1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D1/1/C.S. -00/4 (Devralma) Karar Sayısı : 00-18/179 -97 Karar Tarihi : 16.05.2000 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖR: Cengiz SOYSAL C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - The Dow Chemical Company Temsilcisi Av. Gülperi Yörüker, Av. Yael Albukr
1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D1/1/C.S. -00/4 (Devralma) Karar Sayısı : 00-18/179 -97 Karar Tarihi : 16.05.2000 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖR: Cengiz SOYSAL C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - The Dow Chemical Company Temsilcisi Av. Gülperi Yörüker, Av. Yael Albukrek, Av. Bahar Dem irel - Union Carbide Corporation Temsilcisi Av. Gülperi Yörüker, Av. Yael Albukrek, Av. Bahar Demirel Güllü Sok. No:1 3. Levent 80830 İSTANBUL D- TARAFLAR: - The Dow Chemical Company 2030 Dow Center Midland, Michigan 48674, ABD - Union Carbide Cor poration 39 Old Ridgebury Rd. Danbury, Connecticut 06817 -0001, ABD E- DOSYA KONUSU: Union Carbide Corporation ile The Dow Chemical Company firmalarının birleşmeleri işlemine izin verilmesi talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.3.2000 tarih, 780 sa yı ve 21.4.2000 tarih, 1392 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapıl an inceleme sonucunda düzenlenen 8.5.2000 tarih, D1/1/C.S. -00/4 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 10.5.2000 tarih, REK.0.05.00.00/19 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: The Dow Chemical Company ile Union Carbide Corporation birleşmesinin Türkiye'deki herhangi bir ilgili ürün pazarında etkin rekabeti önemli ölçüde engelleme sonucunu doğuracak şekilde yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceğ i, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'a aykırılık teşkil etmediği düşünülmektedir. 2 REKABET KURUMU H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 1. Taraflar 1.1. The Dow Chemical Company Kimya, plastik ve zirai alanlarda faaliyette bulunan The Dow Chemical Company'nin (Dow), Türkiye'deki faaliyetler ini Dow Türkiye A.Ş. ve Dow Agrosciences Tarım A.Ş. yürütmektedir. Hissesinin tamamı Dow grubuna ait olan Dow Türkiye A.Ş., polietilen, etanolamin, oksijene solvent ve polialkilen glikol pazarlarında ithalat yapmakta, ısı yalıtım malzemesi (styrofoam) ve p oliüretan pazarında ise üretim gerçekleştirmektedir. Hisselerinin tamamına yakını Dow'a ait olan Dow Agrosciences Tarım A.Ş., tarımsal farmasötikler pazarında faaliyet göstermekte olup, söz konusu birleşmeden etkilenecek olan ürün pazarlarında (polietilen , etanolamin, oksijene solvent ve polialkilen glikol pazarlarında) faaliyeti bulunmamaktadır. 1.2. Union Carbide Corporation Union Carbide Corporation (UCC), ileri işlem teknolojisi ve büyük ölçekli kimyasal üretim tesisleri ile dünya çapında temel kimyasalları üretmektedir. UCC'nin Türkiye'deki faaliyetlerini gerçekleştiren ve kontrolü altında bulunan Union Carbide Turkey Inc., polietilen, etanolamin, oksijene solvent ve polialkilen glikol pazarlarında ithalat faaliyetinde bulunmaktadır. 2. İlgili Pazar Ürün Paza rı: Tarafların faaliyet alanları dikkate alındığında, söz konusu birleşmenin etkili olacağı ilgili ürün pazarları polietilen pazarı, etanolamin pazarı, oksijene solvent pazarı ve polialkilen glikol pazarı olarak belirlenmiştir. Polietilen Pazarı: Alışveri ş ve çöp torbaları, çöp kutuları, ev eşyaları, şişeler, variller, yiyecek ambalajları ve kablo kılıfları gibi birçok tüketim ürününde ve sınai üründe kullanılan bir plastik olan polietilen (PE), yüksek yoğunluklu PE (HDPE), düşük yoğunluklu PE (LDPE), ve l ineer düşük yoğunluklu PE (LLDPE) olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Bu üç PE çeşidinin kullanım alanlarında farklılıklar olmasına rağmen, arz yönlü ikamelerinin yüksek olmasından dolayı hepsinin tek bir ürün pazarı içinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Etan olamin Pazarı: Etilen oksitin su içeren amonyak ile reaksiyona sokulması sonucunda elde edilen Etanolamin'ler (EAO); monoetanolamin (MEA), dietanolamin (DEA), ve trietanolamin (TEA) olarak üç çeşitten oluşmaktadır. Bu üç EAO çeşidinin de farklı kullanım al anlarının olduğu görülmekle birlikte, farklı EAO'lar arasında arz yönlü sıkı bir ilişkinin bulunmasından dolayı, MEA, DEA ve TEA'nın tamamının EAO olarak tek bir ürün pazarı sayılması gerekmektedir. Oksijene Solvent Pazarı: Boya ve kaplama alanlarında kul lanılan Oksijene Solventlerin, glikol eterler, alkoller, ketonler ve esterler gibi çeşitleri vardır. Bununla birlikte, glikol eterlerin diğer oksijene solvent çeşitleriyle yüksek oranda ikame edilebilmesi nedeniyle bütün oksijene solventlerin tek bir ürün pazarı olarak belirlenebileceği anlaşılmıştır. 3 REKABET KURUMU Polialkilen Glikol Pazarı: Polialkilen Glikollerin (PAG) çeşitleri arasında yağ alkol etoksilatları (FAE), alkil fenol etoksilatları (APE), polietilen glikolleri (PEG), polipropilen glikolleri (PPG) blok kopol imerler (BC), tesadüfi kopolimerler (RC) ve daha yüksek eklenmiş moleküller sıralanabilir. Tüm PAG'lerin alkoksilasyon reaktörlerinde üretildiği, bu nedenle PAG ürünlerinden birini üretmekte olan bir şirketin bir başka PAG türü üretimine geçmesinin oldukça kolay olduğu (gerekli oksit, reaksiyon kaynatıcı ve katalizörün hazır olması şartıyla bu işlemin bir kaç saatte gerçekleşmesinin mümkün olduğu) dikkate alındığında, bütün PAG çeşitlerinin aynı ilgili ürün pazarına dahil edilmesi gerekmektedir. Coğrafi Paz ar: Global anlamda pazara çok uluslu şirketlerin hakim olmaları ve dünya genelinde faaliyet göstermeleri pazarın sınırlarını genişletmekle birlikte, 4054 sayılı Kanun'un kapsam başlıklı 2. maddesi dikkate alınarak, coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırla rı olarak belirlenmiştir. 3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Söz konusu birleşmenin gerçekleşmesi için taraflar 3.8.1999 tarihinde bir "Birleşme Sözleşmesi ve Planı" (sözleşme) akdetmişlerdir. Bu sözleşme hükümlerine göre, ilk olarak UCC ile sad ece birleşmenin gerçekleştirilmesi amacıyla kurulmuş olan Transition Sub, UCC'nin bünyesinde birleşecekler ve bunu takiben Dow, UCC'nin tüm hisselerini devralacaktır. Bu işlemlerle Dow ve UCC'nin ticari faaliyetlerinin birleştirilmesi amaçlanmıştır. Bununl a birlikte, dünya çapındaki Dow ile UCC'nin birleşmesinin Türkiye'ye yansıması, UCC'nin yan kuruluşlarının kontrolünün Dow tarafından devralınması şeklinde olacaktır. 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendinde Herhangi bir teşebbüsün ya da kişin in diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi birleşme veya devralma sayılan haller olarak öngörülmüştür. Dolayısıyla, kontrol değişikliğinin gerçekleşeceği işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir "devralma" olduğu anlaşılmıştır. Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. madde sinde; Bu Tebliğ in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmişbeş trilyon Türk Lirası nı aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. hükmü yer almaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; her bir ilgili pazar açısından yapılan değerlendir meler dikkate alındığında, taraf teşebbüslerin toplam pazar paylarının polietilen pazarında %7, oksijene solvent pazarında %11, polialkilen glikol pazarında %3 olduğu, bu pazarlar açısından işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu iznine tabi bir devralma işlemi olmadığı, ancak etanolamin pazarında UCC'nin % ., Dow'un % .pazar payına sahip olmaları nedeniyle işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır. 4 REKABET KURUMU Etanolamin pazarının global niteliği, rakiplerin BP ve BASF gibi dünya çapında güçlü firmalar olduğu, önemli giriş engellerinin bulunmadığı, DOW'un etanolamin pazarındaki pazar payının % . olduğu hususları dikkate alındığında, anılan işlemin Türkiye'deki etanolamin pazarında etkin rekabeti önemli ölçüde engelleme sonucunu doğuracak şekilde yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır. İ- SONUÇ The Dow Chemical Company ile Union Carbide Corporation birleşmesi işlemi çerçevesinde gerçekleşecek olan Union Carbide Corporation'ın Türkiye'deki yan kuruluşlarının kontrolünün Dow tarafından devralınması sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında ilgili pazarlarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.