2022/1194555 İhale Kayıt Numaralı "Çorum Merkez İlçe 1 Kısım Dereleri (Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı)" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Asmet Yapı Turizm Taah. ve Tic. A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2022/1194555 İhale Kayıt Numaralı “ Çorum Merkez İlçe 1 Kısım Dereleri (Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı) ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü tarafından 02.12.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Çorum Merkez İlçe 1 Kısım Dereleri (Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı) ” ihalesine ilişkin olarak Asmet Yapı Turizm Taah. ve Tic. A.Ş. nin 06.01.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.01.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.01.2023 tarih ve 74214 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.01.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2023/136 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı ve buna istinaden aşırı düşük teklif açıklamasında bulundukları, idarece açıklanması istenilen “CM-05 40 cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” iş kalemine ilişkin açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan açıklamaya uygun olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, şikayet başvurusuna idarece verilen cevapta “Fiyatı açıklanması istenilen iş kalemleri arasında bulunan CM-05 poz numarası ile tanımlanan “74.042.0007” 40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması Nakliye dahil” iş kalemine ilişkin analizin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yayımlanan analiz olduğu ve idarece bu analizi tercih ettikleri, istekli tarafından kullanılan analiz her ne kadar idaremiz olan DSİ tarafından yayımlanan analiz olsa da, isteklinin DSİ analizi ile değil “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı” tarafından yayımlanan analize göre açıklama yapması gerektiği, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı analizinin “harç girdisi” dahil olmak üzere oluşturulduğu, ancak idaremiz tarafından oluşturulan analiz içinde harç girdisinin bulunmadığı, isteklinin bu girdiyi ayrıca DSİ analizine dahil ederek paçal poz olarak hazırladığı, bu analiz DSİ pozu kullanılarak hazırlanan ve açıklanan bir analiz olmakla birlikte, sunulan bu analiz esas alınarak iş kalemi birim fiyatının yaklaşık maliyetin hesaplanmasında kullanılması halinde yaklaşık maliyetin değişeceği dolayısı ile sınır değerin değişeceği ve sunulan tekliflerin sırlamasının değişeceği ihtimalinin bulunduğu, İsteklinin, fiyatı açıklanması istenilen 40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması Nakliye dahil” iş kaleminin fiyatını “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı” analizi yerine idaremiz DSİ analizini kullanarak açıklaması nedeniyle aşırı düşük fiyat açıklamasının uygun bulunmadığı” şeklinde ifade edildiği, Anılan iş kalemine ilişkin DSİ, ÇŞB’nin ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanmış analizin bulunduğu, idarenin “40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması” iş kaleminde, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının analizini kullanma gerekçesinin bu analizin içinde “Harç yapılması” girdisinin olduğu, ancak DSİ’nin aynı iş kalemi olan “40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması” analizinde harç yapılması girdisinin yer almaması nedeniyle anılan Bakanlığın analizinin idarece kullanıldığının anlaşıldığı, İdarece aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yazıda “…Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunmanız durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajını belgelere dayalı olarak açıklamanız gerekmektedir. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunmanız durumunda, sadece bu hususların neler olduğunu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajını da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklamanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, Bilindiği üzere inşaat teknolojisinin de, teknolojik gelişmeye paralel olarak geliştiği, kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış olan iş kalemlerine bakıldığında, bazı iş kalemlerinin, insan gücüne dayalı, bazı iş kalemlerinin makine gücüne dayalı ve bazı iş kalemlerinin ise hayvan gücüne dayalı (nakliyenin hayvan gücü ile yapılması gibi) veya bunların karışımından oluşan yöntem ile gerçekleştirileceğinin yer aldığı, ancak geçen süre içinde gelişen inşaat teknolojisine bağlı olarak, inşaat yapımında kullanılan insan ve hayvan gücü yerine işin niteliğine bağlı olarak makine gücünün ikame edildiği, idarelerce revize edilen analizlerden anlaşıldığı, İş kaleminin yapımında kullanılan yapım yönteminin, seçilen teknik çözümün avantaj olarak kullanılması halinde bunun teknik olarak ortaya konulması, açıklanabilir olması, bilgi veya belgeye dayalı olarak açıklanması koşuluna bağlandığı, açıklamanın aktarılan çerçevede yapılması halinde bunun kabul edilebilir olduğu hususu, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinin ikinci fıkrasında yapılan düzenleme ile hüküm altına alındığı, Nitekim, idarece gönderilen yazıda anılan Kanun maddesinde yer alan hüküm dayanak alınarak, idareye sunulan fiyat açıklamasının teknik çözümlerin ve avantajlı koşulların ortaya konulacak şekilde yapılan fiyat açıklamasının kabul edileceğinin yer aldığı, İdarece Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca yayımlanan (“74.042.0007” 40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması) analizin esas alındığı ve nakliye mesafesi gideri dahil edilmek üzere oluşturulan iş kaleminin de paçal iş kalemi olarak oluşturulduğunun görüldüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan iş kalemi analizleri arasında “40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere” yapılması analizinin de bulunduğu, ancak, idare tarafından takdiren bu iş kalemine ilişkin olarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yayımlanan iş kalemi analizini kullandığının görüldüğü, bu iş kaleminin uygulanması ile 1 m2 40 cm harçlı pere imalatı yapılması için 4,545 saatlik düz işçi (inşaat işçisi) çalıştırılması esas alınarak söz konusu analizin hazırlandığı, 74.042.0007 poz numarası ile tanımlanan “40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması” iş kaleminde birim imalatta yer alan “19.100.2015 “Ocakta Taş Hazırlanması” miktarı 0,5 m3 olduğu, 19.100.2015 pozun altında yer alan düz işçilik miktarının ise 0,25 saat olduğu, dolayısıyla 74.042.0007 poz numarası ile tanımlanan analizde düz işçilik miktarının 0,125 saat (=0,5*0,25) olduğu, “74.008.0038 350 kg Çimento Dozlu Harç Hazırlanması” analizinde düz işçilik miktarının 0,420 saat (=0,12*3,5) olmak üzere toplamda 0,125+0,420= 0,545 saatlik düz işçi miktarının yer aldığı, Ulaştırma Bakanlığının analiz tarifinde saha içinde malzeme taşınması/nakliyesinin vasıfsız işçilik üzerinden yapılarak miktarının belirlendiğinin anlaşıldığı, bu analizde insan gücünün kullanılmasının esas alınarak düz işçilik miktarının 4 saat/m2 olarak belirlendiği ve anılan iş kaleminin birim imalatının yapılmasında kullanılacak toplam düz işçilik (inşaat işçisi) miktarının 4,545 saat olduğu, Bu iş kaleminin analizi içinde yer alan 4 saat/m2 düz işçilik işgücüne karşılık gelen saha içinde malzeme taşınması/nakliyesinin yapılması, makine ile yapılacağından başka bir ifade ile insan iş gücünü yerine makine işgücünün ikame edilmesi ile makinalı miktarda artmış olacağı ve insan gücü ile yapılması gereken 4 saat/m2 işgücünden tasarruf edileceği, aşağıda yapılan mukayesede de görüleceği üzere ekonomik ve teknik gereklilik bakımından teknik olarak daha avantajlı olan makine iş gücünün tercih edilerek analiz fiyatının hesaplandığı, Diğer taraftan, ihale konusu işin maliyet bileşenleri arasında yer alan 40 cm kalınlıkta harçlı pere yapılması iş kaleminin miktarının 69.815 m2 olduğu, bu imalat iş programına göre daha kısa sürede yapılmakla birlikte, bu imalatın teorik olarak işin süresi olan 700 gün içinde bitirileceği idarece planlandığı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesinde yer alan “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir.” hükmü gereğince 1 günde çalışılacak maksimum iş süresinin 7,5 saat/gün olarak belirlendiği, idarenin yapmış olduğu analiz üzerinden yapılacak hesaplamada işin zamanında tamamlanabilmesi için (69.815 x 4,00 /7,5/700) = 53,19 olarak hesaplandığı ve yaklaşık 53 personelin/gün (düz işçi) çalıştırılması gerektiği, ancak mekanizasyonunun iş hayatında yoğun kullanıldığı gerçeği göz önüne alınarak kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili iş kalemlerinin analizlerini bu amaca yönelik revize ettikleri dikkate alındığında, işçiliklerin minimize edilerek çalışmanın makine iş gücüne dayalı arttırıldığının görüldüğü, idarece kullanılan eski analize göre sadece 40 cm kalınlıkta harçlı pere imalatının yapılabilmesi için işin süresi boyunca her gün 53 düz işçinin çalıştırılması gerektiği, gerçek anlamda söz konusu işin imalatında ikame edilen makine gücü nedeniyle bu kadar işçilik kullanılmasının pek mümkün olmadığı, bu nedenle anılan Tebliğ’in 45.1.10’uncu maddesinde açıklama yapıldığı, anılan iş kalemine ilişkin olarak idareye sunulan analizin, aktarılan Tebliğ açıklamasını kapsamak üzere, yapım yöntemi; teknolojik, ekonomik ve işin yapım özgünlüğüne uygun olarak yapılmasına imkan sunan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analizlerinin kullanıldığı, Bu iş kaleminin aşırı düşük fiyatı açıklaması, idareye sunulan CM-05 “40 cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” analizi ile açıklandığı, imalatın yapım aşaması iş makinesi gücüne dayalı, ekonomik, hızlı ve yeni yapım yöntemini içeren insan gücünden ziyade mekanizasyona dayalı olarak gerçekleştirileceği öngörülmüş olup, bu iş kalemine ilişkin analizin yine kamu kurumlarınca yayımlanan analiz esas alınarak fiyatlandırma yapıldığı, iş kalemi analizinin girdilerinin ağırlıklı olarak makine gücüne dayalı olduğu, insan gücünün ise asgaride tutulduğu, bu nedenle söz konusu iş kaleminin birim fiyatı, anılan Tebliğ açıklamasına uygun olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarının (DSİ, ÇŞB) aynı iş kalemi olan “40 cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması” iş kaleminin analizi esas alınarak aşırı düşük fiyat açıklaması yapıldığı, İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması için gönderilen analiz ile aşırı düşük savunmasında taraflarınca hazırlanan analizin karşılaştırılması yapıldığında; makinalı iş gücüne dayalı analizin kamu kurumlarınca yayımlanan analiz olduğu ve detayının; Sıra No Rayiç Tanımı İdarenin Analiz Miktarı Tarafımızca Verilen Analiz Miktarı Analizin Karşılaştırılması 1 Yağcı 0,0048000 0,0147600 Artmıştır 2 Lağımcı (Ateşleme Ustası) 0,0055000 0,0055000 Aynıdır 3 Su 0,0294000 0,0294000 Aynıdır 4 Erbab İşçi 0,022000 0,022000 Aynıdır 5 Yükleyici (Lastik Tekerlekli) (100hp) (Maksimum 2 M3) 0,000002565 0,*********** Artmıştır 6 Paletli Delgi Makinası (160 HP) 0,000000638 0,000000638 Aynıdır 7 Operatör Makinist 0,0546000 0,1542000 Artmıştır 8 Amonyum Nitrat, Fuel-Oil Karışımı 0,3190000 0,3190000 Aynıdır 9 Kum Nakli 0,1200000 0,1200000 Aynıdır 10 Kum (Tuvenan Agregadan Elenmiş Ve Yıkanmış) 0,1200000 0,1200000 Aynıdır 11 Ekskavatör (Paletli) (260-299 HP) (Maksimum 2,5 M3) 0,000004275 0,000014535 Artmıştır 12 Taş Nakli 0,5000000 0,5000000 Aynıdır 13 Mazot (Motorin) 0,7592400 2,2896900 Artmıştır 14 Çimento Nakli 0,0420000 0,0420000 Aynıdır 15 Sülfata Dayanıklı Portland Çimento (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 R SR5) 0,0420000 0,0420000 Aynıdır 16 Duvarcı Ustası 1,5000000 1,5000000 Aynıdır 17 Duvarcı Usta Yardımcısı 2,5000000 2,5000000 Aynıdır 18 Kazıcı Yükleyici (100 HP) (Maksimum 2,5 M3) --- 0,00000342 Eklenmiştir 19 Düz İşçi (İnşaat İşçisi) 4,5450000 0,5450000 Azalmıştır şeklinde olduğu, aktarılan tabloda (analizde) görülüğü üzere saha içerisindeki taşın nakliyesi ve imalatının yapılmasının mevcut teknolojik imkânlarla yapılacağından dolayı işin analiz girdilerinden olan makine, operatör, yağcı ve motorin miktarlarında artış olduğu, işin yapımı esnasında saha içerisindeki yerleştirme ve nakliye Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı analizinde insan gücüyle yapılacağından dolayı vasıfsız - düz işçi (inşaat işçisi) miktarının fazla gösterildiği, taraflarınca söz konusu iş kaleminin ait olduğu, bu analizde taşın saha içindeki nakliyesi ve yerleştirme işlerinin insan gücü yerine makine gücü ikame edilerek analiz yapıldığı, yani DSİ Genel Müdürlüğü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analizleri kullanılarak hazırlanan analizde; saha içindeki taş işlerinde insan gücü yerine ikame edilen Kazıcı Yükleyici (100 HP) (Maksimum 2,5 M3) kullanılarak bu girdiye ilişkin resmi rayiç kullanıldığı, Taraflarınca yapılan ve fiyatı açıklanan analizdeki düz işçilik (inşaat işçisi) miktarının, idarenin aşırı düşük sorgulamasına esas analizdeki “Ocakta Taş Hazırlanması ve 350 kg Çimento Dozlu Harç Yapılması” alt analizlerinden gelen miktarlarla aynı olduğu, sadece açıklamada da bahsedildiği üzere imalatın yapımında mekanizasyonun insan gücünün yerine ikame edilmesi nedeniyle işçilik miktarında azalma makine miktarında artış meydana geldiği, “40 cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması” iş kaleminde işçilik gücü yerine makine gücü ikame edilerek yapılan açıklamanın anılan Tebliğ’in 45.1.10’uncu maddesinde yer alan “ekonomik ve teknik çözüm” kapsamında yapılmış olup, kendileri tarafından anılan iş kalemime ilişkin açıklamanın mevzuata aykırılık taşımağı, mevzuatın amaçladığı şekilde açıklama yapıldığı, anılan iş kalemi fiyatının açıklamasına dayanak gösterilen DSİ ve ÇŞB tarafından yayımlanmış olan analiz dikkate alınarak, yapılacak inceleme sonucunda aşırı düşük fiyat açıklamasının kabulü ile tekliflerinin geçerli olduğu yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü, Söz konusu Kanun maddesinde “…Avrupa Birliği mevzuatına uyum sağlamak ve işin gerektiği şekilde yapılmasına imkân verecek sorumlu bir teklif hazırlanıp hazırlanmadığını tespit etmek üzere, ihale komisyonunun yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine, bu teklif sahiplerinden tekliflerinin bileşenleri ile ilgili olarak açıklama istemesine ve bu açıklamalar çerçevesinde nihai değerlendirmesini yapmasına imkân tanınmıştır.” gerekçesi yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. (Ek cümle: 19.06.2018-30453/m RG/ 7. md.) Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. …. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; …b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. … 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. … 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları yer almaktadır. Anılan Tebliğin ekinde yer alan Ek-Y.2 Örnek analiz formatı aşağıdaki gibidir: Analiz Format No: …………… …………………………….. iş kalemleri/iş grupları için Örnek Analiz Formatı İş kalemi/İş grubu No: ………. Analizin Adı: …………………….. Ölçü Birimi: …………….. Poz No: GİRDİLER 1 Ölçü Birimi Miktarı Birim Fiyatı Tutarı Malzeme İşçilik Makine Diğerleri 2 ……………. Kar ve Genel Giderler Toplam Tutar İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Çorum Merkez İlçe 1. Kısım Dereleri (Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı) b) Türü: Yapım işleri c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 2010A01-59 ( - Taşkın Koruma) d) Kodu: e) Miktarı: Çorum Merkez İlçe 1. Kısım Dereleri İşinde; Çorum Barajı Mansabı Deresinde 3097 m Trapez Harçlı Pere, 7 adet Menfez, 8 adet Şut ve 2 adet Gömülü Brit yapısı ? Sıklık deresinde: 2166 m Trapez Harçlı Pere, 5 adet Menfez, 10 adet Şut yapısı ? İbrahim Çayırı Mah. Kuru dere: 1260 m Kagir Taş duvar ve 6 adet Menfez yapılacaktır. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Çorum ve İlçeleri” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulüyle elektronik ortamda gerçekleştirilen “Çorum Merkez İlçe 1 Kısım Dereleri (Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı)” ihalesi olduğu, söz konusu ihalede 45 adet ihale dokümanı edinildiği, 02.12.2022 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 21 adet teklifin verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Bmg Taahhüt İnşaat Yapı Teknik Anonim Şirketi’nin, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak Tika Mühendislik Nakliye İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - Kaynaroğlu Turizm İnşaat Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı’nın belirlendiği, başvuru sahibi Asmet Yapı Turizm Taahhüt ve Ticaret Anonim Şirketi’nin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği görülmüştür. İdare tarafından başvuru sahibine 14.12.2022 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda “…İhale komisyonunca; sınır değerin altında kalan teklifiniz aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. Maddesi gereğince hesaplanmış olan "Sıralı İş Kalemleri Listesine" göre Açıklama İstenilen İş Kalemleri Listesinde yer alan iş kalemleri belirlenmiştir. Bu iş kalemlerine ait "Sıralı Analiz Girdileri Tablolarında" ise, söz konusu tebliğin ilgili maddesine göre açıklama istenilecek "analiz girdileri" verilmiştir. Açıklama istenilecek iş kalemlerini ihale tarihini baz alarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.Maddesi çerçevesinde belgelere dayalı olarak açılamanız gerekmektedir. Bu çerçevede; Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunmanız durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajını belgelere dayalı olarak açıklamanız gerekmektedir. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunmanız durumunda, sadece bu hususların neler olduğunu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajını da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklamanız gerekmektedir….” ifadelerine, 19.12.2022 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda “Bölge Müdürlüğümüzce ihalesi yapılan 2022/1194555 İhale kayıt numaralı "Çorum Merkez İlçe 1. Kısım Dereleri( Kapaklı, Sıklık Dereleri ve Çorum Barajı Mansabı)" işi için aşırı düşük savunma dosyasında ilgi yazınızda belirtilen Cm-05 poz numaralı " 40cm Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Naki Dahil)" iş kaleminde Çimento naklinde yer alan miktar da sehven yapılan hata düzeltilerek revize Aşırı düşük dosyası ekte gönderilmekte olup…” ifadelerine yer verilmiştir. Bahsi geçen yazı ekinde verilen ve başvuruya konu edilen “40 Cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” iş kalemine ilişkin analiz formatı aşağıdaki gibidir: CM-05 40 Cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil) M2 Girdi No Girdi Tanımı Birimi Miktar Birim Fiyat Tutar Açıklama Durumu Yağcı SA 0.0048 İstenecek Lağımcı (Ateşleme ustası) SA 0.0055 İstenecek Su M3 0.0294 İstenmeyecek Erbab işçi SA 0.022 İstenecek Yükleyici (lastik tekerlekli) (100 HP) (maksimum 2 m3) AD 0.000002565 İstenmeyecek Paletli delgi makinası (160 HP) AD 0.000000638 İstenmeyecek Operatör makinist SA 0.0546 İstenecek Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı KG 0.319 İstenmeyecek Kum Nakli (A: 1, G: 1.6, Mesafe: 30 KM, F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G) M3 0.12 İstenmeyecek Kum (tuvenan agregadan elenmiş ve yıkanmış) M3 0.12 İstenmeyecek Ekskavatör (paletli) (260 - 299 hp) (maksimum 2,5 m3) AD 0.000004275 İstenecek * Taş (A: 1, G: 2, Mesafe: 15 KM, F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G) TON 0.5 İstenecek Mazot (motorin) KG 0.75924 İstenecek Çimento (A: 1, G: 1, Mesafe: 120 KM, F = A x K x (0.0007 x M+0.01) x G) TON 0.042 İstenmeyecek Sülfata dayanıklı portland çimento (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 R SR5) TON 0.042 İstenecek Duvarcı ustası SA 1.5 İstenecek Duvarcı usta yardımcısı SA 2.5 İstenecek Düz işçi (inşaat işçisi) SA 4.545 İstenecek Kârsız Toplam Kâr ve Genel Giderler Toplam Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “Fiyatı açıklanması istenilen iş kalemleri arasında yer alan ve CM 05 poz numarası ile tanımlanan “40 Cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” İş kalemi analizinin 74.042.0007 poz numaralı (40 CM. KALINLIKTA HARÇLI PERE) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının idaresine ait analiz üzerinden girdi ve miktarlarının esas alınarak idare analizi oluşturulduğu, aşırı düşük açıklamanın kamu kurum ve kuruluşlarının analizleri ile fiyatları ve rayiçlerinin kullanılmasına ilişkin sınırlandırma getirilmediği için anılan iş kalemi 52.150.1120 poz numaralı “40 cm kalınlıkta ocak taşı ve idarece istenilen dozda çimento harcı ile harçlı pere” analizi kapsamında sunulmuş olunan birim fiyat tarifine uygun olarak ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat analizi kullanılarak yapılmıştır. 52.150.1120 iş kaleminin alt analizinde ki 52.900.4402 Harç Yapılması (Çimento Hariç) olduğundan, analize ait miktarlar 52.150.1120 poz numaralı analizden çıkartılıp, yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 19.100.2407350 kg çimento dozlu harç yapılması analizi eklenmiştir. 19.100.2407 analizine ait çimento sınıfı “Portland çimentosu (Torbalı) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)” olduğundan, kurumunuz tarafınca istenildiği üzere “Sülfata dayanıklı portland çimento (Torbalı) (TSEN 197-1 CEM142,5 R SR5)” ile revize edilmiştir. Birim fiyat tarifinde de belirtildiği üzere her cins malzemenin nakli dahil olduğundan, kurumunuzun açıklama istediği mesafe ve miktarlarına uygun olarak taşıma formülleri ile hesaplanmış olup, her cins malzemenin nakliyesi analize eklenerek açıklama yapılmıştır. DSİ Genel Müdürlüğü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na ait rayiçler ve analizler kullanılarak 40 Cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” analizi dikkate alınarak ekte sunulan iş kalemi analizi yapılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir. İtirazen şikayet dilekçesinde de belirtildiği üzere söz konusu iş kalemine ilişkin olarak sunulan analiz formatı ve anılan istekli tarafından sunulan analizin karşılaştırılması aşağıdaki gibidir: Sıra No Rayiç Tanımı İdarenin Analiz Miktarı İdareye Sunulan Analiz Miktarı Analizin Karşılaştırılması 1 Yağcı 0,0048000 0,0147600 Artmıştır 2 Lağımcı (Ateşleme Ustası) 0,0055000 0,0055000 Aynıdır 3 Su 0,0294000 0,0294000 Aynıdır 4 Erbab İşçi 0,022000 0,022000 Aynıdır 5 Yükleyici (Lastik Tekerlekli) (100hp) (Maksimum 2 M3) 0,000002565 0,*********** Artmıştır 6 Paletli Delgi Makinası (160 HP) 0,000000638 0,000000638 Aynıdır 7 Operatör Makinist 0,0546000 0,1542000 Artmıştır 8 Amonyum Nitrat, Fuel-Oil Karışımı 0,3190000 0,3190000 Aynıdır 9 Kum Nakli 0,1200000 0,1200000 Aynıdır 10 Kum (Tuvenan Agregadan Elenmiş Ve Yıkanmış) 0,1200000 0,1200000 Aynıdır 11 Ekskavatör (Paletli) (260-299 HP) (Maksimum 2,5 M3) 0,000004275 0,000014535 Artmıştır 12 Taş Nakli 0,5000000 0,5000000 Aynıdır 13 Mazot (Motorin) 0,7592400 2,2896900 Artmıştır 14 Çimento Nakli 0,0420000 0,0420000 Aynıdır 15 Sülfata Dayanıklı Portland Çimento (Torbalı) (TS EN 197-1 CEM I 42,5 R SR5) 0,0420000 0,0420000 Aynıdır 16 Duvarcı Ustası 1,5000000 1,5000000 Aynıdır 17 Duvarcı Usta Yardımcısı 2,5000000 2,5000000 Aynıdır 18 Kazıcı Yükleyici (100 HP) (Maksimum 2,5 M3) --- 0,00000342 Eklenmiştir 19 Düz İşçi (İnşaat İşçisi) 4,5450000 0,5450000 Azalmıştır İdarece gönderilen analiz formatı ile başvuru sahibi tarafından sunulan analiz formatlarının karşılaştırılması neticesinde; anılan istekli tarafından; yağcı, yükleyici (lastik tekerlekli) (100hp) (maksimum 2 m3), operatör makinist, ekskavatör (paletli) (260-299 hp) (maksimum 2,5 m3) ve mazot (motorin) girdisi olmak üzere toplamda beş girdi miktarının arttırıldığı, kazıcı yükleyici (100 hp) (maksimum 2,5 m3) girdisinin eklendiği ve düz işçi girdi miktarının azaltıldığı, diğer girdi miktarlarının ise idarece gönderilen analiz formatına uygun şekilde düzenlendiği görülmüştür. İdareye yapılan şikayet başvurusu üzerine, idarece verilen cevap yazısında “CM-05 40cm. Kalınlıkta Harçlı Pere Yapılması (Her Cins Malzemenin Nakli Dahil)” pozunun alt analiz girdisi miktarlarının idare tarafından verilen miktarlarla uyuşmadığı, idare tarafından kullanılan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının “74.042.0007 40 Cm. Kalınlıkta Harçlı Pere” pozunun içindeki harç ile birlikte olduğu, isteklinin hazırladığı analizde her ne kadar DSİ pozu kullanılsa da kullandığı pozda harç olmadığı ve sonradan içine paçal olarak eklendiği, incelemeler ve değerlendirmeler neticesinde, isteklinin hazırlamış olduğu analiz ile yaklaşık maliyetin hazırlandığı öngörüldüğünde yaklaşık maliyette ciddi değişiklik olacağı bunun da sınır değeri değiştirerek farklı bir sıralama çıkaracağı her isteklinin kendi paçal pozunu yaparak aşırı düşük vermesi durumunda bu işlemin sürekli yaşanacağı ifade edilmiştir. İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yazıların 14.12.2022 ve 19.12.2022 tarihinde EKAP üzerinden başvuru sahibine gönderildiği, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin yazıda analiz formatlarına yer verildiği, ilgili analiz formatında açıklama istenilen ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerine yer verildiği, başvuru sahibi tarafından söz konusu yazılara yönelik şikayet başvurusunun bulunmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, idarenin tespit ettiği sınır değere göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, İdareler tarafından, aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilen özel/paçal iş kalemlerinin temel analiz girdilerine (Malzeme, işçilik, makine ve diğer) ayrıştırılmış şekilde oluşturulan analizler üzerinden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmakta olup, istekliler tarafından, idarece gönderilen açıklama isteme yazısı ekinde sunulan analiz girdileri ve formatına yönelik şikayet/itirazen şikayet bulunmaması halinde söz konusu analiz formatlarına uygun olarak açıklama yapılması zorunluluğuna uyulması gerektiği, idarece verilen analiz formatına uygun olarak yapılmayan açıklamaların ise anılan Tebliğ’in açıklamaları çerçevesinde reddedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibince idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında verdiği analizlere yönelik süresi içerisinde yapılan şikayet/itirazen şikayet başvurusu bulunmadığı, bu nedenle verilen analizlere uygun açıklama yapılması gerektiği, analiz girdi cins ve miktarlarının isteklilerce değiştirilemeyeceği, bu gereklere uygun şekilde açıklama yapmadığı anlaşılan başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının aktarılan Tebliğ’de yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek idarece isteklinin teklifinin reddedilmesi işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.