Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-2-9 (Menfi Tespit/Muafiyet ) Karar Sayısı : 14-29/612 -265 Karar Tarihi : 20.08.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan Türk (İkinci Başkan), Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Cemile YÜKSEK C. BİLDİRİM DE BULUNAN : Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve T
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014-2-9 (Menfi Tespit/Muafiyet ) Karar Sayısı : 14-29/612 -265 Karar Tarihi : 20.08.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan Türk (İkinci Başkan), Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Ekrem SOLMAZ, Cemile YÜKSEK C. BİLDİRİM DE BULUNAN : Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. Temsilci si: Dr. Kemal Tahir SU Turan Güneş Bulvarı 100/20 Yıldız A nkara D. İLGİLİ TARAF: Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacıl ık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. (1) E. DOSYA KONUSU: Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. ile başbayiler arasında imzalanması planlanan ve gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin dağıtımına esas teşkil eden Bayilik Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi /muafiyet tanınması talebi. (2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 12.08.2014 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 15.08.2014 tarih ve 201 4-2-9/MM sayılı Rapor görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) G. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, rekabeti sınırlayıcı düzenlemeler içermesi nedeniyle imzalanması planlanan sözleşmeye menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı ; medya dışı ürünlerin dağıtımı pazarına ilişkin hükümler bakımından sözleşme 2002/2 sayılı Tebliğ e göre grup muafiyeti kapsamında olduğu halde gazete ve dergi dağıtımı pazarında % 40'ın üzerinde pazar payı nedeniyle grup muafiyeti kapsamında olmadığı ; tek elden satın alma yükümlülüğünün kaldır ılması koşuluyla gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümler bakımından bahse konu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabileceği ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. (Doğan Dağıtım) tarafından yapılan bildirimde , Doğan Dağıtım ile bayileri arasında imzalanması planlanan ve gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin yurt sathında dağıtımını konu edinen Bayilik Sözleşmesi ne (Sözleşme) muafiyet tanınması talep edilm iştir. H.1. İmzalanması Planlanan Anlaşmanın İlgili Hükümleri (5) Doğan Dağıtım ile başbayileri arasında imzalanması planlanan anlaşma, söz konusu bayilere belirlenen coğrafi alan içerisinde dağıtım, pazarlama ve satış yetkisi verilmesine ilişkindir. Bildirim konus u sözleşme kapsamında başbayiler, medya ve 14-29/612 -265 2/5 medya dışı ürünleri tanımlanan münhasır bölgelerde, kendilerine bağlı tali bayilere (son satış noktası) ulaştırmakla sorumlu kılınmıştır. Başvuruda, bildirim konusu sözleşmenin ( ..) başbayi ile imzalanmasının pla nlandığı, ancak ticari gelişmelere bağlı olarak bayi sayısının değişebileceği belirtilmiştir. 2003/3 ve 2007/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliğleri ile Değişik 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin (2002/2 sayılı Tebliğ) 2. maddesi nde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, Doğa n Dağıtım ile başbayileri arasında imzalanması planlanan sözleşme bir dikey anlaşma niteliği nde olup, sözleşmenin önem arz eden hükümleri aşağıda belirtilmiştir. (6) Sözleşmenin KONU başlıklı 2. maddesinde Sözleşme nin konusu ( ..) şeklinde tanımlanmıştır. (7) Sözleşmenin BAYİLİK BÖLGESİ başlıklı 3. maddesinde ( ..) hükmüne yer verilerek başbayilere münhasır bölgeler tahsis edilmiştir. Sözleşmenin 4.6 maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir: (8) ..TİCARİ SIR .. (9) Anılan sözleşme hükmüne göre Doğan Dağıtım ı n yazılı izni bulunması halinde yetkili bayi, rakip dağıtım firmasına ait yayınların dağıtımını da yapabilecektir. Yapılan bildirimde hâlihazırda rakip dağıtım firması ile çalışan ortak bayi sayısının ( ..) olduğu belirtilmiş, bu sayının ( ..) a yükselebil eceği ifade olunmuştur. Sözleşmenin 7.6.1 maddesi ile bayinin azami satış fiyatı belirlenmiştir. İlgili hüküm ( ..) : (10) ..TİCARİ SIR .. (11) Sözleşme nin 7.6.3. maddesinde ( ..) hükmüne yer verilmiştir. (12) Sözleşme nin 9.2. maddesinde ( ..) hükmüne yer verilm iştir. (13) Sözleşme nin 6. maddesinde sözleşmenin süresi beş yıl olarak belirlenmiş ve beş yıllık sürenin bitiminden önce sözleşmenin uzatılmasına tarafların yazılı mutabakatı ile karar verilmediği takdirde sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi öngörülmüştür. H.2. İlgili Pazarlar (14) Sektöre ilişkin bilgiler ve geçmiş Rekabet Kurulu Kararlarında yapılan değerlendirmeler doğrultusunda ilgili ürün pazarları gazete ve dergi dağıtımı pazarı ile medya dışı ürünler dağıtım pazarı olarak belirlen irken , ilgili coğrafi pazar bildirim konusu sözleşmenin gazete, dergi ve medya dışı ürünlerin ülke genelinde dağıtımına ilişkin olması ve ilgili faaliyet açısından ülke sınırları içinde rekabetin farklılaşmasına neden olacak herhangi bir unsurun bulunmaması nedeniyle Türkiye olarak belirlen miştir. 14-29/612 -265 3/5 H.3. Değerlendirme H.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi (15) Bildirim konusu sözleşmenin 3. maddesi ile başbayilerin faaliyet göstereceği coğrafi alanlar belirlenmekte ve başbayilere kendi bayilik bölgesi dışında aktif satış yapma yasağ ı getirilmektedir. Sözleşme nin 4.6. maddesi uyarınca başbayiler Doğan Dağıtım ın izni olmaksızın Doğan Dağıtım ın dağıtımını üstlendiği yayınlar dışında herhangi bir yayınının veya başka bir ürünün satış, pazarlama veya dağıtımını gerçekleştiremeyecektir. Ayrıca Sözleşme nin 7.6.1. maddesinde, başbayilerin kendi satış fiyatlarını, yayınevleri tarafından belirlenecek tavsiye edilen azami satış fiyatının üzerinde olmamak kaydıyla belirleyebileceği hükmüne yer verilmiştir. Bildirim konusu sözleşme ile başbayi lere, gazete ve dergi dağıtım pazarı açısından bayilik bölgesi dışına aktif satış yapmama ve tek elden satın alma yükümlülüğü getirilmekte ve başbayilerin azami satış fiyatı belirlenmekte, medya dışı ürünler dağıtım pazarı açısından ise aktif satış yapmama ve tek elden satın alma yükümlülüğü getirilmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu sözleşmenin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtladığı ve menfi tespit belgesi alamayacağı kanısına varılmıştır . H.3.2. Sözleşmenin 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi (16) 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapıla n anlaşmalar -dikey anlaşmalar - bu Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, Kanunun 4 üncü maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur. hükmüne yer verilmiştir. (17) 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin ikinci fıkrasında ise Bu Tebliğ ile sağlanan muafiyet, sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40 ı aşmaması durumunda uygulanır. hükmü yer almaktadır. Bu nedenle, bildirim konusu sözleşmenin 2002 /2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamayacağına ilişkin yapılacak değerlendirmede Sözleşme kapsamında sağlayıcı konumunda bulunan Doğan Dağıtım ın gazete ve dergi dağıtım pazarı ile medya dışı ürünler dağıtım pazarındaki pazar payları dikkate alınmalıdır. Doğan Dağıtım ın gazete ve dergi dağıtım pazarındaki toplam pazar payı verilerine ulaşılama makla birlikte, net satış rakamları bazındaki gazete ve dergi dağıtımı ndaki ayrı ayrı pazar paylarına bakılmıştır. Buna göre, Doğan Dağ ıtım ın 2013 yılında gazete dağıtım pazarı ve dergi dağıtım pazarındaki pazar payı nın sırasıyla ( ..) ve ( ..) olduğu görülmüştür. Dolayısıyla , Doğan Dağıtım ın gazete ve dergi dağıtım pazarındaki pazar payının % 40 ın üzerinde olduğu ve bu nedenle bildiri m konusu sözleşmeni n gazete ve dergi dağıtım pazarı açısından grup muafiyetinden yararlanamayacağı anlaşılmıştır . (18) Sözleşme kapsamında Doğan Dağıtım tarafından başbayilerine sağlanacak medya dışı ürünler, fiziki kontör, dijital kontör, kişisel bakım ürünler i, kırtasiye ürünleri, şekerleme vb dır. Taraflarca sağlanan bilgilere göre Doğan Dağıtım ın 2013 yılında medya dışı ürünlerden elde ettiği toplam ciro ( ..) TL dir. 2013 yılında GSM operatörlerinin ön ödemeli hatlardan elde ettiği toplam gelir 6.000.000.00 0 TL nin üzerindedir1. Doğan Dağıtım tarafından başbayilerine sağlanan fiziki ve dijital kontör dışındaki ürünlerin her birinin 2013 yılı pazar büyüklüğü, Doğan Dağıtım ın medya 1 http://www.tk.gov.tr/kutuphane_ve_veribankasi/pazar_verileri/ucaylik22_5.pdf 14-29/612 -265 4/5 dışı ürünler toplam cirosunun çok üzerindedir. Dolayısıyla Doğan Dağıtım ın m edya dışı ürünler dağıtım pazarındaki pazar payı % 40 ın altında ol up, Sözleşme medya dışı ürünler dağıtım pazarı açısından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında dır. (19) Bildirim konusu sözleşmenin medya dışı ürünler dağıtım pazarın açısından grup muafiyetinden yara rlanabilmesi için 2002/2 sayılı Tebliğ de belirtilen koşulları taşıyıp taşımadığı da incelenmiştir. Sözleşme nin 3. maddesi ile başbayilerin bayilik bölgesi belirlenmekte ve başbayilere kendi bayilik bölgesi dışında aktif satış yapma yasağı getirilmektedir . 2002/2 sayılı Tebliğ in 4(b)(1). maddesinde Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların k ısıtlanması nın dikey anlaşmaları grup muafiyeti kapsamından çıkarmayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle Sözleşme de yer alan söz konusu kısıtlamanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında izin verilen bir kısıtlama olduğu kanısına ulaşılmıştır. (20) 2002/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesinin (a) bendinde alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğünün anlaşmaları grup muafiyeti kapsamından çıkardığı hükmüne yer verilmiştir. Sözleşme nin 4.6. maddesinde Doğan Dağıtım ın izni olmaksızı n başbayilerin herhangi bir ürün veya hizmeti dağıtamayacağı, pazarlayamayacağı veya satamayacağı belirtilerek başbayilere rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiştir. Sözleşme nin 6. maddesinde ise sözleşmenin süresi beş yıl olarak belirlenmiş ve sözleşme sü resinin uzatılması için tarafların yazılı mutabakatı şartı getirilmiştir. Bu nedenle Sözleşme de yer verilen rekabet etmeme yükümlülüğü anlaşmaları grup muafiyeti kapsamından çıkaran bir sınırlama olarak değerlendirilemeyece ktir. (21) Bu değerlendirmeler ışığı nda, bildirim konusu sözleşmenin medya dışı ürünler dağıtım pazarı bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabil mesi mümkün görülmüştür. H.3.3. Sözleşmenin Bireysel Muafiyet Koşulları Bakımından Değerlendirilmesi (22) Bildirim konu su gazete ve dergi dağıtım sözleşmesinde Kanun un 4. maddesine aykırılık teşkil eden hükümler; münhasır bölge tahsisi; özel izne tâbi bayiler müstesna tek elden satın alma yükümlülüğü ve azami satış fiyatının tespitidir. Kurul un daha önce aldığı bireysel muafiyet kararlarında da ifade edildiği üzere, medya ürünlerinin dağıtım faaliyetlerinin kendine özgü nitelikleri dolayısıyla dağıtım zinciri (yayınevi, dağıtım şirketi, başbayi, tali bayi ve nakliyeciler) arasındaki eşgüdüm önemli olup münhasır bölge tah sisi maliyet minimizasyonu ve eşgüdüm sağlamaktadır. Bu nedenle münhasır bölge tahsisinin muafiyet kapsamında değerlendiril mesi gerekir. Aynı şekilde azami satış fiyatının tespitine ilişkin hükümler de dağıtım hizmetlerinin sağlıklı ve etkin bir biçimde yü rütülmesi bakımından gereklidir. Tek elden satın alma konusunda ise r akip ürünlerin dağıtımına izin verilme mesi sistemin etkin çalışmasına engel olma riski ta şımakta, buna rağmen başvuru konusu sözleşmelerde ki tek elden satın alma yükümlülüğü korunmaktadır . kapasite sorunu bulunan bölgeler için getirilen bu münhasırlık sisteminde bayilerin irade si dışlanmaktadır. Bu durum 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde yer verilen bireysel muafiyet koşulları arasında sayılan; rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçları n elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması hükmüne aykırılık teşkil etmektedir. Bu itibarla, bireysel muafiyetten yararlanabilmesi için tek elden satınalma 14-29/612 -265 5/5 yükümlülüğü getiren anlaşma hükmünün çıkarılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Nitekim Doğan Dağıtım tarafından Kurum a sunulan 27.05.2014 tarih ve 3026 sayılı yazıda (S) özleşmenin 4.6. maddesinde yer verilen zımni kısıtlama da sonlandırılabilir denilerek tek elden satın alma yükümlülüğünün kaldırılabileceğine ilişkin değerlendirmeye yer verilmiştir. (23) Yapılan tüm incelemeler neticesinde, sözleşmede yer verilen münhasır bölge tahsisi ve azami satış fiyatının tespitine ilişkin hükümlerin bireysel mu afiyet koşullarına uygun olduğu; ancak tek elden satın alma yükümlülüğünün bu kapsamda değerlendirilemeyeceği ; bu itibarla sözleşmenin, tek elden satın alma yükümlülüğü getiren hükmünün kaldırılması koşulu ile bireysel muafiyetten yararlanabileceği kanaatine ulaşılmıştır. I. SONUÇ (24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Doğan Dağ ıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Aracılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. ile başbayileri arasında imzalanması planlanan Bayilik Sözleşmesi nin gerek medya dışı ürünler dağıtım pazarına ilişkin hükümleri, gerek gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümle ri bakımından rekabeti sınırlayıcı düzenlemeler içermesi nedeniyle, söz konusu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığına, 2. Bildirim konusu sözleşmenin, medya dışı ürünlerin dağıtımı pazarına i lişkin hükümleri bakımından 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde belirtilen koşulları taşıdığına ve 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına, 3. (a) Doğan Dağıtım Satış Pazarlama Matbaacılık Ödeme Ar acılık ve Tahsilat Sistemleri A.Ş. nin gazete ve dergi dağıtımı pazarında % 40'ın üzerinde pazar payına sahip olması nedeniyle sözleşmenin gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümleri bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ'in sağladığı grup muafiyetinden yararla namadığına, (b) Bununla birlikte S özleşme nin 4.6. maddesi ile başbayilere getirilen tek elden satınalma yükümlülüğünün kaldırılması koşuluyla gazete ve dergi dağıtımına ilişkin hükümleri bakımından bahse konu sözleşmeye bireysel muafiyet tanınmasına OYBİ RLİĞİ ile karar verilmiştir.