Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -1-54 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 10-60/1259 -471 Karar Tarihi : 23.09.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ, Burak SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş. Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI Turan Güneş Bulvarı 63/1 Yıldız/
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -1-54 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 10-60/1259 -471 Karar Tarihi : 23.09.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Musta fa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: Harun ULU, Harun GÜNDÜZ, Burak SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş. Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZTUNALI Turan Güneş Bulvarı 63/1 Yıldız/ Ankara D. TARAFLAR : - Petrol Ofisi A.Ş. Eski Büyükdere Cad. No:37 34398 Maslak -Şişli/İstanbul - Yücel Petrol Nakliyat Mobil Telekom ünikasyon Tic. Ltd. Şti . Mustafabeyli Belediyesi D -400 Karayolu Üzeri 20 Atatür k Cad. Ceyhan/Adana E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) ile Yücel Petrol Nakliyat Mobil Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti. (Yücel Petrol ) arasındaki anlaşmaya intifa tesis tarihinden itibaren 5 yıl süre ile bireysel muafiyet verilmesi talebi. F. DOSYA E VRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.03.2010 tarih ve 183 7 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucund a düzenlenen 16.09.2010 tarih ve 2010 -1-54/MM -10-264.HU sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 20.09.2010 tarih ve REK.0.05.00.00 -130/375 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-60 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 30 G. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; POAŞ ile ilgili bayi arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi, protokol ve intifa hakkına ilişkin resmi senetten oluşan dikey anlaşmada, 19. 03.2008 tarihli bayilik sözleşmesi, 8. 02.2008 tarihli protokol ve 22.11.2007 tarihli intifa hakkı tesisi ile tarafların iradelerinin yenilendiği ve dikey ilişkinin 22.11.2007 tarihli intifa tesisinden itibaren 5 yıl süreyle grup muafiyeti kapsamında olduğu görüşü ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Bildirimin Konusu Söz konusu b aşvuruda, POAŞ ile Yücel Petrol arasındaki anlaşmaya intifa tesis tarihinden itibaren 5 yıl süre ile bireysel muafiyet verilmesi talep edilmektedir. Ayrıca 40 bildirim formunda, P OAŞ ı n bildirilen anlaşmaya benzer konumunda olan 318 dikey anlaşması daha bulundu ğu ifade edilmektedir. H.2. İlgili Pazar Taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmesi nin kapsamı göz önüne alındığında, bildirime konu işlem çerçevesinde ilgili ürün pazarı, oto lpg dışında kalan otomotiv yakıtları oto-LPG ve madeni yağ pazarları olarak belirlenmiştir. 10-60/1259 -471 2 Diğer taraftan, g erek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto -LPG ve madeni yağ dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması ned eniyle ilgili coğrafi pazar, Türkiye olarak kabul edilmiştir. 50 H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Bildirim Kapsamındaki Anlaşmaların Konusu ve Niteliği Bildirime konu olan taşınmaz Adana İli Ceyhan İlçesinde olup, mülkiyeti Yücel Petrol a aittir. POAŞ ve Yücel Petrol arasındaki bayilik ilişkisi uzun yıllara dayanmakta olup Yücel Petrol ün, POAŞ lehine tanıdığı son intifa hakkı 01.09.2007 tarihinde sona ermiş ve 22.11.2007 tarihinde adı geçen şirket tarafından POAŞ lehine 245.000 ABD Dola rı bedel karşılığında 15 yıllık yeni bir intifa hakkı tesis edilmiştir. Taraflar arasında intifa tesisi ve bayilik hakkı verilmesini düzenleyen protokol ise sonradan tamamlanarak 08.02.2008 tarihinde imza altına alınmıştır. 19. 03.2008 tarihinde ise tarafla r arasında bayilik anlaşması imzalanmıştır. 60 H.3.2. Bildirime Konu Dikey Anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi 2002/2 sayılı Tebliğ in sağladığı grup muafiyetinden yararlanabilmek için öncelikle sağlayıcının veya tek alıcıya sağlam a yükümlülüğü içeren anlaşmalarda alıcının pazar payının %40 eşiğini aşmamas ı gerekmektedir. Rekabet Kurulu nun ilgili ürün pazarında aldığı benzer kararlarda ve EPDK tarafından yayınlanan 2009 yılı Petrol Piyasası Sektör Raporu nda da sabit olduğu üzere, o to-LPG dışında kalan otomotiv yakıtları pazarında tek başına %40 pazar payı eşiğini aşan herhangi bir teşebbüs bulunmamaktadır. Ancak ilgili sözleş melerin 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer alan ve Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar ve 5. 70 madde ile getirilen Rekabet Etmeme Yükümlülüğü açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede bildirim konusu sözleş meler Tebliğ in 4. maddesinde yer alan sınırlamalara aykırılık teşkil etmemekle birlikte, yukarıda da belirtildiği üzere, bu sözleşmelerin 5. maddede yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi bakımından ayrıca incelenmesi gerekmektedir. 2002/2 sayıl ı Tebliğ in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü , alıcının anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini, satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı her türlü yükümlülük olarak ifade edilmiştir. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu nun 8. maddesi uyarınca akaryakıt bayilerinin kendi dağıtım şirketleri dışındaki dağıtım 80 şirketlerinden ürün tedariki yasaklanmış olduğundan, akaryakıt bayilik sözleşmeleri, özünde, 2002/2 sayılı Tebliğ in 3. maddesi çerçevesinde rekabet etmeme yükümlülüğü içeren, diğer bir deyişle münhasır nitelikte sözleşmelerdir. 5015 sayılı Kanun un 8. maddesinde bayilik sözleşmelerinin süresine ilişkin bir kayıt bulunmamakta olup, 2002/2 sayılı Tebliğ in 5 (a) madde sinde yer alan , alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü içeren dikey anlaşmaların Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamayacağı hükmü, Yargı ve Kurul kararları gereğince akaryakıt sektörü bakımından da uy gulanmaktadır. Bildirim konusu bayilik sözleşmesi 19. 03.2008 tarihinde 5 yıl süre ile geçerli olmak ve bu sürenin sonunda taraflar arasında mutakabat sağlanırsa 5 yıl daha uzatılabilecek 90 şekilde düzenlenmiştir. Bildirim konusu dikey ilişki 18.09.2005 tarih inden önceye dayanmakta olup, intifa hakkı 18.09.2005 tarihinden sonra tesis edilmiştir. Bu çerçevede, dikey ilişkinin 18.09.2005 tarihinden önce başladığı ve fakat intifa hakkının bu tarihten sonra kurulduğu durumlarda, dikey ilişkinin 18.09.2010 tarihine kadar mı 10-60/1259 -471 3 geçerli olacağı, yoksa intifa hakkının tesisinden itibaren 5 yıl süre ile mi geçerli olacağı konusu önem kazanmaktadır. Kurul içtihatlarına göre, 18. 09.2005 yılından önce yapılan ve kesintiye uğramaksızın süre gelen dikey ilişkiler kural olarak 18.9.2010 tarihine kadar geçerlidir. Bununla birlikte, kesintiye uğramaksızın uzun süreden beri devam eden ilişkilerde tarafların, özellikle bayinin özgür karar almasının kısıtlanmadığı durumlarda , imzalanan yeni 100 sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmes i yeni bir irade beyanı olarak kabul edilebilmeli ve bu şekilde duruma göre taraflar arasında yeni bir dikey anlaşmanın yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin hesaplanmasında göz önüne alınabilmelidir. Dosyadaki bilgilere gö re, POAŞ ve Yücel Petrol arasındaki bayilik ilişkisi uzun yıllara dayanmakta olup Yücel Petrol ün, POAŞ lehine tanıdığı son intifa hakkı 01.09.2007 tarihinde sona ermiştir. 22.11.2007 tarihinde ise adı geçen şirket tarafından POAŞ lehine 15 yıllık intifa h akkı tesis edilmiştir. Taraflar arasında intifa tesisi ve bayilik hakkı verilmesini düzenleyen protokol ise sonradan tamamlanarak 08.02.2008 tarihinde imza altına alınmıştır. 19. 03.2008 tarihinde ise taraflar arasında bayilik anlaşması 110 imzalanmıştır. Bu çe rçevede, intifa hakkı ve bayilik sözleşmeleri arasındaki süre dikkate alınarak tarafların iradelerinin yenilendiği ve bildirim konusu dikey ilişkinin 22.11.2007 tarihli intifa hakkından itibaren 5 yıl süreyle grup muafiyeti kapsamında olduğu kanaatine varı lmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre ; Petrol Ofisi A.Ş. ile Yücel Petrol Nakliyat Mobil Telekomünikasyon Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmesi, protokol ve intifa hakkına ilişkin resmi senetten oluş an dikey anlaşmada, 19. 03.2008 tarihli bayilik sözleşmesi, 8. 02.2008 tarihli protokol ve 22.11.2007 tarihli intifa hakkı tesisi ile tarafların iradelerinin yenilendiğine ve dikey 120 ilişkinin 22.11.2007 tarihli intifa tesisinden itibaren 5 yıl süreyle grup mu afiyeti kapsamında olduğuna OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.