Rekabet Kurumu · D.2010 3 190 (Soruşturma) Karar Sayısı : 12-12/383 - · K.12-12/383 -112 Karar Tarihi : 16.03.2012 A. TOPLAN

Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 3 190 (Soruşturma) Karar Sayısı : 12-12/383 -112 Karar Tarihi : 16.03.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa AT EŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Hilmi BOLATOĞLU, Nazlı VAROL C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUSTURMA YAPILAN LAR: Cevdet

Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 3 190 (Soruşturma) Karar Sayısı : 12-12/383 -112 Karar Tarihi : 16.03.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa AT EŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER : Hilmi BOLATOĞLU, Nazlı VAROL C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUSTURMA YAPILAN LAR: Cevdet Aksüt ve Oğulları Kollektif Şirketi -Kral İncir Dallıca Köyü Mevkii Devlet Yolu Üzeri Nazilli / Aydın Elmas Dış Ticaret A.Ş. Mesudiye M. Turanlar Cad. 41/A Germencik / Aydın Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş. 1479. Sok. No:4/10 Kenet Si tesi Konak / İzmir Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. Soğukkuyu M. Değirmen Mevkii No:16 Köşk / Aydın KFC Gıda Tekstil San. A.Ş. Canakkale Yolu 3.Km Menemen / İzmir Kırıcı Dış Ticaret A.Ş. Yeni Şire Pazarı Kale İşhanı No:1 Malatya Selçuk Gıda Endüs tri İhracat İthalat A.Ş. Kazım Dirik Cad. No:4 K:7/701 Gayret Han Konak / İzmir Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Prof. Dr. H. Ercüment ERDEM Valikonağı Cad. Başaran Apt. No:21/1 34367 Nişantaşı, Şişli / İstanbul Osman Akça Ta rım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Ahmet Bülent İLTER, Av. Serdar AYALP Üniversite Cad. No:84 Bornova / İzmir S.S. Tariş İncir Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Temsilcisi:Av. Emel Nazlı PINAR Gazi Bulvarı Vural İş Merkezi No :16 K:7 D:14 Konak / İzmir 12-12/383 -112 2/40(1) E. DOSYA KONUSU: Dosyaya konu firmaların aralarında anlaşarak, kuru incir alım fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun u ihlal ettikleri iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Soruşturmaya konu teşebbüslerin aralarında anlaşarak kuru incir alım fiyatını belirledikleri iddiası . (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 23.08.2010 tarih ve 6599 sayı ile giren başvuruda; soruşturmaya konu firmaların kuru incir alım fiyatını baskılamak amacıyla aralarında anlaşarak ilk yükleme t arihi olarak adlandırılan ihracatın başlama tarihini geciktirdikleri ve aracı firmaların anılan tarihten önce yurtiçine satış amacıyla Aydın ilindeki üreticilerden incir alımı yapmalarına engel oldukları iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir . (4) Anılan başvuru üzerine hazırlanan 31.08.2010 tarih ve 2010 -3-190/İİ -10-396.İS sayılı İlk İnceleme Raporu Kurul un 16.09.2010 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca şi kâyete konu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına 10 -59/1207 -M sayı ile karar verilmiştir. (5) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 19.10.2010 tarihli, 2010 -3-190/ÖA -10-265.HB sayılı Önaraştırma Raporu Kurul un 27.10.2010 tarihli toplantısında görüşülm üş, incelemeye konu kuru incir teşebbüslerinin ilk yükleme tarihinin ilgili yasal ve yönetsel düzenlemelerde yer alan açık yetkiler uyarınca Ege Kuru Meyve ve Mamulleri ihracatçıları Birliğince belirlenen tarihe onay vermek ya da 2010 yılı ürün sezonunda o lduğu gibi doğrudan doğruya resen belirlemek suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından gerçekleştirilen idari bir işlem niteliğinde olduğu anlaşıldığından konuya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak bir işlem bulunmadığına 10 -67/1425 - 541 sayı ile karar verilmiştir. Bununla beraber önaraştırmadaki diğer bulgular dolayısıyla ve 10 -67/1425 - M sayı ile ; S.S. Tariş İncir Tarım Satış Koop. Birliği (Tariş İncir), Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. (Gabay), KFC Gıda Tekstil San. A.Ş. (KFC), Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş. (Franko), Osman Akça Tarım Ürünleri ithalat ihracat San. ve Tic. A.Ş. (Osman Akça), Şentaş Tarım Ürünleri ihracat San. ve Tic. A.Ş. (Şentaş), Selçuk Gıda Endüstri ihracat ithalat A.Ş. (Selçuk), Elmas Dış Ticaret A.Ş. (Elmas), Cevdet Aksüt ve Oğulları Kollektif Şirketi (Kral İncir)ve Kırıcı Dış Ticaret A.Ş. (Kırıcı) hakkında kuru incir alım fiyatlarının müzakere edilmesi/belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin belirl enebilmesi amacıyla aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına oybirliği ile karar verilmiştir . (6) Kurul un soruşturma açılmasına ilişkin kararının ardından taraflara bildirimler, 4054 sayılı Kanun un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 11.11 .2010 tarihinde yapılmış ve taraflardan 30 gün içinde birinci yazılı savunmalarını göndermeleri istenmiştir. Bildirimler 12.11.2010 ve 22.11.2010 tarihlerinde tebellüğ edilmiştir. Taraflar 10.12.2010 tarih ve 9357 sayı; 14.12.2010 tarih ve 9422 sayı; 16.12 .2010 tarih ve 9446 sayı; 17.12.2010 tarih ve 9464 sayılı yazılar ile savunma süresi için uzatma talebinde bulunmuşlardır. Cevabi yazılar taraflara 17.12.2010 tarih ve 6197 /6199 sayı ile gönderilmiştir . 12-12/383 -112 3/40(7) Tarafların savunmaları 17.12.2010, 20.12.2010 ve 21.1 2.2010 tarihlerinde Kuruma int ikal etmiştir. 09.06.2011 tarih ve 3536 sayı ile Ege İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinden istenen bilgiler Kuruma 04.08.2011 tarih ve 5674 sayı ile ulaşmıştır . (8) Soruşturmanın 6 aylık süresinin yeterli olmadığına ilişkin olarak Soruşturma Heyeti tarafından hazırlanan 26.03.2011 tarihli Bilgi Notu Kurul un 07.04.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş, Kurulca, 11 -22/389 -M sayı ile soruşturma süresinin 4054 sayılı Kanun un 43/1. maddesi çerçevesinde 6 ay uzatılmasına karar v erilmiştir . (9) 23-25.08 .2011 tarihlerinde yapılan yerinde incelemeler ertesinde İzmir Ticaret Borsasından 05.09.2011 tarih ve 6244 sayılı, Aydın Ticaret Borsasından 08.09.2011 tarih ve 6364 sayılı, Nazilli Ticaret Borsasından 09.09.2011 tarih ve 6402 sayılı yazılar ile incir alım fiyatları Kuruma intikal etmiştir . (10) Soruşturma sonucunda hazırlanan 27.10.2011 tarih ve 2010 -3-190/SR -11-265.HB sayılı Soruşturma Raporu taraflarca 03.11.2011 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Gabay, KFC, Franko, Şentaş, Selçuk, Elmas, Kral İncir ve Kırıcı nın savunmaları 01.12.2011 tarih ve 8205 sayı; Tariş İncir in savunması 02.12.2011 tarih ve 8227 sayı ile Kuruma intikal etmiştir. Osman Akça nın 30 günlük ek süre talebi Kurul un 07.12.2011 tarihli toplantısında 11-60/1557 -M sayı ile kabul edilmiş ancak söz konusu tarafın ikinci yazılı savunması 07.12.2011 tarih ve 8328 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir . (11) İkinci yazılı savunma süresinin sona ermesinin ardından 4054 sayılı Kanun un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ek yaz ılı görüş hazırlanarak soruşturma taraflarına tebliğ edilmiştir. Ek yazılı görüşün taraflara tebliğ edilmesinden sonra ilgili teşebbüslerden Tariş İncir in savunması 19.01.2012 tarih ve 547 sayı ile, Osman Akça nın savunması 23.01.2012 tarih ve 636 sayı il e, diğer teşebbüslerin ise temsilcilerinin imzasıyla 19.01.2012 tarih ve 558 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ek yazılı görüş, tüm taraflarca 21.12.2011 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Soruşturma muhatabı taraflardan Gabay, KFC, Franko, Şentaş, Selçuk, Elmas, Kral İncir ve Kırıcı yı temsilen Av. Dr. Ercüment Erdem sözlü savunma toplantısı talebinde bulunmuştur. Buna istinaden 26.01.2012 tarih ve 12 -03/141 -M sayılı Kurul kararı ile sözlü savunma toplantısının 06.03.2012 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. Sözlü savunma tarihinin taraflara bildirilmesinin ardından 01.02.2012 tarih ve 926 sayılı yazı ile temsilci Ercüment Erdem ilgili tarihte yurtdışında olacağını Kuruma bildirmiş olup, sözlü savunma tarihinin değiştirilmesini talep etmiştir. Bu çerçevede temsilcinin müsait olduğu günler belirlenerek (12 Mart ile başlayan hafta) 01.02.2012 tarih ve 2010 -3-190/BN -02 sayı ile temsilcinin talebi Kurula iletilmiştir . (12) Daha sonra 02.02.2012 tarih ve 12 -04/178 -M sayılı Kurul kararıyla sözlü savunma toplantısının 13 Mart 2012 de yapılması öngörülmüştür. Bu defa Tariş İncir tarafından 05.03.2012 tarih ve 1835 sayılı yazı ile Rekabet Kurulu Nezdinde Yapılan Sözlü Savunma Toplantıları Hakkında Tebliğ'in 9. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısının Tariş incir ile ilgili kısmının tamamen gizli oturum olarak yapılması talep edilmiştir. Talebe ilişkin olarak hazırlanan 06.03.2012 tarih ve 2010 -3-190/BN -03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 08.03.2012 tarih ve 12 -10/361 -M sayılı toplantısında görüşülerek sözlü savunm a toplantısının gizli yapılmasını gerektirecek bir neden olmadığı gerekçesiyle talep reddedilmiştir . (13) 13.03.2012 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır . (14) Kurul, 16.03.2012 tarihinde 12 -12/383 -112 sayılı nihai kararını vermiştir . 12-12/383 -112 4/40(15) H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle ;. 1- Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş., Cevdet Aksüt ve Oğulları Kollektif Şirketi -Kral İncir, Elmas Dış Ticaret A.Ş., Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş., Gabay Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş., KFC Gıda Tekstil San. A.Ş., Kırıcı Dış Ticaret A.Ş., Selçuk Gıda Endüstri İhracat İthalat A.Ş., Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş. ve S.S. Tariş İncir Tarım Satış Kooperatifleri Birliğinin kuru incir azami alım fiyatlarının belirlenmesine yönelik anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri, 2-Söz konusu anlaşmaya 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca muafiyet tanınamayacağı, 3- Yukarıda madde 1 de adı geçen teşebbüsler hakkında, hafifletici unsurlar dikkate alınara k yapılan değerlendirme çerçevesinde, 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir . I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME I.1.Taraflar I.1.1. Gabay Dış Tic aret ve Gıda San. A.Ş. (Gabay) (16) Kuru incir ve kuru kayısı ihracatı yapan Gabay, kuru incir ihracatında Türkiye nin önde gelen firmalarından olup, Aydın ilinde bir işleme tesisi bulun maktadır . (17) Şirket ortaklarından Menaşe Gabay , Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu üyesidir. Şirketin 2009 yılı cirosu ( ..) TL dir. Aydın Güzelhisar Vergi Dairesinin 8.12.2009 tarih 45011 sayılı yazısı ile Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 688 sayılı yazısı gereğince 1 Temmuz ile 30 Hazir an döneminin özel hesap dönemi olarak kabul edilmesinden dolayı şirket 01.01.2010 -30.06.2010 dönemini kıst dönem olarak beyanda bulunmuş, 01.07.2010 -30.06.2011 özel hesap dönemi için ayrıca beyanname verilmiştir. Bu nedenle 2010 yılı gelir tablosu sadece i lk altı ay için olup, söz konusu döneme ilişkin ciro ( ..) dir. I.1.2. Osman Akça Tarım Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. (Osman Akça) (18) Akça Holding bünyesindeki şirketlerden biri olan İzmir ilinde yerleşik olan şirket 1955 yılında Osman Akça tar afından kurulmuştur. Osman Akça, kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru incir ihracatı ile iştigal etmekte olup Aydın ilinde bulunan bir kuru incir işleme tesisine sahiptir . (19) Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Göksan aynı zamanda Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhr acatçıları Birliği yönetim kurulu üyesidir. Şirketin 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ( ..) . I.1.3. Cevdet Aksüt ve Oğulları Kolektif Şirketi (Kral İncir) (20) Nazilli, Aydın da yerleşik bir firma olan Kral İncir, ihracat amacıyla önemli miktarda i ncir alımı gerçekleştirmektedir. Kral İncir , kuru incir ihracat sektörünün önemli oyuncularından dır. (21) Firmanın kontrolüne sahip Ziya Aksüt , mevcut durumda Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği nde yönetim kurulu üyesi olmamakla birlikte geçmiş d önemlerde üyelik faaliyetini yürütmüş olup halihazırda Nazilli Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanıdır. 12-12/383 -112 5/40Şirketin 2008 -2009 Haziran ayları arası net satışları ( ..) TL, 2009 -2010 Haziran ayları arası net satışları ( ..) . I.1.4. Elmas Dış Ticaret A.Ş. (Elma s) (22) Aydın ilinde yerleşik bir firma olan Elmas kuru incir ihracatı faaliyetini gerçekleştiren önemli firmalardan dır. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Tahsin Elmas, Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir. Şirketin 2009 y ılı cirosu ( ..) TL, ( ..) dir. I.1.5. Şentaş Tarım Ürünleri İhracat San. ve Tic. A.Ş. (Şentaş) (23) Sektörün önde gelen kuru incir ihracatçısı firmalar ından olan şirketin 2009 yılı cirosu ( ..) , 2010 yılı cirosu ( ..) . Şirket hissedarlarından Gürcan Şen, Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir . I.1.6. Selçuk Gıda Endüstri İhracat İthalat A.Ş. (Selçuk) (24) 1932 yılında Alharal Kollektif Şirketi unvanı yla kurulan, daha sonraki yıllarda unvan değiştir en, 1998 yılında da hisse leri İMKB ye kote edilmiş olan şirketin 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ( ..) dir. Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Eliya Alharal Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği nde yönetim kurulu üyesidir . I.1.7. Franko Meyve İhracat Tic. ve San. A.Ş. (Franko Meyve) (25) 1952 yılında Giuseppe ve Davide Franko kardeşler tarafından kurulan şirket başta incir olmak üzere kuru meyve ürünleri ihracatı gerçekleştirmekte olup, 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ( ..) TL dir. Franko Meyve nin Yön etim Kurulu Başkan Yardımcısı Rafael Çikurel Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliğinde yönetim kurulu üyesidir . I.1.8. KFC Gıda Tekstil San. İth. İhr. Yat. A.Ş. (KFC) (26) 1950 yılından itibaren tarım işleri ile uğraşan Celep ailesinin sahibi olduğ u KFC nin 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ise ( ..) TL dir . I.1.9. Kırıcı Dış Ticaret A.Ş (Kırıcı) (27) Esas olarak kayısı ticareti ile iştigal ettiğini beyan eden Malatya merkezli Kırıcı nın tek başına 2010 yılı cirosu ( ..) TL dir. Ege İhracatç ılar Birliği (EİB) nden elde edilen belgelere göre Kırıcı nın 2010 yılında 2.105.004 kg incir ihracatı bulunmaktadır. (28) Yapılan incelemeler sonucunda Kırıcı ile ekonomik bütünlük içinde olduğu değerlendirilen iki şirket in daha olduğu anlaşıl mıştır. Bu şirket lerden ilki Kırıcı Kuru Meyva ve Gıda, Tekstil, Turizm, Sanayi ve Tic. A.Ş. (Kırıcı Kuru Meyva) dir . İkincisi ise, Özkırıcı Gıda San. ve Tic. A.Ş. (Özkırıcı) dir. (29) Kırıcı Kuru Meyva dan elde edinilen bilgiye göre Kırıcı, 2009 yılında daha pasif bir konuma alınmış ve grup faaliyetleri daha çok Kırıcı Kuru Meyva üzerinden yürütülmüştür. 2010 yılında tüccardan ve müstahsilden kuru incir alımı olmayan Kırıcı Kuru Meyva, alımlarının çoğunu Özkırıcı şirketinden yapmıştır. Şirketin 2010 yılı cirosu ( ..) dir. (30) Tüccar ve müstahsilden incir alımı yapan ve Kırıcı Grup ekonomik bütünlüğü içinde yer aldığı değerlendirilen Özkırıcı nın 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ise ( ..) . 12-12/383 -112 6/40 I.1.10. S.S. Tariş İncir Tarım Satış Koop. Birliği (Tariş İncir) (31) 1910 yılından i tibaren başlangıçta incir ve üzüm daha sonra pamuk ve zeytinyağı ürünleri temelinde örgütlenen her biri ayrı tüzel kişiliğe sahip dört kooperatif birliğinden biri olan Tariş İncir in, 15 kooperatifi ve 7000'e yakın ortağı vardır. Tariş İncir 1943 yılında f aaliyete geçmiştir. Aydın ili Germencik ilçesinde bulunan İncir İşleme ve Depolama Tesisleri ise 2006 yılında faaliyete başlamıştır. (32) Tariş İncir kuru incir ihracatının yanı sıra yurtiçinde de önemli miktarda kuru incir satışı gerçekleştirmektedir. Üretici birliği olması gereği piyasa koşulları çerçevesinde üretici lehine fiyatlarla alım yapılması hedefi de olmakla birlikte Tariş İncir, kar maksimizasyonu amacını taşıyan bir teşebbüs tür. Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhrac atçıları Birliği Yönetim Kurulu nda Ta riş İncir i temsilen bir üye bulunmaktadır . (33) Teşebbüssün 2009 yılı cirosu ( ..) TL, 2010 yılı cirosu ( ..) dir. I.2. İlgili Pazar I.2.1. Genel Bilgiler (34) 20 nci yüzyılın başlarından itibaren tarımda üreticilerin korunmasına yönelik politikalar benimsenmiş tir. Özellikle ABD ve Batı Avrupa da sanayi devrimiyle birlikte giderek güçlenen ve eksik piyasa koşulları altında faaliyetini sürdüren sanayi kesiminin karşısında tam rekabete yakın piyasa koşulları altında faaliyet gösteren tarım kesiminin zayıf kalması bu kesimin devlet tarafından korunması gerekliliğini doğurmuştur . (35) Tarım politikaları temel olarak kırsal kesim gelirlerinin belli bir seviyenin üzerinde tutulması hedefine yöneliktir. Sayıları binlerle ifade edilen alıcı (nihai tüketici) ve satıcıların (ç iftçi) arasına, birkaç düzeyde (tüccar, işleyici perakendeci) aracı olarak adlandırılabilecek ekonomik birimlerin girmesi ve yine aracıların, özellikle işleyiciler seviyesinde, homojen nitelikteki ürünlere marka, reklam ve ambalajlama gibi yollarla heteroj en nitelik kazandırması nedeniyle tarımsal piyasalar aksak rekabet piyasalarına yaklaşmaktadır. Bu durum piyasalarda aracılar lehine bir eşitsizlik yaratmaktadır. Bu nedenle tarımsal faaliyetlerde üretim ve nihai tüketim arasında çeşitli düzeylerde birden çok piyasa gözlenmektedir. Bu bağlamda, tarımsal üretim tüketim zincirinin; birincil üretimde kullanılan girdilerin üretimi, temel tarımsal ürünlerin işlenmesi ve bunların pazarlanması halkaları, farklı nitelikteki piyasa türlerine işaret etmektedir . (36) Söz konusu piyasalarda rekabetin seviyesini, ağırlıklı olarak piyasada faaliyet gösteren aktörlerin güç dengeleri belirlemektedir. Öte yandan bu piyasalar birbirinden tamamen ayrışmış piyasa karakteri göstermezler. Zincir içindeki piyasalardan birinde meydana gelen herhangi bir değişiklik diğer piyasaları da etkileyebilmektedir. Ürün işleme piyasasında çok sayıda çiftçi ürünlerini, ya doğrudan bu ürünleri işlemek üzere talep eden yine sınırlı sayıda işleyiciye ya da bu iki kesim arasında ürün akışını sağlayan a racılara sunmaktadır. Bu yapının bir sonucu olarak, tarımsal piyasalarda güç dengesi birincil üreticilerin aleyhinedir . (37) Rekabet kuralları, tarımsal sektörlerde çiftçi birlikleri ve kooperatifleri dışında eksiksiz uygulanmaktadır. Çiftçi birlikleri ve koop eratiflere yönelik olarak birçok ülke mevzuatında düzenlemeler bulunmaktadır . 12-12/383 -112 7/40(38) Genellikle tarımsal sektörlerde birincil üreticiler ürünlerini monopson, oligopson ya da monopsoncu rekabet koşullarında faaliyet gösteren aracı ya da işleyicilere, ortalama maliyetine yakın hatta bazen bu düzeyin de altındaki fiyatlarla satmak zorundadır. Eş deyişle, güç dengesizliğinin, rekabetin birincil üreticiler aleyhine ortadan kaldırılması sonucunu doğurması muhtemeldir. (39) Dünyada kuru incir üretimi, az sayıda ülkede ve sı nırlı miktarlarda gerçekleştirilmektedir. Yaklaşık olarak 280.000 ton taze incir üretimi ile Türkiye, dünya taze incir üretiminin yaklaşık %25 -30 unu , kuru incirde ise ortalama yaklaşık 90.000 tonluk dünya üretiminin yaklaşık 50.000 tonunu ( %55) gerçekleş tirmektedir. Özellikle üretici ülkelerin iç tüketim miktarları dikkate alındığında, dünya ticaretine konu olan kuru incir üretiminin çok büyük bir bölümünün Türkiye tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadı r. (40) Kuru incir Türkiye nin en önemli tarımsal i hraç ürünlerinin başında gelmektedir. Dosya mevcudundan, ihracatın %80 den fazlası nın Avrupa Birliği ülkelerine yönelik olduğu, 2010 yılında en önemli pazarlar ın sırasıyla Fransa, Almanya, İtalya, Rusya ve İsviçre nin olduğu anlaşılmaktadır. Dünya kuru inc ir ihracatında Türkiye yaklaşık %60 lık payıyla en başta gelen ülkedir. (41) 2008 Ekim ayı ortalarından itibaren global ekonomik krizin olumsuz etkisiyle ihraç birim fiyatlarında %20 ye varan oranlarda gerilemeler görülmesi dolayısıyla ihracat geliri gerilemiş , 2009/ 2010 sezonunda ise öngörülen rekolte miktarının yüksekliği ve global ekonomik krizin getirdiği talep azalması nedenleriyle ihraç fiyatları daha da gerileyerek ton başına 4.000 ABD Doları seviyesinin altına düşmüştür. (42) Türkiye de üretien yaş incir in yaklaşık üçte biri taze olarak tüketilmek üzere iç ve dış pazarlara sunulmaktadır. Aydın ın tamamına yakın bölümünde ve İzmir in Tire, Ödemiş ve Beydağ ilçelerinde üretilen kuru incir, Büyük ve Küçük Menderes havzalarında yerleşik 30.000 in üzerinde çiftçi ailesinin geçimini sağlamaktadır. Ülkemizde kuru incir hasadı her yıl iklim şartlarının normal seyretmesi halinde Ağustos ayının son haftasında başlayıp arazinin yüksekliğine göre değişmekle birlikte Eylül -Ekim aylarında tamamlanmaktadır. Üretilen çeşitle r arasında Sarılop ve Sarı Zeybek (%88) önemli pay sahibi olup, Bursa Siyahı (Dürdane İnciri), Göklop, Yeşilgüz, Morgüz ve Bardacık gibi diğer çeşitlerin payı %12 dir. Sarılop adı verilen incir çeşidi büyüklüğü, tadı, açık renkli oluşu ve yumuşak kabuğu il e dünyada kurutmaya en uygun türlerden biridir. (43) Diğer meyvelerden farklı olarak incirler, ağaçta bırakılarak mümkün olduğunca kurutulur ve buruk aşamaya gelince yere düşerler. Ağaç altına kendi halinde düşen incirler %25 -50 arasında su içerirler. Kurutman ın amacı su oranını %18 -20 ye indirmektir. Çünkü depolanacak bir meyvede fermantasyon ve bozulma meydana gelmemesi için en çok %20 su olması gerekir. Bu amaçla çok değişik araçlar kullanılmaktadır. Kurutma , Türkiye ikliminin uygun olması nedeniyle doğal ko şullarda güneş altında yapılmaktadır. Üretici tarafından doğal yöntemlerle güneş altında 2 -4 gün süre ile kurutulan incirler alım yapan kişi ve işletmelere satılmaktadır. (44) Diğer gıda maddelerinde olduğu gibi incirde de üretim başlangıcından tüketildiği zam ana kadar, koşullara bağlı olarak çeşitli küfler gelişip istenmeyen bozulma ve değişikliklere neden olabilmektedir. Bazı küf türleri, belli bazı koşullarda ürünün tat ve bileşimini bozduğu gibi toksin özelliği gösterebilmektedir . Kuru incire ilişkin olarak bunlardan kanser yapıcı özelliği nedeniyle, özellikle "aflatoksin" olarak isimlendirilenler üzerinde durulmaktadır. Özellikle ihracatta ürünlerin geri gönderilmesine yol açan ve ilk kez 1972 yılında Danimarka'ya ihraç edilen kuru incirlerde görülen aflato ksin sorununa ilişkin olarak halihazırda hem üreticiler hem de ihracatçılarca çeşitli tedbirler alınmaktadır . 12-12/383 -112 8/40 (45) İncir alımı yapan firmalar işleme tesisinde ürünleri boylama ve bir tür zararlılardan koruma işlemi olan fümigasyon işleminden geçirdikten sonra ultraviyole ışık yardımı ile aflatoksin içeren ürünleri ayırmaktadır. Ardından incirler yıkama, işleme ve paketleme aşamalarından geçmektedir. (46) Kurutmalık incirlerde aranan temel özellikler ; meyvenin ince kabuklu, kalın etli, kuru madde ve şekerce zengin o lması, düzgün ve homojen kuruması, kuruma süresinin kısa olması, kuruduğu zaman kabuğu kararmayıp aksine açık renk alması, kabuk inceliğini muhafaza etmesi, meyvenin iri, yumuşak ve ballı olması, çekirdek miktarının az olması dır. İhracat amacıyla üreticide n alımı yapılan kuru incirlerin bu özellikleri barındıran tip ve ka litedeki sarı lop ve sarı zeybek incirler i ile sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. (47) Kurutma işlemi incirin depolama süresini artırdığı gibi, besin değerini de artırmaktadır. Taze incirler yakla şık %12 oranında şeker ihtiva ederken, kurutulduktan sonra şeker oranı %50-%70 dolaylarına yükselmektedir. Kullanım alanları ve gıda olarak tüketim şekilleri bakımından da kuru incir taze incirden farklılaşmaktadır. Kuru incir, doğrudan tüketildiği gibi çe şitli unlu mamullerin imalatında, çeşitli yemeklerin yapımında, şekerli mamuller imalatında ve meyve karışımlarında kullanılabilmektedir. Kalitesi düşük olanlardan pekmez, hurda incirlerden de etil alkol üretilmektedir. Etil alkolün üretimi esnasında ortay a çıkan incir çekirdekleri de boya, kozmetik ve ilaç sanayinde değerlendirilmektedir. (48) Kuru incir ihracatçısı f irmalar ağırlıklı olarak Ege Bölgesi nde yerleşmiş olup bu firmalar genellikle aynı zamanda üzüm, kayısı gibi diğer kuru meyvelerin ihracatını da gerçekleştirmektedir. Söz konusu firmalar Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (Kuru Meyve Birliği) çatısı altında bir araya gelmektedir. Tariş İncir gibi ü retici kooperatiflerinin 2000 yılında başlayan özerkleşme sürecinde devletin kooperati fler aracılığıyla yürüttüğü fiyat desteği uygulaması sona erdiğinden piyasada fiyatların oluşmasında yüksek miktarda alım yapan ihracatçı firmaların alımları belirleyici olmaktadır. I.2.1.1. Tedarik ve İhracat Süreci (49) Kuru incir pazarında ticaret, müstahs iller ile orta veya büyük aracı toptancılar ve ihracatçılar arasında gerçekleşmektedir. Kuru incir, her yıl her biri 24 gün süren dört ayrı sergide kurutulur ve satışa hazır hale gelir. Dolayısıyla her bir üretici üretimini dört ayrı partide satar. Bu duru m ihracatçıların tedariklerini küçük miktarlarda satış yapan müstahsillerden yapmalarını engellemektedir. Nitekim ihracatçılar kendileri için gerekli binlerce ton ürünü, büyük ölçüde orta ve küçük müstahsillerden oluşan bir topluluktan ayrı partiler halind e tedarik edememektedir. Müstahsillerden ürünü genellikle aracı toptancı denilen büyük, orta ve küçük tüccarlar toplamakta, bu tüccarlar, müstahsillerden satın aldıkları ürünleri daha büyük tüccarlara ve ihracatçılara satmaktadır. (50) Satın alınan incirler te sislerde işlenmeden önce ürünün bozulmasına karşı yıkama, temizleme ve aflatoksin kontrolü işlemlerine tabi tutulurlar. Ülkemizde kuru incirin ihracat amaçlı ilk yüklemesi ancak Eylül ayı sonu ve Ekim ayı başı gibi yapılabilmektedir. Nitekim bu ilk yükleme den sonra, ürünün piyasa fiyatı düşmeye başlamakta ve bu düşüş Kasım ve Aralık aylarında da hızla devam etmektedir. İlk yüklemenin özelliği, ağırlıklı olarak büyük perakendecilerden oluşan müşterilerin tamamına aynı anda ve mümkün olduğunca çok miktarda ma l tedarik edilmesinin sağlanmasıdır. Anılan ilk yükleme tarihi, Kuru Meyve Birliği Genel Kurulunda b elirlenmekte, Ekonomi Bakanlığı nın onayı ile kesinleşmektedir. Bu ilk yükleme turfanda ürün yüklemesi olarak kabul edildiğinden, sektör için önemlidir. 12-12/383 -112 9/40 I.2.1.2. Kuru İncirin Fiyatlama Açısından Sınıflandırılması (51) Kuru incirin fiyatlandırılabilmesi için ürünün boylama denilen kalitelendirme/seçme aşamasından geçmesi gereklidir. Ürünler 1 kg'daki tane sayısına göre birden onbire kadar aşağıdaki tabloda sunul duğu şekilde boylara ayrılmakta, her boy sınıfı içinde de kusurlu incir (rüfuz) miktarına göre farklı rüfuz grupları bulunmaktadır. Tablo 1: Kuru İncir Boyutlarına Göre Sınıflandırma Boy numarası 1 kg'daki meyve sayısı 1 40'a kadar 2 41 - 45 3 46 - 50 4 51 - 55 5 56 - 60 6 61 - 65 7 66 - 70 8 71 - 80 9 81 - 100 10 101 - 120 11 121 ve üzeri (52) Bu sınıflama sistemi pazarda kullanılan sistemdir. Ancak TSE nin de ayrıntılı bir sınıflama sistemi bulunmaktadır. TSE Teknik Kurulunun 07 Aralık 2006 t arihli toplantısında kabul edilerek yayımlanan TS 541 e göre kuru incir işlenip işlenmeme durumlarına göre gruplara, işleme şekillerine göre tiplere, kalite özelliklerine göre sınıflara, 1 kg daki tane sayısına göre de boylara ayrılır. TS 541 boy sınıfla ndırması yukarıda sunulan tablo ile aynıdır. TS 541 Kalite sınıfları şu şekildedir : Ekstra: Ekstra sınıf kuru incirler, çok iyi kalitede olmalı hiçbir kusur taşımamalı, çeşidinin ve/veya ticari tipinin özelliklerine sahip olmalıdır. Bu sınıftaki kuru in cirler boy ve renk bakımından bir örnek olmalıdır. Bunlar tolerans dışındaki kusurlardan tamamıyla ari olmalıdır. Bunlarda ürünün genel görünüşünü kalitesini muhafaza kalitesini ve ambalajlı olarak piyasaya arzını olumsuz etkilemeyen hafif kusurlara müsaad e edilir. Bu sınıfa giren kuru incirlerde şekerli doku çok iyi gelişmiş ve incir kabuğu ihracat periyodunda istenen yumuşaklıkta olmalıdır. Bu sınıftaki kuru incirlerde 1 kg daki kuru incir sayısı 65 den fazla olmamalıdır. Sınıf I: Bu sınıfa giren kuru in cirler iyi kalitede olmalı, hiçbir kusur taşımamalı, çeşidinin ve/veya ticari tipinin özelliklerine sahip bulunmalıdır. Bu kuru incirlerdeki şekerli doku iyi gelişmiş olmalı, incir kabukları çeşide ve ihracat periyodunda istenen yumuşaklıkta olmalıdır. Bu sınıfa giren kuru incirlerde 1 kg daki kuru incir sayısı en fazla 120 adet olmalıdır . Sınıf II: Bu sınıfa giren kuru incirler daha üst sınıflara girmek için yeterli özellikleri taşımayan, ancak yukarıda bildirilen asgari özelliklere sahip olan kuru incirl erdir. Bu sınıfta tüketim kalitesini olumsuz etkilemeyen kabuk kusurlarına müsaade edilir . Endüstriyel Sınıf: Bu sınıfa diğer sınıflara giremeyen özürlü incirler girer ancak içinde en az % 10 oranında doğrudan tüketime elverişli incir bulunmalıdır. (53) Kuru incirin üreticiden alınması aşamasında esas olan ölçüt boy sınıflandırması olup kalite açısından TS 541 de yer alan aşağıdaki toplam tolerans değerlerinin de çapraz olarak esas alındığı anlaşılmaktadır . 12-12/383 -112 10/40Tablo 2: TS 541 Kuru İncir Tolerans Değerleri Toler ans (1000 g'lık bir birimde bulunmasına izin verilen özürlü kuru incirin kütlece yüzdesi) Ekstra Sınıf I Sınıf II Endüstriyel Toplam tolerans, en çok 10,0 15,0 30,0 Serbest (54) İncir boylarına göre tolerans değerleri de dikkate alınarak alım aşamasında ür ünün fiyatlaması ilgili alım eksperi tarafından yapılmaktadır . I.2.2. İlgili Ürün Pazarı (55) Soruşturma konusu iddialar kuru incir alım fiyatlarını n belirlenmesi ne ilişkin dir. Dosya konusu olayda ilgili ürün pazarı kuru incir tedarik pazarı olarak belirlen miştir. I.2.3 İlgili Coğrafi Pazar (56) Dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarlar ayrı ayrı olmak üzere İzmir ve Aydın illeri olarak tespit edilmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1. İncelemeye Konu Teşebbüslerde Yapılan Yerinde İncelemeler ve Görüşmeler I.3.1.1. Gabay (57) Gabay ın İzmir de bulunan yönetim ofisinde 20.09.2010 ile 23.08.2011 tarihlerinde ve Aydın da bulunan tesislerinde 23.08.2011 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde konuya ilişkin olarak elde edilen belgeler EİB tarafı ndan Kuru Meyve Birliği nde yönetim kurulu üyesi olması sıfatıyla Gabay a ve diğer üyelere gönderilen elektronik postalar ve bunlara cevaben diğer yönetim kurulu üyelerince gönderilen elektronik postalardan oluşmaktadır. Bu belgeler çerçevesinde EİB çatısı altında kuru incir ihracatçısı firmaların katılımıyla gerçekleştirilen toplantılarda görüşülen soruşturma konusu ile bağlantılı olabilecek hususlara ilişkin aşağıda sunulan bilgiler edinilmiştir . (58) Belge 1 10.08.2010 tarihinde EİB tarafından gönderilen e lektronik postada, bahsi geçen ve yönetim kurulu üyelerinin onayıyla Kuru Meyve Birliği üyelerine gönderilecek olan FOB maliyet listesi alım fiyatı haricindeki tüm maliyet kalemlerine ilişkin bilgi içermektedir. Belgedeki ifadelerden 2010 alım fiyatı bel li olmadığından bahisle geçen yılın alım fiyatı baz alınarak toplam maliyet hesabı yapıldığının açıklandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu listede 1 ton 4 numara (51 -55) dökme (10 -15kg lık ambalajda) kuru incir için masraf kalemlerinin ne kadar olacağı belirt ilmektedir. Maliyet kalemleri toplanarak, toplam maliyet 2.522 TL ya da 1.710 $ olarak belirlenmiştir. Söz konusu maliyet kalemleri listesi yönetim kurulu üyeleri tarafından onaylandıktan sonra Kuru Meyve Birliği üyelerine iletilmektedir . Belgeden anlaşıl an bir diğer husus da Kuru Meyve Birliği üyelerine 2010 yılı kuru incir alım standartları başlığı altında birtakım bilgiler gönderildiğidir. Söz konusu alım standartları üründen alınacak numune miktarı, fiziksel kusur ve diğer kusurlar, küf, fermente ve ek şi, aflatoksin, nem/rutubet, yabancı madde, böcek, hasarlı ürün miktarına ilişkin tolere edilecek oran ve seviyeler ile renk -boy ve taşıma - istiflemeye ilişkin hususları içermektedir (59) Belge 2 03.09.2010 tarihinde EİB tarafından gönderilen elektronik post a 06.09.2010 tarihinde EİB binasında gündemi 2010 mahsulü incir fiyatlarının belirlenmesi olan bir toplantıya davete ilişkindir. 12-12/383 -112 11/40(60) Yapılan görüşme de Gabay Yönetim Kurulu Başkanı , incir ihracatçıları olarak EİB de bir araya gelindiğinde ilk yükleme tarihi ve tavsiye fiyat listesi nin belirlen diği, bu listenin tavsiye niteliğinde olup bağlayıcı olmadığı, ilk yükleme tarihi nin incirin yeterince kuruduğundan emin olunması ve ayrıca incir ihracatının en büyük sorunu olan aflatoksin kontrollerinin uygun biçimde yap ılabilmesi için de gerekli olduğu, ilk yükleme tarihinin belirlenmes inin ülkemizin incir ihracatındaki imajını ve güvenilirliğini korumak olduğu, iddia edildiği gibi üreticiden yapılan alımların fiyatları düşük tutmak gibi bir amaca hizmet etmedi ği, tersin e, erken ihracat yaparak kaliteye dikkat etmeyen firmalar ın düşük fiyatla satım yaptıkları için üreticiden yapılan alım fiyatlarının da düşmesine neden ol dukları, iddia edilen biçimde bir anlaşma nın söz konusu ol madığını beyan e tmiştir . I.3.1.2. Osman Akç a (61) İzmir de bulunan Akça Holding merkez ofisinde yer alan Osman Akça da 21.09.2010 ile 23.08.2011 tarihlerinde ve Aydın tesislerinde 23.08.2011 tarihinde yapılan yerinde incelemelerde bulunan konuya ilişkin belgelere aşağıda yer verilmektedir: (62) Belge 3 22.07.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı na gönderile n şirket içi elektronik postada; yaş incirin piyasay a çıktğı, incir sezonu n bu sene 7-10 gün erken gel diği, mahsul bol ve kaliteli olursa yapılacak iki şey in olduğu bunlardan birinin İncir fiyatlarını düşük açmak , diğerinin ilk yüklemeyi bu seneye mahsus öne çekmek olduğu şeklinde ifadeler bulunmaktadır. (63) Belge 4 18.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada ; dahili piyasada alımlar ın başladığı, Nazilli de bir hareketlenme olduğu, gelen ürünlerin kötü olmadığı, dahili piyasa alımları tüccarların 4 no civarı inciri 3 TL-3,2 TL arası alıp dahili işletmelere 4 TL ye kadar verdikleri , ayın 25 g ibi kamyon bazında alışverişlerin başlayacağı, herke sin fiyatların açıklanmasını beklediği , fiyatların aşağıdan açılması nın çok önemli olaca ğı şeklinde ifadeler yer almaktadır . (64) Belge 5 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönet im Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada ; tek tük alımların başladığı, dağlarda bir yığılma olacağı bunun fiyatlara yansıyacağı, ilk çıkan ürünlerin genelde iri boylar olduğu, 50 lik boyların 2,8 TL ile 3,2 TL arası alındığı, birçok köyün bu fiyat lara verme taraftarı olmadığı, Nazilli de Has Gıda ve Ziya Aksüt ün hızlı alım yaptığı, ... rekolte tahmin heyetinin rakamının bu sene doğru olabileceği ifade edilmektedir . (65) Belge 6 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada tahmini fiyat listesine yer verilmektedir: 2 no -3,5 tl 3 no-3,25 tl 4 no-3 tl-3,2 tl 5 no-2,8 tl 6 no-2,6 tl 7 no-2,3 tl 8 no-2 tl 9 no-1,8-1,9tl (66) Belge 7 23.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı t arafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen elek tronik postada ; Size-4 incir fiyatı 3,00 - TL olarak kabul edildi. Diğer boylar bu rakama göre fiyatlandırıldı. İncir fiyatının değişmesine ve işletmeye 12-12/383 -112 12/40gelecek olan hammaddenin kalitesine bağlı olarak maliyetlerimiz güncellenecektir ifade leri yer almaktadır. (67) Belge 8 24.08.2010 tarihli elektronik posta zincirinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen incir fiyatları 24.08.2010 konulu kısımda aşağıdaki fiyat listesi yer almaktadır: Size Fiyat TL 1 ... 2 3300 3 3150 4 3000 5 2850 6 2700 7 2500 (68) Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından çalışanlarına gönderilen elektronik postada yukarıda yer verilen elektronik postaya cevaben , bu fiyatları deneyece kleri, çok miktarda k ötü ürün olduğu, 1-2-3 bulmakta zorlan ılacağı , toplantı özeti nin bu olduğu ifadeler ine yer verilmiştir . (69) Belge 9 26.08.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen elekt ronik postada ; İyi mallarda liste fiyatı ilk günden tutmadı hatta neredeyse 1 boy yukarı yükseldi gibi duruyor ve fiyatlar hızla yükselmeye devam edecektir, bir sıkıntı gibi duran diğer bir olay ise bize lazım olan boyların (5 -6) bu sene biraz daha az olmasıdır ifadeler i yer almaktadır . (70) Belge 10 03.09.2010 tarihinde Osman Akça çalışanı tarafından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen elektronik postada ; Piyasada 2 gün öncesine kadar büyük bir sakinlik vardı fakat dünden beri bir hareketlilik yaşanıyor, fiyat lar 250 tl kadar üstüne koydu bile, ihracatçılardan bazıları gizli gizli mal alıyorlar ve aldırıyorlar, müstahsile birtakım baskılar yapıldı malınızı satmayın veya köylerden çok az bir mal alarak kaçmalar gibi, bu yüzden müstahsilde özellikle İncirliova, g ermencik, tire müstahsilleri çok direndi hiç mal çıkarmadılar dense olur yukarıda 4 ayrı tüccarın fiyatları var . bu şunun için belirttim gördüğünüz gibi o kadar değişik fiyatlar varki piyasa tam oturmadı ve daha bir sürede oturmayacak gibi herkesin mal al maya başladığı zamanda piyasaya gelen malın durumuna göre fiyatlar aşağı -yukarı değişebilirde. İthalatçılar bu fiyatlara uyum sağlamazlar ise bu mal ilk gemiyede kalmaz kısa zamanda önemli rakamda düşecektir. Çok zor bir sezon ifadeler i yer almaktadır . (71) Belge 16 Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının masasında bulunan, 12.09.2010 tarihini taşıyan belge aşağıdaki gibidir : 12.09.2010 İHRACATÇI BİRLİK 2- 3.800 4.000 2- 3.600 3- 3.500 3.700 - 3.800 X 3- 3.500 4- 3.350 3.500 3.700 4- 3.400 5- 3.200 3.500 5- 3.250 6- 3.100 3.300 -3.400 6- 3.100 7- 2.500 3.200 7- 2.900 8- 2.400 2.600 2700 8- 2.500 9- 2.200 2.500 9- 2.200 6- 3.100 - 3.200 9- 2.200 2.400 12-12/383 -112 13/40 (72) Belge 17 Üzerinde herhangi bir tarih bulu nmayan söz konusu belge bir fiyat listesidi : 0- 1 2 3600 3 3500 4 3400 5 3250 6 3100 7 2900 8 2500 9 2300 . (73) Belge 18 Osman Akça Yönetim Kurulu Ba şkanının masasında bulunan 12.08.2010 tarihli belge .. telefon görüşmesi notları başlığını taşımaktadır. Saat 10:05 ( ) - Bu sene miktar o kadar değilmiş .. ( ) .. ile ters konuştum Biraz fiyat konuşalım dediği için.. . Arkadaşlar bakın.. Niye biz fi yatları geç yapalım diye konuşuyoruz Bu sefer alıcılar bizden fiyatları alıp bizi birbirimize düşürecekler. Saat 15:25 Senin fiyatların çok yüksek. .. . (74) Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan görüşmede ise EİB çatısı altında tavsiye edilen ihraç fiyat listes inin endikatif FOB fiyat listesi belirlendiği ancak bu listenin tavsiye niteliğinde olduğu ve genelde de fiyatların bu tavsiye fiyatın altında oluştuğu belirtilmiştir. EİB binasındaki toplantılarda alım politikasıyla ilgili herhangi bir husus konuşulmadı ğı da ifade edilmiştir. I.3.1. 3. Kral İncir (75) Kral İncir in Aydın ili Nazilli ilçesinde bulunan ofisinde 22.09.2010 ve 24.08.2011 tarihlerinde yapılan yerinde incelemede elde edilen belge 2010 incir sezonuna ilişkin olarak şirket ortağı nın yaptığı kişisel değerlendirmelere ilişkin nottur . (76) Kuru Meyve Birliği nde geçmiş dönemlerde Yönetim Kurulu üyeliği yapmış olan Kral İncir ortağı tarafından EİB çatısı altında gerçekleştirilen toplantılarda konuşulan konulara ilişkin olarak ise aşağıdaki hususlar beyan ed ilmiştir: . İhracatçılar Birliği Genel Kurullarında kuru incir boylarına göre alım fiyatlarının hangi dolaylarda ve aralıklarda olması gerektiği konuşulur ancak bu konuşmalar tamamen fikir jimnastiği biçiminde geçer ve hiç kimse fiyat birlikteliği içinde o lmaz. Öyle bir birliktelik amacı olmuş olsa dahi ben şirket olarak kesinlikle buna dahil olmam, üretici aleyhine bir oluşumun içinde asla yer almam . (77) Görüşmede EİB tarafından hazırlanan ve üyelere gönderilen FOB maliyet listesine ilişkin olarak ise aşağıd aki hususlar belirtilmiştir: İhracatçı Birliklerinde hazırlanan FOB masraf listesi masraf kalemlerini dikkate almayıp sıkıntı yaşayan ... firmalara yol gösterme amacı taşır. Tavsiye niteliğinde endikatif FOB .. fiyatı listesinin ise niye hazırlandığını anlamıyorum ve zaten anlamlı ve geçerli bir şey değildir. Ben kesinlikle o listeye bakmam fiyatımı kendim belirlerim. 12-12/383 -112 14/40 I.3.1. 4. Elmas (78) Elmas ın Aydın ili Germencik ilçesinde bulunan ofisinde 22.09.2010 ve 23.08.2011 tarihlerinde yapılan yerinde incele mede konuya ilişkin olarak sadece, yukarıda sunulan ve EİB tarafından Yönetim Kurulu üyelerine gönderilen elektronik postalara rastlanmıştır. (79) Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı ile yapılan görüşmede binlerce üretici ve yüzden fazla aracı tüccarın bulunduğu i ncir alım piyasasında alım fiyatlarının koordine edilmesinin olanaklı olmadığı, EİB binasında gerçekleştirilen toplantılarda ise üreticiden yapılacak alımlardaki fiyat politikasıyla ilgili herhangi bir hususun konuşulmadığı belirtilmiştir . Endikatif FOB fi yat listesi ve FOB masraf listesi çalışmalarının İhracatçı Birliklerinin üyelerini bilgilendirme görevi kapsamında yaptığı bir çalışma olduğu da eklenmiştir. I.3.1. 5. Şentaş (80) 21.09.2010 ve 24.08.2011 tarihlerinde İzmir de bulunan Şentaş merkez ofisinde ya pılan yerinde incelemede EİB tarafından gönderilen elektronik posta üzerine oluşan zincir postaya ulaşılmıştır. Bu zincir elektronik postalara aşağıda yer verilmektedir : (81) Belge 11 28.08.2009 tarihli elektronik posta zincirinde EİB tarafından Kuru Meyve B irliği Yönetim Kurulu üyelerine 2009 ürünü kuru incir için hazırlanmış endikatif ihraç fiyatları liste taslağı gönderilmiş ve görüşlerine sunulmuştur. Bu elektronik postaya ilk yanıt olarak Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından gönderilen elektronik postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Bana göre listedeki süzme fiyatları çok düşük, süzmeleri sanki liste fiyatından temin edebilecek gibi ve bir koruma öngörmeden hesaplamışız, bana göre süzmelerin pirim yapabilme ihtimalini dikkate almalıyız (82) Bu elektronik postayı takiben Franko Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı tarafından gönderilen elektronik posta aşağıdaki ifadeleri içermektedir: .. inciri ne fiyata alacağımız belli değil. Bu yüzden ben endikatif listenin açıklanması için erken olduğunu düşü nüyordum. Ancak bazı üyeler arayıp listeyi sormuşlar . İcabında bu listeyi yollarken 100g rüfuzlu inciri açıkladığımız alım fiyatına alabilmemiz şartı ile ibaresini ekleyebiliriz . (83) Satış Müdürü ve Şentaş hissedar ı ile yapılan görüşmede ; ilk yükleme tar ihi belirlenmesine ve FOB maliyet listesi ile endikatif ihraç fiyatı listesinin paylaşılmasına ilişkin daha önce sunulanlara benzer görüşler dile getirilmiştir. Bunlara ek olarak ürünlerin üreticiden alım fiyatlarını etkilemenin kesinlikle söz konusu olmad ığı, piyasa yapısının da buna müsait olmadığı, EİB toplantılarında üreticiden yapılacak alımlardaki fiyat politikasıyla ilgili herhangi bir husus konuşulmadığı ifade edilmiştir. I.3.1. 6. Selçuk (84) 21.09.2010 ve 24.08.2011 tarihlerinde İzmir de bulunan Selçu k yönetim ofisinde yapılan yerinde incelemelerde soruşturma konusuna ilişkin herhangi bir belge elde edilememiştir. Şirket Yönetim Kurulu Başkanı tarafından özetle ; incir ihracatçıları a rasında iddia edilen biçimde alım fiyatına ilişkin bir anlaşm anın söz konusu olama yacağı, aksine hem alımda hem de ihracatta yoğun rekabet ortamı nın olduğu hususları ifade edilmiştir . 12-12/383 -112 15/40I.3.1.7. Franko Meyve (85) Franko Meyve nin İzmir de bulunan yönetim ofisinde 20.09.2010 ve 23.08.2011 tarihlerinde gerçekleştirilen yerinde in celemelerde EİB ve Gabay tarafından gönderilen elektronik postalara ulaşılmıştır. Bunlardan biri Belge 11 olarak sunulan elektronik postadır. Buna ek olarak Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olan K.F.C. yöneticisi tarafından gönderilen el ektronik posta ile Gabay tarafından gönderilen elektronik postaya aşağıda yer verilm iştir. (86) Belge 12 EİB tarafından 10.06.2010 tarihinde birlik binasında uzman danışmanlar ile kuru meyve sektöründe yaşanan sorunlara çözüm üretmek amacıyla yapılacağı beli rtilen toplantı davetine ilişkin elektronik postaya cevaben Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olan K.F.C. yöneticisi tarafından gönderilen elektronik postada özetle aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Kuru meyve sektörümüzde yaşanan sorun ların uzun vadede çözümüne yönelik en büyük sorunlardan biri olan istikrarsızlık ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması hakkında bir projenin başlatılmasının gerekliliği hepimizce bilinmektedir. Konuyu stok müessesinin oluşturulması, fiyatlandırma kont rollü zirai ilaç kullanımı gibi ana fikirlerden hareketle ele almak mümkündür Fiyatlandırma; Bir diğer konu ise yıllardır fiyatlandırma hakkında tüm firmaların kendi bildikleri yöntemleri kullanarak nihai fiyatlarına ulaşmalarıdır. Firmaların kar öngörüler i ya da karsızlık öngörülerine ve maliyet hesaplama yöntemlerine göre de yurtdışındaki alıcılara karşı çok ciddi anlamda farklılıklar yansıtılmaktadır. Bu durum Türk kuru meyveciliğine karşı güven sorunu yaratmaktadır buda halihazırdaki talebi Türkiye den diğer tedarikçi ülkelere doğru kaydırmaktadır Buradaki farkların da yine bir düzenleme ile stabil bir hale getirilmesi gerekmektedir. Konu ile alakalı bir kuru meyve maliyet hesap yönteminin oluşturulması/daha şeffaf hale getirilmesi sayesinde son yıllarda büyük oranda yaşadığımız rekolte ve tedarikçiler arası farklılıkları minimize etme yolunda bu önemli adımlar atılmalıdır. (87) Belge 13 Gabay tarafından Franko Meyve ye gönderilen 02.09.2010 tarihli elektronik postada Selçuk a ait fiyat listesi yer almakta dır. (88) Belge 14 ( ..TİCARİ SIR ..) . I.3.1.8. KFC (89) 23.08.2011 tarihinde teşebbüsün İzmir deki merkezinde yapılan yerinde incelemede soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamıştır . I.3.1.9. Kırıcı (90) 23.08.2011 tarihinde teşebbüsün Aydın daki tesisinde yapılan yerinde incelemede soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamıştı r. Teşebbüs yetkilisi özetle ; hakkında soruşturma yapılan firmalarla arasında fiyat belirlemeye ve rekabeti sınırlamaya yönelik herhangi bir il etişiminin olmadığını, teşebbüslerin alım fiyatlarının gizli olduğunu fakat alım sonrasında Ticaret Borsasından takip edilebildiğini, Kırıcı nın fiyat belirlemek 12-12/383 -112 16/40konusunda herhangi bir iradesi nin bulunmadığını , fakat sektörde eğer var ise bu tür hukuka ayk ırı eylemler gerçekleştiren teşebbüslerin hangileri olduğunu bilmediğini beyan etmiştir . I.3.1.10. Tariş İncir (91) 22.09.2010 tarihinde Aydın ili Germencik ilçesind e bulunan Tariş İncir İşletmesi nde Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu üyeliğini Tariş İncir i temsilen yürütmekte olan Yönetim Kurulu Başkanı ile gerçekleştirilen görüşmede ; EİB bünyesinde kuru incir ihracatçılarının katılımıyla gerçekleştirilen toplantılara ilişkin olarak özetle; 2008 yılından itibaren her sene Tariş in de katılımı olan Ege İhraca tçı Birliği bünyesinde yapılan toplantılarda, söz konusu teşebbüsler arasında, toplantı sonrası kayıt kapatılarak, resmi nitelik arz etmeyen, resmi kaydı tutulmayan ve Müsteşarlık mensubunun katılımı olmadan gerçekleştirilen Danışma Toplantısı adı verilen toplantılarda iç piyasada üreticilerden hangi fiyata alım yapılacağı konusunun gündeme geldiği, uygulamada uyuşmaları her zaman mümkün olmamakla birlikte aralarında bu türden konuşmaların yapıldığı, Tariş in bu toplantılarda yalnız kaldığı, yüksek fiyata i ncir alımı yaptığı yönünde eleştirilere hedef olduğu, çünkü Tariş in İncir Birliği olarak alım fiyatını kendi yetkili organlarında belirlediği, bu nedenle bahse konu toplantılarda hiçbir biçimde konuşulan fiyatlara uyulmayacağının kendilerince ifade edildi ği, Tariş in alımlarının rekoltenin ortalama %10 una denk geldiği, piyasanın geri kalan %90 ına etki etmesinin mümkün olmadığı ifade edilmiştir . (92) 2010 yılında gerçekleştirilen toplantılara ilişkin olarak ise: 28 Temmuz 2010 tarihinde İzmir de Ege İhracatç ı Birliği binasında TİM toplantı salonunda Danışma Niteliğindeki Genel Kurul Toplantısı nda belirli bir fiyat seviyesinden alım yapılmasına ilişkin benzer konuşmalar ın yapıl dığı açıklamasında bulunulmuştur. Söz konusu Danışma Niteliğinde Genel Kurul Topl antısı na ilişkin EİB tarafından gönderilen davet yazısı da dosya mevcudunda yer almaktadır. (93) 27.08.2011 tarihinde Tariş İncir in Aydın ve İzmir deki tesislerinde yapılan yerinde incelemelerde soruşturma konusu ile ilgili herhangi bir belgeye rastlanmamışt ır. I.3.2. Diğer Görüşmeler I.3.2.1. Belediye Başkanı (94) Şikayetçinin talebi üzerine 23.09.2010 tarihinde aynı zamanda bir incir üreticisi olan Aydın ili ilçesinde bir belde belediye başkanı ile görüşülmüştür. Görüşmede incir üreticisi tarafından soruşturm aya konu firmaların ortak bir alım fiyatı belirledikleri yönünde aşağıdaki hususlar beyan edilmiştir : ...firmaların ürün alım fiyatlarına ilişkin ne zaman toplanacakları piyasada bilinir ve her yıl bu toplantı takip edilir. Örneğin benim en son alım yaptı ğım 2008 yılındaki toplantı gününde toplantı sonucunda çıkan İzmir teslim fiyatı bana telefonla bildirildi ve ben de bu alım fiyatına göre alımımı yapıp firmalar için alım yapan büyük kapasiteli aracı - toptancı tüccara telefonda ifade edilen fiyatla s attım. Alım fiyatı ( ..) için ve bunlar adına alım yapan aracı -toptancılar için aynıdır değişmez. Söz konusu toplantılarda ortaya çıkan fiyatlar piyasanın durumuna göre zaman zaman bir araya gelinerek revize edilir ve yeniden duyurulur. Buna ek olarak, h ızlı alımlarla fiyatlar ( ..) tarafından belirlenen fiyatları aşmaya başladığında ürün alımı yapan benim gibi tüccara incir almayın elinizde bırakırız kimseye satamazsınız tarzında ticari tehditler gelmiştir. .. 12-12/383 -112 17/40 I.3.2.2. Şikayetçi (95) 23.09.2010 tarihi nde şikayetçi ile yapılan görüşmede ilk yükleme tarihinin belirlenmesi uygulamasına ilişkin olarak aşağıdaki hususlar beyan edilmiştir: (96) Ürün kuruyup işlemeye hazır hale geldiğinde piyasa fiyatları arz ve talebin karşılaşmasıyla değil önceden ortaklaşa be lirlenen fiyatların piyasaya doğrudan ya da dolaylı biçimde duyurulmasıyla oluşmaya başlar. Hatta bu durum o kadar kanıksanmıştır ki üreticilerde mutlaka ihracatçı birliğince fiyat deklare edilmesi gerektiği beklentisi oluşmuştur. Üretici bu çerçevede iç p iyasaya ürün veren tüccara mal vermekte tereddüt etmekte, bu tüccar zaman zaman görece iyi fiyat vermesine rağmen ürün alamamaktadır. Zaman içinde iç piyasaya ürün veren bu tüccar da ihracatçı birliğinin fiyat deklaresini baz alır hale gelmiştir. Dolayısıy la, bir takım ihracatçı firmalar aralarında kendi uygun gördükleri fiyatları konuşup ortak bir alım politikası belirlemekte ve ilk yükleme tarihi vasıtasıyla üreticinin elinde ürün birikmesini sağlayıp ürün fiyatlarını baskılayarak bu fiyat politikasının u ygulanmasını kolaylaştırmakta olduğundan piyasada alım fiyatının oluşumu tamamen ( ..) firmaların kontrolüne geçmiş bulunmaktadır . (97) Önaraştırma döneminde yapılan yerinde incelemeyi takiben, kuru incir ticaretiyle uğraşan ( ..) sahibi nden sağlandığı şikayet çi tarafından belirtilen bir belge Kurum kayıtlarına ulaştırılmıştır. Söz konusu belge fiyat etiketi arkasına elle yazılmış bir fiyat listesi olup içeriği aşağıdaki gibidir (Belge 15): .. 2010 alım fiyatları 41-45 - 3300 46-50 - 3150 51-55 - 3000 56-60 - 2850 61-65 - 2700 66-70 - 2500 76-80 - 2300 80-90 - 2000 I.3.2.3. Tariş İncir Eski Başkanı (98) 24.09.2010 tarihinde Aydın ili ( ..) Tariş İncir eski Yönetim Kurulu Başkanı ve bir incir üreticisi ile yapılan görüşmede geçmiş yıllarda EİB bünyesin de düzenlenen toplantılara ilişkin olarak, ( ..) ilk yükleme tarihinin belirlendiği toplantılarda ( ..) fiyatlarını konuşurlardı. Tariş olarak bizim konuşulan .. fiyatlar .. konusunda söyleyecek sözümüz olmazdı çünkü .. fiyatları oluşumunu etkileyen i ncir alım fiyatlarımız ve maliyet yapılarımız farklıdır. Hatta o dönemde 2000 yılına kadar incir alımında taban fiyatlar firmalar ve üretici temsilcileri dahil tarafların görüşü alınarak Bakanlıkça açıklandığından Tariş olarak biz de bu fiyattan alım yap makla yükümlü idik. ( ..) Piyasada oluşan . alım fiyatına ilişkin algıya ve firmaların uygulamalarına ilişkin olarak ise aşağıdaki hususlar belirtilmiştir: Piyasada bilinen ise şudur ki . firmalar kendi aralarında alım fiyatlarını da gayrı resmi toplan tılarda bir araya gelerek konuşur ve belirlerler. Bu hala da böyledir. Belirlenen alım fiyatları aracı tüccara duyurulur ve bu kimselerin elinde fiyat listesi olur. Fiyat listesi doğrudan alım fiyatlarını gösterir. Bölgede ( ..) adına alım yapan tüccar da bu listeye göre kendi marjını belirleyerek alım yapar ve bu nedenle alım fiyatlarında ufak farklılıklar oluşabilir. Ancak aslında .. alım fiyatı bellidir. .. deklare edilen bu alım fiyatları zaman 12-12/383 -112 18/40zaman revize edilebilir. Önemli olan nokta şudur ki alım fiyatı tektir. I.3.2.4. EİB Genel Sekreteri (99) 21.09.2010 tarihinde İzmir de bulunan EİB merkez ofisinde Genel Sekreter ile görüşülmüş, görüşmede kendisi tarafından EİB bünyesinde gerçekleştirilen toplantılara ilişkin olarak özetle aşağıdaki hususlar belirtilmiştir: Bunlara ek olarak birlik bünyesinde ( ..) firmaların katılımıyla genel kurul toplantıları haricinde düzenlenen diğer toplantılar da Danışma Toplantısı adı altında düzenlenmekte ve Genel Sekreterliğin de katılımıyla gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla bu toplantılarda iç piyasada anti -rekabetçi etkiler yaratmayı hedefleyen kararlar alınmamaktadır. I.3.3. İlgili Teşebbüslerin Fiyat Hareketlerinin İncelenmesi I.3.3.1. Belgeler Çerçevesinde Fiyat Hareketlerinin Değerlendirilmesi (100) EİB den k uru incir ihracatçıları ile yapılan yazışmaların ve toplantı tutanaklarının talep edilmesi üzerine Kuruma 04.08.2011 tarih ve 5674 sayı ile ulaşan belgelerde, ( ..) kullanılan maliyet analizlerinde alım fiyatına ilişkin ifadeler yer almaktadır. Aşağıda söz konusu yazıda geçen toplantı tarihleri ve yukarıda yer verilen belgelerdeki tarihler çerçevesinde fiyat hareketleri incelenecektir. (101) 10.08.2010 tarihli Belge 1 de 4 numara ürün için 2009 yılı fiyatı olan 3 TL nin baz alındığı ifade edilmektedir. İlgili ta rihte henüz 4 numara incirlerin alımına başlanılmamıştır. O tarihten sonraki ilk alım 12.08.2010 da KFC tarafından 2,85 TL den yapılmış olup alımın üç TL nin altında olduğu görülmektedir. (102) 26.08.2010 tarihli, iç yazışma niteliğindeki Belge 9 da yer alan if ade piyasaya duyurulan bir alım fiyatı listesinin varlığını destekle mektedir. (103) Bu noktada Belge 15 ve Belge 8 de yer alan alım fiyatı listesini incelemek gerekmektedir. Zira Belge 8 de n söz konusu fiyat listesinin Kırıcı, Tariş İncir, Kral İncir ve muhteme len diğer teşebbüslerle konuşulduğu izlenimi doğmaktadır. Bununla beraber Kırıcı ya ait faturalarda incir boy bilgisi yer almadığından teşebbüsün fiyatları değerlendirilememiştir. Söz konusu fiyat listesi Belge 8 de yer almaktadır: (104) Belge 2 ise, 06.09.201 0 da kuru incir fiyatlarının görüşüleceği toplantı davetini içermektedir. İlgili toplantıya soruşturma taraflarından Gabay , KFC, Selçuk, Tariş İncir, Franko, Osman Akça , Şentaş ve Elmas katılmıştır . Toplantı tutanağında alım fiyatı belirlenmesine ilişkin d oğrudan bir ifade bulun mamakla birlikte, geneli itibarıyla toplantıda fiyatların belirlendiği anlaşılmaktadır. (105) Belge 8 den farklı olarak Osman Akça da bulunan Belge 16 da İhracatçı Birlik ve 12.09.2010 başlıkları altında farklı bir fiyat listesi bulunmak tadır. Bu durum Belge 16 daki listenin 06.09.2010 tarihli toplantı sırasında belirlenmiş liste olabileceğine işaret etmektedir. (106) İlgili teşebbüslerin, tüm alımları çerçevesinde fiyat hareketi değerlendirmesi yapıldığında dosya ekinde yer alan Ek 30 olarak belirtilen tablo ortaya çıkmaktadır. Teşebbüslerin 2010 yılı alımlarına ilişkin her bir ürün grubunda s öz konusu fiyat listeleri incelenmiş ve soruşturma raporunda grafikler şeklinde sunulmuştur. 12-12/383 -112 19/40(107) 24.08.2010 ve 12.09.2010 a ait listeler değerlendirilirken 21 Eylül de yeni bir toplantı yapıldığı ve bu toplantıda fiyat listesinin güncellenmiş olması ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır . Grafiklerde 25 Eylül sonrasında fiyatlar arasındaki farklılıkların çok arttığı, dağılımın dağınıklaştığı dikkat çekmekt edir. Bu noktada teşebbüslerin alımlarının ne kadarını liste fiyatının altında gerçekleştirdiği önem taşımaktadır. Tablo 3: Teşebbüslerin Azami Liste Fiyatı Altında Kalan Alımlarının Oranları (%) 24.08.2010 - 11.09.2010 (Belge 8) 12.09.2010 - 25.09.201 0 (Belge 16) Teşebbüs 2 3 4 5 6 7 2 3 4 5 6 7 8 9 Gabay 50 40 25 67 100 50 100 100 100 100 100 100 100 100 Franko 50 0 0 0 - 25 100 33 0 0 0 100 0 - O. Akça 50 0 0 0 0 0 100 100 89 70 100 50 100 100 Selçuk 80 29 44 100 - 100 - 80 100 - 0 - 33 100 Kral İncir 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Şentaş 0 0 80 0 100 100 100 100 100 100 100 100 100 - Elmas 100 100 100 100 100 - 100 100 100 100 67 100 100 100 Tariş İncir - - - - - - 100 100 100 100 100 100 100 100 KFC - 100 50 100 100 50 - 100 100 100 100 100 100 100 (108) Belge 8 de yer alan liste, Belge 9 da yer alan ifade ile birlikte dikkate alındığında, Belge 8 deki listeye Kral İncir, Elmas ve KFC dışında önemli ölçüde uyum gösteren bulunmadığı görülmektedir. Bu durum Belge 9 da yer alan İyi mallarda liste fiyatı ilk günden tutmadı hatta neredeyse 1 boy yukarı yükseldi gibi duruyor ifade sini doğrular niteliktedir. Daha sonra 12.09.2010 tarihli listeye gelindiğinde fiyat listesindeki azami alım fiyatlarının yükseltildiği dikkat çekm ektedir. Tablo 3 te 12.09.2010 25.09.2010 tarihleri arasındaki azami alım fiyatına uyum oranına bakıldığında ise Gabay, Osman Akça, Kral İncir, Şentaş, Elmas, Tariş İncir ve KFC nin azami alım fiyatı listesine büyük ölçüde uygun alım yaptığı sonucuna var ılmaktadır. Franko ve Selçuk un alım fiyatları bazı ürünlerde azami alım fiyatı altında iken bazı ürünlerde tamamen farklı ve yüksek fiyatlar göze çarpmaktadır . Kırıcı, ürün boyları bazında sınıflandırılmış bir günlük alım fiyatı listesi sağlayamamıştır. I.3.3. 2. Pazarı Etkileme Potansiyeli Bakımından Tarafların Pazar Gücü (109) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler temelinde 2009 ve 2010 yıllarında EİB Kuru Meyve Birliği üyeleri arasında kuru incir azami alım fiyatının belirlendiği ve piyasada duyurulduğu kanaatine ulaşılmıştır. Belge 8 ve özellikle Belge 16 kapsamında teşebbüslerin alımlarının bazı istisnalar dışında azami fiyat listesinin altında gerçekleştiği görülmüştür. (110) Soruşturma tarafı teşebbüslerin ihracat bakımından pazar payı nın %50-52 civarında olduğu, çoğunluğu nun ilk on arasında yer al dığı anlaşıl maktadır. İlgili teşebbüslerin yurt içi satışları da hesaba katıldığında tedarik pazarı yönünden pazar paylarının daha yüksek olduğu kanaati oluşmuştur . I.4. Değerlendirme I.4.1. İlgili Teşebbüslerce Alım Fiyatının Belirlendiğine Yönelik Belgelere İlişkin Değerlendirme (111) Önaraştırma ve Soruşturma dönemlerinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen belgeler ile taraflarla yapılan görüşmelerde yer alan ifadelerden de anlaşıldığı üzere Kuru Mey ve Birliği Yönetim Kurulu üyelerinin EİB çatısı altında gerçekleştirdikleri toplantıların konularından birini kuru incir endikatif fiyatlarının belirlenmesi oluşturmaktadır. Yönetim Kurulu üyelerinin müzakeresi ile belirlenen tavsiye niteliğinde ki fiyatlar Kuru Meyve Birliği üyelerine gönderilmekte ve EİB ye ait internet sitesinde Duyurular başlığı 12-12/383 -112 20/40altında yayınlanmaktadır. Aşağıda konuya ilişkin 06.09.2010 tarihli EİB duyurusu sunulmaktadır: Sayın Üyemiz, 2010 ürünü kuru incire ait endikatif (gösterge ) .. fiyatları listesi, güncel .. piyasa fiyatları ile Kuru İncir Çalışma Komitesi nce hazırlanan FOB Masrafları dikkate alınarak hazırlanmış ve ekte bilgilerinize sunulmuştur. Diğer taraftan, 2010 ürünü kuru incir rekoltesine ilişkin olarak Yönetim Kurul umuzca yapılan değerlendirme sonucunda; 2010 rekoltesinin iş malı bazında beklenenden az olduğu, Küçük boy incir temininde zorluk yaşandığı, Küçük boy incir miktarının azlığı dolayısıyla, kuru incir alıcılarına bir üst boy incir teklif edilmesinde fa yda olabileceği, hususlarının üyelerimize duyurulması kararlaştırılmıştır. Bilgilerinizi ve gereğini rica eder, tüm ihracatçılarımıza hayırlı, verimli ve kazançlı bir sezon dileriz. Genel Sekreter (112) ( ..TİCARİ SIR ..) . (113) 03.06.2011 tarih ve 637 sa yılı E konomi Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname nin 2. ve 7. maddeleri uyarınca Ekonomi Bakanlığı denetiminde çalışan İhracatçı Birliklerinin görevleri 5910 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun da tanımlanmıştır . Anılan kanuna göre birliklerin görevleri aşağıdaki gibidir: Dış ticarete ilişkin konularda çalışmalar yapmak, bu kapsamda; kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşları ile ulusal ve uluslar arası kuruluşlar nezdinde üyelerinin menfaatlerini ülke çıkarları çerçevesinde koruyucu ve geliştirici çalışmalar yapmak . İhracatçılar arasında mesleki ahlâk ve dayanışmayı sağlamak . Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) nin görüşünü ve Müsteşarlık onayını almak kaydıyla sektör ile ilgili mevcut eğitim ve öğretim kurumlarına yardımda bulunmak, yenilerinin kurulmasına öncülük etmek ve katkıda bulunmak . TİM in görüşünü ve Müsteşarlık onayını almak kaydıyla; amaç ve görevlerini gerçekleştir meye yönelik vakıf kurmak veya kurulmuş olanlara iştirak etmek, bütçe imkânları çerçevesinde gerektiğinde mal ve hizmet almak, yaptırmak, satmak, kiralamak, rehin ve ipotek işlemleri tesis etmek ve kaldırmak, gerektiğinde iştigal sahası ile ilgili ortak hi zmet verecek şirket, dernek, tesis ve işletmeler kurmak, kurulmuş olanlara iştirak etmek, laboratu var, test, muayene ve belgelendirme konularında üyelerini desteklemek, fuar, sergi ve tanıtım faaliyetlerini düzenlemek, düzenlenecek fuar ve sergilere iştira k etmek ve tanıtım faaliyetlerinde bulunmak. TİM tarafından verilecek dış ticarete ilişkin diğer görevleri yapmak. 12-12/383 -112 21/40(114) Diğer yandan, Belge 12 de yer alan ve Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı tarafından diğer Yönetim Kurulu üyelerine ve s oruşturma tarafları olan Osman Akça, KFC, Selçuk Şentaş, Tariş İncir, Gabay, Franko ve Elmas a gönderilen elektronik postada fiyatlandırmaya ilişkin görüşler yer almakta olup maliyetlerin şeffaflaştırılması ihtiyacına dikkat çekilmektedir . (115) Maliyetlerin şe ffaf hale getirilmesine yönelik çabalar iç piyasada alım pazarı bakımından alım fiyatlarına doğrudan yansıyacağından alım pazarındaki rekabeti ve dolayısıyla üreticileri olumsuz etkilemesi kaçınılmazdır. (116) Öte yandan yukarıda yer verilen Belge 11 den anlaş ıldığı üzere Yönetim Kurulu üyelerinin katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda görüşülen ( ..) listesi Kuru Meyve Birliği üyelerine gönderilmeden önce Osman Akça, KFC, Selçuk, Şentaş, Tariş İncir, Gabay ve Franko temsilcileri ile Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu üyelerinin görüşlerine tekrardan sunulmuştur . ( ..) listesini görüşe açmak amacıyla gönderilen elektronik postaya cevaben Yönetim Kurulu üyelerinden Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından gönderilen elektronik postada aşağıda sunu lan ifadeler dikkat çekmektedir : Bana göre listedeki süzme fiyatları çok düşük, süzmeleri sanki liste fiyatından temin edebilecek gibi ve bir koruma öngörmeden he saplamışız, bana göre süzmelerin pirim yapabilme ihtimalini dikkate almalıyız (117) Söz konusu elektronik po sta bir azami alım fiyat listesinin belirlendiği hususunu ortaya koymaktadır. (118) Bu elektronik postayı takiben Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu üyesi tarafından gönderilen ve Belge 11 de sunulan elektronik posta da yer verilen ifadeler Aydın ın bir ilçe si belde belediye başkanı ve bir incir üreticisi nin ifadeleri ile birlikte değerlendirildiğinde söz konusu firmalarca ortaklaşa açıklanan bir azami alım fiyatı listesinin mevcut olduğu yönünde bir kanaat oluşmuştur. (119) Osman Akça da yapılan yerinde incelemede eld e edilen iç yazışmalarda da anılan görüşmelerde belirtilenleri destekler ifadelere rastlanmaktadır. Belge 4 te yer alan ifade den de piyasada bir fiyat deklaresinin olduğu kanaati oluşmuştur. . (120) Belge 9 da sunulan iç yazışma larda yer alan ifade lerden piyasa ya duyurulan bir alım fiyatı listesinin varlığı destekle nmektedir .. (121) Bunlara ek olarak şikayetçinin sağladığı Belge 15 te piyasaya duyurulduğu belirtilen alım fiyatı listesi yer almaktadır. Söz konusu liste, Osman Akça da yapılan yerinde incelemede elde ed ilen Belge 8 deki yazışmaya konu liste ile birebir aynı olması dikkat çekicidir. (122) Daha önce belirtildiği üzere söz konusu listede yer alan 41 -45, 46 -50, 51 -55-56-60, 61 -65, 66-70 şeklinde ilerleyen rakamlar 1 kg daki meyve sayısını ifade etmekte ve sırası yla 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 numaralı incirlere karşılık gelmektedir. (123) Belge 15 ve Belge 8 de yer alan fiyat listelerinin birebir örtüştüğü görülmektedir. Şikayetçi tarafından incir ticaretiyle uğraşan bir taci rden elde edildiği ifade edilen Belge 15 te sunulan listenin Belge 8 de yer verilen e -posta zincirindeki liste ile birebir aynı ol ması anılan e -postadaki fiyat listesi nin piyasada duyurulmuş/yayılmış olma ihtimal ini güçlendirmektedir. (124) Anılan fiyat listesin den sonra Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafın dan Osman Akça çalışan larına gönderilen cevabi elektronik postadaki ifadeler de aralarında Kral İncir ve Kırıcı gibi rakip teşebbüslerin de bulunduğu bir toplantıda konuşulanlara ilişkindir. 12-12/383 -112 22/40 (125) Diğer yandan, EİB Genel Sekreteri tarafından aksi yönde beyanla rda bulunulmuş olmakla birlikte Kuru Meyve Birliği nde geçmiş dönemlerde Yönetim Kurulu üyeliği yapmış olan Kral İncir ortağı, İhracatçılar Birliği Genel Kurullarında kuru incir boylarına gör e alım fiyatlarının konuşul duğunu ifade etmiştir. (126) Tariş İncir Yönetim Kurulu Başkanı, EİB bünyesinde ( ..) katılımıyla gerçekleştirilen toplantılarda alım fiyatlarının müzakere edildiği yönünde beyanlar da bulunm uştur. (127) Osman Akça da bulunan Belge 16 da İhracatçı Birlik ve 12.09.2010 başlıkları altında farklı fiyat l isteleri olmasının, EİB üyesi bazı teşebbüslerin belirlediği alım fiyatı listesi ile gerçekleşen alım fiyatı listesinin farklı olduğuna işaret ettiği kanaati oluşmuştur . (128) Bunun yanı sıra Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının masasında bulunan 12.08.2010 tarihli Belge 18 de yer alan ifadelerde n alım fiyatının belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır . (129) Alım fiyatının belirlendiğine işaret eden bir diğer elektronik posta da Belge 10 d a sunulmuştur. (130) Yukarıda yer verilen tüm bilgi ve belgelerden incir alım pazarında dosya konusu firmalar arasında azami alım fiyatlarının belirlenmesine yönelik bir anlaşma nın bulunduğu kanaatine varılmıştır. (131) Aynı piyasada faaliyet gösteren ve yatay seviyede birbirine rakip olan teşebbüsler arasında, piyasadan satın alınacak ürünün fi yatını (hammadde maliyeti) belirlemek üzere yapılan anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesin e kapsamına girdiği açıktır. Dosya konusu olayda teşebbüslerin kuru incir alım fiyatlarını müzakere etmek, azami liste fiyatı biçiminde ortak olarak alım fiya tı belirlemek ve/veya ortak bir alım fiyatı listesi açıklamak biçiminde ortaya çıktığı anlaşılan eylemleri 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal eder niteliktedir. I.4.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (132) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamına gire n anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde yer alan dört şartı bir arada sağlaması halinde bireysel muafiyetten yararlanabilmesi mümkündür. (133) Soruşturmaya muhatap teşebbüsler arasında kuru incir alım fiyatlarının azami seviyesinin ortak biçimde beli rlenmesi yoluyla ortaya çıkan anlaşmanın amacının incir alım fiyatlarını baskılamak olduğu , ayrıca soruşturma taraflarının ilgili pazarın en az %50 sini kontrol ediyor olması ve anılan teşebbüslerce duyurulan fiyat listelerinin tüm piyasadaki genel fiyat seviyesini etkilemesi, alım fiyatının azami seviyesinin belirlenmesi nedeniyle pazardaki rekabetin büyük ölçüde kısıtlanma riski nin olduğu dikkate alınarak, söz konusu anlaşmanın Kanun un 5. maddesinde öngörülen şartları sağlamadığı ve bu nedenle anılan anl aşmaya bireysel muafiyet tanınamayacağı kanaatine varılmıştır. I.4.3. Savunmalar ve Değerlendirilmesi I.4.3.1. Ortak Savunma Noktaları (134) Aşağıda yer verilen Gabay, KFC, Franko, Şentaş, Selçuk, Elmas, Kral İncir ve Kırıcı nın savunmaları tek bir temsilci tarafından yapılmış ol up ayrı olarak değerlendirilmemiş tir. 12-12/383 -112 23/40I.4.3.1.1. ( ..) :. (135) ( ..TİCARİ SIR ..) . (136) ( ..TİCARİ SIR .. .) (137) ( ..TİCARİ SIR ) . (138) ( ..TİCARİ SIR . (139) ( ..TİCARİ SIR . I.4.3.1.2. Teşebbüslerin alım fiyatları incelendiğinde teşebbüsler arasında paralel veya benzer nitelikte bir fiyat uy gulamasının tespit edilemeyeceği iddiası: (140) Savunmalarında teşebbüsler ayrı olarak fiyatlarının birbirleriyle paralel olmadığını, uyguladıkları fiyatların da soruşturmada liste fiyatı olduğu öne sürülen fiyatlara da uygun olmadığını belirtmişlerdir. Yukarıd a teşebbüslerin anlaşma konusu azami fiyat listelerine uyumu, kendilerinden elde edilen günlük alım fiyatı ortalamalarının incelenmesi vasıtasıyla değerlendirilmiştir. Fiyat hareketlerinin incelenmesi bölümünde; Belge 8 kapsamında Kral İncir, Elmas ve KFC nin; Belge 16 kapsamında ise Gabay, Osman Akça, Kral İncir, Şentaş, Elmas, Tariş İncir ve KFC nin, listedeki alım fiyatlarının altında alım yaptığı ortaya konulmuştur. I.4.3.1.3. Taraf teşebbüslerin uyguladıkları fiyatların birbirinden farklı olduğu iddia sı: (141) Savunmalarında teşebbüsler ayrı ayrı fiyatlarının birbirleriyle paralel olmadığını, Belge 9 ile ilişkili 26.08.2010 tarihinde teşebbüslerin ton başına uyguladıkları fiyatların her incir türü içerisinde birbirinden farklı olduğunu iddia etmektedi ler. (142) 26.08.2010 tarihli, iç yazışma niteliğindeki Belge 9 da yer alan ifade piyasaya duyurulan bir alım fiyatı listesinin varlığını desteklemektedir. Bu noktada Belge 15 ve Belge 8 de yer alan alım fiyatı listesini incelemek gerekmektedir. Zira Belge 8 den , söz konusu fiyat listesinin Kırıcı, Tariş İncir, Kral İncir ve muhtemelen diğer teşebbüslerle konuşulduğu izlenimi 12-12/383 -112 24/40doğmaktadır. Bununla beraber Kırıcı ya ait faturalarda incir boy bilgisi yer almadığından teşebbüsün fiyatları değerlendirilememiştir. (143) Belge 8 den farklı olarak Osman Akça da bulunan Belge 16 da İhracatçı Birlik ve 12.09.2010 başlıkları altında farklı bir fiyat listesi bulunmaktadır. Bu durum Belge 16 daki listenin 06.09.2010 tarihli toplantı sırasında belirlenmiş liste olabileceğine işaret etme ktedir. (144) İlgili teşebbüslerin, tüm alımları çerçevesinde fiyat hareketi değerlendirmesi yapıldığında, söz konusu fiyat listeleri çerçevesinde 2010 yılı alımlarına ilişkin soruşturma raporunda yer verilen grafiklere ulaşılmaktadır. Grafiklerde 24.08.2010 ve 12.09.2010 tarihleri ve bu tarihlere ilişkin olarak tespit edilen azami fiyat seviyeleri işaretlidir. (145) Teşebbüslerin ilk alımlarının çoğunlukla Belge 8 de yer alan azami fiyat listesinin üzerinde gerçekleştiği, bu durumun Belge 9 daki ifadeyle örtüştüğü görülmektedir. Belge 16 daki ikinci fiyat listesinin de piyasada oluşan fiyatlara uyum ve fiyat disiplini sağlanması amacıyla Ege Birlik bünyesinde belirlendiği kanaati oluşmuştur. 25 Eylül sonrasında fiyatlar arasındaki farklılıkların çok arttığı, grafik teki dağılımın dağınıklaştığı dikkat çekmektedir. Bu noktada teşebbüslerin alımlarının ne kadarını liste fiyatının altında gerçekleştirdiği önem taşımaktadır. (146) Bu çerçevede, teşebbüslerin azami alım fiyatı listesi belirledikleri ve bu listelerdeki azami alım fiyatlarını geçmeme konusunda çaba harcadıkları değerlendirilmektedir. I.4.3.1.4. Teşebbüslerin alım fiyatını belirledikleri kabul edilse bile, tarafların gerçek iradeleri bu anlaşmayı uygulamak yönünde olmadığından anlaşmanın 4054 sayılı Kanun a aykı rılık teşkil edemeyeceği iddiası : (147) İlgili savunmada Prof. Dr. Yılmaz Aslan a atıfta bulunularak tarafların samimi iradelerini beyan ettiklerini az çok uygulama ile göstermeleri gerektiği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra Kurul un 10.02.2000 tarih, 00 -6/53-25 sayılı kararı örnek gösterilerek teşebbüslerin fiyatlarının uyumlu olmaması nedeniyle anlaşma iradelerinin olmadığı ileri sürülmektedir. Ayrıca kuru incir üretiminin çoğunlukla eş maliyete sahip olması sebebiyle fiyatların farklılık göstermemesinin d oğal olduğu belirtilmektedir. (148) Aslan a göre, Rekabeti Sınırlama Amacı ve Etkisi başlıklı bölümde Öncelikle anlaşmanın rekabeti sınırlayıcı amaçlı olup olmadığı tespit edilecektir. Eğer anlaşma hükümlerinin rekabeti sınırlayıcı amaçlı olduğu sonucuna ul aşılabiliyorsa o zaman anlaşma derhal yasaklanacaktır, başka bir inceleme gerekmez. Ancak para cezası da verilecekse, verilecek cezanın şiddetinin belirlenmesi açısından rekabetin bozulmasının süresi ve şiddetinin tespit edilmesi için daha fazla incelemeye ihtiyaç vardır . Öte yandan 4. madde yasağının uygulanabilmesi için ihlale katılan işletmelerin kasıtlarının varlığı gerekli değildir görüşünde olan Aslan , ayrıca fiyat tespiti denilince genellikle satış fiyatının tespiti anlaşılır, ancak alış fiyatlar ının tespiti de aynı derecede rekabeti sınırlayıcıdır demektedir. Savunmada belirtilen 10.02.2000 tarih, 00 -6/53-25 sayılı Kurul kararı ise dikey anlaşma niteliğindeki bir dağıtım anlaşmasına ilişkin olup kartel niteliği gösteren yatay fiyat anlaşmasının soruşturma konusu oluşturduğu somut olayla ilgisi bulunmamaktadır. (149) Diğer yandan, fiyat belirlenirken alım fiyatının belirlendiğine işaret eden ve yukarıda yer verilen belgeler, Aydın ın bir ilçesine bağlı bir beldede belediye başkanı, şikayetçi, Tariş İncir Eski Başkanı ile Tariş İncir Yönetim Kurulu Başkanının ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde soruşturma muhatabı teşebbüsler arasında 2009 ve 2010 yıllarında 12-12/383 -112 25/40incir alım fiyatlarının azami fiyat seviyeleri biçiminde belirlendiği kanaati oluşmuştur. Fiyatların belirlenmesine yönelik yapılan anlaşmadan haberdar olan tarafların ilgili fiyat anlaşmasına karşı çıktığını gösteren bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır. (150) Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde, Osman Akça, Kral İncir, Franko ve KFC nin belgelerde doğrudan taraf olduğu görülmekte, Elmas, Gabay, Selçuk, Şentaş ve Tariş İncir in teşebbüs temsilcisinin Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulunda bulunması nedeniyle alım fiyatının belirlenmesine ilişkin ifadeler içeren Belge 11 çerçevesinde azami list e fiyatı belirlenmesine ilişkin toplantılara katılmış olduğu sonucuna varılmaktadır. Bunun yanı sıra teşebbüslerin fiyat anlaşmasına karşı çıktığını gösteren bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır. (151) Kırıcı nın EİB Yönetim Kurulunda olmaması dolayısıyla alım fiyatının belirlenmesi anında bulunmadığı, EİB ye ilişkin yazışmalara dahil olmadığı görülmektedir. Ancak, Belge 8 de bahsedilen toplantıya katılanlar arasında adının geçmesi dikkate alındığında azami fiyat listesinin oluşumuna ilişkin toplantıya katıldığ ı anlaşılmaktadır. Teşebbüsün fiyat anlaşmasına karşı çıktığını gösteren bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır. (152) Rekabeti sınırlayıcı nitelikteki yazışmaların varlığı halinde, taraflar aksi görüşlerini açıkça diğer taraflara veya yetkililere aktarmadıkça, ilgili yazışmadan sorumlu tutulmaktadır. İlgili kararlardan haberdar olduğu görülen Elmas, Gabay, Selçuk, Şentaş ve Kırıcı nın savunmalarında aksi yöndeki iradelerini ortaya koyduklarını gösterir bir kanıt sunulmaması nedeniyle, teşebbüslerin anlaşmaya tar af olduğu kanaati oluşmuştur. Mehaz mevzuatta da, rakiplerinin stratejik bilgileri elektronik posta ve benzeri yollarla kendisine ulaşan firmaların, bu bilgilerin kendilerine ulaşmasını istemediklerini rakiplerine açık bir şekilde bildirmedikleri takdirde , rakiplerce açıklanan bilgileri kabul etmiş ve pazar davranışlarını buna göre uyarlamış sayılacakları açıkça belirtilmektedir. (153) Sonuç olarak teşebbüslerin iradelerinin anlaşma yönünde olduğu görülmektedir. Bazı teşebbüslerin yapılmış anlaşmaya uymaması du rumu da, literatürde cheating olarak tanımlanan anlaşmaya uyumdan kaçınarak karlılığı arttırma girişimi olarak yorumlanabilmektedir. I.4.3.1.5. Tarafların fiyat anlaşması yaptıklarına dair somut bir delil olmadığı iddiası: (154) Bu savunmada, öncelikle Belge 8 ve Belge 15 in aynı olmasının ihtimallere dayandırılması sebebiyle delil olarak kabul edilemeyeceği ifade olunmaktadır. Öncelikle soruşturma kapsamındaki anlaşmaya işaret eder şekilde kullanılan tek belge bu değildir. İkinci olarak teşebbüslerin savunma sı kabul edilse ve Belge 15 dikkate alınmasa dahi, Osman Akça daki yerinde inceleme elde edilen fiyatlara ilişkin iç yazışma niteliğindeki Belge 8 in incir fiyatları 24.08.2010 konulu kısmında fiyat listesi bulunmaktadır. (155) Nitekim anılan fiyat listesinin ardından Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı tarafından çalışanlarına gönderilen cevabi elektronik postadaki ifadeler de aralarında Kral İncir ve Kırıcı gibi rakip teşebbüslerin bulunduğu bir toplantıda konuşulanlara ilişkindir. Anılan azami alım fiyat lis tesinin de bu toplantıda konuşulan konulardan biri olduğu kanaati oluşmuştur. (156) İlgili belgenin sadece Osman Akça nın kendi uyguladığı veya uygulayacağı fiyatları içerdiği iddia edilse bile, fiyat listelerinin incelenmesi ile ilgili dönemde Osman Akça nın s öz konusu fiyat listesiyle uyumlu alımlar gerçekleştirmediği görülmektedir. Bununla birlikte Kral İncir, Elmas ve KFC nin liste ile uyumlu alımlar gerçekleştirdiği dikkat çekmektedir. 12-12/383 -112 26/40(157) Savunmada ayrıca soruşturma kapsamında Aydın ın bir ilçesine bağlı bir beldede belediye başkanını n ve bir incir üreticisinin ifadesinin delil olarak kullanıldığı ancak, EİB toplantılarına katılmayan ve anlaşmanın yapılmasına tanık olmayan şahsın ifadelerinin delil olarak kullanılamayacağı ifade olunmaktadır. Şikayetçinin tal ebi üzerine 23.09.2010 tarihinde görüşülen ilgili şahıs, teşebbüsler arası anlaşmanın piyasaya yansımasına ilişkin tanıklıkta bulunmaktadır. Tanık beyanlarının yanlış olduğu taraflarca ileri sürülebilir. Ne var ki, bu beyanların soruşturma raporuna dahil o lmaması gerektiği savının hukuki bir dayanağı yoktur. (158) Savunmada Tariş İncir Yönetim Kurulu eski başkanının beyanlarının tamamen varsayımlara dayalı kişisel beyanlardan oluştuğu ifade edilmekte, beyanlarda örnek verilmeden genel ifadelerin yer aldığı beli rtilerek soruşturma kapsamında somut delil olarak kabul edilemeyeceği iddia edilmektedir. Bununla beraber soruşturma heyetince, daha önce pazarda hem EİB toplantılarına katılarak hem de alımların gerçekleştirilmesini yöneterek aktif rol almış bir şahsın be yanlarının dikkate alınması gerektiği kanaati oluşmuştur. (159) Savunmada Tariş İncir Yönetim Kurulu Başkanının Ege İhracatçı Birliği bünyesinde yapılan toplantılarda, toplantı sonrası kayıt kapatılarak, zaman zaman da Genel Sekreter in dışarı çıkması rica edi lerek konuşulmaktadır beyanının, EİB Genel Sekreterinin Bunlara ek olarak birlik bünyesinde ihracatçı firmaların katılımıyla genel kurul toplantıları haricinde düzenlenen diğer toplantılar da Danışma Toplantısı adı altında düzenlenmekte ve Genel Sekreter liğin de katılımıyla gerçekleştirilmektedir ifadesiyle çeliştiği belirtilerek Tariş İncir Yönetim Kurulu Başkanının beyanlarının delil kabul edilemeyeceği ifade edilmektedir. (160) Tariş İncir Yönetim Kurulu Başkanının beyanlarından da görüldüğü üzere toplan tılar genel sekreterin katılımıyla gerçekleştirilmekte olup, toplantının sonunda bazen genel sekreterin çıkması rica edilerek özel görüşme yapıldığı anlaşılmaktadır. (161) Savunmada Kral İncir ortağının belgelerde yer alan hangi dolaylarda ve aralıklarda oluşacağına ifadesinin, fiyata ilişkin bir kesinlik içermediği ve beyanlarında bulunan tamamen fikir jimnastiği biçiminde , hiç kimse fiyat birlikteliği içinde olamaz ifadeleriyle çeliştiği gerekçesiyle yanlış anlaşıldığı belirtilerek delil olarak kabul ed ilemeyeceği belirtilmektedir. Kral İncir ortağının beyanları bakımından dikkat çekici husus toplantılarda alım fiyatlarının konuşulmuş olmasıdır. Kuru Meyve Birliğinin önemli üyelerinden olan Kral İncir ortağının beyanlarının dikkate alınması doğaldır. (162) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde teşebbüslerin ilgili savunmasının kabul edilemeyeceği kanaati oluşmuştur. I.4.3.1.6. Ticari bilgi paylaşımının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olmadığı iddiası: (163) Söz konusu savunma kapsamında her ticari bilgi paylaşımının rekabete aykırı olarak değerlendirilemeyeceği ifade olunmaktadır. Bilgi paylaşımına ilişkin örnek olarak 18.04.2011 tarihli, 11 -24/464 -139 sayılı karar verilebilecektir. Söz konusu kararda diğer hususların yanında stok ve satış strateji sine ilişkin olarak gerek toplantı gerekse kişisel iletişim yollarıyla görüşmeler yapıldığı, söz konusu görüşmelerin bir bütün olarak ele alınması gerektiği, zira bu görüşmelerdeki esas amacın rakiplerin davranışlarının öngörülemezliğinden doğan riski orta dan kaldırmak olduğu değerlendirilmiştir. Dolayısıyla teşebbüslerin hedef, stok ve satış stratejisine yönelik yaptıkları görüşmelerin de fiyat politikasına yönelik görüşmeleri tamamlayıcı nitelikte olduğu, bu tür bilgilerin edinilmesi 12-12/383 -112 27/40halinde hedefe ulaşma ve stok eritme amaçlı kullanılacak stratejilerin, zam ve indirimlerin tahmin edilmesinin söz konusu olacağı ifade olunmuş; neticede ilgili teşebbüslere geleceğe yönelik fiyat ve satış stratejileri ile hedef ve stok bilgilerini toplantı ve/veya bireysel il etişimler yoluyla paylaşmak sureti ile 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. (164) Mehaz mevzuatta, rakipler arasında, pazarda rekabeti sınırlayıcı anlaşma sonucunu kolaylaştırma amaç veya etkisine sahip stratejik bilgilere il işkin bir bilgi değişiminin, rakiplerin pazardaki davranışlarının bağımsızlığını ve pazarda stratejik anlamda belirsizliğini azalttığı ve rakiplerin rekabet etme güdülerini yok ettiği belirtilmektedir. (165) Bu noktada soruşturma konusu anlaşmanın, rakipler ara sında alım fiyatını tespit etme amacını taşıdığına dikkat çekmek gerekmektedir. Soruşturma kapsamındaki bilgi değişimi, alım fiyatlarının belirlenmesine ilişkin olup, olumlu etki doğurabilecek olan piyasa koşulları, teknoloji ve know -how hakkında bilgi sağ lanmasına yönelik değildir. Uygulanacak olan fiyatlara veya bunun oluşumundaki faktörlere ilişkin bilgilerin mübadelesi, fiyat tespitine benzer sonuçlar doğurabilmektedir. I.4.3.1.7. Taraf teşebbüsler arasında azami fiyat anlaşması yapılmadığı iddiası: (166) İhracatçıları örgütlendirmek ve işbirliğini geliştirmek suretiyle ihracatı artırarak ekonomik gelişmeye katkıda bulunmak amacına sahip İhracatçı Birliklerinin bünyesinde yer alan teşebbüslerin amacının ancak ülke ihracatını yükseltmek olabileceği ileri sür ülmektedir. (167) Özet olarak belirtmek gerekir ki, fiyat listesini görüşe açmak amacıyla gönderilen elektronik postalarda yer alan ifadelerden bir azami alım fiyat listesinin belirlendiği hususu ortaya çıkmaktadır. (168) Yapılan yerinde incelemelerde alınan diğer belgelerin de dikkate alınmasıyla teşebbüslerin azami alım fiyatını belirleme yönünde bir anlaşma içerisinde bulundukları sonucuna ulaşılmaktadır. I.4.3.1.8. İlgili pazarın fiyat anlaşmasına imkan vermeyen bir yapıya sahip olduğu iddiası: (169) Bu başlık altın da yapılan savunmalarda, kuru incir sezonunun çok kısa sürmesi ve bu ürünün sadece bir sezonluk olmasının yarattığı baskı nedeniyle ihracatçıların; sezon başında ve oldukça hızlı bir şekilde mal tedarik etmeye çalıştıkları, alım fiyatlarını ürün ihtiyacına bağlı ve zaman kısıtı altında anlık olarak tespit ettikleri, ayrıca çok sayıda aracıdan mal tedarik ediyor olmaları gibi nedenlerle, fiyatların aynı teşebbüs için aynı boyda incir alımlarında, hatta aynı gün içinde dahi değişebildiği ifade edilmiş ve teşebbüslerin alım fiyatları incelendiğinde bu durumun net bir şekilde tespit edileceği belirtilmiştir. (170) Öncelikle belirtmek gerekir ki, hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin pazar payları toplamı %50 seviyelerindedir ve bu denli yüksek bir pazar payına sahip teşebbüslerin birlikte hareket etmesi pazardaki rekabetçi parametreleri ciddi biçimde etkileyebilecek niteliktedir. Kaldı ki 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi rekabeti sınırlayıcı etki ve/veya amacı olan anlaşma, uyumlu eylem ve kararları yasaklamaktad ır. Dolayısıyla pazarın yapısı itibarıyla fiili olarak uygulamaya dönüşmese dahi, bu amacı taşıyan eylem ve davranışlar da 4054 sayılı Kanun kapsamında yasaklanmaktadır. 12-12/383 -112 28/40(171) Diğer yandan, elde edilen tüm bilgi ve belgelerden teşebbüslerin birebir aynı fiyatl arla alım yapmak üzere değil azami olarak belirlenen seviyeleri aşmamak üzere bir anlaşma içinde oldukları görülmektedir. Bu nedenle alım fiyatlarının gün içinde ya da teşebbüsten teşebbüse küçük farklılıklar göstermesi anlaşma olmadığına yönelik bir belir ti olarak kabul edileme mektedir. I.4.3.1.9. Kartel anlaşmasını ortaya koyan bir delilin bulunmadığı iddia sı: (172) Bu savunmaya, Kurul un 24.07.2007 tarih ve 07-60/713 -245 sayılı kararı dayanak gösterilmiştir. Söz konusu kararda kiraz alımı yapan teşebbüslerin alım fiyatlarını ve diğer koşulları belirlemeye yönelik yaptıkları toplantı ve imzalı tutanaklar mevcut olup, bu tutanaklardan teşebbüslerin kiraz alım koşulları hususunda anlaşmış oldukları net bir şekilde ortaya konulmuştur. Anılan tutanakta, toplantıya katılmamış olan teşebbüslerin de toplantıda alınan kararlara uyacaklarını telefonla taahhüt ettikleri tespit edilmiştir. Bu bağlamda ilgili tutanağı imzalayan teşebbüsler, soruşturma konusu kartel anlaşmasının etkisine ve uygulanmasına bakılmaksızın doğru dan sorumlu tutulmuş, diğer teşebbüslerin ise piyasadaki davranışlarına bakılarak sorumlulukları tespit edilmeye çalışılmıştır. Mevcut dosya bağlamında yapılan savunmada ise bir kartel anlaşmasının varlığına dair herhangi bir delil bulunmadığı, ayrıca teşe bbüslerin alım fiyatları incelendiğinde paralel veya benzer bir hareketin tespit edilemeyeceği ifade edilmiştir. (173) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal eden bir anlaşmada medeni hukuk un belirli hukuki işlemler için aradığı yazılı şekil şartının aranması söz konusu değildir. Anlaşmanın varlığı için tarafların iradelerini ortaya koyan delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi yeterli olacaktır. Diğer yandan rekabet hukuku bakımından, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı bir anlaşmaya ilişkin soruml uluktan bahsedebilmek için, belirli bir anlaşmaya uyma iradesinin gösterilmesi yeterlidir. Bu noktadan hareketle, soruşturma konusu fiyat anlaşmasının varlığına işaret eden deliller çerçevesinde, anlaşmaya uyma iradesi tespit edilen teşebbüslerin de 4054 s ayılı Kanun kapsamında sorumluluğu doğmaktadır. I.4.3.1.10. Belgelere ilişkin savunmalar I.4.3.1.10.1. Belge 1 (Belge 14) e ilişkin savunma: (174) Savunmada söz konusu belgelerin anlaşmaya işaret etmediği ifade olunmakta ve Belge 1 ve Belge 2 nin 4054 sayılı Kanun un kapsamı dışında kaldığı savunulmaktadır. Ancak Belge 1 ve Belge 2 de yer alan bilgilerin alım fiyatlarının azami seviyesinin belirlenmesine kolaylık sağladığı açıktır. I.4.3.1.10.2. Belge 3, Belge 4, Belge 5, Belge 6, Belge 7, Belge 8, Belge 9, Belge 10, Belge 11 ve Belge 18 e ilişkin savunma: (175) Teşebbüsler Belge 3 -10 un iç yazışma olması sebebiyle kullanılamayacağını ve içeriğindeki fiyata ilişkin ifadelerin genel bilgiler olduğunu belirtmektedir. Belge 11 de ise Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanı nın fiyatlara ilişkin kişisel görüşlerini yansıttığı ifade edilmektedir . (176) Belge 3 te yer alan ilk yüklemenin öne çekilmesi ve incir fiyatlarını düşük açma düşüncesinin EİB Yönetim Kurulunda görüşülmek üzere ifade edildiği kan aati oluşmuştur. Çünkü ilk yükleme tarihinin belirlenmesi ya da öne çekilmesi işleminin bir teşebbüsün iç işi olamayacağı açıktır. 12-12/383 -112 29/40(177) Belge 4 te yer alan ifadelerden, piyasa aktörlerinin fiyatların açıklanmasını beklediği ve fiyatların düşük açılmasının çok önemli olacağının beyan e dildiği anlaşılmakta olup, teşebbüsler arasında fiyatların belirlendiği kanaati oluşmuştur. (178) Belge 5 de yer alan ifadelerden, köylerin düşük fiyattan ürün vermek istemediği ve taraflardan Kral İncir in hızlı alım yaptığının belirtildiği anlaşılmaktadır. (179) Belge 6 daki mesajda işaret edilen iki türlü fiyatın piyasada oluşan fiyat ile azami liste fiyatı olduğu kanaati oluşmuştur. (180) Belge 7, Belge 8, Belge 9 ve Belge 10 da yer alan ifadelerden teşebbüslerin bir fiyat birlikteliği içerisinde olduğu anlaşılmakt adır. (181) 28.08.2009 tarihli elektronik posta zincirinde EİB tarafından Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu üyelerine 2009 ürünü kuru incir için hazırlanmış fiyat liste taslağı gönderilmiş ve görüşlerine sunulmuştur. Belge 11 de sunulan elektronik postada yer v erilen ifadelerden teşebbüslerin bir fiyat birlikteliği içerisinde olduğu anlaşılmaktadır. (182) Savunmada, Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının masasında bulunan 12.08.2010 tarihli Belge 18 de yer alan ifadelerin teşebbüsler arasında bir anlaşma olmadığını or taya koyduğu belirtilmektedir. Bununla beraber Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının Franko Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısının fiyat konuşma talebine karşı çıkmasının nedeni olarak, Osman Akça Yönetim Kurulu Başkanının fiyatları daha geç konuşma isteği nden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. I.4.3.1.10.3. Belge 12 ye ilişkin savunma: (183) Bu savunmada, belgede geçen Konu ile alakalı bir kuru meyve maliyet hesap yönteminin oluşturulması/daha şeffaf hale getirilmesi sayesinde son yıllarda büyük oranda yaşadığımız re kolte ve tedarikçiler arası farklılıkları minimize etme yolunda bu önemli adımlar atılmalıdır ifadesinde önerilenin belirli bir maliyet hesap yöntemi oluşturarak, her teşebbüsün bu yönteme göre kendi maliyetlerini bilinçli bir şekilde hesaplaması ve bu sayede bilinçsiz maliyet hesaplarının dış alıcılar gözünde yarattığı güvensizlik sorununun çözülmesi olduğu ifade edilmektedir. Maliyet hesaplarını her teşebbüs kendi maliyet kalemlerini dikkate alarak oluşturacağından maliyetlerin şeffaflaştırılmasından sö z edilemeyeceği belirtilmektedir. (184) Rakipler arasındaki maliyet yapılarının şeffaflaştırılmasına yönelik ortak hareketlerin, alım piyasasına ilişkin bir fiyat anlaşmasının yapılmasını kolaylaştıracağı açıktır. Bunun yanı sıra söz konusu belgede tedarikçile r arası farklılıkların asgariye indirilmesinin talep edildiği de görülmektedir. Bu ifade teşebbüslerin alım fiyatlarını belirleme isteğini yansıtmaktadır. I.4.3.1.10.4. Belge 13 e ilişkin savunma: (185) Savunmada Gabay dan Franko ya 02.09.2010 tarihinde gönder ilen Selçuk un 01.09.2010 tarihli satış fiyatı listesinin geçmişe yönelik bir bilgi paylaşımı olduğu, kolayca ulaşılabilir olduğu, söz konusu listenin Gabay a bir alıcısı tarafından pazarlık esnasında iletildiği ifade olunmaktadır. (186) 01.09.2010 tarihli fiy at listesinin 02.09.2010 tarihinde geçmiş tarihli olarak kabul edilemeyeceği ve Selçuk un müşterisine sunduğu fiyat listesinin kolayca ulaşılabilir olarak nitelendirilemeyeceği kanaati oluşmuştur. Bunun yanı sıra Selçuk un fiyat listesinin pazarlık esnasın da Gabay a iletilmesi anlaşılabilir olmakla beraber, teşebbüsün bu listeyi 12-12/383 -112 30/40Franko ile paylaşması teşebbüsler arasında fiyatlara ilişkin gerçekleşen iletişimin bir göstergesidir. I.4.3.1.10.5. Soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden bazı belgelerin (Belg e 15) delil niteliğine sahip olmadığı savunması: (187) Soruşturmaya taraf teşebbüslerin birbirleri ile olan veya şirket içi yazışmaların ya da ilgili kişilerle yapılan görüşmelerin rekabet hukuku bakımından delil niteliği taşıdığına dair herhangi bir duraksama yoktur. İncelemede elde edilen bilgi ve belgeler gerek bireysel gerekse bütüncül olarak, rekabetçi ve rekabeti kısıtlayıcı boyutlarıyla ilgili taraflar bakımından değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu çerçevede taraflarda yapılan yerinde incelemelerde eld e edilen belge ile bulgular ve fiyat hareketlerinin incelenmesi sonucunda, diğer bir deyişle tüm bulguların bütüncül olarak değerlendirilmesi sonucunda rekabeti kısıtlayıcı yönde bir anlaşmanın amaçlandığı ve bunun pazarda belirli bir etki gösterdiği sonuc una ulaşılmaktadır. I.4.3.1.10.6. KFC Yöneticisi tarafından EİB üyesi kuru incir ihracatçısı teşebbüslere gönderilen elektronik postanın rekabeti kısıtlayıcı şekilde yorumlanamayacağı savunması: (188) Yapılan savunmada söz konusu elektronik postanın, bilinçsiz maliyet hesaplarının dış alıcılarda oluşturduğu güvensizliğe dikkat çekmek amacıyla atıldığı iddia edilmiştir. (189) ( ..Tİ CARİ SIR .) (190) Maliyetlerin şeffaf hale getirilmesine yönelik çabaların en önemli maliyet kalemi olan ürün alım fiyatlarına doğrudan yansıması ve dolayısıyla da alım pazarındaki rekabeti ve üreticileri olumsuz etkilemesi kaçınılmazdır. Bu kapsamda anılan e lektronik postada sunulan çözüm önerisinin rekabeti sınırlayıcı bir amaç taşıdığı değerlendirilmektedir. I.4.3.1.11. Soruşturma raporunda yer verilen grafiklere ilişkin savunma: (191) Savunmada, soruşturma raporunda grafiklere ilişkin bir değerlendirme yapılma dığı belirtilerek, 21.08.2010 -12.09.2010 tarihleri arasında teşebbüslerin ilk yükleme tarihine ürün yetiştirme çabasıyla yoğun alımların yapılması nedeniyle liste fiyatlarının tüm ürünlerde aşıldığı; 12.09.2010 tarihinden sonraki dönemde ilk alımlar yapıld ıktan sonra piyasada fiyatların daha az değişken hale geldiği, ilk dönemdeki fiyatlar ile aradaki farklılığın arz ve talep arasındaki farktan kaynaklandığı; 25.09.2010 tarihinden sonraki dönemde geçen zaman nedeniyle hareketliliğini kaybeden pazarda fiyatl ar arasındaki farklılaşmanın olağan olduğu belirtilmektedir. (192) Soruşturma raporunda yer alan grafiklerde teşebbüslerin ürün bazında fiyatları ve ilgili ürüne ilişkin elde edilen liste fiyatları bulunmaktadır. Bu çerçevede 24 Ağustos ve 12 Eylül e ait listel er değerlendirilirken 21 Eylül de yeni bir toplantı yapıldığı ve bu toplantıda fiyat listesinin güncellenmiş olması ihtimali de mevcuttur . Grafiklerde 25 Eylül sonrasında fiyatlar arasındaki farklılıkların çok arttığı, grafikteki dağılımın dağınıklaştığı d ikkat çekmektedir. Bu noktada teşebbüslerin alımlarının ne kadarını liste fiyatının altında gerçekleştirdiği önem taşımaktadır. 12-12/383 -112 31/40I.4.3.1.12. Anlaşmaya uyum göstermediği belirtilen teşebbüslerin anlaşmaya dahil olmadığına ilişkin savunma: (193) 4054 sayılı Kanu n un 4. maddesinde etki doğurma ve amacı taşıma ifadeleri veya kullanılarak belirtilmiştir. Bu nedenle teşebbüsün anlaşmaya taraf olması yeterli olup, anlaşmanın etki göstermesi veya uygulanması gerekmemektedir. (194) Aynı piyasada faaliyet gösteren ve ya tay seviyede birbirine rakip olan teşebbüsler arasında, piyasadan satın alınacak ürünün fiyatını (hammadde maliyeti) belirlemek üzere yapılan anlaşmaların yukarıda yer verilen madde kapsamına girdiği açıktır. ( ...TİCARİ SIR .). I.4.3.2. Selçuk un Ayrık Savunması: (195) Savunmada teşebbüsün son üç yıldır Aydın merkezli Dülgeroğulları Limited Şirketi (Dülgeroğulları) ile arasındaki ticari işbirliği çerçevesinde tüm tedarikini bu teşebbüsten gerçekleştirdiği ve piyasada incir üreten veya pazarlayan diğer müstahs il veya aracı toptancılarda ürün tedarik etmediği, sağlanan kuru incirin büyük bir bölümünün Dülgeroğulları için fason işlenip, teşebbüse işlenmiş olarak geri verildiği ve yalnızca küçük bir kısmının Selçuk tarafından ihraç edildiği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra Kuru Meyve yönetim kurulunda bulunması nedeniyle e -postaların alıcısı konumunda bulunduğu ve bu nedenlerle anlaşmaya taraf olmadığı ve olamayacağı belirtilmektedir. (196) Soruşturma muhatabı teşebbüslerin bir bölümü üreticiden doğrudan alım yapmamakt a, aracı tüccar vasıtasıyla alım yapmaktadır. Bu durum teşebbüslerin ortak azami alım fiyatı belirleyip açıklamalarını engelleyen bir husus değildir. ( ..TİCARİ SIR .). Bu nedenle, alım kaynağı ne olursa olsun açıklanan listedeki fiyatların üzerinde bir fi yat oluşmayacağı beklentisi tavan fiyatı etkisi yaratarak alım zincirindeki tüm oyuncuların fiyatlarını buna göre ayarlamasını sağlamaktadır. Aksi durumda yüksek fiyattan alımı yapılan ürünün aracının elinde kalma riski yüksektir. (197) Bunlara ek olarak belirt mek gerekir ki, Selçuk temsilcisinin Kuru Meyve Birliği Yönetim Kurulu nda olması sebebiyle fiyatın belirlenmesine katılmış olduğu Belge 13 ten anlaşılmaktadır. Ayrıca, alım fiyatlarının belirlendiğini gösteren e -posta mesajlarının da Selçuk temsilcisine g ittiği ve bu teşebbüsten aksi yönde bir irade beyanının olmadığı görülmektedir. I.4.3.3. Kırıcı nın Ayrık Savunması: (198) Merkezi Malatya da bulunan Kırıcı nın temel faaliyet alanının kayısı ihracatı olduğu ve incir ihracatının yok denecek kadar az olduğu id diası: (199) Her ne kadar Kırıcı nın kuru incir pazarındaki faaliyetleri sınırlı olsa da, kendisi ile aynı ekonomik bütünlük içinde bulunan Kırıcı Kuru Meyva ve Özkırıcı şirketlerinin kuru incir pazarında önemli büyüklükte faaliyetleri bulunmaktadır. Nitekim Eİ B den elde edilen veriler çerçevesinde Kırıcı Grup un 2010 yılında %5,4 kuru incir ihracatı pazar payı ile 5. sırada yer aldığı anlaşılmıştır. Bu nedenlerle söz konusu iddianın kabul edilemeyeceği kanaatine varılmıştır. I.4.3.4. Tariş İncir in Ayrık Savun ması: (200) Savunmada öncelikle 2010 -3-190/ÖA -10-265.HB sayılı önaraştırma raporunda Tariş İncir in fiyatlama davranışının ihracatçı teşebbüslerle paralel bir yapı göstermediğinin 12-12/383 -112 32/40belirtildiği ancak daha sonra soruşturma raporunda fiyatlara uyumlu davrandığı il eri sürülerek Tariş İncir in 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiği sonucuna varıldığı vurgulanmaktadır. (201) Yapılan savunmada Tariş İncir in çalışma alanının 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanunda; ortakların ve gerektiğinde diğer üret icilerin ürünlerini daha iyi şartlarla değerlendirmek, meslekî faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamak ve ekonomik menfaatlerini korumak olarak belirlenmiş olduğu ve bu çerçevede temel görevinin incir üreticisi ve ortaklarının menfaatlerini korum ak olduğu ifade edilerek Tariş İncir in soruşturma konusu türden bir eylemde bulunmasının var oluş amacıyla çelişeceği iddia edilmektedir. (202) Teşebbüs ilk yükleme tarihi uygulamasına karşı, uygulamanın sakıncaları ve kaldırılması yönünde Dış Ticaret Müsteşa rlığı, Rekabet Kurumu ve diğer ilgili kuruluşlar nezdinde girişimde bulunduğunu, bu başvurularında Gümrük Beyannamelerinin ilk kayda alınış tarihi şeklinde bir tarih belirlenmesi ve bu tarihin ürünün erken gelişime karşın geç bir tarihe alınmasının, rekab etin en önemli yönü olan fiyat rekabetini ve fiyatların pazar koşullarına göre arz ve talebin karşılaşması ile oluşumunu engellediği hususu kapsamlı bir şekilde açıklanmak sureti ile bu uygulamanın rekabet hukuku açısından incelenmesi ve rekabet hukukuna a ykırılık sebebiyle gerekli işlemlerin yapılması nı talep ettiklerini, sesiz kalmamaları nedeniyle anlaşmaya taraf sayılamayacaklarını ifade etmektedir. (203) Tariş İncir, 2000 yılında 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun la başlayan y eniden yapılandırma sürecinde Yeniden Yapılandırma Kurulu nun önerileri doğrultusunda hareket etmek zorundadır. Mevcut durumda her sene alım fiyatlarını kendi Yönetim Kurulu nun kararı ile belirlediği bilinmekte ise de adı geçen Kurulun önerileri doğrultus unda kampanya başlangıcında alım fiyatını değil avans ödenecek miktarı ilan etmekte, nihai alım fiyatını daha sonra ilan ederek belirli aralıklarla yenilemektedir. Tariş İncir bakımından incir alım fiyatlarının belirlenme tarihi önem taşımaktadır. Tariş İn cir den alınan bilgilere göre kuru incir alım fiyatı Tariş İncir Yönetim Kurulu tarafından belirlenmektedir. Ürün ön ödeme fiyatları Tariş İncir Yönetim Kurulu nun 24.08.2010 tarihli kararında açıklanmıştır. (204) Tariş İncir in Belge 8 deki liste kapsamında i lgili dönemde alımı bulunmamaktadır. Bununla birlikte teşebbüsün alım fiyatlarının azami fiyat listesinin altında olduğu görülmektedir. (205) Diğer yandan, Tariş İncir in Kuru Meyve Birliği Genel Kurulu tarafından alınan ilk yükleme tarihinin belirlenmesine ili şkin kararlara yönelik muhalif tutumunun Tariş İncir yetkililerince her imkanda dile getirildiği ve Rekabet Kurumu, Dış Ticaret Müsteşarlığı gibi yetkili makamlara taşındığı, hatta Rekabet Kurumunun konuya ilişkin ret kararının Danıştay a götürüldüğü husus u da bilinmektedir. Teşebbüsün Rekabet Kurumuna yaptığı 26.09.2008 tarihli başvuruda özellikle ilk yükleme tarihine değinildiği, ancak bunun yanı sıra fiyat rekabetinin ve fiyatların pazar koşullarına göre arz ve talebin karşılaşmasıyla oluşmasını engelled iğinin de ifade edildiği görülmektedir. Bu çerçevede, azami alım fiyatlar

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI