Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -6-021 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 21-34/466 -236 Karar Tarihi : 08.07.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Ahmet ALGAN , Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN , Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Cumhur Atalay HATİPOĞLU, Merve KIZILYAR C. BAŞVURUDA BULUNAN : Çiftkurtlar Oto Servis ve Ticaret Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Yaşar BAŞ Güzeltepe Mah. Fatih Sultan Mehmet Blv. Finansken
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -6-021 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 21-34/466 -236 Karar Tarihi : 08.07.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Ahmet ALGAN , Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Ayşe ERGEZEN , Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER: Cumhur Atalay HATİPOĞLU, Merve KIZILYAR C. BAŞVURUDA BULUNAN : Çiftkurtlar Oto Servis ve Ticaret Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Yaşar BAŞ Güzeltepe Mah. Fatih Sultan Mehmet Blv. Finanskent B1 Blok 72 Eyüpsultan/ İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : HONDA Türkiye A.Ş. Temsilcisi: Av. Mehmet Ali YILDIRIM Cevizli Mah. Zuhal Cad. Ritim İstanbul A3 Blok D.101 Maltepe İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: HONDA Türkiye A.Ş. ile Çiftkurtlar Oto Servis ve Ticaret Ltd. Şti. arasında imzalanan HONDA Türkiye A.Ş. Bayilik Sözleşmesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin HONDA Türkiye A.Ş. tarafından haksız şekilde feshedildiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle ; - HONDA Türkiye A.Ş. (HONDA) ile Çiftkurtlar Oto Servis ve Ticaret Ltd. Şti. (ÇİFTKURTLAR ) arasında 01.04.2019 tarihinde imzalanan HONDA Türkiye A.Ş. Bayilik Sözleşmesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi nın (Sözleşme) HONDA tarafından 06.04.2021 tarihi itibarıyla feshedildiği, - HONDA nın fe sih kararını, ÇİFTKURTLAR ın yöneticisi konumundaki ( ..) hakkında İstanbul 18. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen 2018/26 E. ve 2019/291 K sayılı mahkûmiyet kararına dayandırdığı, anılan mahkûmiyet kararının Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2020/4 E. Ve 2 020/1947 K sayılı kararı ile kesinleştiği, - Ancak söz konusu kararın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine 16.03.2021 tarihinde Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından incelendiği ve mahkûmiyet kararının kaldırıldığı, - Böylece HONDA tarafından yapılan feshin haksız hale geldiği, - Haklı gerekçe olmadan yapılan fesih bildirimi ile 3 aylık fesih ihbar süresi tanındığı, - Bu durumun, 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin (2017/3 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin 4(b) fıkrasında düzenlenen fesih bildirim sürelerine aykırı olduğu, 21-34/466 -236 2/6 - Ayrıca dayanağı ortadan kalkan fesih kararında ısrarın, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesinin (e) bendi uyarınca ihlal niteliği nde olduğu, - Bu çerçevede, ihlal meydana gelmeden önceki durumu koruyacak şekilde geçici tedbir kararı verilmesinin talep edildiği iddia edilerek, 4054 sayılı Kanun kapsamında gereğinin yapılması talep edilmektedir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u (Kurum ) kayıtlarına 19.04.2021 tarih ve 17194 sayı ile giren başvuru , 20.05.2021 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 21- 26/345 -M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 30.06.2021 tarih ve 2021 -6-021/ ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; HONDA Türkiye A.Ş. hakkında, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. ÇİFTKURTLAR Tarafından Sunulan Bilgi ve Belgeler (5) ÇİFTKURTLAR vekili tarafından yapılan başvuru ve gönderilen cevabi yazı kapsamında HONDA nın fesih bildirimi ile sonuçlanan süreç te özetle ; - ÇİFTKURTLAR ın yaklaşık 29 yıldır H ONDA bayiliği yaptığı, 50 yıllık otomotiv satış deneyimine sahip olduğu, - HONDA ile ÇİFTKURTLAR arasındaki güncel sözleşmelerin 01.04.2019 tarihinde imzalandığı, - Taraflar arasında yapılan Bayilik Sözleşmesi nin 45. maddesinde, İşbu sözleşme belirsiz sürel i olarak imzalanmıştır. Buna bağlı olarak, HONDA nın 45. madde ve diğer maddelerdeki haklı fesih halleri saklı kalmak kaydıyla, sözleşme ancak 2 yıllık fesih ihbar süresi ile sona erdirilebilecektir. Ancak sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda kanun dan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu veya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını veya tamamını yeniden düzenlenmesinin zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde fesih ihbar süresi bir yıldır. hükmünün yer aldığı, - Yetkili Servis Sözleşmesi nin 48. maddesinde ise, İşbu sözleşme belirsiz süreli olarak imzalanmıştır. Buna bağlı olarak, HONDA nın 52. madde ve diğer maddelerdeki haklı fesih halleri saklı kalmak kaydıyla, sözleşme ancak 2 yıllık fes ih ihbar süresi ile sona erdirilebilecektir. Ancak sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu veya SERVİS sisteminin önemli bir kısmını veya tamamını yeniden düzenlenmesinin zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde fesih ihbar süresi bir yıldır. hükmünün bulunduğu, - Ayrıca Yetkili Bayilik Sözleşmesi nin Sözleşmenin Feshi başlıklı 46. maddesinde ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 52. maddesinde; A-) HONDA, aşağıdaki hallerden birinin ortaya çıkması halinde BAYİ'ye/SERVİS e herhangi bir zamanda yapacağı ihbarla işbu sözleşmeyi derhal feshetme hakkına 21-34/466 -236 3/6 sahip olacaktır. BAYİ'nin/SERVİS in işlerini veya itibarını veya HONDA'nın menfaatlerini ya da itibarı nı kötü etkileyecek nitelikte mahkeme tarafından BAYİ/SERVİS veya yöneticisi veya herhangi bir ortağı veya 1. derecede yakınları hakkında bir karar verilmesi, şeklindeki hükümlere yer verildiği, - ÇİFTKURTLAR yöneticisi ( ..) hakkında İstanbul 18. Ağır Ce za Mahkemesi tarafından 2018/26 E. ve 2019/291 K sayı ile "Tacir veya Şirket Yöneticileri ile Kooperatif Yöneticilerinin Dolandırıcılığı" suçundan mahkumiyet kararı verildiği, - Bu kararın Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2020/4 E. ve 2020/1947 K sayılı kararı ile kesinleştiği, hükmün infazı için ( ..) tutuklandığı, - HONDA nın, aralarındaki sözleşmelerde yer alan hükümlere göre ÇİFTKURTLAR yöneticisi ( ..) dolandırıcılık suçundan mahkum olmasını gerekçe göstererek 04.01.2021 tarihinde fesih ihbarında bulunduğu, f eshin ihbarın tebliğinden üç ay sonra geçerli olacağının bildirildiği ve ihbarnamenin ÇİFTKURTLAR tarafından 06.01.2021 tarihinde tebellüğ edildiği, - ÇİFTKURTLAR firma yöneticisi hakkında verilen kararın, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı ile Yarg ıtay Ceza Genel Kuruluna gönderildiği, yargısal sürecin tamamlanmadığı ve Yargıtay Ceza Genel Kurulundaki inceleme sonucunun özel hukuk açısından beklenmesi gerektiği, beklenmeyecek ise fesih ihbar süresinin uzatılması gerektiği, - Fesih için belirlenen üç a ylık sürenin motorlu taşıtlar sektöründeki bayi ve servislerin tüketiciye karşı yüklendiği sorumlulukların yerine getirilmesini aksatacağı, - Bu hususlarının HONDA ya 28.01.2021 tarihinde yazılı olarak iletildiği, ÇİFTKURTLAR ın talebine HONDA tarafından olu mlu yanıt verilmediği, fesih ihbar süresinin uzatılmasına yönelik 23.02.2021 tarihinde bir yazılı başvuruda daha bulunulduğu, bu talebin de olumsuz değerlendirildiği, - Bu süreçte Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının Yargıtay Ceza Genel Kurulunda 1 6.03.2021 tarihinde incelendiği, fesih kararının dayanağı olan mahkûmiyet kararını n kaldırıldığı ve infazını n durdurulduğu, fakat gerekçeli kararın tebliğ edilmediği, söz konusu kararın 23.03.2021 tarihinde HONDA vekili ve genel müdür yardımcılarına e -posta aracılığıyla bildirildiği fakat HONDA dan olumlu bir cevap gelmediği, - Yazılı başvurular dışında HONDA merkezinde Yönetim Kurulu ile yapılan toplantılarda şifahi olarak tüm taleplerin iletildiği ve bu taleplerin de olumsuz değerlendirildiği, - Fesih nedeni yle tüketici menfaatinin zarar gördüğü, - HONDA nın, üç aylık süre dolmadan ÇİFTKURTLAR a mal ve hizmet sağlamayı durdurarak teşebbüsü zor duruma soktuğu, - Esasen feshin haksız hale gelmesi nedeniyle 2017/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmal ara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin 5. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinde düzenlenen fesih bildirim sürelerinin dikkate alınması gerektiği, - Ayrıca ilgili mahkeme kararları uy arınca dayanaksız kalan fesih iradesinde ısrarın 4054 sayılı Kanun un 6. Maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca 21-34/466 -236 4/6 tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin kısıtlanması anlamına gelen bir ihlal niteliğinde olduğu hususları ifade edilerek 4054 sayılı Kanun kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir. I.2. HONDA Tarafından Sunulan Bilgiler (6) HONDA tarafından gönderilen cevabi yazıda da sözleşmelerin fesih sürecine ilişkin olarak aynı sözleşme maddelerine atıf yapılmış tır. HONDA nın fesih bildirimi ile sonuçlanan süreç aşağıda özetlenmiştir: - HONDA ve ÇİFTKURTLAR arasında 01.04.2019 tarihinde imzalanan HONDA Bayilik Sözleşmesi nin 46. maddesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi'nin 52. maddesinde haklı nedenle fesih hallerinin sayıldığı , buna göre ÇİFTKURTLAR yöneticisi ve şirket ortağı ( ..) hakkında Sözleşme maddelerine aykırı nitelikte olan mahkumiyet kararı verilmiş olmasının haklı sebeple fesih nedenini oluşturduğu, bu nedenle sağlayıcının derhal fesih imkanını kullanabildi ği, - Öte yandan Bayilik Sözleşmesi nin 46. ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 52. maddelerinin lafzında, "karar verilmesi" veya "hapis cezası alınması" için ilk derece mahkemesinin kararının derhal fesih için yeterli görüldüğü, herhangi bir suçtan tutuklanman ın yeterli olduğu, aynı maddede özel olarak sayılan "Anayasal düzene karşı işlenen suçlar başta olmak üzere, terör, terörün finansmanı, kara para aklama, sahtecilik, dolandırıcılık, ihaleye fesat karıştırma vb suçlar" kapsamında, haklarında soruşturma başl atılmasının da fesih için haklı neden olarak sayıldığı, - ÇİFTKURTLAR yöneticisinin sahtecilik, dolandırıcılık gibi suçlarının ve haklı sebeple feshe neden olabilecek davranışlarının bulunduğu, bu davranışların birden fazla kez tekrar ettiği ve suç niteliği taşıdığı, ayrıca hakkında birçok soruşturmanın, ceza davasının ve kesinleşmiş mahkeme kararlarının bulunduğu, - Yüz kızartıcı bir suçtan dolayı mahkûmiyet kararı verilmiş birisiyle çalışmasının, dünya çapında bir marka olan HONDA nın itibarını zedeleyip zara r vereceği, - Feshe neden olan kararın tek nedeninin 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 21.06.2019 tarih ve 2019/291 sayılı kararının olmadığı, ÇİFTKURTLAR yöneticisi hakkında birden fazla aynı/benzer konuda dava açılmış olduğu, ayrıca fesih tarihi itibariyle Yargıt ay Ceza Genel Kurulunun mahkumiyet kararının kaldırıldığına ilişkin HONDA ya iletilen bir kararın olmadığı, hatta cevabi yazının hazırlandığı an itibariyle Yargıtay Dosya Sorgu ekranında Yargıtay Ceza Genel Kurulunda dosyanın halen açık ve kararın verilmem iş olduğu, - ÇİFTKURTLAR yöneticisi ( ..) aleyhine tüm olağan kanun yollarının tükenmiş olduğu, oluşan kesin hükme göre HONDA'nın fesih işleminin hukuka uygun olduğu, - Rekabet Kurumunun 11 -54/1384 -494 sayılı kararında fesih nedenin haklı olup olmadığı konusun un mahkemelerin görev alanına girdiği dolayısıyla ÇİFTKURTLAR'a ilişkin fesih işleminin de sözleşmede düzenlenmiş hukuki duruma ilişkin olduğu nazara alınarak uygulanan feshin, haklı olup olmadığının yetkili ve görevli mahkemelerce halli gerektiği ifade ed ilmiştir. 21-34/466 -236 5/6 I.3. Değerlendirme (7) ÇİFTKURTLAR ın başvuru sunun içeriğinde temel olarak HONDA tarafından yapılan feshin ortadan kaldırılmasının beklendiği ve bu beklentinin karşılanmaması durumunun 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelend irilmesi gerektiği, söz konusu fesih kararında ısrar ediliyorsa da fesih ihbarı için verilen sürenin 2017/3 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin dördüncü fıkrasın ın (b) bendinde öngörüldüğü gibi şikâyet konusu ihbar süresinden daha uzun olması gerekti ğine ilişki n iddiaların yer aldığı anlaşılmıştır. (8) 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamındaki bir fiilin ihlal olarak nitelendirilebilmesi için öncelikle fiili gerçekleştiren teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve fiilinin kötüye kullanma olarak nitelendirilebilmesi gerekmektedir. Bu şartların ikisinin birden sağlandığı durumlarda dahi, fiili gerçekleştiren teşebbüsün haklı gerekçesini gösterebilmesi durumunda, Kanun un 6. maddesi kapsamındaki bir ihlalden bahsetmek mümkün olmayacaktır. Dolayısıyla Kanun un 6. maddesi kapsamındaki değerlendirme için başvuru konusu fiilin haklı gerekçeye dayanıp dayanmadığının da tespit edilmesi gerekmektedir. (9) Ancak başvuru konusu sözleşmelerin feshinin haklı gerekçeye dayanıp dayanmadığının değerlendirmesinin Rekabet Kurumu tarafından yapılabilmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında ihtilaf konusu olduğu açık olan bu durumun tespiti için ilgili mahkemelerin kararına ihtiyaç bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. (10) Diğer taraftan, 2017/3 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin dördüncü fıkrasın ın (b) bendinde Belirsiz bir süre için yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf için de en az iki yıl olması ancak bu sürenin; sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu ve ya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını yeniden düzenlemesinin zorunlu olması nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde en az bir yıla indirilmesi düzenlemesi yer almaktadır. Taraflar arasında yapılan Bayilik Sözleşmesi n in 45. maddesinde ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 48. maddesinde de anılan tebliğ hükmüne uygun hükümlere yer verildiği görülmüştür. (11) Bununla birlikte Bayilik Sözleşmesi nin 46/A -10. maddesinde ve Yetkili Servis Sözleşmesi nin 52/A -11. maddesinde; "BAYİ n in/SERVİS in kendisi/ortakları/yetkilileri veya bunların 1. derece yakınlarının Anayasal düzene karşı işlenen suçlar başta olmak üzere, terör, terörün finansmanı, kara para aklama, sahtecilik, dolandırıcılık, ihaleye fesat karıştırma vb suçlar kapsamında h aklarında soruşturma başlatılması veya herhangi bir suçtan dolayı tutuklu yargılanmasına karar verilmesi" nin HONDA ile ÇİFTKURTLAR arasındaki sözleşmelerin derhal sona ermesine neden olacağı, bunun için herhangi bir zamanda HONDA tarafından yapılacak bir i hbarın yeterli olacağı düzenlenmiştir. (12) Anılan sözleşmelerde yer verilen bu hükümler çerçevesinde, taraflar arasındaki sözleşmelerin derhal feshi için kesinleşmiş bir mahkeme kararının dahi gerekli olmadığı anlaşılmıştır. (13) Ayrıca HONDA vekilince gönderilen cevabi yazıda, sözleşme feshine dayanak yapılan mahkeme kararı haricinde, ( ..) hakkında birçok soruşturma ve incelemenin devam ettiği belirtilmiştir. (14) Bu hususlar dikkate alınarak HONDA ile ÇİFTKURTLAR arasında imzalanan sözleşmelerin fesih ihbar süreleri nin, 2017/3 sayılı Tebliğ in ilgili maddesi uyarınca şikayet konusu 3 aylık fesih ihbar süresinden daha uzun olması gerektiği yönündeki ÇİFTKURTLAR iddiası da feshin dayandırıldığı mahkeme kararının ve devam etmekte 21-34/466 -236 6/6 olan soruşturmaların derhal feshe imkan verip vermediği konusundaki bir değerlendirmeyi gerektirmekte olup bu değerlendirmelerin de ilgili mahkemelerce yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. (15) Sonuç olarak yukarıda yer verilen bilgi, belge ve değerlendirmeler çerçevesinde; önaraştırma konusu iddia lar ile ilgili olarak HONDA Türkiye A.Ş. hakkında, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 41. maddesi gereğince, soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaat ve sonucuna ulaşılmıştır. J. SONUÇ (16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.