Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-1-4 (Menfi Tespit /Muafiyet ) Karar Sayısı : 09-30/643-151 Karar Tarihi : 24.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Mehmet Akif KAYAR, Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhü
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-1-4 (Menfi Tespit /Muafiyet ) Karar Sayısı : 09-30/643-151 Karar Tarihi : 24.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: İsmail Atalay YOLCU, Mehmet Akif KAYAR, Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. 20 Temsilcisi: Av. İbrahim GÜL Gül Hukuk Ofisi Mithatpaşa Cad. No:13/12 06420 Kızılay/Ankara D. TARAFLAR : - Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. E-90 Karayolu Üzeri Toprakkaya Mevkii, Aksaray - Petrol Ofisi A.Ş. Eski Büyükdere Cad. 33/37 Maslak/İstanbul - Erk Petrol Yatırımları A.Ş. Eski Büyükdere Cad. 33/37 Maslak/İstanbul 30 E. DOSYA KONUSU: Erk Petrol Y atırımları A.Ş. - Petrol Ofisi A.Ş. iktisadi bütünlüğü ile Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. arasında yapılan dikey anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2009 tarih ve 386 sayı ile gire n bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4, 5 ve 8. maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.6.2009 tarih, 200 9-1-4/MM-09- İAY sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 19.6.2009 tarih, REK.0.05.00.00 -130/93 sayılı 40 Başkanlık önergesi ile 09-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - Erk -PO iktisadi bütünlüğü ile Kork maz arasında imzalanan 25.12.2003 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi , 11.3.2005 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi ve 29.4.2004 tarihli intifa senedinden oluşan dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun un 8 . maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi veri lemeyeceği, - Taraflar arasında mevcut olan bayilik sözleşmesi sona ermiş olmakla birlikte, bununla bağlantılı intifa senedinin 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanma ve uygulanma olanağının mevcut olduğu, bu aşama da 50 09-30/643-151 2 Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet değerlendirmesine gerek bulunmadığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. (Korkmaz) Dosyadaki bilgilere göre K orkmaz, Enerji Piyasası Düzenle me Kurumundan (EPDK) alınan 11. 3.2005 tarihli Bayilik Lisansı ile Aksaray ili sınırları içerisinde istasyonlu 60 akaryakıt bayilik faaliyeti ile iştigal etmektedir. Söz k onusu lisansa göre Korkmaz halihazırda Starpet Garzan Akar yakıt Dağ. Paz. A.Ş. (Starpet) bayisidir. H.1.2. Petrol Ofisi A.Ş. (PO) 2000 yılında özelleştirilen PO, EPDK dan alınan 6.4.2005 tarihli Dağıtıcı Lisansı ile benzin, motorin, gazyağı, fuel oil, kalorifer yakıtı, biodizel, jet yakıtı ürünleri, madeni yağlar ve 11.5.2006 tarihli LPG Dağıtıcı Lisansı ile LPG dağıtıcısı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Hisselerinin %52,73 ü Doğan Şirketler Grubu na, %34 ü OMV Aktiengesellschaft (OMV) a ait olup geriye kalan %13,27 si halka açık bir anonim 70 şirkettir. Hali hazırda Doğan Grubu ve OMV ortak kontrolünde bir ortak girişim niteliğindedir. Petrol Ofisi yönetim kurulu, Aydın DOĞAN (Başkan), Dr. Gerhard ROISS, Hanzade DOĞAN BOYNER, İmre BARMANBEK, M. Ergun KURAN, David Charles DAVIES, Manfred Mag LEITNER ve Tamas M AYER den oluşmaktadır. Dosyadaki bilgilerde yer alan ve EPDK tarafından hazırlanan 2008 yılı Petrol Piyasası Raporu n a göre, PO nun akaryakıt dağıtım pazarındaki payının %30,4 düzeyinde olduğu görülmektedir. 80 H.1.3. Erk Petrol Yatırımları A.Ş. (Erk) Erk EPDK dan alınan 24.3.2005 tarihli Dağıtıcı Lisansı ile benzin, motorin, gazyağı, fuel oil, kalorifer yakıtı, biodizel dağıtıcısı olarak faaliyet göstermektedir. Halihazırda PO ya bağlı bir grup şirketi durumunda olup, hisselerinin %99,96 sı ve tam kontrolü PO ya aittir. Erk yönetim kurulu Ali Ertan ÇAKIR, Hakan UÇAR, Okan EKİNCİ ve Reha TALU isimlerinden oluşmaktadır. 90 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı İnceleme konusu sözleşmelerin kapsamı göz önüne alındığında, bildirim konusu işlem bakımından ilgili ürün pazarları beyaz akaryakıt ürünleri , oto -LPG ve madeni yağ pazarları olarak belirlenm iştir. 100 09-30/643-151 3 H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Gerek beyaz akaryakıt ürünleri ve oto-LPG gerekse madeni yağ dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilm esi ve ilgili hizmetler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak kabul edilmiştir. H.3. Değerlendirme 110 Dosya konusu başvuruda , Korkmaz ile Erk arasında 25.12.2003 tar ihinde akaryakıt bayilik sözleşmesi imzalandığı, 24.4.2004 tarihinde Korkmaz a ait Aksaray ili Topakkaya Köyü Elvaslı Mevkiinde tapunun 6 pafta 799 parselinde kayıtlı taşınmaz üzerinde Erk lehine 15 yıl süre ile intifa hakkı tanındığı, 11.3.2005 tarihinde ise intifa sözleşmesi nedeniyle PO nun talebi üzerine bu kez PO ile yeni bir bayilik sözleşmesi yapıldığı belirtilmekte, Erk in PO nun bağlı şirketi olması nedeniyle her iki şirketin esasen tek teşebbüs olduğu ve bu çerçevede yapılan anlaşmaların 2002/2 sa yılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti kapsamında olup olmadığı, söz konusu anlaşma lara 4054 sayılı Kanun un 8 . maddesi kapsamında menfi tespit verilip verilemeyeceği veya bu anlaşma ların Kanun un 4 . maddesi uygulamasından bireysel olarak muaf tutul up 120 tutulamayacağı husus larında Rekabet Kurulu tarafından karar verilmesi talep edilmektedir. 4054 sayılı Kanun un 3 . maddesinde teşebbüs: piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzelkişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler şeklinde tanımlanmaktadır. Erk hisselerinin %99,96 sı v e şirketin kontrolü PO ya ait olduğundan, iki şirketin tek teşebbüs olarak değerlendirmesi gere kmektedir . Bu değerlendirme, bildirime konu anlaşmanın başlangıç ta rihinin tespitinde önem taşımaktadır. Erk ile Korkmaz arasında 25.12.2003 tarihinde akaryakıt ba yilik sözleşmesi yapılmış, 24. 4.20041 tarihinde Korkmaz 130 tarafından Erk lehine 15 yıl süreli intifa hakkı tanınmış ve son ola rak Korkmaz ile PO arasında 11. 3.2005 tarihinde yeni bir istasyonlu bayilik sözleşmesi imzalanmış tır. Bu durumda iktisadi bütünlük çerçevesinde dikey anlaşmanın başlangıç tarihi nin 25.12.2003 ol arak kabul edilm esi gerekmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 2 . maddesinde üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede taraflar arasındaki bildirime konu anlaşmanın Tebliğ in 2 . maddesi anlamında bir dikey anlaşma olduğuna da kuşku 140 bulunmamaktadır. Bununla birlikte r aportörlerce EPDK nın internet sitesinde yapılan araştırmadan, Kurumumuza yapılan bildirimi izleyen tarihlerde, Korkmaz ın PO ile arasında imzalanan 11.03.20052 tarihli istasyonlu bayilik sözleş mesinin sonlandırıldığı ve hali hazırda Starpet bayisi olarak ticari faaliyetini sür dürm ekte olduğu anlaşılmıştır . Bu nedenle taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesi ve istasyonlu bayilik sözleşmesi nin yürürlükte olmadığı, buna bağlı olarak anılan sözleşmelerden ilkinin 1 Resmi senette tarih 29. 4.2004 olarak kayıtlıdır. Bildirim formunda 29 yerine sehven 24 yazıldığı anlaşılmaktadır . 2 Bahse k onu sözleşmenin son sayfasında 3.11.2005 tarihi bulunmakla birlikte, bildirim formunda bu kaydın sehven düşüld üğü, ger çek tarihinin 11. 3.2005 tarihi olduğu, nitekim bayilik lisansında da bu tarihin bulunduğu bildirilmiştir. 09-30/643-151 4 imza tarihi esas alınmak suretiyle rekabet yasağı husu sunun değerlendirilmesi yeterli görülmüştür . Kurul un bu tür bayilik sözleşmelerine ilişkin daha önce değerlendirmede bulunduğu 150 5.3.2009 tarihli ve 09 -09/186 -56 sayılı kararında; Sağlayıcı (dağıtıcı dağıtım şirketi) ile alıcı (bayi) arasında akdedile n intifa ya da benzer etkiye sahip başka bir sözleşmenin varlığında, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi yenilenmiş dahi olsa dikey ilişkinin kesintiye uğramasından bahsedilemeyecektir ifadelerine yer verilmiştir. Bu bakımdan, söz konusu kararda da or taya konulan esaslar çerçevesinde, taraflar arasında geçerliliğini koruyan intifa sözleşmesinin alıcı üzerine getirilen rekabet yasağına etkisi nedeniyle, bu sözleşmeye ilişkin 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ in ilgili hükümleri çerçevesinde değe rlendirmeye ihtiyaç bulun maktadır. H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirme si 160 Dosya ekinde yer alan sözleşmelerin incelenmesinden, - Erk ile Korkmaz arasında imzalanan ve taraflar arasındaki anlaşmaya esas teşkil eden 25.12.2003 tarihli akaryakıt bayilik sözleşm esinin Satışlar başlıklı 4 . maddesinde yer alan BAYİ, işbu standart Bayilik Sözleşmesi hükümleri altında, yalnız mezkur akaryakıt satış yerinde münhasıran ERK den ve/veya nakliye masrafları kendisine ait olmak üzere, ERK in belirleyeceği yerden satın alacağı akaryakıt, LPG, madeni yağlar ve diğer malları, evsafını değiştirmeden satmayı, bulundurmayı, , ERK tarafından tesbit ve tayin olunacak şirketlerin malları dışında başkaca hakiki ve hükmi şahısların mallarının hiçbir şekilde satmamayı, 170 bulundurma mayı, kabul ve taahhüt etmiştir, - PO ile Korkmaz arasında imzalan an 11. 3.2005 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesinin Satışlar başlıklı 4 . maddesinde yer alan BAYİ, işbu Bayilik Sözleşmesi hükümleri altında, yukarıda belirtilen satış yerinde münhas ıran PO dan ve/veya nakliye masrafları kendisine ait olmak üzere, PO nun belirleyeceği yerden satın alacağı akaryakıt, LPG, madeni yağlar ve PO tarafından üretimi ya da dağıtımı yapılan diğer malları, evsafını değiştirmeden kesintisiz olarak satmayı, bulun durmayı, , PO tarafından tesbit ve tayin olunacak şirketlerin malları dışında başkaca hakiki ve hükmi şahısların mallarının hiçbir şekilde satmamayı, bulundurmamayı, kabul ve taahhüt etmiştir, 180 hükümleri ile Korkmaz üzerine getirilen rekabet etmeme yü kümlülüğünün, anlaşmanın süresi, ilgili pazarın yapısı ve özellikle PO nun beyaz akaryakıt ürünleri pazarında sahip olduğu pazar payı ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda, bahse konu sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesi anlamında rekabeti sını rlayıcı bir anlaşma niteliğinde olduğu, bu nedenle söz konusu anlaşmaya Kanun un 8 . maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği anlaşılmaktadır . H.3.2. Anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi Yukarıda da ifade edildiği üzere; Korkmaz ile PO arasındaki dikey anlaşmaya esas 190 teşkil eden sözleşmelerden Korkmaz ve Erk arasında imzalanan 25.12.2003 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi ile Korkm az ve PO arasında imzalanan 11. 3.2005 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesinin sona erdirildiği ve Korkmaz ın hali hazırda Starpet bayisi olarak f aaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır . 09-30/643-151 5 Bununla birlikte, Aksaray 1. Bölge Tapu Sicil Müd ürlüğü huzurunda düzenlenen 29.4.2004 tarihli Resmi Senet ile Korkmaz tarafından Erk lehine tanınan 15 yıl sür eli intifa hakkı geçerliliğini sürdürmektedir. Dolayısıyla Erk in intifa hakkına ve aynı zamanda bayilik faaliyetine konu taşınmazda dilediği takdirde Korkmaz ın ticari faaliyetine son ver ebileceği açıktır. Bu durumda Starpet ile yapılan yeni bayilik 200 sözle şmesine rağmen Korkmaz üzerindeki rekabet etmeme yükümlülüğü halen devam etmektedir. Bu nedenle yukarıda değinilen 09-09/186 -56 sayılı Kurul kararında yer verilen esaslar çerçevesinde, bahse konu intifa sözleşmesinin (intifa hakkının) 2002/2 sayılı Tebliğ e uygunluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Söz konusu karar da; -Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ile bağlantılı kredi sözleşmeleri, ekipman sözleşmeleri, uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi ya da ayni hakların da rekabet yasağının süresini fiilen uzatacak şekilde kullanılamayacağına, 210 - Bu tür sözleşmelerin varlığı halinde, beş yılı aşan süreler bakımından, 2002/2 sayılı Tebliğ de tanınan muafiyet koşullarının ortadan kalkacağına, . - 18.9.2005 tar ihinden önce yapılmış olan ve süresi beş yılı aşan sözleşmelerin, Rekabet Kurulu tarafından uygulanan azami hadde indirme ilkesi gereğince 18.9.2010 tarihine kadar Tebliğ de yer alan muafiyetten yararlanabileceğine ve bu tarihten sonra muafiyet koşulları nın ortadan kalkacağına, karar ver ilmiştir. Bu çerçevede, taraflar arasından 25.12.2003 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan bayilik sözleşmesiyle bağlantılı intifa sözleşmesinin, söz konusu dikey ilişki bakımından 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayı lı Tebliğ ile tanınan 220 muafiyetten yararlanacağı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, başvuruda bireysel muafiyet talebi de bulunmakla birlikte, taraflar arasındaki anlaşmanın yeni bir anlaşma olmaması ve 18. 9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ il e tanınan muafiyetten yararlanması nedeniyle, bu aşamada anlaşmaya ilişkin olarak Kanun un 5 . maddesi çerçevesinde ilave bir muafiyet değerlendirmesine gerek görülmemiştir. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 230 1. Erk Petrol Yatırıml arı A.Ş. - Petrol Ofisi A.Ş. iktisadi bütünlüğü ile Aksaray Korkmaz Petrol Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan 25.12.2003 tarihli akaryakıt bayilik sözleşmesi , 11.3.2005 tarihli istasyonlu bayilik sözleşmesi ve 24.4.2004 tarihli intifa senedinden oluşan dikey anlaşmaya 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 2. Taraflar arasında mevcut olan bayilik sözleşmesi sona ermiş olmakla birlikte, bununla bağlantılı intifa se nedinin 18.9.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey 240 Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına, 09-30/643-151 6 3. 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet değerlendirmesine gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.