konusu iddialarla ilgili sorular sorulmuştur. Abdurrahman Melih Arda yapılan görüşmede, Sentim in piyasada büyük bir pazar payına sahip olduğunu ve bu pazar payından kaynaklanan gücünü AHBS ürününü ücretsiz dağıtarak devam ettirmekte olduğunu ve Sentim in AHBS programında yer alan verileri gizli kodladığı için bu programı kullanan bir doktora kendi programlarını pazarlayacakları zaman veri transferi yapamamaları nedeniyle ürünleri ni mevcut kullanıcılara sunmakta güçlük çektiklerini ifade etmiştir. Sentim kamu sektörü genel müdürü ( .) ve yazılım müdürü ( .) , 150 yapılan görüşmede AHBS yazılımını 2004 -2005 yıllarında Bakanlığın açtığı ve yüklenmiş oldukları ihale çerçevesinde oluş turduklarını ve söz konusu yazılımın sahibinin Bakanlık olduğunu ve verilerin şifrelenmiş olmasının hasta mahremiyeti nedeniyle Bakanlığın isteği sonucu gerçekleştiğini belirtmişlerdir. Buna ek olarak yapılan görüşmede Sağlık Bakanlığının öngördüğü üzere programımız aracılığıyla üçüncü şahısların oluşturacağı ya da var olan programlar arasında iletişimi sağlamak amacıyla XML standartları oluşturulmuştur ve tüm isteyen firmalarla paylaşılmaktadır. Sağlık Bakanlığının web sitesinde bu bilgiler mevcuttur. ifadelerine yer vermişlerdir. Ayrıca, görüşme sırasında Sentim den yazılı olarak talep edilen bilgilere cevap olarak gelen yazıda, Sentim ile Sağlık Bakanlığı arasında AHBS nin oluşturulması amacıyla 160 imzalanan sözleşmenin 4.2.15.6 ve 4.2.15.7 sayılı maddeler inde aşağıdaki ifadelere yer verildiği belirtilmektedir; 4.2.15.6. Yerel uygulama, hastalarla hastalık bilgileri arasındaki ilişkinin gizlilik ve mahremiyetini korumak için önlemler alacaktır. Hastalıklarla ilgili veriler elde edilirse bile bunların hangi hastalara ait olduğu konusunda bilgi veren tüm alanlar (Bu alanlar, tasarım aşamasında kesinlik kazanacaktır.) şifrelenmelidir. 4.2.15.7. Şifrelemenin yapıldığı anahtar şifrenin çözülmesi mümkün olmayacak şekilde uzun ve karmaşık olmalıdır. YVT nin kendi si şifreli olduğundan yedekleme başlığında tarif edilecek olan yedekleme işlemi de şifrelenmiş YVT nin yedeği olmalıdır. 170 Diğer yandan, Bakanlık yetkilileriyle yapılan görüşme çerçevesinde talep edilen bilgilere gelen cevap yazısında şu ifadelere yer ver ilmiştir; 09-57/1356 -349 5 AHBS, kendi yerel veritabanında saklamış olduğu kişisel elektronik sağlık kayıtlarında, kişinin kimlik verilerinden bazılarını (T.C. Kimlik Numarası, Ad, Soyad) şifrelemektedir. Bu, ilgili bilgisayarın çalınması veya yetkisiz kişiler tarafından veritabanına girilmeye çalışılarak kayıtlı kişilerin sağlık kayıtlarına erişilmesine karşı alınmış bir önlemdir. Bu durum, sadece Bakanlığın AHBS sine özel bir durum olmayıp, piyasada kullanılmasına izin verilen tüm AHBS yazılımlarının uyması gereken bir g üvenlik önlemidir. Nitekim bu gereksinim, Bakanlığımızın 2005 Ağustos ayında yayınladığı ve hem Sağlık 180 Ocağı, hem de AHBS ler için alım çerçeve dokümanı olarak kabul edilen Birinci Basamak Sağlık Kurumları Bilgi Sistemi Alımı Çerçeve İlkeleri nde de açıkç a ifade edilmektedir. Ayrıca Güvenlik ve Mahremiyet ile ilgili 2005/153 sayılı genelgede mahremiyet ve gizlilik konularında uyulması gereken hususlar belirtilmiştir. Aynı yazıda, doktorların kullandıkları AHBS yazılımını değiştirdikleri zaman daha önce gö ndermiş olduğu verileri (hasta bilgilerini) tekrar görmesi veya değiştirdikleri uygulamalarına yüklemelerinin mümkün olduğu ve aile hekimlerinin merkeze yani elektronik sağlık kayıtlarına gönderdikleri kendi hastalarına ait bilgileri, kullandıkları herhang i bir uygulama aracılığı ile firmalara açılmış servisler vasıtası ile 190 görebilecekleri ifade edilmektedir. I.5. Değerlendirme Bir teşebbüsün gerçekleştirdiği eylemin veya eylemlerin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi anlamında hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamına girip girmediği, üç aşamalı bir değerlendirme sonucunda belirlenmektedir. İlk aşama ilgili piyasanın tanımlanması, ikinci aşama adı geçen teşebbüsün belirlenen ilgili piyasada hâkim durumda bulunup bulunmadığını belirlenmesi, üçüncü aşama ise hâ kim durumda olduğuna kanaat getirilen teşebbüsün eylemlerinin rekabet hukuku yönünden ihlal oluşturup oluşturmadığının tespitidir. Eğer ikinci aşamada teşebbüsün hâkim durumda olmadığı kanaatine ulaşılırsa, üçüncü aşamaya geçmeye gerek görülmeden 200 ihlalin o luşmadığı sonucuna ulaşılabilecektir. Dosya konusu çerçevesinde belirlenen ilgili pazarda Sentim in hâlihazırda bir ürünü bulunmamaktadır. Yukarıda yer verildiği üzere Sentim AHBS yi oluşturmak için Sağlık Bakanlığınca açılan ihaleyi yüklenerek Bakanlık ad ına söz konusu yazılımı geliştirmiştir. Ayrıca dosya kapsamında yer alan bilgilerde, ihale konusuyla ilgili diğer hizmetler (bakım anlaşmaları vs.) için belli aralıklarla açılan ihaleleri de -Kamu ihale mevzuatının 22/c maddesi - uyarınca Sentim in yüklendi ği belirtilmiştir. Dolayısıyla Sentim in ilgili pazarda belli bir know -how dışında bir varlığının bulunmadığı görülmüştür. Bu nedenle, şikâyette iddia edilenin aksine AHBS yazılımını Bakanlık adına geliştiren Sentim in hâlihazırda kendine ait bir ürünü ve kullanıcısı olmadığı, 210 dolayısıyla bu teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda bulunmadığı tespit edilmiştir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) ikinci maddesinde her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelle yici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin k orunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer denilmekte, üçüncü maddesinde teşebbüs ün Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve eko nomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler i ifade ettiği belirtilmektedir. 220 09-57/1356 -349 6 Yukarıda da ifade edildiği üzere, şikâyet dilekçesinde Sentim in AHBS yazılım pazarında hâkim durumda bulunduğu, Sentim ve Sağlık Bakanlığının birlikte hareket ederek bağımsız yazılım üreticilerini pazar dışına ittiği iddia edilmektedir. Bu bağlamda, öncelikle Sentim in hâkim durumda bulunmadığı tespit edildiğinin belirtilmesi gerekmektedir. Bakanlık, yukarıda ayrıntısına yer verildiği üzere 5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun ve Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde AHBS oluşturma ve buna uygun yazılımların standardize edilmesi görevlerini yerine getirmektedir. Bu çerçevede, sisteme ilişkin ihale şartnamesinde yer verilen kı staslar başta olmak üzere, Minimum Veri Seti, ESK Web 230 Servisleri, Bilgi Sistemleri Alım Çerçeveleri nin tesis edilmesi, Güvenlik ve Mahremiyet Genelgesi gibi dokümanların yayımlanması yoluyla bu hizmetlere ilişkin standartları oluşturmaktadır. Bakanlığın a çıklanan bu faaliyetleri 4054 sayılı Kanun un üçüncü maddesinde yer verilen teşebbüs kavramı tanımıyla bağdaşmamaktadır. Bu nedenle, Sağlık Bakanlığının ilgili faaliyetleri çerçevesinde 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi çerçevesinde teşebbüs kavramı kapsamın da bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Dolayısıyla Bakanlığın düzenleyici işlem niteliğinde olan ve 4054 sayılı Kanun u ihlal teşkil ettiği iddia edilen verilerin şifrelenmesi ve benzeri uygulamalarının 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır . 240 Söz konusu uygulamaların Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği kanaatinin yanı sıra, rekabet savunuculuğu açısından da herhangi rekabet karşıtı bir eylemin varlığından da söz edilemeyeceği düşünülmektedir. Gerek Bakanlığın resmi internet sitesinde, gerek tarafların beyanlarında, gerekse Bakanlık yetkilisiyle yapılan görüşmede belirtildiği üzere, Bakanlık ilgili pazarda standartları oluşturacağını, sonrasında pazarı rekabete açacağını belirtmiş, pazarda tek oyuncunun bulunmasını istemediğini ortaya koymuştur. Şikâyetin ana konusu olan verilerin şifrelenmesi hakkında ise Kurumumuza ilgili Bakanlıktan gönderilen bilgilerde verilerin şifrelenmesinin ilgili pazarda faaliyet gösteren tüm teşebbüslerin de uyması gereken, mahremiyet ve gizlilik konu larında uyulması gereken bir husus olduğu, bu durumun 250 hiçbir teşebbüsü dışlayıcı niteliği olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca doktorların, kullandıkları AHBS yazılımını değiştirdikleri zaman daha önce göndermiş olduğu verileri (hasta bilgilerini) tekrar görm esi veya değiştirdikleri uygulamalarına yüklemelerinin mümkün olduğu belirtilmiştir. Bunun yanı sıra, Bakanlıkça bugüne kadar akreditasyon ihtiyacının henüz olgunlaşmadığı düşünülmekte iken böyle bir sistemin kurulmasının gerekli olduğu ortaya kon ulmuştur. Ancak bu sistemin kurulması, sorumluları, yönetimi, akreditasyon prosedürleri ve idame ettirecek olan merciinin neresi olması gerekliliği gibi konuların netleşebilmesi için alt yapının ve standartların yerleşmesinin gerektiği belirtilmiştir. Bu bilgiler ı şığında ilgili pazarda faaliyetlerin çerçevesinin ve 260 standartların belirlenmesi aşamasında olunduğu, Bakanlığın rekabetçi bir pazar oluşturmayı planladığı anlaşılmaktadır. Yapılan inceleme neticesinde sonuç olarak, Sentim in hâkim durumunu kötüye kullanmak yoluyla 4054 sayılı Kanun u ihlal etmediği kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialar a ilişkin olarak Sentim Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı 09-57/1356 -349 7 Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulun madığına , şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 270