Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Yargı Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-4-92 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/997-254 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nuretti n KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet ÇETİN C. ŞİKÂYET EDEN : Atila ÖLCE İki Eylül Cd. Zeyrek İşhanı K:
Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Yargı Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-4-92 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/997-254 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nuretti n KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet ÇETİN C. ŞİKÂYET EDEN : Atila ÖLCE İki Eylül Cd. Zeyrek İşhanı K:4 No:403 Eskişehir 20 D. ŞİKÂYET EDİLEN : - Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Atatürk Blv. No:131 K:9 Bakanlıklar/Ankara - İnşaat Mühendisleri Odası Selanik Cd. No:19/1 Kızılay/Ankara E. DOSYA KONUSU : Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ile İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) nın asgari ücret tarifesi belirlemek suretiyle rekabeti kısıtladıkları iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde, TMMOB tarafından Birliğe bağlı 30 meslek odalarının ve Birlik üyesi olan İMO tarafından inşaat mühendislerinin asgari ücret tarifelerinin belirlenmesi suretiyle adı geçen Birlik ve Oda nın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun u ihlal ettikleri iddia edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtların a 5.6.2006 tarih ve 3537 sayı ile giren şikâyet konusu ile aynı nitelikteki bir başvurunun incelenerek, konunun 22 .1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayı ile karara bağlanmış olması ve anılan kararın Danıştay 10. Dairesi nin 17.11.2003 tarih ve 2003/2564, 2003/27 05 sayılı kararları ile yürütmesinin durdurulması nedeniyle, benzer şikâyetler hakkında yeni bir işlem tesisine yer olmadığı değerlendirilerek , 9.6.2006 tarih ve B.50.0.REK.08.00.00 - 40 110/407 sayılı Başkanlık yazısı ile başvuru reddedilmiştir. Başvuru sahib i söz konusu idari işleme ilişkin olarak Ankara 12. İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştı r. Dava neticesinde Mahkeme , 30.1.2009 tarih ve E:2008/277 K:2009/90 sayılı kararında, dava konusu başvurunun Başkanlıkça reddedildiğine, oysa 4054 sayılı Kanun kaps amındaki, soruşturma 09-41/997 -254 2 veya önaraştırma yapılmasına gerek olmadığına ilişkin nihai nitelikteki kararların, ancak Rekabet Kurulu tarafından alınabileceğine , hükmederek dava konusu işlemi iptal etmiştir. Anılan Mahkeme Kararı çerçevesinde , raportörlerce hazırl anan 6.7.2009 tarihli Bilgi Notu 15.7.2009 tarih ve 09 -33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek, 4054 50 sayılı Kanun un 40 . maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-33/731 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 26.8.2009 tarih ve 2006 -4-92/ÖA -09-KT sayılı Önaraştırma Raporu 28.8.2009 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/282 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-41 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, şikâyet konusu asgari ücret uygulamasına ilişkin olarak halen devam eden bir yargı süreci bulunması nedeniyle soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 60 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İncelemeye konu dosya nın içeriği ve yapılan şikâyetin elektrik, harita ve makine mühendisleri odaları ile mimarlar odasının uygulamalarına yönelik olması sebebiyle , ilgili ürün pazarı elektrik mühendisliği hizmetleri , makine mühendisliği hizmetleri , harita mühendisliği h izmetleri ve mimarlık hizmetleri olarak tespit edilm iştir. 70 I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Mühendisler, proje çizimi ve fenni mesuliyet (teknik uygulama sorumluluğu) olmak üzere başlıca iki alanda hizmet vermektedirler. Proje hizmetleri sunabilmek için he rhangi bir coğrafi alan kısıtlaması olmayıp, farklı illerde bulunan mühendis ve mimarlar Türkiye nin her yerinde proje hizmetleri sunabilmektedirler. Bu doğrultuda proje hizmetleri için ilgili coğrafi pazar Türkiye ol arak belirlenmiştir. Teknik Uygulama Sorumluluğu (TUS) hizmetleri için Bayındırlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında Kalan Belediyeler Tip 80 İmar Yönetmeliği uyarınca belli sınırlar getirilmektedir. Bu Yönetmeliğin 58. maddesine göre TUS hizmeti verecek mühendis veya mimarın inşaat alanı ile aynı il içinde ikamet etmesi esastır. İl dışında ikamet eden mühendis ve mimarlar ise işyerlerinin inşaat alanından en fazla 200 km uzaklıkta olması koşulu ve ilgili idarenin izni ile TUS hizmeti verebilmektedirler. Bu na göre, TUS hizmetleri iç in ilgili coğrafi pazar faaliyette bulunulan şehir ve bu şehre 200 km ye kadar uzaklıkta olan yerleşim birimleri dir. 09-41/997 -254 3 90 I.2. Tespitler ve Değerlendirme Asgari ücret uygulaması, TMMOB Serbest Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği nin 7. maddesi kapsamında her Oda nın kendisinin hazırladığı En Az Bedel Tarifesi başlıklı düzenlemeye dayanmaktadır. Ancak TMMOB un ve TMMOB a bağlı odaların asgari ücret belirleme yetkisi herhangi bir Kanun a dayanmamakta, bu nedenle bu uygulamanın yasal dayanağı bulunmamaktadır. TMMOB ve TMMOB a bağlı odaların asgari ücret uygulamaları daha önce de Kurul kararlarına konu olmuştur. İzmir Ticaret Odası ve bir serbest şehir plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odas ı 100 hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararında Kurul, - TMMOB ve TMMOB a bağlı Şehir Plancıları Odası nın doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olduğuna, - Kanunun 9/1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası nın asgari ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine karar vermiştir. Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş ve 60 günlük süre 110 içerisinde asgari ücret e ilişkin düzenlemelere son ver ilmesi istenmiştir. Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurul un 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003 tarih ve 2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin hukuksal niteliklerini dikkate al arak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir. Sonrasında Kurul un TMMOB ve Şehir Plancıları Odası na yönelik söz konusu kararı, soruşturmacı üyenin karar oylamasına katıl dığı gerekçesiyle, Danıştay 13. Dairesi nin 14.11.2006 tarih ve E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı ; 8.7.2005 tarih ve E:2005/916 K:2005/3436 sayılı kararlarıyla usul yönünden iptal 120 edilmiştir. Kurul tarafından , iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış; 16.5.2007 tarih ve 07 -41/453 -M sayılı kararla , TMMOB tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının ve TMMOB üyesi olan Şehir Plancıları Odası nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Kanun a aykırı bulunan yönetme liklerin iptali için dava açılmasına ve bu konuda Başkanlığa yetki verilmesine karar verilmiştir. Ancak açılan davalar, Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve E:2007/10830 , K:2007/7326 sayılı ; 1.2.2008 tarih ve E:2007/10829 , K:2008/174 5 sayılı kararlarla, Kurum un TMMOB ve TMMOB a bağlı odalarca yapılan 130 düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri sürerek iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak redd edilmiştir. Bunun 09-41/997 -254 4 sonucunda ise Kuru m tarafından Danıştay 13. Dairesi nce verilen söz konusu kararlar hakkında Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz davası açılmış, ancak dava süreci henüz sonuçlanmamıştır. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda, şikâyet edilen uygulama ya ilişkin halen devam eden bir dava bulunması nedeniyle , soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ 140 Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; şikâyet konusu asgari ücret uygulamasına ilişkin olarak yargı sürecinin h alen devam ediyor olması nedeniyle , 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYB İRLİĞİ ile karar verilmiştir.