Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-73 (Devralma) Karar Sayısı : 04-49/673 -171 Karar Tarihi : 29.7.2004 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A. Ersan GÖKMEN , R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN B. RAPORTÖR : Mert KARAMUSTAFAOĞLU C. BİLDİRİMDE 20 BULUNAN : -Syngenta Crop Protection AG Temsi lcisi: Av. Sinan NAİPOĞLU Sümbül Sokak, No:41 -43 34335 1. Levent
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -1-73 (Devralma) Karar Sayısı : 04-49/673 -171 Karar Tarihi : 29.7.2004 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A. Ersan GÖKMEN , R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN B. RAPORTÖR : Mert KARAMUSTAFAOĞLU C. BİLDİRİMDE 20 BULUNAN : -Syngenta Crop Protection AG Temsi lcisi: Av. Sinan NAİPOĞLU Sümbül Sokak, No:41 -43 34335 1. Levent -İstanbul D. TARAFLAR : -Syngenta Crop Protection AG Schwarzwaldalle 215, CH -4058, Bazel, İSVİÇRE -Astrazeneca Holdings B.V. Louis Pasteurlaan 5, 2719 EE Zoetermeer,H OLLAN DA 30 -Koninklijke Venderhave Groep B.V. 4818 ND Breda, Cosunpark 1, HOLLANDA E. DOSYA KONUSU: Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V. nin sahip olduğu Advanta B.V. nin tüm hisselerinin Syngenta Crop Protection AG tarafından de vralınması işlemine ilişkin izin talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.7.2004 tarih, 3784 sayı ile giren bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. 40 maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 27.7.2004, 2004 -1-73/Öİ -04-MMÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 27.7.2004 tarih, REK.0.05.00.00/133 sayılı Başkanlık önergesi ile 04-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştı r. G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V. nin sahip olduğu Advanta B.V. nin tüm hisselerinin Syngenta Crop Protection AG 50 04-49/673 -171 2 tarafından devralınması i şleminin, tarafların ilgili piyasalarda sahip olduğu toplam pazar payları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu; - söz konusu devralma işleminin, ayçiçeği tohumu piyasası açısından bir hakim durum yaratabilecek nitelikte olmas ına rağmen, taraflar arasındaki Hisse Alım Anlaşması nın 2.3. maddesinde belirtilen taahhütler uyarınca ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilmesi halinde ilgili ürün piyasasındaki rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı ve dolayısıyla söz konusu devralma işlemine bu koşulla izin verilmesi gerektiği 60 ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Syngenta Crop Protection AG Syngenta Crop Protection AG (Syngenta), hisselerinin tamamına Syngenta AG nin sahip olduğu, tohum araştırma, geliştirme, üretim, işleme, dağıtım, 70 iyileştirme ve mahsul korunması alanlarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Syngenta AG ise, hisseleri halka açık bir İsviçre şirketidir. Türkiye de etkilenen pazarda tohum iy ileştirme ve mahsül koruması faaliyetleri ile iştigal eden Syngenta Grubu şirketleri, Syngenta, Syngenta Supply AG ve Syngenta Chemicals B.V. dir. Her üç şirket de Syngenta AG nin %100 iştiraki olup, Sygenta Supply AG ve Syngenta Chemicals B.V. sadece mahs ul koruma işi ile iştigal etmektedir. Syngenta ithalatın dışında Türkiye de, iştiraki olan Syngenta Tarım Sanayi ve 80 Ticaret A.Ş. (Syngenta Türkiye) aracılığı ile faaliyet göstermektedir: Syngenta Türkiye nin sermaye yapısına Tablo 1 de yer verilmiştir. Tablo 1 - Syngenta Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin Sermaye Yapısı Hissedar Hisse Oranı Syngenta Participations AG %92 Syngenta Agro Services AG %2 Syngenta Crop Protection AG %2 Syngenta Overseas AG %2 Syngenta Seeds AG %2 Syngenta, 2003 mali yılın da Türkiye de ( )TL (yaklaşık Amerikan Doları) ciro elde etmiştir. Bu cironun çeşitli ürünlere göre dağılımına Tablo 2 de yer verilmiştir. 90 04-49/673 -171 3 Tablo 2 -Syngenta nın Türkiye Cirosunun Ürünlere Göre Dağılımı Mısır: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Ayçiçeği: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Şeker pancarı : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Sebzeler: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Çiçekler : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Bitkiler : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Tohumlar Toplam : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL)) Tohum İyileştirme Toplam : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL)) Haşere ilaçları: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Mantar ilaçları: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Yabancı ot ilaçları: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Mahsül Koruma Toplam: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Diğer (Profesyonel Ürünler, vektör k ontrolü, vs.) Toplam: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) H.1.2. Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V. AstraZeneca Group un esas işi, farmasötik ürünlerin araştırılması, geliştirilmesi, üretimi ve pazarla nmasıdır. Koninklijke VanderHave Groep 100 B.V. nin ana şirketi olan Koninklijke Cooperatie Cosun U.A. ise, 14.000 şekerpancarı üreticisinin üye olduğu bir kooperatiftir. Advanta B.V. (Advanta), tohum araştırma, geliştirme, üretim, işleme ve dağıtım alanların da faaliyet gösteren, Astrazaneca Holding B.V. ile Koninklijke Vanderhave Groep B.V. nin (Satıcılar) müştereken ve eşit olarak sahip olduğu bir Hollanda ortaklığıdır. Advanta, taraflar arasındaki Hisse Alım Anlaşması uyarınca devralma işleminin konusunu oluşturmaktadır. Advanta, Türkiye de iştiraki olan Advanta Tohum Islah ve Üretim Sanayi ve 110 Ticaret A.Ş. (Advanta Türkiye) aracılığı ile faaliyet göstermektedir: Advanta nın Türkiye de VanderHave Tohumculuk Ticaret A.Ş. adı altında %100 bir iştiraki daha bulunmaktadır. Ancak bu şirket ileride tasfiye edileceğinden, son beş yıldır herhangi bir faaliyette bulunmamıştır. Advanta Türkiye nin hissedarları Tablo 3 de belirtilmiştir. 04-49/673 -171 4 Tablo 3 - Advanta Türkiye nin Sermaye Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) Advanta Holdings International B.V. 66,99998 Trakya Birlik Koop. 28,5 Karadeniz Birlik Koop. 4,5 Jean Marie Saulue Laborde 0,00001 Louis M.B. Kampschreu r 0,00001 Toplam 100 Advanta 2003 mali yılında Türkiye de yaklaşık ( ) ABD $ (yaklaşık 120 . TL) ciro elde etmiştir. Bu cironun çeşitli ürünlere göre dağılımına Tablo 4 de yer verilmiştir. Tablo 4 - Advanta nın Türkiye Cirosunun Ürünlere Göre Dağılımı Mısır : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL)Tamamı Advanta Türkiye nin cirosudur. Ayçiçeği : ( ..) ABD $ (yaklaşık TL)Tamamı Advanta Türkiye nin cirosudur. Şeker pancarı: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Bu rakam ( .) Euro nun karşılığı olup tamamı SES Europe NV / S.A., Belçika nın 1 ithalat yoluyla Türkiye den elde ettiği cirosudur. Çim: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL) Advanta Seed B.V., Hollanda nın ithalat yoluyla Türkiye den elde ettiği cirosudur. Tohumlar Sebzeler: ( ..) ABD $ (yaklaşık TL)Tamamı Advant a Türkiye nin cirosudur. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı 130 Tohum çeşitlerinin üretimi, işlenmesi ve satışı genel olarak tek bir ilgili bir pazar olarak değerlendirilebilecek nitelikte ise de, farklı mahsüller için olan tohumlar ayrı birer pazar oluşturmaktadır. Syngenta ve Advanta nın, Türkiye de örtüşen faaliyetleri aşağıdaki gibidir: (i) şeker pancarı tohumu, (ii) ayçiçeği tohumu ve (iii) mı sır tohumu. 140 1 Advanta nın dolaylı %100 iştirakidir. 04-49/673 -171 5 Advanta nın ayrıca çim tohumu ve sebze tohumu alanlarında da faaliyetleri bulunmaktadır. Syngenta nın belirtilen alanlarda faaliyeti bulunmadığından, devralma işleminin sebze tohumu ve çim tohumu pazarlarına hiç bir etkisi olmayacaktır. Advant a nın, Syngenta nın tohum iyileştirmesi ve mahsül koruması alanlarında hiç bir faaliyeti yoktur. Bu nedenle devralma işleminin tohum iyileştirmesi ve mahsül koruması alanlarında da hiç bir etkisi olmayacaktır. İlgili ürün pazarı devralma işlemi tarafların ın her ikisinin de ürettiği kesişen ürünler olan, şeker pancarı tohumu pazarı , ayçiçeği tohumu pazarı ve 150 mısır tohumu pazarı olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Başvuru konusu işlem neticesinde Advanta nın Türkiye nin bütününde faali yet gösteren Syngenta tarafından devralınacak olması nedeni ile, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 160 Başvuru konusu devralma işleminin hukuki dayanağını tarafların 11 Mayıs 2004 tarihinde imzaladıkları Hisse Alım Anlaşması teşkil etmektedir. Bu anlaşmanın 2.3. maddesi uyarınca, Syngenta ve Advanta nın hisselerine sahip olan Astrazaneca Holding B.V. ile Koninklijke Vanderhave Groep B.V., söz konusu devralma işlemi için gerekli izinlerin ilgili makamlardan alınabilmesi amacıyla, Advanta nın Avrupa işlerinin tamamının elden çıkarılmasını da içeren şartlara uymayı taahhüt etmektedir. Hisse Alım Anlaşmasında Avrupa nın, Büyük Britanya, İrlanda, Orta Avrupa, Batı Avru pa, Doğu Avrupa, Kara Avrupası ile Türkiye ve Rusya yı kapsadığı 170 belirtilmiştir. Söz konusu anlaşma uyarınca, Avrupa İşleri , Advanta grubunun Avrupa da kurulu tüm şirketlerini ve bu şirketlerin malvarlıklarını, haklarını ve Avrupa dışındaki (dünya çapın daki şeker pancarı işi gibi) bir kısım malvarlıklarını ifade etmekte, Advanta Technology Limited e (Advanta nın İngiltere deki iştiraki) ait bir kısım malvarlığı ise bunun dışında kalmaktadır. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden Advanta Technology Limi ted e ait olan bu malvarlığının devralma işleminden sonra Syngenta ya geçeceği ve Advanta nın Avrupa İşleri ile beraber elden çıkarılmayacağı anlaşılmaktadır. Bu malvarlıkları aşağıda belirtilmiştir. 180 - Advanta Technology Limited in elinde bulunan mısır fi lizi plazması, - Advanta Technology Limited in elinde bulunan moleküler işaretleyici veritabanı, know -how ve araştırmalar, - Advanta Technology Limited in elinde bulunan whiskers mısır dönüştürme teknolojisi Söz konusu devralma işlemi uyarınca Syngenta, Adva nta nın tüm malvarlığı ve hisselerini Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep 04-49/673 -171 6 B.V. den devralacaktır. Bu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi 190 kapsamında bir devralma işlemi niteliğindedir. Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki top lam cirolarına bakıldığında, Tablo 2 ve Tablo 3 de görüldüğü üzere 1997/1 sayılı Tebliğ ile getirilen eşik değer olan 25 trilyon TL nin altında kalmaktadır. Öte yandan ilgili ürün pazarlarında, tarafların ve rakiplerinin sahip oldukları pazar paylarına a şağıdaki tablolarda yer verilmiştir. Tablo 5 - Şeker Pancarı Tohumu Pazarı 200 Syngenta %( ..) Advanta %( ..) KWS %( ..) Toplam %100 Tablo 6 - Ayçiçeği Tohumu Pazarı Syngenta %( ..) Advanta %( ..) Monsanto %( ..) Pioneer %( ..) Diğer %( ..) Toplam %100 Tablo 7 - Mısır Tohumu Pazarı Syngenta %( ..) Advanta %( ..) Monsanto %( ..) Pioneer %( ..) KWS %( ..) Diğer %( ..) Topla m 100% Görüldüğü üzere, şeker pancarı tohumu pazarında devralma tarafları, sırasıyla %( ..) ve %( ..) oranında ve toplamda %( ..) oranında paya sahip bulunmaktadırlar. Yine ayçiçeği tohumu pazarında taraflar, sırasıyla, %( ..) ve %( ..) oranında ve toplamda %( ..) oranında paya sahip bulunmaktadırlar. Bu iki pazarda, devralma taraflarının birlikte sahip oldukları pazar payları 210 nedeniyle, söz konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesi kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir. Mısır tohumu pazarında ise tarafların pazar payları toplamı %( ..) olmakta ve söz konusu Tebliğ de belirtilen eşiklerin altında kalmaktad ır. 04-49/673 -171 7 1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca izne tabi birleşme ve devralmaları tanımlayan eşik değerin %25 olduğu ve pazarın tamamından elde edilen cironun 20 trilyon TL gibi düşük bir miktarda kaldığı gözönüne alındığında; devralma işlemi sonucunda tarafların şeke r pancarı tohumu pazarında sahip olacakları %( ..) oranındaki payın, bu pazarda herhangi bir rekabet sınırlamasına yol 220 açmayacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca şeker pancarı piyasasında pazar payı %73,8 olan güçlü bir teşebbüs de bulunmaktadır. Bu nedenle b ildirim konusu devralma işleminin söz konusu piyasada herhangi bir rekabet kısıtlamasına yol açmayacağı sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, ayçiçeği tohumu pazarında, devralma işlemi sonrasında taraflar, %( ..) oranında paya sahip olacaklardır. Bu nedenl e bu pazarın durumu daha dikkatle incelemeyi gerektirmektedir. 4054 sayılı Kanun un devralmaları düzenleyen 7. maddesi, ilgili pazarda bir 230 hakim durum yaratarak veya bunu güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurabilecek niteliktek i devralma işlemlerini yasaklamaktadır. Bu hükmün ışığında, ayçiçeği tohumu pazarında devralma öncesi ve sonrasındaki pazar paylarında görülen artış neticesinde bir hakim durum doğması mümkün ise de yukarıda da açıklandığı üzere devralma işleminin taraflar ı söz konusu işleme izin verilebilmesi için ilgili makamlarca öne sürülebilecek, Advanta ya ait Avrupa İşleri nin (Avrupa İşleri içinde Türkiye de yer almaktadır) elden çıkarılmasını da içeren şartlara uymayı Hisse Alım Anlaşması nın 2.3. maddesi uyarınca kabul etmektedir. Bu çerçevede bir süredir Advanta nın satıştaki işleri için, dünya çapında 1,5 240 milyar Amerikan Doları nın üzerindeki yatırım fonlarını idare etmekte olan Fox Paine & Company, LLC (Fox Paine) ile Syngenta arasında süren müzakerelerin sona erdiği ve Avrupa Birliği Komisyonu na 16.7.2004 tarihinde Advanta nın Avrupa İşleri nin Fox Paine tarafından devralınmasına ilişkin başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, Advanta nın tohum işleri, Rusya ve Türkiye yi de içine alan bir ala nda yönetilmekte, sadece Türkiye yi içermemektedir. Yukarıdaki açıklamalar neticesinde bildirim konusu devralma işlemi sonucunda ilgili ürün piyasasında Syngenta nın hakim durumu güçlenebilecek 250 nitelikte ise de, Syngenta nın, Advanta nın Türkiye yi de ka psayan Avrupa İşleri ni elinden çıkarmayı taahhüt ettiği ve bunların Fox Paine tarafından devralınmasına ilişkin olarak Avrupa Birliği Komisyonu na 16.7.2004 tarihinde başvuruda bulunulduğu gözönüne alındığında, söz konusu devalma işlemin gerçekleşmesi ha linde ilgili ürün piyasasındaki rekabetin ortadan kalkmayacağı sonucuna varılmıştır. Dosya konusu devralma işlemi açısından incelenecek bir diğer husus da taraflar arasındaki devralma anlaşmasında yer alan yan sınırlamadır. Devralma işleminin tarafları a rasındaki Hisse Alım Anlaşması nın 9.1. ve 9.2. 260 maddelerinin alt paragrafları, Satıcıların ve gruplarındaki diğer şirketlerinin, Yoğunlaşma İşleminin tamamlanmasından itibaren 3 yıl süresince, doğrudan veya dolaylı olarak, herhangi bir menkul kıymet borsa sında işlem gören herhangi bir şirketin toplamda %5 hissesine (%5 in üzerindeki alımları kapsadığı anlaşılmaktadır) yatırım yapmak da dahil olmak üzere, rekabet 04-49/673 -171 8 eden bir iş yapmayacakları veya böyle bir işle ilgilenmeyecekleri veya böyle bir işle iştigal etmeyecekleri belirtilmiştir. Söz konusu hükümlerde, rekabet eden iş , faaliyetleri, Avrupa da şekerpancarı, buğday, arpa, ayçiçeği ve mısır tohumlarının araştırılması, 270 geliştirilmesi, lisanslanması (lisans veren veya lisans alan olarak), üretimi ve satışını da kapsayan herhangi bir kuruluş veya girişim olarak tanımlanmaktadır. Satıcılar Advanta daki hisselerini, esas işlerine yoğunlaşmak ve bu işlerinde ilave yatırım yapmak amacıyla satmaktadırlar. AstraZeneca Group un esas işi, farmasötik ürünler in araştırılması, geliştirilmesi, üretimi ve pazarlanmasıdır. Öte yandan, Koninklijke VanderHave Groep B.V. nin ana şirketi olan Koninklijke Cooperatie Cosun U.A., 14.000 şekerpancarı üreticisinin üye olduğu bir kooperatiftir. Anlaşma nın 9.1.ve 9.2. alt p aragrafları Türkiye deki 280 rekabet üzerinde çok sınırlı bir etkisi olan tali bir sınırlama getirmektedir. Anılan hükümlerin ilgili ürün piyasasındaki rekabet üzerinde olumsuz etkileri bulunsa da rekabeti önlemeyi amaçlamadığı ve anlaşmadan beklenen faydaları elde etmek amacıyla getirildiği anlaşılmıştır. Dosya konusu devralma işlemindeki yan sınırlama hükmünün birleşmenin uygulanması açısından doğrudan ilgili ve gerekli olduğu anlaşılmaktadır. Anılan kısıtlamanın ne süresi, ne konusu ne de tabi olan kişiler açısından tanımlanan amacı gerçekleştirmek için makul olandan fazla olmadığı ve zaruri olduğu kanaatine varılmıştır. 290 Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmelerin neticesinde başvuru konusu devralma işleminin özellikle ayçiçeği tohumu pazarında Kanun un 7 . maddesi anlamında hakim durum yaratacak nitelikte olmasına rağmen, taraflar arasındaki Hisse Alım Anlaşması nın 2.3. maddesinde belirtilen taahhütler uyarınca ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilmesi halinde ilgili ürün piyasasındaki rek abetin etkilenmeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ 300 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V. nin sahip olduğu Advanta B.V. nin tüm hisselerinin Syngenta Crop Protection AG tarafından devralınması işleminin, tarafların ilgili piyasalarda sahip olduğu toplam pazar payları yönüyle, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, tarafla r arasındaki Hisse Alım Anlaşması nın 9.1. ve 9.2. maddeleriyle getirilen yan sınırlamanın ilgili ürün piyasasındaki rekabet üzerinde olumsuz etkileri bulunsa da rekabeti önlemeyi amaçlamadığı ve anlaşmadan beklenen 310 faydaları elde etmek amacıyla getirildi ği, başvuru konusu işlemin ayçiçeği tohumu piyasası açısından bir hakim durum yaratabileceği, bununla birlikte taraflar arasındaki Hisse Alım Anlaşması nın 2.3.maddesinde belirtilen taahhütler uyarınca ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilm esi halinde ilgili ürün piyasasındaki rekabetin etkilenmeyeceği anlaşıldığından, 04-49/673 -171 9 bildirime konu devralma işlemine bu koşulla izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.