2025/251677 İhale Kayıt Numaralı "13 KALEM GIDA ÜRÜNLERİ MAL ALIMI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Melisa YILDIZ , İHALEYİ YAPAN İDARE: Toprakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/251677 İhale Kayıt Numaralı “ 13 Kalem Gıda Ürünleri Mal Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Toprakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü tarafından 24.03.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 13 Kalem Gıda Ürünleri Mal Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Melisa Yıldız ’ın 23.05.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.05.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.06.2025 tarih ve 185231 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.06.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/1098 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İhaleye teklif verdikleri 24.03.2025 tarihinden sonra 1 Şubat - 14 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleşen ve yer yer sıcaklığın eksi 15 dereceye düştüğü, son 30 yılın en düşük sıcaklık değerleri nedeniyle bütün ürünlerin ziyan olduğu, Tarım İl Müdürlüğünden alınan 22.05.2025 tarihli ve 19373802 sayılı yazıda anılan durumun mücbir sebep kapsamında olduğunun değerlendirildiği, ayrıca Ziraat Odası Başkanlığı tarafından verilen 22.05.2025 tarihli ve 97769919/44 sayılı yazıda da söz konusu don olaylarının 65 ili etkilediği ve badem ve fıstık dahil 16 adet ürünün doğrudan etkilendiğinin belirtildiği, bu don olayları nedeniyle gelecek yıl ürünlerinin heba olduğu gibi, mevcut durumda da ürün temini mümkün olmadığından işin ifası açısından bu durumun mücbir neden olduğu, 4735 sayılı Kanununun “Mücbir Sebep” başlıklı 10’uncu maddesi hükümleri dikkate alındığında, firmalarının kusurundan kaynaklanmayan don olayı nedeniyle sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığı, yaşanan don olayları nedeniyle bütün ürünlerin ziyan olmuş olması ve mevcutta da ürün tedarik edilememesi nedeniyle sözleşme konusunu ifa edemeyecek olmalarının mücbir sebep olduğu, Ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesi hükümleri ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin sözleşmeye gelmemesi hususları dikkate alındığında, firmalarının sözleşmeye davet edilmemesi gerektiği gibi idarece ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeye davet edilme zorunluluğunun da bulunmadığı, sözleşmeye davet yazısının iptal edilerek teminatlarının iade edilmesi gerektiği, diğer yandan kısmi teklife açık ihalelerde kısımlar itibariyle ayrı sözleşme yapılmasının söz konusu olduğu hallerde; birden fazla kısımda ekonomik açıdan avantajlı olduğu belirlenen isteklilerin sözleşmelerden bir kısmını yapmaması durumunda sözleşmesi yapılmayan kısımlara isabet eden geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi, geri kalanının iade edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir…” hükmü, Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. … İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir…” hükmü, Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “…İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü, Aynı Kanun’un “Sözleşmeye davet” başlıklı 42’nci maddesinde “41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir…” hükmü, Aynı Kanun’un “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir…” hükmü, Aynı Kanun’un “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddesinde “17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir.” hükmü yer almaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10’uncu maddesinde “Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir: a) Doğal afetler. b) Kanuni grev. c) Genel salgın hastalık. d) Kısmî veya genel seferberlik ilânı. e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kısmi tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 16.4’üncü maddesinde “16.4.1.İhalelerde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kısmi teklif verilebilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, kısmi teklif verilebilen ihalelerde isteklilerce her bir iş kısmına ayrı ayrı teklif vermek suretiyle işin tamamına teklif verilebileceği gibi, ihale dokümanında belirtilen kısımlardan bazılarına da teklif verilebilecektir. 16.4.2. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalede; aday veya isteklinin yeterlik değerlendirmesi, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği her bir kısım için ayrı ayrı yapılacaktır. İstekli, teklif ettiği kalemlerin/kısımların toplam bedeli üzerinden geçici teminat sunacaktır. Ancak isteklinin teklif verdiği kısımlardan birinde veya birkaçında, geçici teminatının gelir kaydedilmesi gereken hallerden biri ortaya çıktığında, ilgili kısım veya kısımlara ilişkin teklif fiyatları esas alınarak gelir kaydedilecek geçici teminat tutarı belirlenecektir…” açıklaması, Anılan Tebliğ’in 17.6.4’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalmasına rağmen süresi içinde sözleşme imzalamaya gelmeyenlerin ise Kamu İhale Kanununun 44 üncü maddesi gereğince geçici teminatının gelir kaydedilmesi ve anılan Kanunun 58 inci maddesi uyarınca kamu ihalelerinden yasaklanması gerekmektedir. Bu çerçevede; sözleşme imzalamaya davet edilen istekli tarafından taahhüt edilen hususlara ilişkin yukarıda belirtilen belgelerin sözleşme imzalama süresi içinde sunulmaması halinde, bu istekli hakkında 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar” kapsamında değerlendirme yapılacak ve ayrıca anılan Kanunun 44 üncü maddesi gereğince geçici teminatı gelir kaydedilecektir. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerine ilişkin belgelerin ihale üzerinde kalan istekli tarafından ilgili yerlerden temin edilerek süresi içerisinde ihaleyi yapan idareye sunulması ve bu belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içerdiğinin anlaşılması (sosyal güvenlik prim veya vergi borcu bulunması gibi) halinde, sonradan ihalenin iptal edilip edilmediğine bakılmaksızın, bu durumda olanların ihale dışı bırakılarak geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi, fakat haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmemesi gerekmektedir.” açıklaması, Aynı Tebliğ’in “Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen mücbir sebep halleri” başlıklı 25.3’üncü maddesinde “…25.3.4. Kamu İhale Kurumu tarafından anılan Kanun maddesinin (e) bendi çerçevesinde mücbir sebep olarak kabul edilebilecek benzeri diğer hallere ilişkin olarak genel bir belirleme yapılmaktadır. 4735 Sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a), (b), (c), (d) bentlerinde sayılan mücbir sebep hallerine bakıldığında bu durumlarda hem öngörülmezlik, hem de önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerektiği açıktır. Anılan maddenin (e) bendi çerçevesinde Kurumca belirlenecek “benzeri diğer haller” için de bu iki kriterin bir arada sağlanması şartı aranmaktadır. Buna göre idarelerce yapılacak başvurularda mücbir sebep olarak belirlenmesi istenilen durumun öngörülmezlik ve önlenemezlik kriterlerini birlikte taşıması gerekmektedir. 25.3.5. Kuruma yapılan başvuruların bir çoğunda, mücbir sebep kabul edilmesi talep edilen durumun yükleniciler açısından öngörülmezlik ve önlenemezlik kriterlerini taşımadığı görülmektedir. Örneğin sözleşme konusu edimin ifa edilebilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasının, müdebbir bir tacir olarak yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, ihale dokümanındaki şartları okuyup kabul ederek teklif veren isteklilerin, ihale konusu işi ihale dokümanına uygun bir şekilde yerine getirmelerini mümkün kılacak hazırlık ve programlama çalışmalarını, ihale konusu edimin ifasını zora sokmayacak şekilde önceden müdebbir bir tacirin sorumluluğunu taşıyarak gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Buna göre, idareye yapılan başvurular üzerine idarelerin yapacakları değerlendirmede başvuru konusunun yükleniciler tarafından önceden öngörülebilir ve önlenebilir olup olmadığının da değerlendirilmesi ve bu nitelikleri taşımayan talepler için Kuruma başvuruda bulunulmaması gerekmektedir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 13 Kalem Gıda Ürünleri Mal Alımı b) Türü: Mal alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: 1- İri Pilavlık Bulgur 100000 Kg, 2- Kırmızı Mercimek 50000 Kg, 3- Kuru Fasulye 50000 Kg, 4- Nohut 50000 Kg, 5- Barbunya 25000 Kg, 6- Yeşil Mercimek 25000 Kg, 7- Çiğ İç Yerfıstığı 10000 Kg, 8- Antep Fıstığı 8000 Kg, 9- Beyaz Leblebi 3000 Kg, 10- Çiğ İç Badem 20000 Kg, 11- Kavrulmuş İç Fındık 25000 Kg, 12- Kabak Çekirdeği (Topak) 15000 Kg, 13- Sarı Leblebi 5000 Kg Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Toprakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Depoları” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “İhaleye ilişkin bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1. a) İhale kayıt numarası: 2025/251677 b) İhale usulü: Açık ihale usulü c) İhale (son teklif verme) tarihi ve saati: 24.03.2025 Saat: 10:30 ç) İhale komisyonunun toplantı yeri (e-tekliflerin açılacağı adres): TOPRAKKALE AÇIK CEZA İNFAZ KURUMU İŞYURDU MÜDÜRLÜĞÜ 3.2. Teklifler, ihale (son teklif verme) tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden e-teklif olarak sunulur. İhale (son teklif verme) saatine kadar EKAP'a yüklenemeyen teklifler değerlendirmeye alınmaz.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 13 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; 1- İri Pilavlık Bulgur 100000 Kg, 2- Kırmızı Mercimek 50000 Kg, 3- Kuru Fasulye 50000 Kg, 4- Nohut 50000 Kg, 5- Barbunya 25000 Kg, 6- Yeşil Mercimek 25000 Kg, 7- Çiğ İç Yerfıstığı 10000 Kg, 8- Antep Fıstığı 8000 Kg, 9- Beyaz Leblebi 3000 Kg, 10- Çiğ İç Badem 20000 Kg, 11- Kavrulmuş İç Fındık 25000 Kg, 12- Kabak Çekirdeği (Topak) 15000 Kg, 13- Sarı Leblebi 5000 Kg İhale 13 Kalemden oluşmaktadır. Her bir kalem için ayrı ayrı teklif verilebileceği gibi işin tamamı için de teklif verilebilecektir.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine bildirim” başlıklı 42’nci maddesinde “42.1. İhale üzerinde bırakılan istekliyle sözleşmenin imzalanamaması durumunda, belirlenmiş ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir. 42.2. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, 4734 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde belirtilen sürenin bitimini izleyen üç gün içinde sözleşme imzalamaya davet edilir. 42.3. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli, sözleşmeye davet yazısının bildirim tarihini izleyen on gün içinde, ihale tarihi itibariyle mesleki faaliyetini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğüne ve ihale tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeler ile kesin teminatı verip diğer yasal yükümlülüklerini de yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. 42.4. Mücbir sebep halleri dışında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin, sözleşmeyi imzalamaması durumunda, geçici teminatı gelir kaydedilerek hakkında, 4734 sayılı Kanunun 58 inci maddesi hükümleri uygulanır. Ancak, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi kapsamında taahhüt altına alınan durumu tevsik etmek üzere sunulan belgelerin taahhüt edilen duruma aykırı hususlar içermesi halinde, geçici teminat gelir kaydedilmekle birlikte, hakkında yasaklama kararı verilmez. 42.5. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliyle de sözleşmenin imzalanamaması durumunda, ihale iptal edilir.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. Sözleşmenin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 60takvim günüdür.” düzenlemesi, Anılan Tasarı’nın “Malın/İşin teslim alma şekil ve şartları ile teslim programı” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. Malın teslim edilme/işin yapılma yeri veya yerleri 10.1.1. Toprakkale Açık Ceza İnfaz Kurumu İşyurdu Müdürlüğü Depoları 10.2. İşe başlama tarihi 10.2.1. sözleşme tarihini izleyen iş gününden itibaren başlayacaktır. 10.3. Teslim programı ve teslim tarihi 10.3.1. sözleşmeye müteakip (izleyen) 10 iş günü içerisinde malın tamamı teslim alınacaktır. Alım dokümanında belirtilen mal/malzemeler; yüklenici tarafından cins ve teslim miktarına uygun olarak teslim edilecektir. Teslimatlar iş günü ve 09:00-15:00 iş saatleri arasında yapılır. Bu saatler dışında getirilen ürünler teslim alınmayacaktır. 10.4. Teslim programında değişiklik 10.4.1. Yüklenici, İdarece onaylanmış teslim programına uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde İdarenin uygun görüşü ile teslim programında değişiklik yapılabilir. İdarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere beş iş günü içinde yeni duruma göre bir teslim programı düzenlemek zorundadır.” düzenlemesi, Kavrulmuş Kabuklu Antep Fıstığı Alımı Teknik Şartnamesi’nin 1’inci maddesinde “Kavrulmuş Antep fıstığı, son sezon mahsulü tuzlu kavrulmuş anaçıtlak Antep fıstığı olacaktır. (Siirt ve Iran fıstığı olmayacaktır.)” düzenlemesi, Çiğ İç Badem Alımı Teknik Şartnamesi’nin 1’inci maddesinde “Çiğ iç badem, son sezon mahsulü, 22-24 numara Ferragnes veya Ferraduel cinsleri olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale işlem dosyası ve ekleri incelendiğinde, ihale konusu işin “ 13 Kalem Gıda Ürünleri Mal Alımı ” olduğu, ihalenin kısmi teklife açık olarak 13 kısımdan oluştuğu, 24.03.2025 tarihinde e-teklif alınarak gerçekleştirilen ihalenin “8- Antep Fıstığı” ve 10- Çiğ İç Badem” kısımlarında ihale komisyonunca gerçekleştirilen değerlendirmeler neticesinde ihalenin anılan her iki kısmı için Fıstıkçıoğlu Kuruyemiş San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak, Melisa Yıldız’ın ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır. İdarece EKAP üzerinden gerçekleştirilen tebligatlar ile 30.04.2025 tarihinde Fıstıkçıoğlu Kuruyemiş San. ve Tic. Ltd. Şti.nin yasal sorumluluklarını yerine getirmek suretiyle ihalenin “8- Antep Fıstığı” ve 10- Çiğ İç Badem” kısımları için sözleşmeye davet edildiği, Anılan isteklinin 12.05.2025 tarihine kadar yasal yükümlülüklerini yerine getirmeyerek ihalenin “8- Antep Fıstığı” ve 10- Çiğ İç Badem” kısımları için sözleşme imzalamadığının idarece tutanak altında alındığı, istekli hakkında yasaklanma talebi ile üst idareye yazı yazıldığı, geçici teminatının %3’ünün gelir kaydedilmesine karar verildiği ve anılan kısımlar için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin sözleşmeye davet edilmesine karar verildiği, 13.05.2025 tarihinde EKAP’tan yapılan tebligatlar ile Melisa Yıldız’ın ihalenin “8- Antep Fıstığı” ve 10- Çiğ İç Badem” kısımları için yasal sorumluluklarını yerine getirmek suretiyle sözleşme imzalamaya davet edildiği anlaşılmış olup inceleme tarihi itibariyle anılan istekli hakkında herhangi bir yasaklama talebi ve teminatı gelir kaydedilmesi kararı alınmadığı tespit edilmiştir. 21.07.2025 tarihli Kurum yazısı ile Tarım Sigortaları ve Doğal Afetler Daire Başkanlığı’ndan “Ülkemizde 02.2025(Şubat) ve 04.2025(Nisan) ayları arasında yaşanmış olan soğuk hava koşulları(zirai don olayları) nedeniyle birçok tarım ürününün zarara uğradığı, bu tarım ürünlerinden "antep fıstığı" ve "çiğ iç badem" ürünlerinin üretimi ve temini hakkında ülke geneli veya bölgesel nitelikli mücbir sebep kabul edilebilecek herhangi bir karar alınıp alınmadığı hakkında…” bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, cevap yazısı 24.07.2025 tarihinde Kuruma ulaşmıştır. Anılan cevap yazısı ve eklerinde, 2025 yılı Şubat ve Nisan ayları arasında yaşanmış olan soğuk hava koşulları(zirai don olayları) nedeniyle üretimi gerçekleştirilecek tarım ürünlerine ait tahmini rekolte kaybı oranlarına yer verildiği görülmüş olup yaşanılan soğuk hava koşulları nedeniyle alınmış olan herhangi bir mücbir sebep kararına ilişkin bilgiye yer verilmemiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesinden, ihale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit ettirileceği, aynı Kanun’un 44’üncü maddesinden ise, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanamaması durumunda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla sözleşmeye davet edilebileceği anlaşılmaktadır. Kamu ihale Genel Tebliği’nin 25.3.4’üncü ve 25.3.5’inci açıklamaları dikkate alındığında, 4735 Sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin (a), (b), (c), (d) bentlerinde sayılan mücbir sebep hallerinde hem öngörülmezlik hem de önlenemezlik şartlarının bir arada gerçekleşmesi gerektiği, anılan maddenin (e) bendi çerçevesinde Kurumca belirlenecek “benzeri diğer haller” için de bu iki kriterin bir arada sağlanması şartı arandığı, ihale konusu işin yerine getirilmesine engel olduğu başvuru sahibince iddia konusu edilen “1 Şubat - 14 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleşen don olaylarının” mücbir sebep olarak değerlendirilebilmesi için öngörülmezlik ve önlenemezlik kriterlerini birlikte taşıması gerektiği anlaşılmaktadır. Sözleşme konusu edimin ifa edilebilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasının, müdebbir bir tacir olarak yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğu, bu çerçevede, ihale dokümanındaki şartları okuyup kabul ederek teklif veren isteklilerin, ihale konusu işi ihale dokümanına uygun bir şekilde yerine getirmelerini mümkün kılacak hazırlık ve programlama çalışmalarını, ihale konusu edimin ifasını zora sokmayacak şekilde önceden müdebbir bir tacirin sorumluluğunu taşıyarak gerçekleştirmeleri gerektiği değerlendirilmektedir. 1 Şubat - 14 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleşen don olaylarının doğa olayları olması sebebiyle mücbir sebep olarak kabul edilmesi için “önlenemezlik” kriterlerini taşımadığı değerlendirilse bile müdebbir bir tacir olarak yüklenicinin itirazen şikayete konu kısımlara ilişkin tarım ürünlerinin temini ve sözleşmenin ifası için gerekli hazırlık ve programlama çalışmalarını yapması gerektiği anlaşıldığından “öngörülmezlik” kriterinin anılan don olayları için geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.4.2’nci maddesi açıklamaları uyarınca, kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin teklif verdiği kısımlardan birinde veya birkaçında, geçici teminatının gelir kaydedilmesi gereken hallerden biri ortaya çıktığında, ilgili kısım veya kısımlara ilişkin teklif fiyatları esas alınarak gelir kaydedilecek geçici teminat tutarının belirleneceği anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, idarece, “1 Şubat - 14 Nisan 2025 tarihleri arasında gerçekleşen don olayların” mücbir sebep olarak değerlendirilemeyerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 44’üncü maddesi hükmü uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ihale yetkilisince uygun görülerek sözleşmeye davet edilmesi işlemlerinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, ihalenin şikâyete konu kısımlarının yaklaşık maliyeti dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 101.344,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 152.021,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 50.677,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, 2) Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.