Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011-1-105 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-45/1081 -375 Karar Tarihi : 17.08.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mu stafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER : Harun ULU, Başak ARSLAN 10 C. BAŞVURUDA BULUNAN : Gizlililk talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Soylu Endüstriyel Mineraller Üretim ve Dış Tic. A.Ş.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011-1-105 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 11-45/1081 -375 Karar Tarihi : 17.08.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mu stafa ATEŞ, Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER : Harun ULU, Başak ARSLAN 10 C. BAŞVURUDA BULUNAN : Gizlililk talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Soylu Endüstriyel Mineraller Üretim ve Dış Tic. A.Ş. Gaziosmanpaşa Bulvarı No:6 Pasaport Konak/İzmir E. DOSYA KONUSU: Van çevresinde faaliyette bulunan pomza madeni üreticilerinin, aralarında anlaşarak bu madeni talep eden briket imalatçılarını fiyat ve ürün kalitesi gibi unsurlar bakım ından mağdur edici uygulamalarda bulundukları iddiası . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.05.2011 tarih, 3770 sayı ve 25.05.2011 20 tarih, 3993 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 21.06.2011 tarih ve 2011 -1-105/İİ- 11-259.ÖB sayılı İlk İnceleme Rapo ru, 29.06.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup ol madığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine düze nlenen 03.08.2011 tarih ve 2011-1- 105/ÖA-11-264.HU sayılı Önaraştırma Rapo ru 05.08.2011 tarih ve REK.0.1 5.00.00 - 110/234 sayılı Başkanlık önergesi ile 1 1-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet başvuru sunda özetle; - Ağrı-Patnos, Bitlis -Ahlat, Van -Erciş bölgelerinde bulunan ve maden işletme 30 ruhsatlarını ellerinde bulunduran ponza madeni işleten firmaların aralarında anlaşarak, söz konusu madeni yüksek fiyattan ve düşük kaliteli olarak kendi istedikleri koşul larda sattıkları, - Söz konusu maden işletme ruhsatına sahip firmaların, sezon başlarında kendileri ile yapmış oldukları tedarik anlaşmalarına aykırı olarak, ıskontosuz ve düşük kaliteli malları almaya zorladıkları, - Bims ve briket üreticileri olarak bu durum dan mağdur oldukları ve zarar ettikleri, söz konusu firmaların aralarında anlaşma olduğundan dolayı alternatif bulamadıkları, ifade edilmektedir. Ayrıca raportörlerce şikayetçi ile 17.06.2011 tarihinde telefonda yapılan görüşmede ise; 40 - Kendilerinin 5 -6 ayr ı firmadan pomza madeni alabildiklerini, bu maden işletmecilerinden ismini hatırlayabildiklerinin Muzaffer ÖNER, Ercan EROĞLU, Muhittin DİLMAÇ şeklinde olduğunu, firmalarının genelde Muhittin DİLMAÇ ın sahibi olduğu Yeşil Erciş Madencilik Ltd. Şti. nden ma l tedarik etmeye çalıştıklarını, 11-45/1081 -375 2 - Söz konusu madenlerin işletme ruhsatları bu sayılan kişi ve firmalarda olduğu halde bildikleri kadarıyla bu bölgedeki pomza madenlerinin tamamının maden ruhsatlarının Soylu Holding e ait bulunduğunu, - Buradaki sıkıntıların ın çalıştıkları pomza madeni üreticisi firmaların aralarında anlaşarak, söz konusu madeni yüksek fiyattan ve düşük kaliteli olarak kendi istedikleri koşullarda satmaya çalışması olduğunu, söz konusu firmaların aralarında 50 anlaştıklarını ayrıca kendilerinin de söylediklerini, bölgedeki bütün briket üreticileri olarak durumdan mağdur olduklarını, ifade etmiştir. H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , Van ili ve çevresinde faaliyet gösteren teşebbüslerin anlaşarak 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etti ği yönünde bir delile ulaşılamaması nedeniyle soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Şikayete konu olan pomza madeni, dünya endüstrisinde yeni olmakla beraber ülkemi z endüstrisine son yirmi yılda girmeye başlayan ve değeri yaygınlaşan volkanik kökenli 60 bir maddedir. Pomza volkanik olaylar neticesinde oluşmuş, fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı dayanıklı, gözenekli ve camsı volkanik bir kayaçtır. Gözenekler arası gene lde bağlantısız boşluklu olduğundan geçirgenliği düşük, ısı ve ses yalıtımı oldukça yüksektir. Teknolojik özellikleri ve birçok endüstriyel ham madde türüne göre değişik avantajlara sahip olan pomza (bims) taşı giderek artan bir eğilimle, farklı endüstri dallarında yaygın bir kulanım alanı bulmaktadır. Son yıllarda hafif yapı malzemelerine verilen önemin giderek artmasına paralel olarak, ham madde tüketiminde pomza taşı düşük birim hacim ağırlığı, yüksek ısı ve ses izolasyonu, iklimlendirme özelliği, kolay sıva tutması, mükemmel akustik özelliği, deprem yük ve davranışları karşısındaki elastikiyet ve alternatiflerine göre daha ekonomik oluşu gibi üstün özelliklerinden 70 dolayı, inşaat ve yapı endüstrisinde geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Pomza taşı, yalnızca inşaat sektöründe değil, tarım sektörü, kimya sektörü, tekstil sektörü, aşındırıcı sanayi gibi endüstri alanlarında da çok farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Dosyadaki bilgilere göre, Maden İşletme Genel Müdürlüğü (MİGM) nden alınan bilgiler neticesin de, Van çevresinde faaliyette bulunan işletme ruhsat sahiplerinin listesi aşağıda yer almaktadır : İlçe Köy Sicil Ruhsat sahibi Yürürlülük Tarihi Ruhsat Durumu Erciş Yetişen 39792 Er-Pa Mad.Tic. ve San. Ltd. Şti. 16.02.1999 Faaliyetleri Durduruldu Erciş Ekiciler 12513 Ekomin Mad . San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. 03.12.2008 Normal Yürüyor Erciş Gümüşoluk 39684 Tasfiye Halinde Soylu End. Min. Üret. ve Dış Tic. A.Ş. 29.08.2003 Normal Yürüyor Erciş Kırkpınar 12553 Ekomin Mad . San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. 26.12.2004 Faaliyetleri Durduruldu Erciş 200703850 Stonex Madencilik San. ve Tic. A.Ş. 29.07.2009 Faaliyetleri Durduruldu Erciş 79517 Hak-Pet Tur. Mad. Petrol Ürünleri Nak. ve Taahhüt Gıda İth. İhr. San. v e Tic. Ltd. Şti. 14.04.2011 Normal Yürüyor Erciş 2007 06166 Eyyüpoğlu Mad. Taş. İnş. Tur. Pet. Med. Gıda. İth. İhr. San ve Tic. Ltd.Şti 18.04.2011 Normal Yürüyor Merkez Alaköy 201004621 Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Pomza İnş. İrc. İth. 28.04.2011 Normal Yürüyor 11-45/1081 -375 3 Açılan önaraştırma kapsamında, ruhsat sahipleri ile ilgili elde edilen bilgiler ve başvuru mevcudu da dikkate alınarak, raportörlerce, Van ilinde ruhsat sahibi olan pomza madeni üreticilerinden faaliyetleri devam etmekte olan ve adreslerinde bulunan teşebb üslerde yerinde inceleme yapılmıştır. 80 Yapılan incelemelerde bölgedeki üç ruhsatın sahibi olan firmalardan Soylu Endüstriyel Mineraller Üretim ve Dış Ticaret A.Ş. (Soylu) ve Ekomin Madencilik Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (Ekomin) nin adreslerinin ruhsat kayıtlarında aynı olduğu görülmüştür. Söz konusu adreste yapılan yerinde inceleme ve Soylu nun muhasebe müdürü ile yapılan görüşme neticesinde, Soylu Grubu nun 1985 yılından beri pomza işiyle uğraştığı ve yapılan ortaklıklarla yeni sahaların alındığı; mevc ut durumda ise Arkas Holding A.Ş. ile yapılan ortaklık sonucu kurulan Ekomin e mevcut sahaların teker teker devredilmekte olduğu öğrenilmiştir. Ayrıca Soylu Grubu nun şu an on adet pomza madeni sahasına sahip olduğu ancak bu sahaların hiçbirisinde kendiler inin faaliyette bulunmadığı; sadece Nevşehir de yer alan sahalarda Soylu nun üretim ve satış 90 faaliyetlerinin bulunduğu belirtilmiştir. Mevzuat gereği sahaların işletilmesinin zorunlu olmasından sonra ise işletilmeyen sahaların kullanım haklarının rödovansç ılara devredilmeye başlandığı bilgisi verilmiştir. Ayrıca yapılan incelemelerde Soylu nun Van bölgesinde üç sahada ruhsat sahibi olduğu; bunlardan 12513 sicil numaralı sahanın mevcut durumda işletilmediği ve herhangi bir rödovansçıya da verilmediği, 12553 sicil numaralı sahanın rödovansçı statüsündeki Dilmaçlar Madencilik tarafından işletildiği, 39684 sicil numaralı sahanın ise Ekomin e devredilmekte olduğu ve üzerinde herhangi bir faaliyette bulunulmadığı görülmektedir. Raportörlerce 27.0 7.2011 tarihinde, Van ın Erciş İlçesi nde bulunan şirketlerde yerinde inceleme yapılmak üzere anılan ilçeye gidilmiştir. Burada yer alan şirketlerden Hak -Pet 100 Tur. Mad. Petrol Ürünleri Nak. ve Taahhüt Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin MİGM de kayıtlı adresinde herhan gi bir şirket ofisinin olmadığı tespit edilmiştir. Yine bu ilçede bulunan Eyyüpoğlu Mad. Taş. İnş. Tur. Pet. Med. Gıda. İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. n in MİGM de kayıtlı adresine gidilmiştir. Ancak söz konusu adreste anılan şirket bulunamamıştır. İş merk ezindeki esnafın şirketin başka bir iş merkezine taşındığını belirtmesi üzerine ilgili iş merkezine gidilmişse de orada da şirketin herhangi bir ofisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Soylu Holding in bölgedeki rödovansçısı konumunda olan Dilmaçlar Madenc ilik in MİGM de kayıtlı adresine gidilmiş, ancak şirketin bu adresten taşındığı tespit edilmiştir. Şirket sahibi Muhittin Dilmaç a telefonla ulaşılmış ve Van ilinde yapılan görüşme de, yukarıda yer verilen şirket adresinin bulunduğu binanın 110 istimlak edilmes i nedeniyle taşındıklarını belirtmiş ; konu ile ilgili olarak ise, pomza pazarında kartel olduğu yönündeki iddiaları reddetmiştir. Pomzanın satış fiyatının 5 TL/m3 olduğunu belirten Dilmaç, enerji ve işletme maliyetlerinin dikkate alındığında bu fiyatın rek abetçi bir seviyede olduğunun kabul edilmesi gerektiğini öne sürmüştür. Dilmaç tan istenen satış faturası örnekleri ise 03.08.2011 tarih ve 5622 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yürürlükteki mevzuat gereğince rödovansçılar satış fiyatlarını ruh sat sahiplerine bildirmek durumundadırlar. Soylu Holding den alınan belgelerden, 01.01.2010 - 23.06.2010 tarihleri arasında Dilmaç Madencilik in Van ve Ağrı da uyguladığı satış fiyatının 5 TL/m3 olduğu anlaşılmaktadır. Yine aynı tarihler arasında Soylu Holdi ng in 120 pomza satış fiyatı Ağrı da 4,5 TL/ m3, Van da 5 TL/ m3 olduğu görülmektedir. Soylu Holding in belirtilen tarihler arasında Nevşehir de uyg uladığı satış fiyatı ise 10 TL/ m3 olmuştur. Yukarıda ifade edildiği üzere, raportörlerce, Van da faaliyet gösteren teşebbüslerde yerinde inceleme yapmak olanaklı olmamıştır. Bunda, ürünün ve işin niteliği önemli faktörlerdendir. Bu bölgede sahaların küçük olması, pomzanın küçük iş makineleri vasıtasıyla doğrudan topraktan alınarak işlemden geçirilmeden araca yüklenere k 11-45/1081 -375 4 satılması, başka bir ifade ile işin basit olması yerleşik şirket merkezlerini gereksiz hale getirdiği gibi düzgün ticari kayıtlara ulaşımı da engellemektedir. Bununla birlikte, her ne kadar son döneme ait olmasalar da elde bulunan ve yukarıda verilen fiy at bilgileri 130 Soylu Holding ve Dilmaçlar Madencilik in Ağrı ve Van daki satış fiyatlarının 5 TL/ m3 iken, Soylu Holding in Nevşe hir deki satış fiyatının 10 TL/ m3 olduğunu göstermektedir. Bu durumun nedeni olarak Nevşehir deki pomzanın daha kaliteli olduğu So ylu Holding yöneticileri tarafından ifade edilmiştir. Ürün kalitesindeki farklılıklar ise bölgeler arasında pomza fiyatının karşılaştırılması ve bu yolla bir kartelin varlığına yönelik işaretler elde edilmesini zorlaştırmaktadır. Özetle; yürütülen önaraşt ırma kapsamında Van ili ve çevresinde faaliyet gösteren pomza üreticilerin anlaşma yoluyla 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği yönünde bir delile ulaşılamamıştır. Bu çerçevede, konuyla ilgili soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır . 140 J. SONUÇ Düzenlenen rap ora ve incelenen dosya kapsamına göre , dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyet in reddine OYBİRLİĞ İ ile karar verilmiştir .