Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -1-145 (Devralma) Karar Sayısı : 04-01/5-3 Karar Tarihi : 8.1.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Müge ÖZERCAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Societe de Participations du Commissariat a l'Energie Atomique Temsilcisi: Av. F.Di
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -1-145 (Devralma) Karar Sayısı : 04-01/5-3 Karar Tarihi : 8.1.2004 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Müge ÖZERCAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Societe de Participations du Commissariat a l'Energie Atomique Temsilcisi: Av. F.Didem KURTOĞLU Büyükdere Cad. Maya Akar Center No:100 34394 Esentepe İstanbul D. TARAFLAR : - Societe de Participations du Commissariat a l'Energie Atomique 27-29 rue Le Peletier 75019 Paris FRANS A - Alstom Holdings SA 25 avenue Kleber 75795 Paris FRANSA E.DOSYA KONUSU: Alstom Holdings SA nın elektrik iletim ve dağıtımı pazarlarında kendisine ait tüm malvarlığı ve iştiraklerinin devredileceği T&D Holding Etranger (Alstom T&D) in %100 hissesin in Societe de Participations du Commissariat a l'Energie Atomique (Areva) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1.12.20 03 tarih, 5841 ve 5851 sayı ile giren ve en son 30.12.2003 tarih, 6456 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucund a düzenlenen 5.1.2004 tarih, 2003 -1-145/Öİ -04-FYA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 5.1.2004 tarih, REK.0.05.00.00/2 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 04-01/5-3 2 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Alstom T&D'nin tüm hisselerinin Areva tarafından devralınmasının, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, fakat hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağ ından işleme izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Areva Nükleer enerji alanında üretim, pazarlama, reaktör ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren Areva, halka açık bir şirkettir. Areva Türkiye de, iştiraki Framatome Connectors International (FCI) vasıtasıyla otomotiv ve iletişim veri tabanı endüstrilerine konektör pazarlamaktadır. H.1.2. Alstom Holdings SA (Alstom) Enerji ve taşımacılık altyapısında faaliyet gös termekte olan Alstom, halka açık bir şirkettir. Alstom, üretim noktasından nihai tüketiciye elektrik enerjisini iletmek ve dağıtmak1 için kullanılan, yüksek ve orta voltajlı elektrik sektörü için ürün, sistem ve hizmet sağlama faaliyetleri ile elektrik enerjisini bir voltajdan diğerine geçirmekte ve akım kesme -bölmekte kullanılan teçhizatı sağlama faaliyetlerini yürütmektedir. Bildirim konusu işlem uyarınca Alstom, elektrik iletim ve dağıtım işiyle ilgili bütün iştiraklerini ve malvarlığını, hisselerin in tamamı kendine ait, yeni kurulan bir şirket olan Alstom T&D 'ye aktarmayı ve bu şirketin bütün hisselerini ve dolayısıyla elektrik iletim ve dağıtım faaliyetlerini Areva ya devretmeyi taahhüt etmektedir. Alstom, Türkiye de doğrudan %99'una sahip olduğu Alstom Elektrik Endüstrisi A.Ş. (Alstom Türkiye) ve dolaylı olarak Alstom Türkiye nin iştirakleri olan Cem Elektrik San. ve Tic. A.Ş. (Cem Elektrik) ve Eltemtek -Tek Elektrik Tesisleri (Eltem -TEK) aracılığıyla faaliyet göstermektedir. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Alstom T&D nin faaliyet alanını oluşturan elektrik iletim ve dağıtım sektörü, elektrik alanında parça ve sistemlerin üretimini ve elektrik enerjisinin iletim ve dağıtımına yardımcı olan hizmetleri kapsamaktadır. 1 T&D faaliyetleri olarak ifade edilmektedir. 04-01/5-3 3 Alstom T&D, elekt rik endüstrisinde iletim ve dağıtım için ürün, sistem ve hizmet sunmaktadır. Areva ise nükleer enerji işinde üretim, pazarlama, reaktör ve hizmet sektörleri ile muhtelif konektör çeşitlerinin üretiminde faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, tarafların faal iyetleri arasında yatay bir kesişme bulunmamaktadır. Ancak, Areva nın üretmekte olduğu elektrikli enerji konektörleri ve Alstom un üretmekte olduğu elektrik iletim ve dağıtım ürünleri arasında çok sınırlı bir dikey ilişki mevcuttur. Dünya çapında üretilen elektrik enerjisi konektörlerinin çok düşük bir yüzdesi, Alstom T&D gibi elektrik iletim ve dağıtım şirketlerince satın alınıp üretimlerinde kullanılmaktadır. Areva, Türkiye de sadece otomotiv ve iletişim endüstrilerinde kullanılan elektrik konektörü sat ışını gerçekleştirmektedir. Devralınan Alstom T&D nin faaliyet alanı olan elektrik iletim ve dağıtımına yönelik ürün, sistem ve hizmet uygulamaları, enerji santrali çıkışında başlamakta ve enerji tüketiciye erişmeden sona ermektedir. Elektrik iletim ve dağıtım sektörü; yüksek voltajlı ürünler, orta voltajlı ürünler, enerji trafoları, iletim ve dağıtım sistemleri, enerji otomasyonu ve bilişim sistemleri ile iletim ve dağıtım hizmetleri şeklinde altı alt pazara ayrılmaktadır. Yüksek voltajlı ürünler, 52 kV ve 800 kV arasında çalışan iletim şebekelerinde kullanılan yüksek voltajlı cereyan değiştirme ve bölme ekipmanları (yüksek voltajlı şalter), akım ölçümü, kontrol ve koruma (koruma anahtarları gibi) cihazlarını içermektedir. Yüksek voltajlı ürünlerin başlıca tüketicileri, büyük elektrik üreticileri ve bağlı olmayan elektrik enerjisi iletim şirketleri olup, satışların takriben %90 ı bu iki tüketici grubuna yapılmaktadır. Yüksek voltajlı parçalar, belli bir ölçüde, genellikle yağ ve gaz sektörlerinde fa aliyet gösteren ve yüksek voltaj enerjisi isteyen tüketicilere de tedarik edilmektedir. Orta voltajlı ürünler, 5 kV ila 52 kV voltajları arasında çalışan dağıtım şebekelerinde kullanılan iç ve dış kullanıma yönelik seri parçaları içermektedir. Orta voltaj lı ürünler de, yüksek voltajlı ürünler gibi, çeşitli cereyan değiştirme ve bölme, ölçüm, kontrol ve koruma cihazları içermektedir. Orta voltajlı ürünlerin tüketicileri elektrik enerjisi üretimi, iletimi ve dağıtımı yapan şirketler ve orijinal malzeme üret icileridir (original equipment manufacturer veya OEM ) . Ayrıca, bu ürünler, altyapı, üretim, işleme ve taşıma sektörlerindeki endüstriyel şirketler tarafından da kullanılmaktadır. Enerji trafoları, üretim noktalarında üretilen enerjinin voltajını, ileti m şebekesinde etkin şekilde taşınabilecek seviyeye çıkarmakta ve sonra istenilen voltaj seviyelerine indirmekte kullanılmaktadır. Elektrik enerjisi şirketleri, OEM'ler, entegratörler, endüstriyel speratörler ve demiryolları operatörleri belli başlı ener ji trafosu kullanıcılarıdır. 04-01/5-3 4 İletim ve dağıtım sistemleri işi, gerek 52 kV ve 800 kV voltajla çalışan iletim şebekeleri, gerekse 5 kV ve 52 kV voltajla çalışan dağıtım şebekeleri için kullanıma hazır (network turnkey) sistemlerinin tasarlanması ve kurulma sına ilişkindir. Başka bir deyişle, iletim sistemleri, yüksek voltajlı ürünlerin, dağıtım sistemleri ise; orta voltajlı ürünlerin tamamlanmış alt santrallere entegrasyonu ile ilgilidir. İletim ve dağıtım sistemlerinin tasarımı ve inşaatı için istenilen mühendislik masrafları ve know -how birbirine benzemektedir. İletim sistemlerinin kullanıcılarını elektrik ve enerji şirketleri, bağlı olmayan iletim şirketleri ve belli ölçüde benzin, gaz ve çelik sektörlerinde faaliyet gösteren endüstriyel gruplar oluşturur ken, dağıtım sistemleri, genellikle farklı sektörlerden endüstriyel kullanıcılara tedarik edilmektedir. Enerji otomasyonu ve bilişim sistemleri, pazara ve enerji alt yapısına etkin ve güvenli enerji yönetimi çözümleri sunulmasına ilişkindir. İletim ve dağıtım sistemlerinin aksine, enerji otomasyonu ve bilişim sistemlerinin ana konusu, kullanıma hazır bir alt santral sunulması değil, ölçüm ve kontrol yazılımının tüketici ihtiyaçlarına uyarlanması gibi bilişim teknolojileri hizmetleri sağlamaktır. Ener ji otomasyonu ve bilişim sistemleri tüketicileri, elektrik enerjisi üretimi, iletimi ve/veya dağıtımı faaliyetleri ile iştigal eden şirketlerdir. İletim ve dağıtım hizmetleri pazarı, yukarıda belirtilen pazarların kapsamına girmeyen tüm diğer faaliyetle ri içermektedir. Bu hizmetler, özellikle elektrik iletim ve dağıtımında kullanılan ürün ve sistemlere ilişkin inşaat, komisyonculuk ve bakım hizmetleri gibi saha hizmetlerini kapsamaktadır. İletim ve dağıtım hizmetlerinin müşterileri, elektrik enerjisi ş irketleri ve diğer sektörlerde elektrik iletim ve dağıtım ekipmanı işleten şirketlerdir. Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde; yüksek voltajlı ürünler, orta voltajlı ürünler, enerji trafoları, iletim ve dağıtım sistemleri, enerji otomasyonu ve bilişim sistemleri ile iletim ve dağıtım hizmetleri ilgili ürün pazarları olarak tespit edilmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi pazar, devralma işlemine konu şirketlerin faaliyetleri gözönüne alındığında, tüm ilgili ürün pazarları için, Türkiy e Cumhuriyeti sınırlarıdır. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Areva nın, Alstom T&D nin tüm hisselerini devralması, dolayısıyla kontrolün el değiştirmesi nedeniyle söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi kapsamında bir devralma dır. Alstom Türkiye nin ilgili ürün pazarlarına ait ciro ve pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmuştur. 04-01/5-3 5 Tablo 1 - Alstom Türkiye nin İlgili Ürün Pazarlarındaki Ciro ve Pazar Payları İlgili Ürün Pazarları Ciro (Trilyon TL) Pazar Payları (%) Yüksek Vo ltajlı Ürünler Orta Voltajlı Ürünler Enerji Trafoları İletim İletim ve Dağıtım Sistemleri Dağıtım Enerji Otomasyonu ve Bilgi Sistemleri İletim ve Dağıtım Hizmetleri Alstom Türkiye nin yüksek voltajlı ürü nler, orta voltajlı ürünler, iletim ve dağıtım sistemleri, enerji otomasyonu ve bilgi sistemleri, iletim ve dağıtım hizmetleri pazarlarındaki ciro ve pazar paylarının, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan %25 paza r payı ve 25 trilyon TL ciro eşiklerini aşmaması nedeniyle söz konusu pazarlar açısından işlem izne tabi değildir. Ancak, Alstom Türkiye'nin enerji trafoları pazarındaki payının anılan Tebliğ maddesindeki pazar payı eşiğini aşması nedeniyle enerji trafola rı pazarı açısından işlem izne tabidir. Areva, Türkiye ye iştiraki olan FCI aracılığıyla sadece otomotiv ve iletişim veri tabanı endüstrilerinde kullanılan elektrik konektörleri ihraç etmekte, Alstom un Türkiye'de faaliyet göstermekte olduğu ilgili ürün pazarlarıyla iştigal etmemektedir. Dolayısıyla devralma sonrasında herhangi bir ilgili ürün pazarında yoğunlaşma artışı gerçekleşmeyecektir. Taraflar arasında imzalanan Hisse Satın Alma Anlaşması (Anlaşma) nın 10.1.1, 10.1.3 ve 10.2. maddeleri ile dev reden teşebbüs olan Alstom a rekabet etme yasağı ve müdahale yasağı getirilmektedir. Anlaşma'nın 10.1.1. maddesi uyarınca, kapanış tarihinden itibaren dört senelik bir süre için Alstom a ve Alstom tarafından kontrol edilen şirketlere, doğrudan veya dolay lı olarak, hiçbir ülkede Alstom T&D nin faaliyetlerinde bulunmama yükümlülüğü getirilmektedir. Anlaşma'nın 10.1.3. maddesi ise, Alstom un elektrik iletim ve dağıtımı alanında gerçekleştireceği şirket satın alımlarına dair bir hüküm içermektedir. Kapanış tarihinden itibaren beş sene içerisinde Alstom şirketleri, Alstom T&D nin faaliyetleriyle rekabet eden faaliyetlerde bulunan bir şirketi satın aldığı takdirde, ancak alınan şirketin cirosu (i) Alstom T&D nin faaliyet gösterdiği bütün ülkelerde 50.000.000 E uro dan fazla değilse ve (ii) Alstom T&D nin faaliyet gösterdiği herhangi bir ülkede 22.500.000 Euro dan fazla değilse, bu şirketi elinde tutabilecektir. Bu eşiklerden herhangi birinin aşılması halinde, söz konusu madde uyarınca Alstom a rekabet eden şirke tin satın alınmasını müteakip 6 ay içinde şirketi elden çıkarma ya da Areva ya bu şirketi adil bir fiyata almasını teklif etme yükümlülüğü getirilmektedir. 04-01/5-3 6 Anlaşma'nın Müdahale Etmeme başlıklı 10.2. maddesi, kapanış tarihinden itibaren iki sene boyunca, Alstom a veya herhangi bir Alstom şirketine, Alstom T&D nin mevcut bir kıdemli çalışanını Alstom veya herhangi bir Alstom şirketinde işçi, danışman ya da diğer bir sıfatla çalışmak üzere ikna etmeye çalışmama yükümlülüğü getirmektedir. Dosya konusu de vralma işlemi hem ticari itibar transferini hem de know -how devrini içermektedir. Ticari itibar ve know -how devrini içeren devir işlemlerinde, öngörülen yan kısıtlamalara üç yılı aşmayacak şekilde izin verilmektedir. İstisna olarak, know -how ın kapsamı vey a yapısının gerektirmesi durumda üç yılın üzerinde yan kısıtlama gerektiren devralma işlemlerine de izin verilebilmektedir. Devralan Areva nın, devralmadan önce ilgili ürün pazarlarının herhangi birisinde faaliyet göstermemiş olması nedeniyle, devralma sonrasında ilgili pazarlarda müşteriler edinebilmesi ve know -how ı kullanmaya başlaması pazarda faaliyet göstermekte olan teşebbüslere oranla çok daha geç olacaktır. Dolayısıyla, Alstom un, Areva ya devretmekte olduğu elektrik iletim ve dağıtım işinde kend isi ve iştiraklerinin dört yıl süre ile faaliyet gösterememesi, beş yıl boyunca elektrik iletim ve dağıtım işinde faaliyet gösteren herhangi bir şirketi (cirosu küçük şirketler hariç) satın alamaması kısıtlarının, kullanılacak olan "know -how"ın ve sektörün özelliği de dikkate alınarak, Areva'nın devraldığı ürün pazarlarında faaliyet gösterebilmesi için gerekli ve makul yan sınırlamalar oldukları kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Alstom Holdings SA nın elektrik iletim ve dağıtımı pazarlarında kendisine ait tüm malvarlığı ve iştiraklerinin devredileceği T&D Holding Etranger in %100 hissesinin Areva - Societe de Participations du Commissariat a l Energie Atomique tarafından devralınmasının, 4054 sayıl ı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna, bununla birlikte bu işlemin aynı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim duru m yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına, bu nedenle ve kullanılacak olan "know -how"ın ve sektörün özelliği göz önünde bulundurularak bildirim konusu devralmaya izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.