Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın İptal Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-148 (Soruşturma) Karar Sayısı : 11-33/712 -219 Karar Tarihi : 02.06.2011 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof.Dr. Nurettin KA LDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY , Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Pelin ERDOĞAN, Aytül TOKATLI, Hüseyin COŞGUN C. ŞİKAYET EDEN: Re sen 20 D. HAKKINDA S ORUŞTURMA YAPILAN - İstanbul
Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın İptal Kararı Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-148 (Soruşturma) Karar Sayısı : 11-33/712 -219 Karar Tarihi : 02.06.2011 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof.Dr. Nurettin KA LDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY , Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Pelin ERDOĞAN, Aytül TOKATLI, Hüseyin COŞGUN C. ŞİKAYET EDEN: Re sen 20 D. HAKKINDA S ORUŞTURMA YAPILAN - İstanbul Kuyumcular Odası Piyerloti Caddesi Dostluk Yurdu Sokak No:3 Çemberlitaş/İstanbul E. DOSYA KONUSU : İstanbul Kuyumcular Odası'nın altın alış ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkın da Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti ile ilgili olarak verilen Rekabet Kurulu'nun 19.09.2007 tarih ve 07-75/898 -340 sayılı kararının iptaline ilişkin 30 Danıştay tarafından verilen 2008/2271 E., 2011/681 K. sayılı karar üzerine dosya konusu nun yeniden değerlendirilmesi F. İDDİALARIN ÖZETİ: İstanbul Kuyumcular Odası yayını İKO Bülteni nde yurt genelinde çeşitli illerde dernek ya da oda çatısı altında örgütlenmiş kuyumcu esnafının fiyat tespitinde bulundukları beyanlarına yer verildiği tespit edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ İstanbul Kuyumcular Odası yayını İKO Bülteni nde yurt genelinde çeşitli illerde 40 dernek ya da oda çatısı altında örgütlenmiş kuyumcu esnafının fiyat tespitinde bulundukları beyanlarına yer verildiğinin tespit edilmesi üzeri ne, 24.11.2006 tarih ve 2006 -3-148/İİ -06-AÇ sayılı İlk İnceleme Raporu hazırlanmıştır. Söz konusu İlk İnceleme Raporu nun görüşülmesi sonucunda alınan 30.11.2006 tarih ve 06 -86/1101 -M sayılı Kurul Kararı ile ; konuya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti için, İstanbul Kuyumcular Odası (Oda) hakkında aynı Kanun un 41. maddesi gereğince soruşturma yapılmasına karar verilmiştir. 50 11-33/712 -219 27.12.2006 tarihinde, Kanun'un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tarafa soruştur ma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk yazılı savunmasını göndermesi istenmiştir. Oda nın ilk yazılı savunması süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Soruşturma sonucunda hazırlanan 28.5.2007 tarih ve SR/07 -09 sayılı Soruşt urma Raporu Kanun'un 45. maddesinin birinci fıkrası uyarınca Başkanlıkça tüm Kurul Üyeleri ile ilgili tarafa tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince taraftan 30 gün içinde yazılı savunmasını göndermesi istenmiştir. Oda nın ikinci yazılı sa vunması yasal süresi içinde Kurum'a intikal etmiştir. 60 Soruşturma Heyeti nin hazırladığı 2.7.2007 tarihli "Ek Yazılı Görüş", Kanun'un 45. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 9..7.2007 tarihinde tüm Kurul Üyeleri ve tarafa tebliğ edilmiştir. Taraf, ek görüşe karşı üçüncü yazılı savunmasını yasal süresi içinde sunmuştur. Rekabet Kurulu'nun 21.8.2007 tarih ve 07 -65 sayılı toplantısında, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak 19.9.2007 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve sözlü savun ma toplantısı davetiyesi, Kanun'un 46. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tarafa gönderilmiştir. 70 19.9.2007 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır . Rekabet Kurulu 19.9.2007 tarihinde 07-75/898 -340 sayılı nihai kararını vermiştir. İlgili karar i dari para cezasının tespitinde temel alınan ciro yılının yanlış belirlendiği gerekçesiyle Danıştay 13. Dairesi nin 18.2.2011 tarih, 2008/2271 E., 2011/681 K. sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Söz konusu iptal kararının gereği olarak dosya üzerinde yapı lan inceleme ve 80 değerl endirmeler ışığında düzenlenen 2 7.5.2011 tarihli Bilgi Notu 31.5.2011 tarih ve REK.0.07.00.00 -110/175 sayılı Başkanlık Önergesi ile 2.6.2011 tarih ve 11 -33 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve Kurul ilk inceleme, önaraştırma, soru şturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, raporlar, Danıştay ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeleri inceleyerek, nihai kararını vermiştir. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ Soruşturma dosyasında yer alan bil gi ve belgeler ışığında; Danıştay 13. Dairesi nin 18.2.2011 tarih ve 2008/2271 E., 2011/681 K. sayılı kararının yerine getirilmesine 90 binaen, İstanbul Kuyumcular Odası nın altın alış ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hak kında Kanun un 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle Kanun un 16. maddesinin üçüncü (eski ikinci) fıkrası uyarınca idari para cezası takdir edilirken; soruşturma açılma tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı Tebliğ de öngörülen asgari ceza miktar ı olan 5.800 TL nin uygulanması gerektiği kana at ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 11-33/712 -219 3I.1. İlgili Pazar 100 I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Soruşturmaya taraf olan Oda üyelerinin kuyumculuk sektöründe faaliyet gösterdikleri di kkate alınarak ilgili ürün pazarı, kuyumculuk pazarı olarak belirlenmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olması, ilgili 110 coğrafi pazarın tespitinde büyük bir önem taşımakta ve belirleyici olmaktadır. Soruşturmaya taraf olan Oda üyesi kuyumcular satışa sundukları altını genellikle İstanbul dan temin etmekte ve bu ürünleri buradaki müşterilere satmaktadırlar. Bu nedenle, İstanbul ili ilgili coğrafi pazar olarak belirlenmiştir. I.2. Haklarında Soruşturma Yürütülen Taraf I.2.1. İstanbul Kuyumcular Odası (Oda) 1971 yılında dernek statüsünde ve Turistik El Sanatları İmalcileri ve Kuyumcu 120 Sanatkarları Derneği adıyla faaliyete başlanmış olup, 1994 yılında 507 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu na tabi olunarak oda statüsüne geçilmiştir. 7.6.2005 tarihinde kabul edilen 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Kanunu 507 sayılı Kanun u yürürlükten kaldırmıştır. 5362 sa yılı Kanun da, öngörülen koşulları karşılayan eskiden kurulmuş odaların tüzel kişiliklerinin devam edeceği düzenlenmiştir. 5362 sayılı Kanun a göre oda kurulabilmesi için üye sayısının en az 5001 olması gerekmektedir. Esnaf ve sanatkarların Esnaf ve Sanatk arlar Sicil Müdürlüğü nde sicile kayıtları yapılmadıkça odaya hiçbir şekilde kaydı yapılamamaktadır. Kanun kapsamındaki esnaf ve sanatkarlar, çalışmaya 130 başladıkları tarihten itibaren durumlarını 30 gün içinde bağlı bulundukları sicile tescil ve Sicil Gazet esinde ilan ettirmekle yükümlüdür. Oda nın, Aralık 2006 itibarıyla aktif üye sayısı 3.900 dür. Oda, 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs birliği niteliğindedir. I.3. Yapılan Tespit ve Deliller İlk inceleme, tarafın yazılı savunmaları ve soruşturma sür ecinde 4054 sayılı 140 Kanun'un 14, 15 ve 44. maddeleri uyarınca yapılan yerinde incelemeler ve ilgililerden bilgi isteme sonucunda elde edilen altın alış ve satış fiyatının belirlenmesine ilişkin bulgular aşağıda sunulmuştur. 1 507 sayılı Kanun uyarınca bu sayı 100 idi. 11-33/712 -219 41. Oda web sitesinde de yer alan yayını İKO Bülteni nin 2006 yılının 1. sayısında (yıl: 3 sayı: 34), İKO yönetim kurulunun bir yandan tüm ilçelerdeki kuyumcu esnafının dernek çatısı altında örgütlenmesini teşvik ederken, diğer yandan da aynı örgütlenmenin tüm yurt sathına yayılması için çalışmalarını sürdürdüğü belirtilerek, oluşumlar hakkında bilgi verilmiştir. İKO Bülteni nde ve web sayfasında, İstanbul ilçelerindeki esnafın güvenliğinin yanı sıra en yoğun yaşadığı sorun olarak fiyat 150 birlikteliğinin olmaması ve bu nedenle karlılığın ol dukça düşmesi gösterilmiş, günümüzde birçok sektörün yaşadıkları sıkıntıyı örgütlenerek çözme yoluna gittiği belirtilmiştir. Kendisini Türk kuyumculuk sektörünün tepe örgütü olarak kabul eden İKO yönetim kurulu, ilçelerde faaliyet gösteren kuyumcuların der nek çatısı altında bir araya gelmeleri için destek vermektedir. Yazıda, Bahçelievler, Üsküdar, Yenibosna ve Silivri de faaliyet gösteren kuyumcu esnafının örgütlenme çalışmalarına önceden başladığı ve Gaziosmanpaşa ilçesi esnafının da dernekleşme hazırlıkl arı içerisinde olduğu belirtilmiştir. Türkiye de kuyumcu sayısının 40 bini bulmasının fiyat rekabetini gündeme getirdiği ve fiyat kırma şeklinde yaşanan rekabetin karlılığı azalttığı vurgulanarak, bir süre sonra rekabet 160 nedeniyle kar etmekte zorlanan esn afın faaliyetine son vermek zorunda kaldığı dile getirilmiştir. Fiyat rekabetini önlemenin ellerinde olduğu ve esnaf birlik içerisinde hareket eder ve fiyat düşürmekten vazgeçerse kazançlı çıkılacağı belirtilmiştir. Dernek kurma hazırlığı içindeki Gaziosma npaşa da faaliyet gösteren kuyumcular konu ile ilgili olarak görüşlerini bildirmiştir. Kuyumcu U. A., rekabet koşulları ve yasalardan dolayı faaliyet göstermelerinin gün geçtikçe zorlaştığını, rekabet nedeniyle malı satmak için ne gerekiyorsa yapıldığını b elirtirken, kuyumcu S.S. bir araya gelemeyen kuyumcuların bazen yapılan listelere bile uymadıklarını, bu nedenle dernek kurulmasının iyi olacağını, ancak fiyat birliği sağlanması noktasında derneğin yaptırımının olması gerektiğini vurgulamıştır. 170 2. 10.3. 2006 tarihli İKO Bülteni nde ise, 2005 yılında kurulan Üsküdar Kuyumcular Derneği hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Esnaf arasındaki fiyatlarda yaşanan istikrarsızlığın dernekleşme ihtiyacını doğurduğu, 22 ayar bilezik ve sarrafiye ürünlerde günlük fiy at listeleri üzerinden satış yapılmaya başlandığı belirtilmiştir. Kuyumcu B.A. bu uygulamaya her semtte başlanması gerektiğini, çünkü müşterilerin bir semtte değil, birçok yerde fiyat araştırması yaptığını ifade etmiştir. 3. Oda Ana Sözleşmesi nin Amaç başlıklı 3. maddesinde üyelerin ve bunların yanında çalışanların mesleki ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini 180 kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve mesleki eğitimlerini sağlamak, meslek mensupları nın birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak ve meslek disiplinini ve ahlakını korumak Oda nın amaçları olarak belirlenmiştir. Yönetim Kurulu nun Görev ve Yetkileri başlıklı 16. maddesinin (l) bendinde, ücret tarifelerine uyulup uyulmadığını ilgililerin başvurusu üzerine veya doğrudan veya uzman kimseler aracılığıyla kontrol etmek, ayrıca mesleki teamüllere aykırı davranışları belirlenen üyelere yazılı ihtarda bulunmak ve tekrarı halinde ilgilileri birlik disiplin k uruluna bildirmek yönetim kurulunun yetkileri arasında sayılmıştır. 190 Fiyat Tarifelerinin Tespit Şekli başlıklı 41. maddede Oda üyesi esnaf ve sanatkarlarca üretilen mal ve hizmetlerin fiyat tarifelerinin nasıl belirleneceği düzenlenmiştir. Bu maddede be lirtildiği üzere Oda üyesi esnaf ve sanatkarların 11-33/712 -219 5bağlı oldukları oda fiyat tarifesini belirler. Belirlenen fiyat tarifesi odanın mensubu olduğu birlik yönetim kurulu tarafından fiyat tarifesinin sunulmasından sonra otuz gün içinde onaylanır veya reddedili r. Onaylanan fiyat tarifesi birlik tarafından belediye, mülki amirlik ve odaya yedi gün içerisinde bildirilir ve fiyat tarifesi bu andan itibaren yürürlüğe girer. Fiyat tarifeleri, uygulanacak azami hadleri gösterir. 200 4. Şanlıurfa Kuyumcular Odası Başkanlı ğı ndan Oda ya gönderilen 2.6.2006 tarih 2006/20 sayılı yazıda özetle, altın fiyatlarının kuyumcuların kendi isteklerine göre belirlenmesi halinde tüketicinin mağdur olacağı, meslekle ilgisi olmayan kişiler tarafından bu işin yapılacağı, bu durumun toplum düzenini bozacağı, işini yapan hiçbir dürüst kuyumcunun buna müsa ade etmeyeceği etmemesi gerektiği, hiçbir zaman altın fiyatlarının kuyumcuların kendi isteklerine göre belirlenemeyeceği, fiyat konusunda pazarlık yapılması halinde düşük ayarlı altın satışı gibi istenmeyen durumların ortaya çıkabileceği, 5362 sayılı Kanun da yapılan fiyat tarifelerinin uygulanacak azami hadleri göstereceği şeklindeki değişikliğin kuyumcu odalarının fiyat birliği sağlamak konusunda kuyumcuları denetlemesini ortadan kaldıracağı , bu 210 maddenin tarifelerin uygulanacak asgari hadleri belirleyecek şekilde değiştirilmesi gerektiği, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendinde yer alan hükmün Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu na tamamen zıt olduğu, günümüz kuyumculuk mes leği koşulları göz önüne alınmadan hazırlanan 4054 sayılı Kanun un kuyumculuk mesleğini ateşe atarak şeref ve saygıdan yoksun art niyetli kişilerin tekeline sunacak bir meslek haline getirmiş olacağı, kuyumculara özel bir statü tanınması gerektiği, eğer k uyumcular arası bir rekabet ortamı kurulmuş olursa vatandaşlar arasında bu rekabet ortamından doğan düşük ayarlı altın alınması durumunun söz konusu olacağı, bu şekilde de tüketici mağdur edilerek haksız kazanç sağlanacağı, oda tarafından yapılan denetleme lerde bu tip işlemler için 220 hiçbir yaptırım uygulana madığı ifade edilmiş ve anılan K anun maddesinin (4054 sayılı Kanun un 4. maddesi a bendi kast olunmaktadır) değiştirilmesinin esas olduğu beyan olunmuştur. Yazının son kısmında yer alan el yazısı ile yaz ılmış bölümde ise Oda dan destek talep olunmakta ve bu yazının Değerli Maden Federasyonu na, Konfederasyon a ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı na fakslanması istenmektedir. 5. Oda nın elektronik ağ adresinde de yer alan yayını olan İKO Bülteni nin 2006 Aralık ayında yayımlanan sayısında (Yıl: 3, Sayı: 43) Zeytinburnu kuyumcu esnafı 230 arasında başlayan birliktelikten söz edilmektedir. Zeytinburnu nda Birliktelik Meyve Verdi başlıklı yazıda haksız fiyat rekabetinin önüne geçmek için Oda da yapılan toplantıda komite kuran Zeytinburnu esnafının bu kararın meyvelerini toplamaya başladığı, ilçe esnafının yeni hedefinin bir dernek çatısı altında birleşmek olduğu ifade edilmekte ve komitede yer alan kuyumcuların adlarına yer verilmektedir. Söz konusu kuyumcular C.K (N. T. Kuyumculuk), A.K. (İ. G.), A.İ. (A. Kuyumcusu), M.Ö. (H. Kuyumculuk), R.Ç. (B. Kuyumcusu) ve A.M. (T. Kuyumcusu) dır. Yazının devamında Oda yönetim kurulu üyeleriyle Zerger Restoran da buluşulduğu, ilçede fiyat rekabetinin bitmesi için 7 kişilik bir komite kurulduğu, esnafın Oda dan alınan fiyat listeleri ile satış yapmaya başladığı, Oda Başkanı A.K. ve yönetim kurulu 240 üyelerinin Zeytinburnu nda esnafla bir kez daha bir araya geldiği, görüş alışverişinde bulunulduğu, Oda başkanının esnafı dernek çatıs ı altında birleşmeye çağırdığı, ilçedeki 65 kuyumcu esnafının haksız fiyat rekabetinin ortadan kalkmasıyla birlikte ilçeyi terk eden müşterilerini yeniden kazanmaya başladığı, esnafın en büyük 11-33/712 -219 6endişesinin birkaç esnafın verilen sözlere muhalefet ederek fiy at birlikteliğini bozması olduğu ve bu sebeple esnafın haksız fiyat rekabeti yapan kişilere Oda nın yaptırım uygulamasını talep ettiği belirtilmektedir. Yazıda ayrıca esnafın bu birliktelik ile ilgili düşüncelerine yer verilmektedir. C.A. rekabetten müşt erinin kazançlı çıkacağını, Zeytinburnu nda iki kez esnaf arasında 250 birliktelik sözü verildiğini, fiyat rekabetinin müşterinin ilçeden kaçmasına sebep olduğunu ve birlikteliği bozanlara karşı yaptırım uygulanması gerektiğini ifade etmiştir. C.A. isimli bir diğer esnaf beyanında, fiyat listesi dağıtılmaya başlandığına, birlikteliğin geçmiş yıllarda da sağlandığına ve birliktelikten esnafın kazançlı çıktığına değinmiştir. M.O. Oda dan alınan fiyat listesinin dağıtılmasının herkes için iyi olduğunu, fiyat tartı şmalarının sona erdiğini, fiyat listeleri ile birlikte herkesin eşit duruma geldiğini, esnafın belirlenen listelere göre satış yaptığını, bu durumun devam etmesini umduğunu ve bu birliktelik belirli bir seviyeye geldikten sonra dernekleşme çalışmalarının h ızlanacağını belirtmiştir. Y.P. beyanında esnafın fiyat listelerine uymaya başladığına, fiyat listelerine muhalefet eden esnafı ziyaret ederek 260 ikazlar yapıldığına, Zeytinburnu na yakın ilçelerdeki esnaf arasındaki fiyat rekabetinin kendilerini olumsuz etki lediğine, rekabet yüzünden kaybedilen müşterilerin yeniden kazanıldığına, dernekleşme konusunda Oda nın ön ayak olduğuna ve dernekleşme yolunda ilerlediklerine değinmiştir. Son olarak B.M. fiyat rekabetinin esnafı bezdirdiğini, Oda da yapılan yemekli topla ntılarda alınan kararlardan sonra tek liste fiyatlara dönüldüğünü ve esnafın para kazanmaya başladığını ifade etmiştir . 6. 11.12.2006 tarihinde yerinde inceleme sırasında yapılan görüşmede Oda Genel Sekreteri İ.K., fiyatı borsada belirlenen bir emtia old uğu için altının düşük fiyatla 270 satılmasının esnaf arasında rahatsızlık yaratabildiğini, fiyatlardaki farklılığın tüketicinin güvenini zedeleyebildiğini, altın fiyatı borsada belirlendiği için düşük fiyatın ancak ayarla oynamakla mümkün olabileceğini belirt miştir. Ayrıca Oda nın üyelerinin fiyat belirlemesine herhangi bir müdahalesi bulunmadığı, bültende yer alan fiyata ilişkin esnaf beyanlarının yanlış anlaşılmadan kaynaklandığı ve İstanbul ilçelerindeki esnafı dernekleştirme çabalarının sektör sorunlarının kendilerine örgütlü şekilde aktarılmasını sağlamak amacıyla yapıldığı da ifade edilmiştir. 7. 16.3.2007 tarihinde Zeytinburnu nda faaliyet gösteren kuyumcu T.E ile yapılan görüşmede, 2006 Ramazan ayı öncesi Oda tarafından bir toplantı düzenlendiği, 280 topla ntının amacının fiyat konusunda Zeytinburnu nda yaşanan karmaşayı önlemek olduğu ve toplantı talebinin Zeytinburnu esnafından geldiği ifade edilmiştir. Görüşülen kuyumcunun iş yerinde İstanbul Kuyumcu Esnaf ve Sanatkarları Odası Tarafından Belirlenen Günl ük Altın Fiyatları başlıklı bir tabela bulunduğu görülmüş ve bir örneği alınmıştır. Tabelada 2.3.2007 tarihine ait 22 ayar tel bilezik, eski yeni çeyrek altın ve ata liranın alış ve satış fiyatları yer almaktadır. Tabelanın altında yer alan notta fiyatlar a KDV, işçilik ve karın dahil olduğu ifade edilmektedir. T.E. tabeladaki fiyatların Oda nın toplantısında seçilen ve C.K., M.Ö., A.İ., A.K., M.O., R.Ç. ve A.M. den oluşan 7 kişilik komite tarafından hazırlandığını belirtmiştir. Oda nın Zeytinburnu nda esna f arasında birlikteliği sağladığı ve bütün esnafın aynı 290 fiyattan alım satım yapması yönünde tavsiyelerde bulunduğu da görüşmede ayrıca beyan edilmiştir. 11-33/712 -219 78. 16.3.2007 tarihinde Zeytinburnu nda faaliyet gösteren kuyumcu M.K. ile raportörlerce yapılan görüş mede, Oda tarafından iki toplantı yapıldığı, toplantıların amacının fiyat birliği sağlamak olduğu, görüşme yapılan günün bir gün öncesine kadar fiyat listeleri dağıtıldığı, ancak bu listelerin o gün itibarıyla İ.kuyumculuk tarafından toplatıldığı, fiyat li stesine uymayanların ve listeyi vitrinine asmayanların maliyeye şikayet edileceği, halka duyurulacağı yönünde Oda ya üye kuyumcular tarafından diğer esnafın tehdit edildiği, listelerin ilk olarak Oda nın fiyat listesi olarak 300 dağıtıldığı, daha sonra günlük fiyat listesine çevrildiği, hatta Oda başkanın ilçeye gelip bu listelere uyma yönünde esnafla konuştuğu dile getirilmiştir. Esnaf arasında iletişimi sağlamak için her bölgeye bir kuyumcunun temsilci olarak atandığı ve listelerin dağıtımında sorumluluğun C. K., M.Ö. ve Y.P. de olduğu, listelerin toplatılmasına rağmen fiyat birlikteliğinin hala devam ettiği ifade edilmiştir. Son olarak İ. Kuyumculuk tan listeleri toplayan kişinin rekabet uzmanlarının incelemesinden sonra listelerin tekrar dağıtılacağını söyled iği belirtilmiştir. Söz konusu kuyumcunun bahsettiği fiyat listeleri günlük altın fiyatları başlığı altında hazırlanmış 22 ayar tel bilezik, eski yeni çeyrek altın ve ata liranın alış ve 310 satış fiyatlarını göstermektedir. Listede fiyatlara KDV, işçilik ve karın dahil olduğu ifade olunmakta ve güvenli, kaliteli bir alışveriş için bu listenin bulunduğu kuyumcuların tercih edilmesi önerilmektedir. 9.15.3.2007 tarihinde İstanbul Kapalı Çarşı da raportörlerce bazı kuyumcularla görüşmeler yapılmıştır. Bu görü şmelerde altın alış ve satış fiyatlarının nasıl belirlendiği sorusuna cevaben borsanın takip edildiği, televizyon ve internetin kullanıldığı, daha önceki dönemlerde Kapalı Çarşı Esnaf Derneği nin 22 Ayar bilezik fiyatını günlük olarak anons ettiği ancak, b u gün artık böyle bir uygulamanın kalmadığı ifade olunmuştur. Oda nın Kapalıçarşı daki fiyatlara herhangi bir 320 müdahalesinin veya etkisinin olmadığı da beyan edilmiştir. 10.16.3.2007 tarihinde İstanbul un Zeytinburnu ilçesinde raportörlerce bazı kuyumcular la görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde, altın alış satış fiyatının nasıl belirlendiği sorusunun yanı sıra, ağırlıklı olarak 2006 yılının Aralık ayında yapılan Oda toplantısı üzerinde durulmuş, bu konu hakkında bilgi istenmiştir. İlk soruya ilişkin ola rak, kuyumcuların geneli Kapalıçarşı fiyatlarını ve televizyonu izlediğini ifade ederken, A.D. 3 -4 aydır Oda ya bağlı bazı kuyumcular tarafından listeler dağıtıldığını, duyumlarına göre Oda nın bu listelerin kaldırılmasını istediğini, bir hafta öncesinde dağıtıma son verildiğini, listelere genel olarak uyulduğu beyan 330 etmiştir. M.K. ise yaklaşık bir hafta öncesine kadar esnafça hazırlanan listeyi kullandığını, liste kullanımının yaklaşık 1,5 ay sürdüğünü, fiyat birliğine uyulmaması gerekçesiyle listenin gel memeye başladığını ve Oda nın liste faaliyetlerinin organize edilmesi için her bölgeden temsilci belirlediğini ifade etmiştir. Aralık ayında yapılan toplantıya ilişkin olarak İ.Ş., fiyat rekabetinden duydukları rahatsızlık üzerine Oda başkanından toplant ı yapmasını talep ettiklerini, toplantıda özellikle çeyrek altın fiyatının sabitlenmesinin amaçlandığını, bunun için liste hazırlanmasına ve listeye uyulmasına karar verildiğini, her bölge için listeyi dağıtacak kişilerin belirlendiğini, kendi böl gelerine T. Kuyumculuk ya da İ. G. nin 340 dağıtım yaptığını, bu uygulamanın yaklaşık bir hafta sürdüğünü, daha sonra fiyat birliğine kimsenin uymadığını ifade etmiştir. 11-33/712 -219 8S.K. toplantıya ilişkin beyanında, toplantıyı A.İ nin talep ettiğini, çeyrek altının ortak bir fiy ata satılması konusunda fikir birliğine varıldığını, liste fiyatına genel olarak uyulduğunu, müşteriden bir şikayet gelmediği için ayrıca kontrole gerek kalmadığını ifade etmiştir. M.O. beyanında amacın rahatsızlık duyulan fiyat rekabetini düzeltmek, fiyat birliğini sağlamak olduğunu, sadece çeyrek altında fiyat birliğine gitmeye çalıştıklarını, İ.G. nin telefon açıp daha önce dağıtılmış olan listeye 22 ayar, çeyrek ve ata için belirlenen fiyatları bildirdiğini, bu listenin de vitrine asıldığını, 350 ancak şu a n herkesin istediği fiyata sattığını ifade etmiştir. S.K. beyanında, çok ciddi iş bozmalarla karşılaştıklarını, bunu aşabilmek için bir araya geldiklerini, bu toplantıdan sonra satılan mala fiyat verilerek iş bozulmasının büyük oranda azaldığını, kendi a ralarında denetim yaparak bu tür faaliyette bulananlara uyarıda bulunduklarını, Fiyat listelerine uymayanlara ikaz yapıldı. şeklinde bir söyleminin bulunmadığını, bunun dergide yanlış değerlendirildiğini, fiyata ilişkin bir telkinleri olmadığını ve kend isinin fiyat listesi dağıtmadığını ifade etmiştir. 360 A.K. (İ. Kuyumculuk) da beyanında benzer şekilde alınmış mala fiyat verilmesi nedeniyle iş bozma olaylarının yaşandığını, bir araya gelerek böyle uygulamalar olmaması için karar aldıklarını, kurulan kom itenin takip amaçlı olduğunu, birlik içinde para kazanma amacıyla hareket ettiklerini bunun yanı sıra güvenlik amaçlı da çalıştıklarını ifade etmiştir. T.Y. beyanında toplantıya katıldığını, amacın iş bozmadan duyulan rahatsızlık olduğunu, toplantı talebi nin kendilerinden geldiğini, Oda başkanının da katıldığını, toplantıda fiyatlar belirli olsun denildiğini, çeyrek altının maliyetinin 1 YTL üzerine satılmasının uygun olduğunun kararlaştırıldığını ve bu şekilde söz verildiğini, 370 toplantıda oluşturulan komi tenin listeyi hazırlayıp dağıttığını, listelerin düzenli dağıtımına zaten gerek kalmadığını çünkü maliyetin üzerine 1 YTL konularak satma hususunda anlaştıklarını, bir hafta öncesine kadar listelerin geldiğini ifade etmiştir. A.İ. toplantıda zararına satı ş yapmamaya karar verdiklerini, birlikte fiyat belirlediklerini ve fiyatın altında satış yapmadıklarını, ancak fiyatın üzerinde satış yapılabildiğini, artık zararına rekabet etmediklerini, Zeytinburnu ndan yedi kişi temsilci seçildiğini, I. Kuyumculuk un m erkez olduğunu ve fiyat yükselince temsilcilere bildirdiğini, kendilerinin de diğer esnafın fiyatlarını yükselttiğini söylediklerini, bu uygulamanın devam etmesini istediğini, bu yolla esnafın zararına 380 satış yapmadığını, fiyatlarda zorlayıcı bir baskı olma dığını ifade etmiştir. B.M. beyanında, amacın iş bozmayı engellemek olduğunu, dergideki beyanındaki tek listeden kastının has altın fiyatı belli olan mesk ûkât (damgası vurulmuş, para haline konulmuş) ürün olduğunu, Oda başkanına toptan fiyatına perakende satıştan duyduğu rahatsızlığı ilettiğini, başkanın bireysel başvur uda bulunmayın, birlikte dile getirin, dediğini ve o toplantıda bir komite kurulmadığını ifade etmiştir. M.Ö. ise beyanında, yedi kişilik komitede kendisinin de bulunduğunu, komite olarak esnafa tavsiye niteliğinde fiyat bildirdiklerini, bunu listeler ve telefonla yaptıklarını 390 ifade etmiştir. 11-33/712 -219 9Görüşülen kuyumculardan bazılarının beyanlarından yemek veya komite hakkında kesin bir bilgileri olmadığı anlaşılırken bazıları ise yemeğin amacını n satış bozmayı ve maliyet altında satış yapmayı engellemek olduğunu beyan etmişlerdir. I.4. Savunmalar ve Değerlendirilmesi Tarafın ilk inceleme ve soruşturmada yer alan altın alış ve satış fiyatının belirlenmesine ilişkin tüm savunmaları ve sözlü savunma tutanakları incelenerek 400 aşağıda değerlendirilmiştir. Savunmada; - Önaraştırma safhasının atlanarak salt teorik bilgilerden h areketle doğrudan soruşturma açılmasının ve kuyumculuk sektörünün istisnai özelliklerinin göz ardı edilmesinin eksik incelemeden kaynaklandığı, - Oda nın serbest rekabeti desteklediği, yönetim kurulunun rekabeti engelleyici nitelikte hiçbir kararı ve uygula masının bulunmadığı, yerinde incelemeler 410 sırasında Raportörler tarafından 4054 sayılı Kanun a aykırı herhangi bir belgeye rastlanmadığı, kaldı ki piyasada fiyat birliğinin olmadığının da görülebileceği, - Türkiye de kuyumculuk sektörünün mamul çeşitliliği g öz önünde bulundurulduğunda fiyat birliği oluşmasının imkansız olduğu, Oda Bülteni nde yer alan ifade ve yorumların amacının dürüst esnafı korumak ve tüketicinin kandırılmasını önlemek olduğu, bu amacın gerçekleştirilmesi görev ve yetkisinin 5362 sayılı Es naf ve Sanatkarlar Kanunu nun 11. maddesi uyarınca, Oda ya verildiği, 420 - Oda ya üye esnaftan ve tüketicilerden bazı esnafın günlük piyasa değeri belli olan çeyrek, yarım, tam, Ata, Cumhuriyet gibi ziynet altınlarında hile yapmak suretiyle has altın değerinin altında sattığı, bu şekilde müşteri çekerek 14, 18 veya 22 ayar işçilikli ürünleri fahiş kar marjlarıyla sattığı yönünde şikayetler geldiği, - Oda nın 5362 sayılı Kanun un verdiği yetki uyarınca İstanbul genelinde ayar ve standartlar denetimi yaptığı, has altının azaltılması ve değerinin düşürülmesi sonucunda tüketicinin aldatılmasının mümkün olduğu, 430 - Dergide yer alan fiyat birliğinden kastın, Darphane tarafından basılan ziynet ürünlerinin satış fiyatlarıyla ilgili yapılan şikayetlerin değerlendirilmesi ni teliğinde olduğu, - Borsaya tabi bir emtia olan altının fiyatının İstanbul Borsasında belirlendiği, ziynet ürünlerinin Darphane satış bedelinin altında satılmasının malın kalitesinde şüpheyi gündeme getirdiği, bu ürünleri satın alan tüketicinin aldatılmasın ın 4054 sayılı Kanun un 1. maddesinin gerekçesinde belirtilen tüketicileri korumak amacıyla çeliştiği, 440 11-33/712 -219 10- İKO Bülteninde yayımlanan 22 ayar bilezik ve sarrafiye ürünlerin liste fiyatından satış ibaresinden Borsa fiyatlarının kastedildiği, altın sektöründe fi yat birliğine ilişkin karar alınamayacağı, - Soruşturma bildirim yazısının tebellüğünden itibaren yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için daha itinalı ve dikkatli davranmaya başlandığı, - İKO Bülten de yer alan haberlerin ilk bakışta 4054 sayılı Kanun a ayk ırıymış gibi görünmesine karşın bu ifade ve yorumların amacının dürüst esnafı korumak ve tüketicinin aldatılmasını önlemek olduğu, 450 - Kalitesiz ve düşük ayarlı ürünlerin önüne geçilememesinin olumsuz sonuçları olduğuna dikkat çekilerek Oda nın 5362 sayılı E snaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu nun (5362 sayılı Kanun) 11. maddesi uyarınca ayar ve standart kontrolü yaptığı, ancak İstanbul da binlerce esnafın kontrolünün mümkün olmadığı, - Maliyetinin ve Borsa fiyatının altında yapılan satışlar kayıt dışılığı kaçınılmaz kılacak, tüketiciler yanıltılacak ve dünya pazarında önemli bir yeri olan Türk kuyumculuk sektörünün imajı zedeleyeceği, 460 - Kurum raportörlerinin yerinde incelemeler sırasında rekabet ihlali ile ilgili hiçbir belgeye ulaşmadıkları, Soruşturm a Raporu ndaki değerlendirmelerin bültendeki haber ve yorumlarla esnafın şifahi bilgisine dayandırıldığı, - Soruşturma Raporu nda yer verilen Şanlıurfa Kuyumcular Odası nın gönderdiği yazı ile Oda nın hiçbir ilgisi bulunmadığı, bu yazıya dayanarak hiçbir iş lem yapılmadığı, bu nedenle rekabet ihlaline ilişkin bir delil niteliği taşımadığı ve bu belgenin Rapor da kullanılmasının usul ve esas yönünden doğru olmadığı, 470 - Şanlıurfa Kuyumcular Odası nın gönderdiği yazıda kötü niyetli esnaf nedeniyle tüketicilerin bü yük zarar göreceğine dikkat çekildiği, - Rapor da beyanlarına başvurulan Zeytinburnu, Kapalıçarşı ve Gaziosmanpaşa semtlerinden bir kısım kuyumcuların Oda ya mı, İstanbul Ticaret Odası na mı kayıtlı olduklarının belli olmadığı, ifadelerinin hangi ölçütlere göre alındığının anlaşılamadığı, değerlendirmelerin şahısları bağladığı, bu şahısların konuyu kavrayıp kavramadıklarının ve sağlıklı yorum yapıp yapmadıklarının belli olmadığı, 480 - Oda nın Kapalıçarşı daki fiyatlara herhangi bir müdahalesinin olmadığının beya nlarda açıkça belirtildiği, esnafa sorulan soruların yönlendirici olduğu, esnafın genel ifadelerinde rekabetin ihlal edilmediğini belirten birçok beyan yazmasına rağmen bu ifadelerin yazıya geçirilmediği, - Soruşturmanın sadece 10 kuyumcunun yorumlarına day anılarak açıldığı, 6000 kuyumcunun faaliyet gösterdiği İstanbul da fiyat birliği sağlamanın imkansız olduğu, Oda nın hiçbir zaman fiyat listesi yayımlamadığı, esnafın kendi aralarında hazırladığı listenin Oda yı bağlamadığı, 490 11-33/712 -219 11- Muafiyet değerlendirmesine ili şkin olarak, fiyat rekabetini engelleyici eylemlerin üretilen ve satılan mamullerin kalitesini yükseltmeyi ve özellikle ayar konusunda standartlara uyulmasını ve dolayısıyla tüketicinin korunmasını amaçlayarak 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde yer alan bi rinci olumlu koşulu sağladığı, - Tüketicinin aldatılmamasının sonucunda kaliteli mamul alma şansına sahip olması nedeniyle ikinci olumlu koşulun da gerçekleştiği, - İKO Bülteni nde yer alan haberlerin amacının dürüst esnafı korumak ve tüketicinin aldatılması nı önlemek olduğu, 500 iddia edilmiştir. Oda savunmasında rekabeti sınırlayıcı herhangi bir uygulamasının olmadığını ve serbest rekabeti desteklediğini iddia etmektedir. Ancak, ilk inceleme döneminde tespit edilen Oda yayını İKO Bülteni nde, İKO yönetim kuru lunun bir yandan tüm ilçelerdeki kuyumcu esnafının dernek çatısı altında örgütlenmesini teşvik ederken, diğer yandan da aynı örgütlenmenin tüm yurt sathına yayılması için çalışmalarını sürdürdüğü görülmektedir. İKO Bülteni nde ve web sayfasında, İstanbul ilçelerindeki esnafın güvenliğin yanı sıra en yoğun yaşadığı sorun olarak fiyat 510 birlikteliğinin olmaması ve bu nedenle karlılığın oldukça düşmesi gösterilmiştir. Kendisini Türk kuyumculuk sektörünün tepe örgütü olarak kabul eden İKO yönetim kurulu, ilçeler de faaliyet gösteren kuyumcuların dernek çatısı altında bir araya gelmeleri için destek vermektedir. Türkiye de kuyumcu sayısının 40 bini bulmasının fiyat rekabetini gündeme getirdiği ve fiyat kırma şeklinde yaşanan rekabetin karlılığı azalttığı vurgulan arak, bir süre sonra rekabet nedeniyle kar etmekte zorlanan esnafın faaliyetine son vermek zorunda kaldığı dile getirilmiştir. Fiyat rekabetini önlemenin ellerinde olduğu ve esnaf birlik içerisinde hareket eder ve fiyat düşürmekten vazgeçerse kazançlı çıkı lacağı belirtilmiştir. 520 İKO nun İstanbul un ilçelerindeki kuyumcuları fiyat birliğini sağlamak amacıyla bir araya getirmeye çalışmasının en açık örneği Zeytinburnu ilçesinde yaşanmıştır. Zeytinburnu ilçesinde faaliyet gösteren kuyumcular arasında yaşanan fiyat rekabetinin ortadan kaldırılması amacıyla Oda tarafından toplantılar düzenlendiği, toplantı sonunda fiyat listelerinin oluşturulmasının kararlaştırıldığı, fiyat listelerinin dağıtımından ve uygulanmasından sorumlu olmak üzere yedi kişilik komite kurulduğu, fiyat listelerine uymayan esnafın uyarıldığı ve tehdit edildiği, Oda yetkililerinin Zeytinburnu ndaki kuyumcuları gezerek fiyat birlikteliğini bozmamaları konusunda yönlendirdikleri tespit edilmiştir. Bülten de fiyat rekabetini önlemenin ellerinde o lduğu ifadesini kullanan Oda, fiyat rekabetini engellemeye yönelik olarak 530 birtakım girişimler içerisinde yer almış ve Zeytinburnu örneğinde olduğu gibi bunda da başarılı olmuştur. Zeytinburnu ilçesinde görüşülen kuyumcuların büyük bir kısmı Oda nın yönlend irmesi ile toplantı yapıldıktan sonra aralarındaki fiyat rekabetinin ortadan kalktığını ifade etmişlerdir. Oda savunmasında Türkiye de kuyumculuk sektörünün mamul çeşitliliği göz önünde bulundurulduğunda fiyat birliği oluşmasının imkansız olduğunu iddia etmektedir. Ancak, rekabet ihlali olabilmesi için kuyumcuların tamamında veya önemli bir kısmında tek fiyata geçilmiş olması gerekmemektedir. Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabetini engelleme amaçlı faaliyetleri rekabet ihlali için yeterlidir. 540 11-33/712 -219 12 Savunmada, Bülten de yer alan fiyat birliğinden kastın Darphane tarafından basılan ziynet ürünlerinin satış fiyatlarıyla ilgili yapılan şikayetlerin değerlendirilmesi niteliğinde olduğu ifade edilmektedir. Ancak, Bülten de yer alan fiyat birlikteliği ibaresin den sadece Darphanece basılan altının kastedilmediği açıkça görülmektedir. Kaldı ki, teşebbüslerin fiyatlarını diledikleri gibi düşürmelerinin önünde bir engel olmaması gerektiği şeklindeki rekabetçi yaklaşım, Darphane tarafından basılan ve ayarı/gramı sta ndart olan ürünler için dahi geçerlidir. Başka bir ifadeyle, kuyumcuların Ata, tam, yarım ve çeyrek gibi standart ürünlerin satış fiyatlarını diledikleri gibi düşürebilmelerinin önünde hiçbir engel bulunmaması 550 gerekmektedir. Altın fiyatının borsada belirl eniyor olması hiç kuşkusuz altın ürünlerini satan kuyumcular arasındaki fiyat rekabetinin engellenmesinin bir gerekçesi olamaz. Ayrıca, düşük fiyatla satılan altının kalitesinin şüpheli olduğu yönündeki yaklaşım sonucu rekabetin engellenmesine de izin verm ek mümkün değildir. Düşük ayarlı kalitesiz ürünlerle mücadele etmenin yolu, fiyat birliğini sağlamak olmamalıdır. Soruşturma bildirim yazısının tebellüğünden itibaren yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için Oda nın daha itinalı ve dikkatli davranmaya baş laması para 560 cezasının takdirinde hafifletici unsur olarak göz önünde bulundurulmuştur. Kurum raportörlerinin yerinde incelemeler sırasında rekabet ihlali ile ilgili hiçbir belgeye ulaşmadıkları, Soruşturma Raporu ndaki değerlendirmelerin bültendeki haber ve yorumlarla esnafın şifahi bilgisine dayandırıldığı iddia edilmektedir. Kurum raportörlerinin yerinde incelemeler sırasında rekabet ihlali ile ilgili hiçbir belgeye ulaşmadıkları yönündeki savunma yerinde değildir. Zira, Oda nın kuyumcular arasındaki fiy at rekabetini engellemeye yönelik girişimlerini ortaya koyacak yeterli miktarda tespite yukarıda yer verilmiştir. 570 Şanlıurfa Kuyumcular Odası nın gönderdiği yazının Rapor da kullanılmasının usul ve esas yönünden doğru olmadığı iddia edilmektedir. Şanlıurf a Kuyumcular Odası nın gönderdiği söz konusu yazı Oda hakkında yürütülen soruşturma ile yakından ilişkili olduğu için Soruşturma Raporu nun tespitlere ilişkin bölümünde yer almıştır. Ancak yazının içerisinde rekabet ihlaline işaret eden herhangi bir unsur bulunmadığından bu yazı değerlendirme bölümünde delil olarak kullanılmamıştır. Dolayısıyla, bu belgenin Rapor da yer almasının usul ve esas yönünden doğru olmadığı yönündeki itiraz yersizdir. Beyanlarına başvurulan Zeytinburnu, Kapalıçarşı ve Gaziosmanp aşa semtlerinden 580 bir kısım kuyumcuların Oda ya mı, İstanbul Ticaret Odası na mı kayıtlı olduklarının belli olmadığı, ifadelerinin hangi ölçütlere göre alındığının anlaşılamadığı, değerlendirmelerin şahısları bağladığı, bu şahısların konuyu kavrayıp kavrama dıklarının ve sağlıklı yorum yapıp yapmadıklarının belli olmadığı iddia edilmektedir. Raportörlerce görüşülen kuyumcuların Oda ya mı, İstanbul Ticaret Odası na mı kayıtlı olduklarının belli olmadığı yönündeki iddia doğru değildir. Tutulan tutanakların ilk sorusu Oda ya üye misiniz? şeklindedir. Görüşülen kuyumcuların Oda ya mı yoksa İstanbul Ticaret Odası na mı kayıtlı oldukları bu ilk soruya verdikleri cevaplardan açıkça görülmektedir. 590 11-33/712 -219 13Kuyumcuların ifadelerinin hangi ölçütlere göre alındığının anlaşıl amadığı, bu şahısların konuyu kavrayıp kavramadıklarının ve sağlıklı yorum yapıp yapmadıklarının belli olmadığı şeklindeki itiraz da yersizdir. Raportörler tarafından yerinde inceleme sırasında yazılı veya sözlü açıklama isteme hakkı 4054 sayılı Kanun un 1 5. maddesinde düzenlenmiştir. Kanun maddesinde öngörüldüğü üzere mevcut dosyada da, tutanak metinlerinden de görüleceği üzere, yerinde inceleme sırasında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını göste ren yetki belgesi görüşülen kişilere okutturulmuştur. Oda savunmasında, görüşülen kuyumcuların yorumlarının birbirler iyle çeliştiğini, örneğin U.A. nın kuyumcuların mal satmak için ne gerekirse yaptıklarını ifade ettiğini 600 belirtmiştir. Kuyumcuların yoruml arında çelişkiler olduğu yönündeki itiraz ve konuya ilişkin U. A. örneği anlaşılamamıştır. Rapor da yer verilen Oda nın Kapalıçarşı daki fiyatlara herhangi bir müdahalesinin olmadığının beyanlarda açıkça belirtildiği, esnafa sorulan soruların yönlendiric i olduğu, esnafın genel ifadelerinde rekabetin ihlal edilmediğini belirten birçok beyan yazmasına rağmen bu ifadelerin yazıya geçirilmediği iddia edilmektedir. Esnafa sorulan soruların yönlendirici olduğu yönündeki iddia tamamen geçersizdir. Tutanaklardan da görüleceği üzere, şahıslara yöneltilen sorulardan ikincisi Altın alış ve satış fiyatlarınızı nasıl belirliyorsunuz? ve üçüncüsü Fiyatlarınıza Oda nın 610 herhangi bir müdahalesi söz konusu ise, bunun olumlu ve olumsuz etkilerini belirtiniz şeklindedir. Bu soruların hangi açıdan yönlendirici olduğu anlaşılamamıştır. Esnafın beyanlarının yazıya geçirilmediği şeklindeki itiraz da gerçekleri yansıtmamaktadır. Kuyumcuların sorulara verdikleri cevaplar herhangi bir değişikliğe uğratılmadan aynen tutanağa ge çirilmiştir. Kaldı ki, tutanaklar söz konusu kuyumcular tarafından okunduktan sonra imzalanmış ve kendilerine bir nüshası teslim edilmiştir. 620 Soruşturmanın sadece 10 kuyumcunun yorumlarına dayanılarak açıldığı, 6000 kuyumcunun faaliyet gösterdiği İstanbul da fiyat birliği sağlamanın imkansız olduğu, Oda nın hiçbir zaman fiyat listesi yayımlamadığı, esnafın kendi aralarında hazırladığı listenin Oda yı bağlamadığı belirtilmiştir. Soruşturma açılabilmesi için ihlale işaret eden delillerin sayısından ziyade s öz konusu delillerin bir ihlalin varlığını işaret edebilme kapasitesi önemlidir. Mevcut dosyada soruşturma kararının alınmasında İKO Bülteni nde yer alan kuyumcu beyanları etkili olmuştur. Daha sonra soruşturma döneminde, İKO nun kuyumcular arasındaki fiya t rekabetini engellemeye yönelik faaliyetler içerisinde olduğu 630 yönündeki iddiayı destekler nitelikte tespitlerde bulunulmuştur. Bu noktada açıklanması gereken husus, rekabet ihlali olabilmesi için kuyumcuların tamamında veya önemli bir kısmında tek fiyata geçilmiş olması gerekmemektedir. Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabetini engelleme amaçlı faaliyetleri rekabet ihlali için yeterlidir. Dolayısıyla, 6000 kuyumcunun faaliyet gösterdiği İstanbul da fiyat birliği sağlamanın imkansız olduğu yönündeki sa vunma, ihlalin olmadığını göstermeye yeterli değildir. Darphane nin ürettiği ziynet ürünlerinin maliyet fiyatının altında satış yapılması halinde esnafın amaçlarının neler olabileceği sıralanmıştır. Buna göre esnafın 640 11-33/712 -219 14düşük ayarlı ürün satarak tüketiciyi kandırma ve haksız kazanç elde etmeyi amaçlayarak kayıt dışı çalışıyor olabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, ziynet ürününün fiyatını düşük göstererek diğer ürünleri fahiş fiyatla satmayı amaçlıyor olabileceği, haksız rekabet yaratarak diğer kuyumcuların güvenilirliğini zedeleyebileceği ifade edilmiştir. Ancak, bunların hiçbiri Oda nın altın satış fiyatlarını belirlemesinin bir gerekçesi olarak ileri sürülemez. Fiyat birliği olduğu takdirde düşük ayarlı ürün satan kuyumcuların yaptıkları her bir satıştan d aha fazla kazanç elde edebileceklerinden bile bahsetmek mümkündür. Düşük ayarlı altın ve kayıt dışılıkla mücadele ancak Emniyet birimleri ve Maliye nin denetimi ile olabilir. 650 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde öngörülen ilk iki şartın karşılandığı iddia edilmiştir. Fiyat rekabetini engelleyici eylemlerin satılan ürünlerin ayar bakımından kalitesini arttırıcı veya kayıt dışılığı azaltıcı bir etkisinden bahsetmek mümkün değildir. Dolayısıyla, Soruşturma Raporu nda da ifade edildiği gibi, Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabetini engellemeye yönelik eylemlerinin Kanun un 5. maddesindeki koşulların sağlanamaması nedeniyle muafiyet alması mümkün görülmemektedir. Oda nın 29.6.2007 tarih ve 4412 sayılı yazısında, Rekabet Kurulu nun Antalya Kuyumcular Odas ı nın tavsiye niteliğinde fiyat belirlemesine muafiyet tanıyan 660 kararına atıfta bulunularak mevcut dosyadaki olaylara da benzer yorumların yapılabileceği ifade edilmektedir. İstanbul Kuyumcular Odası nın uygulamaları tavsiye niteliğinde altın satış fiyatını belirleme şeklinde değildir. Oda nın doğrudan kuyumcuların fiyat düşürerek rekabete girmelerini engellemeye yönelik faaliyetler içerisindedir. Dolayısıyla, mevcut haliyle bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca muafiyet alması mümkün değil dir. İ. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK İ.1. Altın Alış ve Satış Fiyatının Belirlenmesi 670 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi uyarınca, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan v eya bu etkiyi doğuran veya doğurabilecek nitelikte olan anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları hukuka aykırıdır. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabetini engellemeye yönelik eylemlerinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendi kapsamına girdiği tespit edilmiştir. 680 Teşebbüs birliği tarafından fiyat belirlenmesinin en ağır rekabet ihlallerindendir. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Oda nın altın alış ve satış fiyatını pazar dışında belirlediği ve dolayısıyla bu eylemlerin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendi kapsamına girdiği tespit edilmiştir. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının muafiyet için K urul a bildirilme yükümlülüğü 5388 sayılı Kanun ile ortadan kaldırılmıştır. Dolayısıyla, Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal içeren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlara Kurul un re sen muafiyet 690 11-33/712 -219 15değerlendirmesi yapabilmesi mümkün olmuştur. Bu çerçevede, Oda nın altın alış ve satış fiyatını belirlemesinin muafiyet alıp alamayacağı değerlendirilecektir. İ.2. Muafiyet Değerlendirmesi Kanun un 4. maddesi kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar, Kanun un 5. maddesindeki koşulların varlığı halinde yasaklay ıcı 4. maddenin uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. Bu noktada vurgulanması gereken, muafiyet verilebilmesi için 5. maddedeki dört koşulun tamamının sağlanması gerektiğidir. Bu koşullardan herhangi birinin sağlanmaması durumunda, diğer 700 koşullar sağlans a dahi muafiyet verilemez. Kanun un 5. maddesinde muafiyetin koşulları şu şekilde sayılmıştır: (a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, (b) Tüketicini n bundan yarar sağlaması, (c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, (d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan daha fazla sınırlanmaması. 710 Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabeti ni engellemeye yönelik eylemlerinin, muafiyet için aranan koşullardan olumlu koşul olarak adlandırılan ilk iki koşulu sağlamadığı çok açıktır. Fiyat rekabetinin ortadan kaldırılmasının getireceği ekonomik gelişme veya iyileşmeden bahsetmek mümkün değildir. İkinci olumlu koşula göre, ekonomik veya teknik gelişme ve iyileşmelerden tüketicilerin yarar sağlaması gerekmektedir. Fiyat rekabetinin ortadan kaldırılması kuyumculara fayda getirmektedir. Bu uygulama neticesinde, düşük fiyatla altın alma veya yüksek fi yatla altın satma imkanları sınırlanan tüketiciler doğrudan zarar görmektedirler. Oda nın kuyumcular arasındaki fiyat rekabetini engellemeye yönelik eylemlerinin 720 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendi kapsamına girdiği, ayrıca Kanun un 5. maddesind eki koşullar sağlanmadığından bu ihlal açısından muafiyet verilmesi söz konusu değildir. Oda tarafından tavsiye veya maksimum niteliğinde fiyat açıklanmasının bu dosya bakımından muafiyet alıp alamayacağı da değerlendirilmiştir: Oda tarafından açıklanan f iyatlar tavsiye veya maksimum niteliğinde olsa idi bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 5. maddesindeki muafiyetin koşullarını sağlayabileceği düşünülmektedir. Zira, Oda tarafından açıklanan tavsiye veya maksimum niteliğindeki fiyatlar üyelerin altın fiyatl arındaki dalgalanmaları takip etmelerini 730 kolaylaştırırken, tüketicilerin de altın fiyatları konusunda bilinçlenmelerini sağlayacaktı. Tavsiye veya maksimum niteliğinde olmasından dolayı açıklanan fiyatlardan düşük fiyatlarla satış yapmalarının önünde bir e ngel bulunmayan kuyumcular arasında rekabet devam edebilecekti. Bu çerçevede, mevcut haliyle bu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca muafiyet alması mümkün değildir. 11-33/712 -219 16İ.3. Danı ştay 13. Dairesi nin 18.2.2011 t arih 2008/2271 E., 2011/681 K. sayılı 740 Kararı Işığında Değerlendirme Soruşturmaya konu iddia, İKO nun altın alış ve satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal edip etmediğine ilişkindir. Konuya ilişkin olarak yürütülen soruşturma neticesinde Kurul 19 .9.2007 tarih ve 07-75/898 -340 sayı ile; İKO nun 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiğini tespit ederek İKO ya 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca 2005 yılı 513.173,49 YTL tutarındaki gayrisafi gelirinin takdiren %1 i oranın da olmak üzere 5.131,73 YTL YTL idari para cezası verilmesine, ancak verilecek para cezası asgari hadden aşağı olamayacağından, 2007/1 sayılı Tebliğ uyarınca, asgari ceza tutarı 750 olan 6.864 YTL idari para cezası verilmesine hükmetmiştir . Söz konusu Kurul k ararına yönelik olarak Dernek tarafından açılan dava kapsamında Danıştay 13. Dairesi; 18.2.2011 tarih ve 2008/2271 E., 2011/681 K. sayılı kararı ile söz konusu Kurul kararının iptaline karar vermiştir. Anılan bozma kararında; İstanbul'un ilçelerinde faa liyet gösteren kuyumcular arasındaki fiyat birliğini sağlamaya yönelik süregelen ve soruşturma döneminde de devam eden eylemleri nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlâl ettiği açık olan İKO hakkında, 4054 sayılı Kanun'un 16/2. maddesi uyarınca id ari para cezası 760 uygulanmasını yerinde bulunmakla beraber, Kurulca soruşturmanın 30.11.2006 tarihinde açıldığı dikkate alınarak, İKO nun bir önceki malî yıl olan 2005 malî yılı sonunda oluşan yıllık gayri safî geliri üzerinden cezalandırılması gerektiğinden hareketle, İKO ya 01.04.2005 -31.12.2005 tarihleri arasında uygulanan 2005/2 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca asgari ceza olan 5.800 TL idarî para cezası verilmesi gerekirken, karar tarihinde yürürlükte bulunan 2007/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca 6.864 TL idarî para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmamıştır. 4054 sayılı Kanun da 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı Kanun la yapılan değişiklikle hem 16. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen asgari ceza düzenlemesi kaldırılmış 770 hem de anılan maddenin üç üncü fıkrasında nihai karardan bir önceki mali yılsonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirin esas alınması hükmü getirilmiştir. Bu bağlamda dosya konusu ihlal nedeniyle Kanun un 16. maddesi çerçevesinde Dernek e verilecek olan cezanın belirlenmesinde, lehe olan düzenlemenin uygulanması ilkesi doğrultusunda yürürlükten kaldırılan asgari para cezası verilmesi ile meri nihai karardan bir önceki mali yılsonunda oluşan yıllık gayrisafi gelirin esas alınması düzenlemeleri karşılaştırılarak; iptale konu Kurul karar ının verildiği tarihte yürürlükte olan Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası ve 2005/2 sayılı Tebliğ uyarınca takdir edilen asgari ceza miktarının daha düşük olması nedeniyle, teşebbüs için lehe olduğu anlaşılmıştır. 780 Sonuç olarak, Türk Ceza Kanunu nun 7. maddesi uyarınca uygulama alanı bulan failin lehine olan hükmün uygulanması ilkesi dikkate alındığında, Dernek in altın alış ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle Dernek e, Kanun un 16. maddesi v e para cezasında lehe düzenlemeler dikkate alınarak, soruşturma açılma tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan 5.800 TL idari par a cezası verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. 11-33/712 -219 17J. SONUÇ 790 Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgeler okunup incelenerek yapılan görüşmeler son ucunda; İstanbul Kuyumcular Odası nın altın alış ve satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesini ihlal etmesi nedeniyle adı geçen Oda'ya, Kanun un 16. maddesi ve para cezasında lehe düzenlemeler dikkat e alınarak, soruşturma açılma tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2005/2 sayılı 800 Tebliğ uyarınca asgari ceza miktarı olan 5.800 TL idari par a cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.