Rekabet Kurumu · D.2006 -2-189 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : · K.07 -13/96 -26 Karar Tarihi : 8.2.2007 A. TOPLANTIY

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -2-189 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 07 -13/96 -26 Karar Tarihi : 8.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rı fkı ÜNAL, 10 Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Adnan AKGÜN, Şerife Demet KAYA, Hüseyin ORMAN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - TTNet A.Ş. Temsilcisi : Av. Mehmet KÖ MÜRCÜ , Av. Funda Çepni KARA

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -2-189 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 07 -13/96 -26 Karar Tarihi : 8.2.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Rı fkı ÜNAL, 10 Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER : Ali DEMİRÖZ, Adnan AKGÜN, Şerife Demet KAYA, Hüseyin ORMAN C. BAŞVURUDA BULUNAN : - TTNet A.Ş. Temsilcisi : Av. Mehmet KÖ MÜRCÜ , Av. Funda Çepni KARA Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara - Türk Telekomünikasyon A.Ş. Temsilcisi : Av. Mehmet KÖMÜRCÜ , Av. Funda Çepni KARA 20 Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara D. TARAFLAR : - Türk Telekomünikasyon A.Ş. Turgut Özal Bulvarı 06103 Aydınlıkevler/Ankara - Microsoft Corporation Emirhan Cad. No: 145 C Barboros Plaza , Dikilitaş/İstanbul - Intel Corporation Ebulula Cad. Maya Meridyen Plaza Kat: 6 Akatlar/İstanbul - Vestel Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş. Zorlu Plaza 34310 Avcılar/İstanbul 30 - Casper Bilgisayar Sistemleri A.Ş. Sivritaş Sok. No: 16 Alph an 80310 Mecidiyeköy/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Türk Telekomünikasyon A.Ş., Microsoft Corporation ve Intel Corporation işbirliği ile düzenlenen İlk Bilgisayarım Kampanyası nda yapılan anlaşmalara menfi tespit belgesi verilmesi ya da muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.9.2006 tarih , 6199 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 22.1.2007 tarih ve 522 sayılı yazı ile tamamlanan başvuru üzerine düzenlenen 29.1.2007 tarih, 2006 -2-189/MM -07-AD sayılı Menfi Tespit/Muafiyet İnceleme Ra poru 2.2.2007 tarih, REK.0.06.00.00 -130/39 sayılı Başkanlık önergesi ile 40 07-13 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, - Türk Telekomünikasyon A.Ş., Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Limited Şirketi, Intel Mediterranean Trading Company arasında imzalanan Mutabakat Metni nin, 07-13/96 -26 2 - Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile Microsoft Corporation arasında imzalanan Pazarlama Anlaşması nın, - Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile Vestel Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş. ve Casper Bilgisayar Sistemleri A.Ş. arasında imzalanan Kampanya Sözleşmesi ve İlgili Ek Sözleşmeler in 50 4054 sayılı Kanun un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadıkları, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde söz konusu anlaşmalara menfi tespi t belgesi verilebileceği görüşlerine yer verilmiştir . H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Bildirim konusu Her Eve Bilgisayar Her Eve Son Sürat İnternet (ilk Bilgisayarım) Kampanyası na (Kampanya) katılanlara sunulan ürünler, iki farklı konfigürasyona sahip masaüstü bilgisayardan, 24 aylık ADSL internet aboneliğinden, iki farklı markadaki modemden ve ilgili kurulum hizmetlerinden oluşmaktadır. Ayrıca, 60 çoğunluğu genel olarak doğrudan son kullanıcılara satılmayan toptan internet erişimi, işlemci ve yazılım ürünleri sağlayıcılarının da Kampanya ya katkıda bulunmaları nedeniyle, bilişim ve i letişim sektörünün genel itibarıyla yazılım, donanım ve taşıyıcı hizmetler (telekomünikasyon) olmak üzere üç ana segmentine ait ürün ve hizmetle rin başvuru konusu Kampanya kapsamı nda değerlendiril miştir. Kişisel bilgisayar pazarına ilişkin olarak, bilgisayar üretimi pazarının uluslararası rekabete açık, birçok oyuncunun rekabet ettiği bir pazar niteliğinde olması dolayısıyla dosya konusu başvurun un değerlendirilmesi bakımından masaüstü bilgisayarların tek başına ayrı ya da taşınabilir bilgisayarlarla birlikte tek bir ürün pazarı olarak tanımlanmasının sonucu değiştirecek niteliği bulunmaması nedeniyle, net bir pazar 70 tanımı yapılmasına gerek görülm emiştir. Bilgisayar İşlemcileri pazarına ilişkin olarak, ürün pazarının sınırlarının belirlenmesi ayrıntılı bir inceleme gerektirmekle birlikte, dosya kapsamındaki değerlendirmeler Türkiye de x86 mimarisi dışındaki işlemci kullanan bilgisayarların önemli b ir yer tutmaması nedeniyle bilgisayar işlemcileri pazarı olarak ele alınmıştır. Yazılım pazarına ilişkin olarak, bilgisayar işletim sistemlerinin yerine konulabilecek başka ürün ya da yazılım bulunmaması nedeniyle bilgisayar işletim sistemi diğer yazılımlardan ayrı bir ürün olarak ele alınmış ve bu ürüne yönelik ilgili ürün pazarı bilgisayar işletim sistemleri pazarı olarak belirlenmiştir. Ayrıca uygulama programları içerisinde yer alan ofis uygulama programları nın ayrı bir ürün pazarı 80 teşkil etti ği sonucuna ulaşılmıştır. Yazılım geliştirme araçları bakımından net bir ürün pazarının ortaya çıkıp çıkmadığı ve söz konusu pazarın sınırları da belirsiz olduğundan, başvurunun değerlendirilmesi bakımından da önemi olmayacağı göz önüne alınarak daha ayrın tılı bir analize gerek görülmemiştir. Her ne kadar Kampanya kapsamında ayrı ayrı verilse de genellikle internet güvenlik takımı adı altında benzer özellikteki başka yazılımlar ile birlikte satışa sunulan ebeveyn kontrol yazılımı ve antivirüs yazılımı içi n ise dosya kapsamında pazarın genel olarak bilgisayar güvenlik yazılımları olarak tanımlanmasında bir sakınca görülmemiştir. Modeme ilişkin ilgili ürün pazarı ADSL modem pazarı olarak belirlenmiştir. İnternet hizmetlerine yönelik olarak ise dosya k apsamında ilgili ürün pazarının Kablo 90 TV şebekesi üzerinden internet erişimi ve ADSL hizmetlerinden oluşan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, dosya kapsamında, söz konusu hizmetlerin hem toptan hem de perake nde olarak 07-13/96 -26 3 sunulmasına ilişkin hususlar söz konusu olduğundan, ilgili ürün pazarı toptan ve perakende olarak farklılaşacaktır. Toptan olarak bakıldığında halihazırda fiili olarak sadece Türk Telekom un ADSL hizmetinin yeniden satışına yönelik olarak sağlad ığı pazarın bulunduğu görülmektedir. Söz konusu toptan pazar Telekomünikasyon Kurumu tarafından veri akış yöntemini de içerecek şekilde geniş bant toptan erişim pazarı olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar 100 Yukarıda belirlenen ürün pazarlarından don anım ve yazılıma ilişkin pazarlar genel olarak global nitelik arz eden pazarlardır. Söz konusu ürün ve hizmetlerin ticaretinde ülkeler arasında bir engel olmadığı gibi, ulusal düzeyde pazar şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmamaktadır . Dolayısıyla söz konusu ürün pazarları bakımından tanımlanabilecek en dar coğrafi pazar Türkiye sınırları olacaktır. Internet erişim hizmetleri ise yetkilendirme yoluyla yürütülen hizmet olduğundan sadece Türkiye de yetkilendirilmiş teşebbüsler tarafından hizmet sunulabilmektedir. Ancak, söz konusu hizmet bakımından da ülke çapında rekabet şartlarının homojen olması ( Kablo TV şebekesinin sadece kapsadığı alanlarda ADSL geniş bant hizmetlere ikame olabileceği bu durumun istisnasıdır) nedeniyle ilgili 110 coğrafi pazarın Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmesi gerekmektedir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.2.1. Taraflar H.2.1.1 . Türk Telekom ve TTNet A.Ş. Türk Telekom, Türkiye de sabit telefon, mobil telefon, veri ve internet hiz metleri ile diğer katma değerli hizmetleri sunan ve 2005 yılında gerçekleştirilen özelleştirme işlemi sonrasında hisselerinin %55 i Ojer Telekomünikasyon A.Ş. tarafından sahip olunan bir teşebbüstür. TTNet A.Ş., Rekabet Kurulu nun özelleştirme sürecinde 19 98/4 sayılı Tebliğ hükümleri çerçevesindeki Görüşü ne uygun olarak kurulan, Türk Telekom un %99,9 120 hisselerine sahip olduğu bir yavru şirkettir. TTNet A.Ş., 26 .4.2006 tarihinde kurulmuş olup, internet servis sağlayıcılığı faaliyetleri yürütmektedir . Esasen doğrudan Türk Telekom tarafından kontrol edilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun anlamında Türk Telekom bünyesi altında Türk Telekom ile birlikte tek bir teşebbüs olarak değerlendirilecek olan TTNet A.Ş., Kampanya kapsamındaki katkıların daha iyi anlaşılabilm esi için bu Karar da çoğu zaman ayrı bir tüzel kişilik olarak belirtilmiştir. Türk Telekom ve TTNet A.Ş. Kampanya lideri olarak Kampanya yı planlamış ve yürütmüştür. Bu çerçevede, Türk Telekom, söz konusu Kampanya nın ilk hukuki belgesi olan Mutabakat Metn i ni imzalayan taraflardan biridir. Türk Telekom, 130 Kampanya nın hazırlık sürecinde internet servis sağlayıcılığı birimini henüz TTNet A.Ş. adı altında ayrı bir tüzel kişilik haline getirmediği için söz konusu hukuki metinlere taraf konumundadır. Ayrıca, Tür k Telekom un tüzel kişilik olarak söz konusu Kampanya ya katkısı, toptan geniş bant internet hizmetleri sağlayıcısı olarak, tüm İSS lerden 24 ay süren abonelikler için 24. ayın ADSL hizmeti bedelini almamasıdır. Türk Telekom, Microsoft ile imzaladığı Pazar lama Anlaşması nı 28.10.2006 tarihinde ve Kampanya bünyesinde bilgisayar tedarik eden firmalar ile olan anlaşmalarını 25.9.2006 tarihinde TTNet A.Ş. ye devretmiştir. TTNet A.Ş. nin katkısı ise, Kampanya dan yararlanmak için başvuranlara, 24 ay 140 abone olmala rı karşılığında, 2 aylık ADSL kullanımını ücretsiz sunması ve bir adet ücretsiz modem vermesidir. Böylelikle, TTNet A.Ş., Türk Telekom un tüm İSS lere 07-13/96 -26 4 sunacağı 1 aylık ücretsiz ADSL indirimini doğrudan Kampanya başında abonelerine yansıtmakta, diğer bir ay lık erişim ücretini de abonelerden almamaktadır. Ayrıca Kampanya kapsamındaki bilgisayar tedarikçileri bilgisayar ve modem kurulumunu da üstlendiklerinden, TTNet A.Ş. aboneleri herhangi bir kurulum ücreti ödememektedir. H.2.1.2. Microsoft Microsoft yazılım ürün ve hizmetleri alanında dünyanın önde gelen firmalarından biridir. Şirket in faaliyetlerinin büyük bölümü, özellikle işletim sistemleri olmak üzere, yazılım ürün ve hizmetleri alanındadır. Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. 150 Şti. (Microsoft T ürkiye), Microsoft un Türkiye deki yavru şirketi olup, pazarlama, satış sonrası destek, teknik destek ve danışmanlık hizmetleri sunmaktadır. Hem Microsoft hem de Microsoft Türkiye Kampanya nın oluşmasında rol almışlardır. Bu bağlamda, Mutabakat Metni ne Mi crosoft Türkiye imza koyarken, Pazarlama Anlaşması Microsoft ile Türk Telekom (daha sonra TTNet A.Ş. ye devredilmiştir) arasında akdedilmiştir. Microsoft un Kampanya ya katkısı, Kampanya nın tanıtımı ve yürütülmesi için TTNet A.Ş. ye ödenecek ( ) ABD Do ları ve Windows XP Home veya Professional Edition ile satıla cak her bir bilgisayar için ( .) ABD Doları , Windows XP Starter Edition ile satıl acak her bir bilgisayar için ( ) ABD Doları nakdi destek (bu desteğin 160 üst sınırı ( .) bilgisayar ya da ( .) ABD Doları (hangis i önce gerçekleşirse) ile ( ) yazılımı olmak üzere Kampanya da verilen ( hariç) yazılımların ücretsiz olarak bilgisayar tedarikçilerine sağlanmasına yönelik ayni destektir. H.2.1.3. Intel Intel temel olarak mikroişlemci üreti mi alanında faaliyet gösteren bir Amerikan Şirketi dir. Intel, X86 mimarisi segmentindeki mikroişlemci üretiminde lider firma konumundadır. Inter Mediterranean Trading Company (Intel Türkiye) ise, Intel in Türkiye deki faaliyetlerini yürüten yavru şirketid ir. Intel Kampanya kapsamında, Kampanya nın tanıt ımı için TTNet A.Ş. ye ( . .) 170 ABD Doları ve ( ..) giriş seviye konfigürasyonları için ( .) tedarikçi firmalara, satılan her bir bilgisayar başına ( .) ABD Doları destek sağlamayı taahhüt etmiştir. Intel katkılarını Intel Türkiye aracılığıyla taraf olduğu Mutabakat Metni çerçevesinde yapmıştır ve bunun dışında herhangi bir hukuki metnin tarafı değildir. H.2.1.4. Vestel Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş. (Vestel) Vestel Şirketler Grubu bünyesinde yer alan Vestel yine aynı gruba bağlı Vestel Digital Üretim Sanayi A.Ş. tarafından üretilecek Kampanya kapsamındaki bilgisayarların pazarlama faaliyetini üstlenmektedir. Vestel Kampanya çerçevesinde, belirlenen nitelikte bilgisayarların belirlenen 180 şartlarda tedari kini ve ücretsiz kurulum hizmetini üstlenmektedir. Vestel, Kampanya dahilinde kampanya reklamı olarak asgari ( .) YTL lik harcama yapacağını taahhüt etmiştir. H.2.1.5. Casper Bilgisayar Sistemleri A.Ş. (Casper) Casper masaüstü, dizüstü bilgisayar ile bil gisayar donanımları satışı ve servisi alanında faaliyet göstermektedir ve Kampanya kapsamında bilgisayar tedarikçisi olarak seçilen diğer tedarikçi teşebbüstür. Casper Kampanya ya bilgisayar tedarikçisi olarak katkıda bulunmakta ve ücretsiz kurulum hizmeti ni üstlenmektedir. Casper, Kampanya dahilinde kampanya reklamı olarak asgari ( ..) YTL lik harcama yapacağını taahhüt etmiştir. 190 07-13/96 -26 5 H.2.2. Kampanya Kapsamında Bildirilen Anlaşmalar H.2.2.1. Mutabakat Metni Mutabakat Metni (Memorandum of Understanding MOU), Microsoft Türkiye, Intel Türkiye ve Türk Telekom arasında 23.1.2006 tarihinde hazırlanmış ve Microsoft Türkiye tarafından 28.1.2006, Intel Türkiye ve Türk Telekom tarafından ise 29.1.2006 tarihinde imzalanmıştır. Mutabakat Metni yle taraflar, gelecekt e müştereken uygulamaya konabilecek bazı potansiyel işbirliği projelerini ve potansiyel işbirliğinin kapsamı olarak da Microsoft, Intel, ve Türk Telekom un birlikte çalışabilecekleri İlk Bilgisayarım Kampanyası nda işbirliği alanlarını belirlemişlerdir. M utabakat Metni nde Kampanya da, her birinde 200 üretim suiti, antivirüs koruma, eğitim yazılımı ve ebeveyn kontrol sistemi bulunabilecek üç farklı masaüstü konfigürasyon teklifi ve bir dizüstü bilgisayar (notebook) teklifinin sunulması amaçlanmış ve verilecek bilgisayarların konfigürasyonu tasarlanmıştır. Mutabakat Metni nde tarafların Kampanya kapsamında tasarlanan (ilerideki süreçlerde değiştirilmiş olan) rolleri, şu şekilde belirlenmiştir: Microsoft - Kampanya nın tasarım ve uygulanması ile ilgili yardım sağla mak, - Kampanya unsurları ile ilgili muhtemel pazarlama programları için Türk Telekom a bir anlaşma sunmak, 210 - Kampanya nın etkinlik maliyetlerinin, tanıtım faaliyetlerinin, bayilerin eğitiminin ve diğer pazarlama faaliyetlerinin tüm taraflarca mutabık kalınan bir pazarlama planına uygun olarak başlatılması iç in harcanmak üzere ( .) Doları yardımda bulunmak, - Kampanya vasıtasıyla satılan tüm bilgisayarlarda yetkili ve bağımsız bir ebeveyn kontrol yazılım tedarikçisinden tedarik edilen ebeveyn kontrol yazılımı sağlanması için çalışmak. Intel - Kampanya nın tasarım ve uygulanması için yardım sağlamak, - Kampanya nın unsurları ile ilgili muhtemel pazarlama programları için Türk 220 Telekom a anlaşma sunmak, - Kampanya nın etkinlik maliyetlerinin, tanıtım faaliyetlerinin, bayilerin eğitiminin ve diğer pazarlama faaliyetlerinin tüm taraflarca mutabık kalınan bir pazarlama planına uygun olarak başlatılmas ı için harcanmak üzere ( .) Doları yardımda bulunmak, - Intel in reklam, doğrudan pazarlama vb. farklı pazarlama araçlar ında bilgisayar üreticisinin ve Intel logosunun yanında Türk Telekom logosunun kullanılmasına izin vermek, - Giriş seviyesi konfigürasyonunda kullanılacak olan Intel Celeron işlemci için bilgisayar üreticilerine ( .) ABD Doları iskonto teklif etmek. 230 Türk Telekom - ( .) yıllık abone sözleşmesi ile ücretsiz temel ADSL modem, ücretsiz kurulum ve belirli bir süre ( mesela . ay) ücretsiz aylık abonelik yoluyla veya başka maliyetlerin bir kısmının karşılanması şeklinde projeye yardım ve reklam kampanyası desteği sağlamak, - Mutabık kalınan Şartname çerçevesinde donanım satıcılarını bağımsız olarak seçmek ve müzakere yürütmek, 07-13/96 -26 6 - Dağıtım modelini geliştirmek, satış sonrası servis ve müşteri hizmetleri sağlamak. Taraflar, her bir tarafın, yasal, organizasyonel ve finansal olarak bağımsız kalacağını, herhangi bir şekilde diğer tarafların hareketlerinden sorumlu olacak şekilde hareket 240 edemeyeceğini, Mutabakat Metni nin taraflar arasında bir ortak girişim ya da ortaklık tesis etmediğini hüküm altına almıştır. Buna ek olarak, Mutabakat Metni nin 3.E. maddesinin Taraflar işbu mutabakat ile Taraflarca işbu MOU Mutabakat Metni kapsamında öngörülen Potansiyel İşbirliğinin Taraflarca ileri bir aşamada müzakere ve akdedilecek ayrı anlaşmalara bağlı olacağını açıkça kabul etmişlerd ir. İşbu MOU bir niyet beyanı olup, bağlayıcı yasal yükümlülükler teşkil etmemektedir ve 3.İ. maddesinin İ şbu MOU içindeki hiçbir hüküm işbu anlaşmanın konusu ile ilgili olarak Microsoft, TT (Türk Telekom) ve Intel arasında münhasır bir ilişki yaratmamak tadır. Taraflar bu anlaşmanın konusu ile ilgili olarak başka şirketlerle benzer anlaşmalar yapabilir şeklindeki hükümleri nedeniyle, 250 Mutabakat Metni nin bağlayıcı ve münhasır bir nitelik taşımadığı bildirilmiştir. Bu çerçevede, Mutabakat Metni, taraflar arasındaki potansiyel işbirliğinin kapsamını ve tarafların muhtemel rollerini belirlemeye yönelik olarak, bağlayıcılık ve münhasırlık niteliği taşımayan bir iyi niyet beyanıdır. H.2.2.2. Pazarlama Anlaşması Pazarlama Anlaşması, yürürlülük tarihi 1.4.2006 olmak üzere Microsoft ile Türk Telekom tarafından imzalanmıştır. Bu Anlaşma ile taraflar, Türk Telekom un Türkiye deki tüketicilere ve küçük işyerlerine yaptığı abonelik teklifine (bilgisayar+ geniş bant teklifi) talep yaratmak ve desteklemek için pazarlam a faaliyetlerine girişmeyi hedeflemektedirler. Söz konusu pazarlama faaliyeti ise bireysel kullanıcılara 260 ve 25 ten az lisanslı bilgisayara sahip işyerlerine önceden Microsoft işletim sistemi ürünleri kurulu bilgisayarları kapsamaktadır ve söz konusu bilgis ayarlar Türk Telekom un belirleyeceği üreticiden alınacaktır. Anlaşma da tarafların Kampanya ya yapacakları pazarlama katkıları belirlenmiştir. Buna göre, Microsoft, azami ( ) olmak üzere, Türk Telekom tarafından düzenlenecek Kampanya da satılan her b ir ( ..) bilgisayar için ( ) ABD Doları ve Windows ( ) veya ( ..) ( .) bilgisayar için ( .) ABD Doları pazarlama teşvikini Türk Telekom a ödemeyi taahhüt etmiştir. Türk Telekom ise Microsoft un ticari markası ile birlikte işle tim sistemi ürünlerini satış 270 materyallerine yerleştirmeyi/bildirmeyi ve Microsoft tarafından verilen katkı ile diğer tüm teşvikleri sadece talep yaratmak ve Kampanya kapsamında belirtilen diğer pazarlama aktiviteleri için kullanmayı kabul etmiştir. Sözleşm enin süresi 1 yıl (yürürlük tarihi olan 1.4.2006 ile 31.3.2007 arasında) olarak kararlaştırılmıştır. Taraflar, Pazarlama Anlaşması nın taraflar arasında hiçbir şekilde ortak girişim veya acentelik ilişkisi yaratmayacağını, Türk Telekom un şirket hisseleri ndeki değişikliğin Pazarlama Anlaşması nın devri anlamına gelmeyeceğini, Anlaşma nın Türk Telekom ve Microsoft un bilgisayar+geniş bant promosyonu çerçevesinde gerçekleştirecekleri pazarlama aktivitelerine ve Microsoft tarafından Türk Telekom a yapılacak p azarlama 280 katkısına ilişkin olarak tüm anlaşmayı oluşturduğunu ve taraflar arasında bu konuya ilişkin olarak gerçekleştirilen daha önceki veya mevcut sözlü ya da yazılı bildirimlerin yerine geçeceğini belirtmişlerdir. H.2.2.3. Bilgisayar Tedarikçileri İle Y apılan Anlaşmalar Seçim Şartnamesi ve Tedarikçilerin Teklifleri 07-13/96 -26 7 Başvuru konusu Kampanya çerçevesinde, Türk Telekom un (TTNet A.Ş. adına), daha önce de belirtildiği gibi, Kampanya da verilecek olan bilgisayarların tedarikçilerini seçmesi öngörülmüştür. Bu çerçevede, dosya kapsamında menfi tespit/muafiyet talep edilen anlaşmaların sonuncusu İlk Bilgisayarım Kampanyası Bilgisayar Tedarikçisi Firma Seçim Şartnamesi dir ( Seçim Şartnamesi ). Seçim 290 Şartnamesi nde genel olarak, Kampanya nın süresi, Kampanya da ve rilecek ürünün konfigürasyonu, tedarikçi firmanın ve TTNet A.Ş. nin hak ve yükümlülükleri, (TTNet A.Ş. tarafından ücretsiz sağlanacak olan) modemlerin ve bilgisayarların garanti kapsamı, Kampanya kapsamındaki ürün paketine ilişkin teklifler ve kampanya sürecinin ne şekilde işleyeceğine ilişkin hükümler yer almaktadır. Kampanya da, ileride detayları verilecek iki farklı bilgisayar (PC1 ve PC2) konfigürasyonu öngörülmüştür. Söz konusu bilgisayarlarda, - İşletim sisteminin PC1 için en az Windows XP Starter Edi tion, PC2 için en az Windows XP Home Edition, - Microsoft Office 2003 Standart Türkçe yazılımı, 300 - Microsoft un ücretsiz olarak vereceği yazılım geliştirme araçlarının Express sürümleri, - Ebeveyn kontrol yazılımı ve en az 1yıl korumalı güncellenebilir (tercihe n Türkçe) antivirüs yazılımı ürünlerinin önceden yüklenmesi şart koşulmuştur. Bilgisayar teknik yapılandırmasında işlemci ve bazı yazılım ürünleri dışında marka bazlı bir şart konulmamış olduğu, konfigürasyonlara sadece teknik bazda sınırlama getirildiği g örülmektedir. Yazılım ve işlemciye yönelik olarak ise, Kampanya tarafları olan Microsoft ve Intel in yazılım ve işlemci tedarikçileri olmaları nedeniyle, bir takım kısıtlamalar getirildiği 310 görülmüştür. Bu bakımdan Kampanya kapsamında verilecek bilgisayarl arda işletim sistemi ve ofis programının Microsoft olması şartının yanında, Microsoft un bazı yazılım geliştirme araçlarının ve Microsoft tarafından üçüncü bir taraftan temin edilecek olan ebeveyn kontrol yazılımının bulunması şartı getirilmiştir. Antivirü s yazılımı için ise herhangi marka kısıtlaması yapılmadığı görülmüştür. Bilgisayarlarda kullanılacak olan işlemciler bakımından ise Intel işlemci ürünlerinin kullanılması şartı bulunmaktadır. Tedarikçi firmalar, benzer özellikteki farklı marka bileşenlerde n oluşan ürünler teklif etmiştir. Özel olarak, her iki tedarikçi firma da ebeveyn kontrol yazılımını Microsoft dan temin edeceğini ve antivirüs yazılımı için ise Casper, ( ) markasını, 320 Vestel ise ( .) markasını kullanacağını beyan etmiştir. Bilgisayar b irim fiyatı için Casper ve Vestel parça bazlı olmak üzere toplamda sırasıyla ( .) için ( .) ABD Doları+KDV, ( .) ABD Doları+KDV ve ( ..) için ( ..) ABD Doları+KDV, ( ..) ABD Doları +KDV olarak teklif sunmuştur. Türk Telekom ya da TTNet A.Ş. Kampanya da bil gisayar tedarikçilerinden herhangi bir ürün almamakta ve bunları kendi mülkiyetine geçirmemektedir. Bilgisayar tedarikçileri belirlenen ürünleri belirlenen şartlarda Kampanya ya katılanlara teslim etmek ve kurulumunu yapmakla yükümlüdür. Bu nedenle, Türk T elekom ile bilgisayar tedarikçileri arasından bir alım -satım ilişkisi kurulmamaktadır (ileride açıklanacak olan Kampanya Sözleşmesi Mad.3). Aynı zamanda, bilgisayarların tedariki, kurulması ve 330 internet bağlantısının yapılması konusunda sorumluluk bilgisaya r tedarikçileri üzerindedir (Seçim Şartnamesi Madde 5.). Ayrıca Kampanya kapsamında bilgisayar tedarikinin yanı sıra, tedarikçi firmaların TTNet A.Ş. tarafından ücretsiz olarak sağlanacak olan modemlerin kurulumunu da 07-13/96 -26 8 yapmaları öngörülmüştür. Modemlerle il gili olarak Türk Telekom Ağustos 2006 da bir ihale düzenlemiş, söz konusu ihale sonucunda Datateknik Bilgisayar Sistemleri Tic. ve San. A.Ş. den (Zyxel marka) ( ) adet, Analtech -AirTies Adi Ortaklığı ndan ( .) adet modem almıştır. Söz konusu modemleri n de Seçim Şartnamesi hükümleri doğrultusunda bilgisayar tedarikçilerince bilgisayarlarla birlikte kurulması öngörülmüştür. Seçim Şartnamesi çerçevesinde yapılan ihaleye aşağıda belirtilen 340 teşebbüsler katılmıştır: 1- ( .) Ticaret ve Sanayi A.Ş. 2- ( .. ) A.Ş. 3- ( ) A.Ş. 4- ( .) A.Ş. 5- ( ..) Ticaret ve Sanayi A.Ş. 6- ( ) Sanayi ve Ticaret A.Ş. 7- ( .) Pazarlama A.Ş. 8- (...) A.Ş. 9- ( ) Sanayi ve Ticaret A.Ş. 350 Yapılan ihale sonucunda Casper ve Vest el tedarikçi firma olarak seçilmiştir. Başvuru sırasında Kuruma sadece yukarıda belirtilen Seçim Şartnamesi bildirildiğinden, bildirimde bulunan taraflara tedarikçi olarak seçilen firmalarla Kampanya ya yönelik herhangi bir anlaşma imzalanıp imzalanmadığı sorulmuş, alınan cevabi yazıda ilgili firmalarla aşağıda kısaca açıklanacak olan bir dizi anlaşmanın imzalandığı bildirilmiştir. Kampanya Sözleşmesi Söz konusu Kampanya kapsamında bilgisayar tedariki bakımından tarafların katlanacağı yükümlülükler esas olarak Kampanya Sözleşmesi nde (Bilgisayar Tedarik Sözleşmesi olarak da anılmaktadır.) belirlenmiştir. Kampanya Sözleşmesi, Türk 360 Telekom un Kampanya kapsamında bilgisayar tedarikine yönelik açtığı ihaleyi kazanan Casper ve Vestel den her ikisi ile ayrı ayr ı olmak üzere 22.9.2006 tarihinde imzalanmıştır. Söz konusu Sözleşme genel olarak Türk Telekom tarafından hazırlanan İhale Şartnamesi nde ve bilgisayar tedarikçisinin (yüklenici) teklifinde özellikleri belirtilen bilgisayarların Kampanya kapsamında tedari kçi tarafından TTNet A.Ş. müşterilerine temin edilmesi işini konu etmektedir. İhale Dökümanı ise Kampanya Sözleşmesi nin ayrılmaz eki olarak idari ve teknik şartnameden, zeyilnamelerden, teyitlerden ve firma tekliflerinden oluşmaktadır. Sözleşme de Kampany a kapsamındaki bilgisayarların fiyatı konfigürasyonlarına (yapılandırmalarına) göre farklılık içeren PC1 için ( ) ABD 370 Doları + KDV ve ( .) için ( .) ABD Doları + KDV olarak belirlenmiştir. Sözleşme nin hükümleri incelendiğinde, bilgisayar tedarikçilerine getirilen yükümlülüklerin tamamıyla Kampanya kapsamında verilmesi öngörülen PC1 ve PC2 ye yönelik olduğu, bu bilgisayarların satışı dışında tedarikçilerin genel faaliyetlerine yönelik bir yükümlülük getirilmediği anlaşılmıştır. İlk Bilgisayarım Kampanyası Bilgisayar Tedarik Sözleşmesi Devir Protokolü Kampanya kapsamında bilgisayar tedarikçileri ile imzalanan ve Kampanya Sözleşmesi nin ayrılmaz parçası olarak kabul edilen ikinci sözleşme ise 25.9.2006 tarihinde imzalanan İlk Bilgisayarım Kampanyası Bilgisay ar Tedarik Sözleşmesi Devir Protokolü dür. İlgili Protokol de, Türk Telekom, TTNet A.Ş. ve (her iki tedarikçi 380 ile ayrı ayrı olmak üzere) bilgisayar tedarikçileri arasında, Kampanya Sözleşmesi nin tarafı olarak Türk Telekom yerine TTNet A.Ş. nin olacağı hük me bağlanmıştır. Kampanya Sözleşmesi ne Ek Sözleşme 07-13/96 -26 9 TTNet A.Ş. ve bilgisayar tedarikçileri 25.9.2006 tarihinde Kampanya Sözleşmesi ne ek bir Sözleşme daha imzalamışlardır. Söz konusu Ek Sözleşme de, Kampanya kapsamında satılacak bilgisayarların müşterilere ulaştırılması, ADSL bağlantısının kurulması ve müşterilerden alınacak bedel üzerinden TTNet A.Ş. nin ve tedarikçi firmanın ne şekilde mahsuplaşacağı karara bağlanmıştır. Kampanya süresinin 1.10.2006 tarihinden başlayarak 3 (üç) ay sürmesi ise yine bu Sözleşme de karara bağlanmıştır. Ayrıca, Ek Sözleşme kapsamında, TTNet A.Ş. nin 390 satılan her bir bilgisayar ve ADSL hattı için tedarikçi firmalara satış bazlı komisyon ücreti ( .. YTL+KDV) ve söz konusu satışların firmaların bayilerince yapılması durumunda bay ilere Kampanya satış komisyonu ( için . YTL +KDV; .. için .. YTL+ KDV) ödemesi öngörülmüştür. H.2.2.4. Nihai Olarak Kampanya nın Kapsamı ve Kampanya ya Katılan Teşebbüslerin Rolleri Yukarıda yer verilen anlaşmalar çerçevesinde nihai olarak belirl enen ve 1.10.2006 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan ve 31.12.2006 tarihinde sona erdiği ve devamı için TTNet A.Ş. tarafından karar alınmadığı ifade edilen Kampanya da verilen bilgisayarların özelliklerine ve bilgisayar ile sunulan diğer ürün ve hizm etlere 400 aşağıdaki Tablo da yer verilmiştir. Tablo 1: Kampanya da verilen bilgisayar konfigürasyonları ile diğer ürün ve hizmetler PC1 Konfigürasyonu (371 ABD Doları + KDV) PC 2 Konfigürasyonu (481 ABD Doları + KDV) Intel Celeron D 2.66 GHz İşlemci 256 MB DDR -II RAM Tümleşik ekran ve ses kartı 80 Gb sabit disk DVD - CDW 17 CRT flat monitör 10/100 Ethernet Microsoft Windows XP Starter Edition (Turkçe) Microsoft Office 2003 Türkçe (Öğretmen ve Öğrenci Lisanslı) Antivirüs yazılımı Ebeveyn Kontrol Yazılımı Microsoft Yazılım Geliştirme Araçları Express sürümleri Intel Pentium 4 3.0 GHz işlemci 512 MB DDR -II RAM Tümleşik ekran ve ses kartı 80 Gb sabit disk DVD - CDW 17 CRT flat monitör 10/100 Ethernet Microsoft Windows XP Home Edition (Turkçe) Mi Microsoft Offi ce 2003 Türkçe (Öğretmen ve Öğrenci Lisanslı) Antivirüs yazılımı Ebeveyn Kontrol Yazılımı Microsoft Yazılım Geliştirme Araçları Express sürümleri ADSL Modem (1 USB, 1 Ethernet Portlu) + 2 Aylık TTNet ADSL hizmeti (24 Aylık Abonelik Zorunlu) Ücretsiz H.2.3. Menfi Tespit Değerlendirmesi Dosya konusunu Türk Telekom/TTNet A.Ş., Intel ve Microsoft işbirliği ile düzenlenen Kampanya ya yönelik anlaşmalar oluşturmuştur. Başvuruda, her ne kadar bilgisayar tedarikçileri Kampanya nın tarafları olarak gösterilm ese de, Kampanya kapsamındaki bilgisayarların tedariki bakımından Türk Telekom (daha sonra TTNet A.Ş. ne devredilen) ile Vestel ve Casper arasında yapılan Kampanya Sözleşmesi ve ilgili diğer sözleşmeler nedeniyle, bilgisayar tedarikçilerinin de Kampanya ka psamında incelenen bazı anlaşmaların tarafları olarak değerlendirilmiştir. Yine aynı şekilde, 410 Başvuru'da bildirilen Seçim Şartnamesi ne uygun olarak seçilen tedarikçilerle imzalanan ve başvurudan sonra gönderilen Kampanya Sözleşmesi ve ilgili diğer sözleşm eler, Seçim Şartnamesi ile birlikte bilgisayar tedarikçilerinin seçimi ve bilgisayar tedarikinin sağlanması bakımından bir bütün oluşturmaları nedeniyle dosya kapsamında incelenen anlaşmalar içerisine dahil edilmiştir. 07-13/96 -26 10 Kampanya çerçevesindeki anlaşmalar ay nı ekonomik bütünlükte yer alan farklı tüzel kişilikler tarafından imzalanmıştır. Örneğin, Mutabakat Metni Microsoft Türkiye tarafından imzalanırken, Pazarlama Anlaşması na Microsoft taraf olmuştur. Bu Karar içerisinde tarafların Kampanya ya katkılarının a nlaşılabilmesi için zaman zaman tüzel kişilikler bazında bilgiler verilmektedir. Ancak, 4054 sayılı Kanun bakımından, Türk 420 Telekom ve Türk Telekom un kontrol ettiği TTNet A.Ş., Microsoft ve Microsoft un kontrolünde bulunan Microsoft Türkiye ve Intel ile In tel in kontrol ettiği Intel Türkiye ayrı ayrı aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer aldıklarından Kampanya da işbirliği halinde olan söz konusu tarafların ana ve yavru şirketleri tek bir teşebbüs olarak değerlendirilmiştir. Kampanya da bilişim ve iletişim teknolojileri alanındaki birçok ürün ve hizmet tüketicilere sunulduğundan ve bir önceki bölümde belirlenen pazarlardaki rekabet şartlarının etkilenmesi olasılığı bulunduğundan, Kampanya kapsamındaki anlaşmaların ya da Kampanya taraflarının bireysel katkıl arının 4054 sayılı Kanun u ihlal edip etmediği, dolayısıyla, anlaşmalara menfi tespit verilip verilemeyeceği ve 430 menfi tespit verilememesi durumunda söz konusu anlaşmaların muafiyet alıp alamayacağı değerlendirilecektir. Bu amaçla öncelikle, başvuruda ve ta lep üzerine gönderilen bilgilerde, tarafların Kampanya nın amacına ve ilgili anlaşmaların 4054 sayılı Kanunu ihlal etmeyeceği yönündeki açıklamalarına özetle yer verilmiştir. Daha sonra, sırasıyla, 4054 sayılı Kanun un 4., 6. ve 7. maddeleri bakımından değerlendirmeler yapılmıştır. H.2.3.1. Kampanya nın Amacına ve 4054 sayılı Kanun u ihlal etmediğine Yönelik Tarafların Açıklamaları Taraflar Bildirim Formu nda, Kampanya nın amacına ve söz konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun u ihlal etmediğine yönelik aç ıklamalarda bulunmuşlardır. 440 Başvuru da Kampanya nın amacına ve rekabeti kısıtlayıcı niteliği bulunmadığına yönelik açıklamalar Kampanya nın 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi bakımından dikkate alınmıştır. Başvuruda özetle; - Sayısal uçurumun aşılması ve bilgi toplumuna dönüşüm için bilgisayar ve internet kullanımının yaygınlaştırılması gerektiği, Türkiye de halihazırda bilgisayar sahipliği, bilgisayar kullanımı ve geniş bant internet erişimi ve kullanımı oranlarının gelişmiş ülke ortalamaların ın oldukça altında olduğu, - Kampanya da orta ve dar gelirli kesimleri bilgisayar ve internetle tanıştırma, ülke genelinde bilgisayar okur yazarlığının artırılması ve geniş bant erişim yoluyla bilgiye 450 hızlı ulaşımın sağlanması amacının güdüldüğü, Kampanya ya yönelik anlaşmaların ve tarafların yaptıkları katkıların Kampanya nın tanıtımına, Kampanya dan iyi bir sonuç elde edilmesine ve satışların özendirilmesine yönelik olduğu, - Kampanya da verilen katkıların bilgisayarın tüketicilere uygun fiyatla sunulmasına katkı sağlamaya yönelik olduğu, ayrıca TTNet A.Ş., Intel ve/veya Microsoft un hiçbir zaman bu tür primler verilmesi nedeniyle ilgili mal ve hizmetleri maliyetlerinin altında satmayacakları, tüketicilerin Kampanya kapsamında TTNet A.Ş. nin sunacağı paketi (ADSL internet erişim hizmeti+bilgisayar paketi) satın almaya zorlanmayacağı, tüketicilerin her zaman TTNet A.Ş. nin ADSL internet erişim hizmetinden tek olarak yararlanma ve özgür iradeleriyle kendi tercih edecekleri bilgisayarları satın alma ve 460 almış oldu kları bilgisayara istediği bileşenlere ekleme imkanına sahip olduğu, - Tarafların yapmış oldukları anlaşmaların bir bağlama anlaşması niteliğinde olmadığı, bağlama anlaşması olarak nitelendirilmeyeceği gibi bağlama anlaşmalarının olumsuz etkilerine de sahip olmadığı, söz konusu Kampanya kapsamında bir araya getirilen ürünlerin farklı teşebbüsler tarafından temin edilen 07-13/96 -26 11 tamamlayıcı ürünler olduğu, Kampanya kapsamındaki ihaleye bilgisayar tedarikçilerinin kendi istekleriyle katıldıkları ve bu konuda kendilerini n katılım konusunda zorlanmadığı, - Seçim Şartnamesi nin dikey anlaşma olarak nitelendirilemeyeceği, ihaleye katılan bilgisayar tedarikçilerinin istemedikleri bir ürünü satmaya zorlanmadıkları, bilgisayar 470 tedarikçilerinin kampanya kapsamı dışında kalan bilg isayarlara herhangi bir kısıtlama olmaksızın kendi bileşenlerini kurma ve bu şekilde satış yapma konusunda serbest olduğu, - Kampanya nın, süresi, Kampanya da öngörülen satış miktarı ( ) , bilgisayar konfigürasyonlarının niteliği gibi hususlar göz önüne alı ndığında sınırlı bir kapsama sahip olduğu, - Kampanya ya katılan teşebbüslerin (Microsoft, Intel ve Türk Telekom) aynı mal ve hizmet piyasasında rakip olmadıkları gibi faaliyet gösterdikleri pazarın alt veya üst pazarlarında da faaliyet göstermedikleri, söz konusu anlaşmaların taraflar arasında münhasırlık ilişkisi yaratmadığı, tarafların bu anlaşmaların konusu ile ilgili olarak 480 başka teşebbüslerle de benzer anlaşmalar yapma konusunda özgür oldukları ifade edilerek, söz konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun u n 4. ve 6. maddelerini ihlal etmediği düşüncesinde olduklarını belirtmişlerdir. Taraflar, ayrıca, 19.12.2006 tarihli ek beyanlarında, Kampanya da Türk Telekom un hiçbir şekilde TTNet A.Ş. ye ayrımcı davranmadığı ve TTNet A.Ş. nin Kampanya dan yararlananla ra sağladığı ek 1 aylık ücretsiz kullanımın hiçbir şekilde hakim durumun kötüye kullanılması (fiyat sıkıştırması) olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmişlerdir. H.2.3.2. 4054 sayılı Kanun un 4. Maddesi Bakımından Değerlendirme Kampanya ya yönelik olara k bildirilen Mutabakat Metni, Pazarlama Anlaşması ve Seçim Şartnamesi ile daha sonra gönderilen ve bilgisayar tedarikçileriyle Türk 490 Telekom un yaptığı Kampanya Sözleşmesi ve ilgili diğer anlaşmaların her biri teşebbüsler arası anlaşma niteliğindedir. Dosya konusu bilgi ve belgelerde, söz konusu anlaşmaların hiçbir şekilde 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı, engelleyici ya da bozucu amaç ya da etkisi olmadığı ifade edilmiştir. Başvuru konusu anlaşmaları fonksiyonları açısından iki gruba ayırmak mümkündür. Mutabakat Metni ve Pazarlama Anlaşması, Kampanya nın genel çerçevesi ile Microsoft, Intel ve Türk Telekom un Kampanya ya katkılarını belirlerken, Seçim Şartnamesi nin de bir parçası olduğu Kampanya Sözleşmesi ve ilgili diğer an laşmalar Kampanya kapsamında bilgisayar tedariki ile modem ve bilgisayarın kurulumu 500 bakımından Türk Telekom ve bilgisayar tedarikçilerinin hak ve yükümlülüklerini belirlemektedir. Bu çerçevede Kampanya kapsamındaki ürünler ve hizmetler göz önüne alındığınd a, Türk Telekom un toptan ve perakende geniş bant internet erişim hizmetleri; Microsoft un işletim sistemleri, ofis programları ve diğer yazılımlar; Intel in bilgisayar işlemcileri; Vestel ve Casper ın ise kişisel bilgisayar pazarında faaliyet gösterdiği görülmüştür. Dolayısıyla, söz konusu anlaşmaların tarafları, birbirinden farklı pazarlarda faaliyet gösteren, bir başka ifadeyle birbirine rakip olmayan teşebbüslerdir. Bu nedenle, Kampanya ya yönelik olarak yapılan anlaşmalar yoluyla tarafların ilgili paza rlarda rekabeti yatay olarak kısıtlayıcı, engelleyici ya da bozucu 510 nitelikte bir amacı ya da etkisinin bulunması söz konusu değildir. Kampanya kapsamındaki bilgisayar tedarikçileri (Vestel ve Casper) aynı ürün pazarında faaliyet göstermekle ve bu anlamda b irbirlerine rakip olmakla birlikte, söz konusu iki tedarikçinin Türk Telekom ile ilgili anlaşmaları ayrı ayrı imzalamaları, dolayısıyla birbirleri arasında herhangi bir anlaşma bulunmaması nedeniyle, Türk Telekom ile 07-13/96 -26 12 bilgisayar tedarikine yönelik olarak ay rı ayrı imzalanan anlaşmalar da aynı şekilde yatay bir anlaşma olarak nitelendirilmemiştir. Benzer şekilde, başvuru konusu anlaşmaların, özellikle Türk Telekom ile bilgisayar tedarikçileri arasındaki Kampanya Sözleşmesi ve ilgili diğer anlaşmalar, bir di key anlaşma olarak değerlendirilmemiştir. Mutabakat Metni ve Pazarlama Anlaşması nın, 520 anlaşmaların taraflarının üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde bulunmamaları nedeniyle, bir dikey anlaşma niteliğinde olmadığı açıktır. Kampanya Sözleşmesi i se Türk Telekom ile bilgisayar tedarikçileri (Vestel ve Casper) arasında imzalanmış, Kampanya kapsamında verilecek bilgisayarların bilgisayar tedarikçileri tarafından hangi şartlarda ve ne şekilde tüketicilere sunulacağını belirlemiştir. Esasen Kampanya Sö zleşmesi ile doğrudan Türk Telekom un bilgisayar alımı yapmasına ilişkin bir hüküm getirilmemekte (Kampanya Sözleşmesi Mad.3), Kampanya dan yararlanmak isteyen müşterilere bilgisayar tedariki ve kurulumunu sağlayacak bilgisayar tedarikçilerinin uyması gere ken kurallar ile hak ve yükümlülükleri belirlenmektedir. Bir başka ifadeyle, Türk Telekom bilgisayar tedarikçilerinden 530 herhangi bir alım yapmayı taahhüt etmemiş, Vestel ve Casper a bilgisayar tedarikçisi olarak Kampanya ya katılma hakkı verilmiştir. Bu ned enle, söz konusu Kampanya Sözleşmesi de bir dikey anlaşma olarak nitelendirilmemiştir Kampanya ya yönelik anlaşmalar bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Microsoft, Türk Telekom ve Intel in Kampanya da kendi ürünlerinin kullanılmasını şart koştukları görülmüştür. Bu doğrultuda, bilgisayar tedarikçileri, sadece Kampanya kapsamında tüketicilere sunulan bilgisayarlarda, Microsoft işletim sistemi ve belirlenen diğer yazılımları ve Intel işlemcilerini kullanmak zorunda kalmıştır. Ayrıca bilgisayar tedarikçile ri Kampanya Sözleşmesi nde belirlenen fiyatlarda bilgisayar ve ilgili hizmetleri Kampanya dan yararlanmak için başvuran müşterilere sağlamayı taahhüt 540 etmiştir. Söz konusu kısıtlamaların bulunduğu başvuru konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı ya da bozucu nitelikte olup olmadıkları değerlendirilmiştir. Bu amaçla öncelikle ilgili anlaşmalarda yer alan söz konusu kısıtlamaların getiriliş amaçlarına bakılmıştır. Tarafların bu bölümün başında özetlenen açıklamaları nda belirttikleri sosyal amaçları da bulunmakla birlikte, Kampanya temel olarak, Microsoft, Intel ve Türk Telekom un ürün ya da hizmetlerini pazarlama amacıyla gerçekleştirdikleri bir satış kampanyasıdır. Bu bakımdan esas itibariyle Mutabakat Metni ve Paza rlama Anlaşması, taraflar bakımından yatay ya da dikey herhangi bir kısıtlama içermemesi 550 nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmeyecektir. Taraflar, Kampanya nın hazırlanması ve yürütülebilmesi için önemli miktarda katkıyı karşılıklı olarak taahhüt etmişlerdir. Tarafların Kampanya kapsamında kendi ürünlerinin satışına yönelik katkıda bulunmaları ve bu nedenle ilgili Kampanya da kendi ürünlerinin bulunmasını bilgisayar tedarikçilerine şart koşmaları Kampanya nın gerçekleştirilebilmesi için tic ari bir gerekliliktir. Bu nedenle, Kampanya Sözleşmesi nde bilgisayar tedarikçilerine getirilen kısıtlamaların, ana anlaşmaların (Mutabakat Metni ve Pazarlama Anlaşması) yürütülmesi ve Kampanya nın gerçekleştirilmesi için getirilen yan kısıtlama olarak değ erlendirilmiş, bu nedenle de, ilgili kısıtlamaların rekabeti sınırlandırıcı bir amacı olmadığı anlaşılmıştır. 560 Rekabeti kısıtlayıcı bir amacının bulunmadığı tespitinin yanında, Microsoft, Türk Telekom ve Intel arasında imzalanan Mutakabat Metni nin İ şbu M OU Mutabakat Metni içindeki hiçbir hüküm işbu anlaşmanın konusu ile ilgili olarak Microsoft, TT (Türk Telekom) ve Intel arasında münhasır bir ilişki yaratmamaktadır. Taraflar bu anlaşmanın konusu ile ilgili olarak başka şirketlerle benzer anlaşmalar yapab ilir 07-13/96 -26 13 şeklindeki 3.İ. maddesi ve Bildirim Formu nda anlaşmalarda münhasırlığa ilişkin hüküm bulunmadığı şeklindeki ifade de göz önüne alındığında, başvuru konusu anlaşmaların ilgili ürün pazarlarında rekabeti kısıtlayıcı ya da bozucu bir etki ortaya çıkarm ayacağı, Kampanya nın, belli bir süre ve belli bilgisayar konfigürasyonlarıyla sınırlandığı göz önüne alınarak, anlaşmaların kişisel bilgisayar, bilgisayar işlemcileri 570 ve yazılım pazarlarında rekabeti bozucu etkisi olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Son günlerindeki rakamlara göre (27.12.2006) Kampanya da satılan bilgisayar sayısının ( .) olduğu ve Türkiye de yıllık bilgisayar satışının (ve dolayısıyla işlemci ve işletim sisteminin) ( . - ..) adet olduğu tahmini göz önünde bulundurularak, söz konusu anl aşmalar nedeniyle ilgili pazarlardaki satışların çok azı oranında bir satış gerçekleştirildiği, bu nedenle, Kampanya Pazarlama Anlaşması nın süresi olan Mart 2007 sonuna dek uzatılsa bile, rekabeti bozucu ve kısıtlayıcı bir etkinin ortaya çıkmayacağı, kişi sel bilgisayar, yazılım ve bilgisayar işlemcileri pazarlarındaki rakipler için pazarın kapatılmayacağı görülmüştür. Benzer bir şekilde, kişisel bilgisayar pazarının rekabetçi yapısı göz önüne alındığında, İnternet Servis Sağlayıcıları nın 580 (İSS) benzeri kam panyalar yapabilmelerinin önünde de herhangi bir engel bulunmaması nedeniyle söz konusu kısıtlamalar geniş bant internet erişimi pazarındaki rekabet şartlarını olumsuz etkilemeyecektir. Ek olarak, bilgisayar fiyatlarına yönelik fiyat rekabetinin Kampanya ö ncesindeki ihale sürecinde gerçekleşmiş olması nedeniyle, bilgisayar tedarikçilerinin tüketicilere satacağı bilgisayarların ve ilgili hizmetlerin fiyatlarının Kampanya Sözleşmesi nde belirlenmesinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıt layıcı ya da bozucu amaç ya da etkisi olmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, Kampanya ya yönelik olarak bildirilen ve dosya kapsamında incelenen anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal 590 etmediği sonucuna ulaşıl mıştır. H.2.3.3. Kanun un 6. Maddesi Bakımından Değerlendirme Başvuru konusu Kampanya nın tarafları olan Microsoft, Türk Telekom ve Intel in faaliyet gösterdikleri pazarlarda oldukça güçlü konumda bulunmaları, bu teşebbüslerin Kampanya ya yaptıkları katkı ların ve bilgisayar tedarikçilerine getirilen sınırlamaların 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde olası hakim durumlarını kötüye kullanma olup olmadığının değerlendirilmesini gerektirmiştir. Bu çerçevede, öncelikle Intel ve Microsoft un Kampanya ya katkıları, daha sonra da Türk Telekom un katkıları Kanun un 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. H.2.3.3.1. Microsoft ve Intel in Kampanya ya Katkılarının 4054 Sayılı Kanun un 600 6. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi Microsoft ve Intel Mutabakat Metni uyarınca, Kampanya kapsamında Tü rk Telekom a ayrı ayrı ( ) ABD Doları katkı yapmayı kabul etmişlerdir. Buna ek olarak, Microsoft ( .) işletim sistemi il e satılan her bilgisayar için ( ) ABD Doları , ( .) işletim sistemi ile satılan her bi lgisayar için ( ) ABD Doları katkıyı Türk Telekom a vermeyi taahhüt etmiştir. Intel ise Kampanya da satışı yapılacak her Intel Celeron işle mcili bilgisayar için ( .) ( .) ABD Doları katkıyı bilgisayar tedarikçilerine sağlamıştır. 4054 sayılı Kanun un 6. ma ddesi çerçevesinde bir ihlalin ortaya çıkabilmesi için bir teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda olması ve bu hakim durumunu kötüye 610 kullanması gerekmektedir. Bu kapsamda Microsoft un, bilgisayar işletim sistemleri ve ofis programları pazarında yüksek p azar payının (% ... civarında) bulunması ve ilgili pazarların özellikleri (giriş engelleri ve şebeke dışsallıklarının varlığı gibi) nedeniyle, hakim durumda olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Microsoft un söz konusu hakim durumunu 07-13/96 -26 14 Kampanya ya yaptığı katkılar yoluyla kötüye kullanıp kullanmadığı tespiti yapılırken 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinde sayılan tüm kötüye kullanma hallerinin tek tek değerlendirilmesine gerek görülmemiş, katkılarla ilgili olarak öne çıkan birkaç husus değerlendirilmi ştir. Öncelikle söz konusu katkıların, Pazarlama Anlaşması nda belirtildiği gibi (Madde 620 1.3.), Türk Telekom a, Kampanya kapsamındaki ürünlere talep yaratmak ve pazarlama faaliyetleri için kullanılmak üzere sağlandığı belirtilmelidir. Dolayısıyla, katkılar bilgisayar üreticilerine verilmediğinden, söz konusu maddi katkıların 4054 sayılı Kanun 6. maddesi çerçevesinde kötüye kullanma olarak nitelenebilecek ve bilgisayar işletim sistemleri pazarında rekabeti bozacak nitelikte bir geri ödeme ya da pazarlama des teği olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Taraflar, Kampanya da öngörülenler dışında herhangi bir katkının bilgisayar tedarikçilerine verilmeyeceğini bildirmişlerdir. Ayrıca, Microsoft un bilgisayar işletim sistemleri ve ofis programları pazarındak i hakim durumunu, Kampanya ya katılan bilgisayar tedarikçileri lehine ayrımcılık 630 yaparak kötüye kullandığı ve bu yolla bilgisayar pazarında rekabet şartlarını bozduğu yönünde herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Bilgisayar tedarikçileri Microsoft ile yaptıkları lisans anlaşmaları çerçevesinde iş yapmaktadır. Dosya konusuna yönelik yapılan incelemeler kapsamında bilgisayar üreticileri ile yapılan görüşmelerde, ihale sürecinde herhangi bir bilgisayar tedarikçisi lehine bir ayrımcılık yapılmadığı, tüm üretici lere ihale sürecinde eşit şartların uygulandığı ifade edilmiştir. Yine benzer bir şekilde, Microsoft un Kampanya bünyesinde bilgisayar tedarikçilerine Microsoft Office 2003 Öğrenci ve Öğretmen Sürümünü lisanslaması da esas itibariyle tüm bilgisayar üretici leri açısından objektif koşullar içerdiğinden ayrımcılık olarak değerlendirilmemiştir. 640 Microsoft, Kampanya kapsamında bazı yazılım ürünlerini ücretsiz olarak sağlamıştır. Bunlardan ilki ebeveyn kontrol yazılımıdır. Microsoft yetkililerinin, yeni çıkacak Microsoft işletim sistemi olan Vista da standart olarak bir ebeveyn kontrol yazılımı bulunacağı ancak Kampanya kapsamındaki bilgisayarlarda yüklü olan Windows işletim sisteminin bu özellikte bir aracı içermediği, Türkçe bir ebeveyn kontrol yazılımının Türkiy e de bulunamaması nedeniyle ( ..) isimli firmaya cüzi bir bedel karşılığı yazdırıldığı, Kampanya kapsamında verilen bilgisayarlara yüklendiği ve aynı zamanda Microsoft un internet sitesine konularak Windows lisansı olan tüm bilgisayar sahiplerinin ücretsi z olarak yükleyebildikleri ifadeleri karşısında, söz konusu yazılımın ücretsiz sağlanması ve benzer bir şekilde, Microsoft un internet sitesinden ücretsiz 650 olarak indirilebilinen yazılım geliştirme programlarının Express sürümlerinin de ücretsiz sunulması hakim durumun kötüye kullanı lması olarak değerlendirilmemiştir. Son olarak, Microsoft un birden fazla yazılım ürününün (özellikle işletim sistemi ve ofis programı) Kampanya bünyesinde bir arada sunulması, Kampanya nın süre ve bilgisayar konfigürasyonları bakımından sınırlı bir kapsam ı olması, ilgili pazarlarda sınırlı bir satış hacmine ulaşılmış olması ve her bir ürünün tek başına piyasada satılıyor olması nedenleriyle, bağlama uygulaması (tying) olarak değerlendirilmemiştir. Intel açısından değerlendirme yapıldığında, öncelikle, Inte l in bilgisayar işlemcileri pazarında güçlü bir konumda bulunduğu belirtilmelidir. Son yıllarda Intel in rakibi 660 AMD pazardaki payını artırmakla birlikte, Bildirim Formu nda verilen bilgilere göre Intel in pazar payının 2005 yılı için % ( ), 2006 yılı ilk çe yreğinde ise % ( ) olduğu göz önüne alındığında Intel in pazarda hala güçlü konumunu sürdürdüğü görülmektedir. Bununla birlikte, Microsoft un katkıları için yapılan değerlendirme paralelinde, Intel in Kampanya ya verdiği katkıların büyük kısmının söz konus u 07-13/96 -26 15 Kampanya nın gerçekleştirilmesi için Türk Telekom a verilen katkıdan oluşması ve bilgisayar üreticilerine ödenen katkıların Kampanya da az sayıda satışı yapılan PC1 konfigürasyonundaki işlemciler için olması nedeniyle, söz konusu katkılar işlemci ya da k işisel bilgisayar pazarında kötüye kullanma olarak değerlendirilmemiştir. Bu nedenle, Intel in bilgisayar işlemcileri pazarında hakim durumda olup olmadığının net 670 bir şekilde tespitine yönelik değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir. H.2.3.3.2. Türk Telekom un Kampanya ya Katkılarının Kanun un 6. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi Başvuru konusu menfi tespit talebi bakımından için Türk Telekom un ve kendisiyle aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan TTNet A.Ş. nin katkılarının Kanun un 6. madd esi kapsamında bir ihlale neden olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede, özellikle, Türk Telekom un TTNet A.Ş. vasıtasıyla perakende geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında (toptan fiyatlarında yaptığından daha büyük miktarda) bir fiy at indirimine gitmesi nedeniyle, söz konusu indirimin geniş bant internet erişim pazarında Türk Telekom un hakim durumunu kötüye kullanması olarak 680 nitelendirilip nitelendirilemeyeceği ele alınmıştır. Bu amaçla öncelikle toptan ve perakende geniş bant inter net erişim hizmetleri pazarının mevcut durumu ve Türk Telekom (TTNet A.Ş. ile birlikte) ve diğer İSS lerin ilgili pazardaki konumları incelenmiş, daha sonra Kampanya daki katkılar bu çerçevede değerlendirilmiştir. Pazarın İşleyişi ve Mevcut Durumu Bireysel kullanıcılar açısından halihazırda geniş bant internet erişim hizmetleri, yaygın olarak sabit telefon şebekesi üzerinden (ADSL) ve tüketicilere ulaştığı bölgelerde Kablo TV şebekesi üzerinden verilmektedir. Kablo TV şebekesi üzerinden geniş bant internet erişimi alan abone sayısı ADSL hizmetlerine oranla sınırlıdır ve geniş bant internet erişim hizmetlerinin yaklaşık % (...) u ADSL teknolojisi kullanılarak 690 sunulmaktadır. Bireysel kullanıcılara yönelik sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri, abonel ere perakende olarak TTNet A.Ş. gibi genel izin yoluyla yetkilendirilmiş İSS ler tarafından ulaştırılmaktadır. Söz konusu İSS ler Telekomünikasyon Kurumu nun 26.8. 2004 tarihli Telekomünikasyon Hizmet ve Altyapılarına ilişkin Yetkilendirme Yönetmeliği nin eki olan Ek-A6 Kablolu Ve Kablosuz İnternet Servis Sağlayıcılığı Hizmeti çerçevesinde kendilerine tanınan hak ve yükümlükler doğrultusunda son kullanıcılara (dar bant da dahil olmak üzere) geniş bant internet hizmeti sunmaktadır. Telekomünikasyon Kurumu nun verdiği bilgilere gore, halihazırda pazarda lisanslı olarak 130 tane İSS faaliyet göstermekle birlikte, bunların 13 ünün 2005 ve 2006 700 yılında abonesi bulunmamaktadır. Ayrıca, dosya kapsamında edinilen bilgilere göre, Kasım ve Aralık 2006 da Omnitek Tel ekomünikasyon Hizmetleri Ltd. Şti., Avio Telekomünikasyon Bilişim Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve United İnternet Bilişim ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş. ünvanlı üç teşebbüs daha Telekomünikasyon Kurumu tarafından İSS olarak yetkilendirilmiştir. Büyük çaptaki İSS ler arasında, Superonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme Telekomünikasyon ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş. (Superonline), Eser Telekomünikasyon San. Ve Tic. A.Ş., Netone Telekom A.Ş.(Netone), Koç.Net Haberleşme Teknolojileri ve İletişim Hizmetleri A.Ş. (KoçNet), Doğan İletişim Elektronik Servis Hizmetleri ve Yayıncılık A.Ş. (Doğan İletişim), İŞ NET Elektronik Bilgi üretim Dağıtım Tic. ve İletişim Hizmetleri A.Ş. (İşnet), Doruk 710 İletişim ve Otomasyon sanayi ve Tic. A.Ş., Ortadoğu Yazılım Hizmetleri A.Ş.,T urksat A.Ş., TTNet A.Ş. gibi şirketler bulunmaktadır. Söz konusu İSS lerin bir kısmı sadece kurumsal müşterilere hizmet verirken bazıları ise hem kurumsal hem de bireysel müşterilere hizmet vermektedir. 07-13/96 -26 16 Bireysel kullanıcılara geniş bant internet erişimini n sağlanması için İSS lerin abonelere mevcut altyapı ya da teknolojiler yoluyla erişmesi gerekmektedir. Daha önce de belirtildiği gibi, bunun halihazırdaki tek yolu Türk Telekom un sahibi olduğu sabit telefon şebekesine erişimdir. Kablo TV şebekesinin coğr afi olarak tüm ülke çapına yayılmaması ve şebekenin İSS lere açılmaması nedeniyle, sabit telefon şebekesi halihazırdaki bireysel kullanıcılara yönelik tek geniş bant internet altyapısı 720 durumundadır. Her ne kadar Türk Telekom un altyapı pazarındaki tekel h akkı 406 sayılı Kanun da, 27.1. 2000 tarihli ve 4502 sayılı Kanun il e yapılan değişiklikle 31.12. 2003 tarihinde sona erdirilmiş ve bu sayede başka işletmecilere de altyapı kurma olanağı hukuken sağlanmış ise de alternatif işletmecilerin kısa sürede Türk Tel ekom a alternatif bir altyapı kurmaları mümkün gözükmemektedir. Yürürlükteki telekomünikasyon mevzuatı, İSS lerin Türk Telekom un altyapısını kullanarak son kullanıcılara geniş bant internet servis sağlayıcılığı hizmetini sunmalarına üç model çerçevesinde olanak sağlamaktadır. Bu modeller, al -sat modeli, veri akış erişimi modeli ve yerel ağa ayrıştırılmış erişim modelidir. 730 Halihazırda Tü rk Telekom ile İSS ler arasında yerel ağa ayrıştırılmış erişim modeline dayalı ticari bir ilişki yürütülmemektedir. Türk T elekom ile diğer İSS ler arasında veri akışı erişimine ilişkin olarak bir sözleşme imzalanmadığından, Türk Telekom un mevcut durumda İSS lere veri akış erişimine ilişkin hizmeti de söz konusu değildir. Türk Telekom ile İSS ler arasında geniş bant toptan in ternet erişimi bakımından ticari faaliyetler sadece al-sat modeli çerçevesinde yürütülmektedir. Al-sat modelinde Türk Telekom un sunduğu hizmetler İSS ler tarafından Türk Telekom dan toptan fiyatına satın alınıp, perakende olarak yeniden satışı yapılmaktad ır. Bu modelde İSS ler (TTNet A.Ş. dahil olmak üzere), Türk Telekom un paket ADSL hizmetini yeniden satış amacıyla pazarlama faaliyetlerinde 740 bulunmaktadır. Esasen söz konusu erişim şeklinin aboneleri internete bağlayan herhangi bir aşamasına İSS lerce mü dahale edilememesi nedeniyle gerçek anlamda rekabetçi bir piyasa ortaya çıkarmadığı İSS lerin pazar paylarına ilişkin ileride verilecek bilgilerde görülmektedir. Türk Telekom tarafından verilen bilgilere göre, al -sat modeline ilişkin ise imzalanmış ve yür ürlükte olan üç çeşit İnternet Servis Sağlayıcı Sözleşmesi bulunmaktadır: Birinci tip sözleşme ( .) ADSL portunun al -sat yöntemi ile satışına ilişkindir. 1. tip sözleşme Türk Telekom ve ( ..), ( .) ve ( .) ile imzalanmıştır. İkinci tip sözleşme i se ( ..) ADSL portunun satışına ilişkindir. ( ..) ve 750 ( ..) söz konusu sözleşmeyi imzalayan İSS lerdir. Üçüncü tip sözleşme ise ikinci tip sözleşmenin bazı maddeler eklenerek hem İSS ler hem de Türk Telekom lehine genişletilmiş halidir. Söz konusu mad deler arasında, İSS lerin talep ettiği portların başka lokasyonlardaki portlarla değişimine, iadesine, İSS lerin teminat yatırmasına ilişkin maddeler sayılabilir. Ayrıca, 2. tip sözleşmenin hükümleri arasında yer alan ve Servis Sağlayıcının yükümlülüğü olarak belirtilen, İSS lerin aylık olarak yapılacak port tahsisi dağılımda büyükşehirler ve diğer iller arasındaki gözeteceği en fazla %70 -%30 oran, 3. tip sözleşmede, sözleşmenin imza tarihinden itibaren 1 yıl için en fazla %80 -%20; 2. yıl için en fazla %85-%15 olarak belirlenmiş, diğer yıllar için ise bu dağılımda bir oran 760 gözetilmeyeceği belirtilmiştir. Türk Telekom ile ( .), ( .) , ( ..) ( ) arasında imzalanan sözleşmeler 3. tip sözleşme niteliğindedir. 07-13/96 -26 17 Türk Telekom ile imzalanan İnternet Servis Sağlayıcılığı Sözleşmeleri uyarınca Türk Telekom dan toptan internet hizmeti alan İSS lere uygulanan toptan tarifeler, Telekomünikasyon Kurumu nca Tarife Yönetmeliği çerçevesinde onaylanmaktadır. Telekomünikasyon Kurumu nun en son 12.7.2006 tarih ve 200 6/DK -07/433 sayılı Kararı ile onaylanmış Türk Telekom un al -sat toptan tarifesi aşağıda yer almaktadır. Tablo 2 : Al -sat modelinde ADSL internet erişimi toptan tarifeleri (YTL)* Uygulamanın Başladığı Tarih ADSL Hızı Bağlantı ücreti Toptan Aylık Ücret 256/64 Limitsiz 59 40,18 512/128 Limitsiz 59 72,98 1024/256 Limitsiz 59 113,98 1.8.2006 2048/512 Limitsiz 59 187,78 1024/256 3 59 23,78 1024/256 6 59 40,18 25.10.2004 1024/256 9 59 56,58 *Tarifeler KDV ve ÖTV eklenmiş şekilde düzenlenmiştir. Daha önceki bölümlerde de belirtildiği üzere, TTNet A.Ş., 26.4.2006 tarihinde Türk 770 Telekom un kontrolünde bulunan ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulmuş ve daha önce Türk Telekom tarafından gerçekleştirilen perakende internet servis sağlayıcılığı faaliyet ini üstlenmiştir. TTNet A.Ş., Telekomünikasyon Kurumu tarafından perakende internet servis sağlayıcılığı pazarında etkin piyasa gücüne sahip teşebbüs olarak belirlenmemiş, bu nedenle de TTNet A.Ş. nin tarifeleri Telekomünikasyon Kurumu nun onayına tabi tut ulmamıştır. TTNet A.Ş. nin hızlara göre perakende tarifeleri aşağıda gösterilmektedir. Tablo 3: TTNet A.Ş. nin Perakende ADSL İnternet Hizmeti Tarifesi (YTL) ADSL erişim hızı Kota (GB) Bağlatı ücreti Perakende aylık ücret* Toptan aylık* ücret 256/64 Limitsiz 59 49 (36,84) 40,18 (30,21) 512/128 Limitsiz 59 89 (66,92) 72,98 (54,87) 1024/256 Limitsiz 59 139 (104,51) 113,98 (85,7) 2048/512 Limitsiz 59 229 (172,18) 187,78 (141,2) 1024/256 3 59 29 (21,80) 23,78 (17,88) 1024/256 6 59 49 (36,8 4) 40,18 (30,2) 1024/256 9 59 69 (51,88) 56,18 (42,6) *Parantez içindeki değerler, ücretlere KDV ve ÖTV eklenmemiş halidir. Söz konusu toptan ve perakende tarifeler incelendiğinde, Türk Telekom un 780 uyguladığı vergiler hariç toptan aylık ücret ile, T TNet A.Ş. nin vergiler hariç perakende ücreti arasında %18 lik fark olduğu görülmektedir. Türk Telekom toptan tarifesini, TTNet A.Ş. nin perakende tarifesi üzerinden %18 lik marj bırakarak belirlemekte ve Telekomünikasyon Kurumu tarafından söz konusu topta n tarifeler onaylanmaktadır. Bu noktada değinilmesi gereken husus, Türk Telekom un perakende internet erişim hizmetlerini TTNet A.Ş. ye devretmesiyle birlikte, TTNet A.Ş. telekomünikasyon mevzuatına göre etkin piyasa gücüne sahip bir işletme olarak tanıml anmadığından, eskiden Türk Telekom un hem perakende hem de toptan tarifeleri ve bu tarifelerdeki değişiklikleri Telekomünikasyon Kurumu onayına tabi iken TTNet A.Ş. nin perakende 790 fiyatlarının artık Telekomünikasyon Kurumu onayına tabi olmadığıdır. Söz konu su değişikliğe paralel olarak, Kampanyada sadece toptan fiyatların indirimi bakımından Türk Telekom tarafından Telekomünikasyon Kurumu onayı alınmıştır. İSS ler, Türk Telekom un toptan tarifeleri üzerinden port alımı yaptıktan sonra, son kullanıcılara top tan aldıkları internet hizmetinin yeniden satışını gerçekleştirmektedir. İSS ler söz konusu faaliyetlerini gerçekleştirirken, Türk Telekom a yukarıdaki tablolarda gösterilen toptan aylık ücret ve bağlantı ücreti ödemelerinin yanı sıra 07-13/96 -26 18 pazarlama gideri, çağ rı merkezi gideri, atıl port gideri gibi maliyetlerle karşı karşıya kalmaktadır. Türk Telekom un ve Diğer İSS lerin Pazardaki Durumu 800 Telekomünikasyon Kurumu nun Görüş ünde yer alan bilgilere göre, TTNet A.Ş. nin ve sahip oldukları abone sayıları itibarıyl a beş büyük rakibinin dar bant ve geniş bant internet hizmetini de kapsayan toplam abone sayılarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 4 : TTNet A.Ş. ve rakip İSS lerin abone sayıları ve buna bağlı pazar payları TTNet A.Ş. Superonline Doğan Dorukn et Koçnet İşnet Diğer İSS ler Toplam 2005 Aralık ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Bireysel 2006 Haziran ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 2005 Aralık ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kurumsal 2006 Haziran ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 2005 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pazar payı (%) 2005 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Toplam 2006 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Pazar payı (%) 2006 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Aşağıdaki tabloda ise 1.10.2006 tarihi itibariyle TTNet A.Ş. nin ve diğer İSS lerin son kullanıcılara sundukları hızlara göre sahip oldukları abone sayıları ile bu abone sayılarına göre geniş bant internet erişim pazarındaki pazar payları gösterilmektedir. Tablo 5: 1.10.2006 tarihi itibarıyla İSS lerin geniş bant abone sayıları ve buna bağlı pazar paylar ı 810 ADSL HIZI Toplam abone sayısı Pazar payı (%) İSS 256/64 512/128 1024/256 2048/512 TTNet A.Ş. ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Superonline ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Doğan İletişim ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) İş Net ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Koç Net ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) OrtaDoğu Yazılım ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Adanet ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Doruk ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Türksat ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) (Türks at ın ( ) abone sayısı verileri esas alınmıştır.) ( .) Yukarıdaki tablolar incelendiğinde, TTNet A.Ş. nin dar bant ve geniş bantı kapsayan genel internet servis sağlayıcılığı faaliyetindeki pazar payının 2005 te % ( .) iken, 2006 da %( .) ye çıktığı gö rülmektedir. Geniş bant internet erişim pazarında ise bu oran 2006 da yaklaşık %( .) dir. Bu rakamlar ışığında, TTNet A.Ş. nin geniş bant abone sayısının, toplam (geniş bant ve dar bantı da kapsayan) internet abone sayısı içerisindeki payı yaklaşık %( .) olmasına karşın bu durumun diğer İSS ler için geçerli olmadığı görülmüştür. Bu nedenle, diğer İSS lerin faaliyetlerinin daha çok dar bant (dial -up) hizmetiyle sınırlı kaldığı ve yeni abonelerin ya da dar banttan geniş banta geçen abonelerin TTNet A.Ş yi ter cih ettiği sonucuna ulaşılmıştır. 820 Geniş bant toptan erişim pazarı açısından bakıldığında da, bireysel kullanıcılara geniş bant erişim hizmeti sunulabilecek düzeyde altyapının Türk Telekom da bulunduğu görülmektedir. Kablo TV şebekesinin, yaygınlık düzeyi nin düşüklüğü ve halihazırda bu şebeke üzerinden toptan erişim hizmeti sunulmadığı göz önüne alındığında, Türk Telekom un toptan geniş bant internet erişim hizmetlerine halihazırda rakip olamayacağı görülmüştür. Bu nedenle ilgili pazarda Türk Telekom un pa zar payı ADSL hizmetlerinin geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı içindeki payına paralel olarak %( .) e yakındır. Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin Kampanya ya Katkılarının Hakim 830 Durumun Kötüye Kullanılması Olup Olmadığına İlişkin Değerlendirme Türk Telekom un, toptan geniş bant internet erişimi pazarındaki %( .) e yakın pazar payı, alternatif şebeke ve teknolojilerin gelişmesinin ve yaygınlaşmasının önündeki (yasal ve ekonomik) engeller nedeniyle, ilgili pazarda hakim durumda olduğu konusunda herha ngi bir tereddüt bulunmamaktadır. Perakende geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında da benzer şekilde Türk Telekom un yavru şirketi olan TTNet A.Ş. nin pazar payı yaklaşık %( .) dir ve söz konusu pazar payını sağlayan abone sayısı artışı sürmekted ir. Üst pazar olan toptan pazarda aynı ekonomik bütünlükteki ana 840 şirketin hakim durumda bulunmasının yarattığı avantajlar, rakiplerin karşılaştırılamayacak kadar küçük düzeydeki pazar payları, hizmetin ilk yıllarında Türk Telekom tarafından bir bütün (pera kende ve toptan) olarak sağlanmasının getirdiği etkiler yoluyla ulaşılan ölçeğin getirdiği diğer avantajlar dikkate alınarak, TTNet A.Ş. perakende geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında hakim durumda bulunmuştur. Türk Telekom un toptan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı ve (TTNet A.Ş. vasıtasıyla) perakende geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında hakim durumda bulunduğu tespitinden sonra, Kampanya bünyesinde yapılan katkılar nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi bağlamında ih lal ortaya 850 çıkıp çıkmayacağı konusunda bazı hususlar aşağıda ele alınmıştır. Bunlardan ilki, Kampanya bünyesinde Türk Telekom un TTNet A.Ş. lehine ayrımcı olarak nitelenebilecek bir uygulamasının olup olmadığı hususudur. Kampanya kapsamında Türk Telekom, tüm İSS lere 1 Ekim -31 Aralık 2006 tarihleri arasında yapacakları abonelikler için, bu aboneliklerin 24 ay sürmesi koşuluyla, 24. ayın ücretini ve varsa limit aşım ücretlerini almama şeklinde bir indirim yapmaktadır. Söz konusu indirim, bir tarife değişikl iği olması nedeniyle, Telekomünikasyon Kurumu tarafından da onaylanmıştır. Kampanya daki söz konusu indirim ve bağlantı ücretinin ödenmesi de dahil olmak üzere, TTNet 07-13/96 -26 20 A.Ş. lehine ayrımcılık yapılmadığı bildirildiği de göz önüne alınarak, Türk 860 Telekom un to ptan geniş bant erişim hizmeti pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığına yönelik bir değerlendirme yapılmamıştır. Kampanya kapsamında değerlendirilen bir diğer husus, Kampanya da TTNet A.Ş. tarafından verilen ücretsiz modemler nedeniyle modem pazarın da rekabeti bozucu nitelikte bir uygulama yapılıp yapılmadığıdır. Söz konusu ücretsiz modem uygulamasının geniş bant internet erişim pazarındaki etkilerine aşağıda ayrıca değinilmiştir. Modem pazarı açısından bakıldığında, TTNet A.Ş. nin yaptığı bir ihale yoluyla, bu pazarda faaliyet gösteren iki teşebbüsten toplam (...) adet ADSL modem alımı yaptığı görülmüştür. Söz konusu modemler TTNet A.Ş. nin kampanyalarında abonelere ücretsiz 870 verilmiştir. TTNet A.Ş. nin, modem pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle, söz konusu ürünün alım pazarında önemli bir güce erişeceği düşünülse bile, ihaleyle yüksek miktarda modem alması ve bunları ücretsiz dağıtması tek başına modem pazarında kötüye kullanma niteliğinde bir davranış olmayacaktır. Türk Tele kom ve TTNet A.Ş. nin katkıları bakımından daha ayrıntılı değerlendirilen son husus ise Kampanya nın TTNet A.Ş. nin fiyatlarında bir indirim ve maliyetlerinde bir artış getirmesi neticesinde, Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin perakende geniş bant internet eri şimi pazarında bir marj ya da fiyat sıkıştırmasına neden olup olmadığıdır. 880 Fiyat /Marj Sıkıştırması Marj ya da fiyat sıkıştırması, son dönemde özellikle telekomünikasyon sektöründe rekabet otoritelerinin odaklandığı, mal vermeyi reddetme ya da mal vermeyi kesme olarak da değerlendirilebilen bir kötüye kullanma şeklidir. Fiyat sıkıştırması kavramı AB Komisyonu nun Erişim Tebliği[ Notice on the application of the competition rules to access agreements in the telecommunications sector, framework, relevants mar kets and principles (98/c 265 /02 )] nde tanımlanmış ve bu tanıma Kurul un 19.10.2004 tarih ve 04- 66/956 -232 sayılı Kararı nda aşağıdaki şekilde yer vermiştir: Fiyat sıkıştırması kavramının Avrupa Komisyonu düzenlemelerinde iki 890 tanımı bulunmaktadır. Buna g öre; - Hakim durumda bulunan firma, kendisinin de kullandığı hizmetler için alt pazarda rakiplerine sunduğu ücretler üzerinden rekabetçi pazarlarda kar sağlayamıyor ise, ya da - Hakim durumdaki firmanın rakiplerine sunduğu erişim fiyatları ile hakim durumdaki firmanın rekabetçi pazarda kullanıcılara sunduğu fiyatlar arasındaki marjın, etkin bir rakibin rekabetçi pazarda normal kar sağlaması için yeterli olmaması hallerinde fiyat sıkıştırması kavramından bahsedilebilir. Fiyat sıkıştırması kavramının temel mant ığı, dikey bütünleşik bir teşebbüsün, 900 değişik yollarla, hakim durumda bulunduğu bir girdi pazarındaki konumunu kullanarak, kendisinin de faaliyet gösterdiği alt pazarlarda rakiplerinin normal kar elde etmesini engellemesidir. Aynı şekilde, söz konusu kayna klarda fiyat ya da marj sıkıştırması şeklinde bir ihlal için aşağıda belirtilen şartların gerçekleşmesi gerektiği belirtilmektedir: 07-13/96 -26 21 1- Dikey bütünleşik bir firmanın belli bir girdi pazarında (üst pazar) hakim durumda olması ve bu girdiler kullanılarak hizmet üretilen alt pazarda hakim durumda firma ile ondan girdi alan rakiplerin varlığı, 2- Üst pazardaki girdinin alt pazarda faaliyet göstermek için zorunlu unsur niteliğinde bulunması, 910 3- Üst pazarda sağlanan girdinin alt pazardaki firmanın maliyetlerinin önemli bi r kısmını oluşturması, 4- Üst pazarda hakim olan firmanın alt ve üst pazardaki fiyatlamalar yoluyla alt pazardaki rakiplerinin makul bir kar elde etmesini engellemesi, 5- Dışlayıcı niyet ya da amacın dışında, söz konusu davranışın haklı bir gerekçesinin olmamas ı, 6- Söz konusu davranışın alt pazardaki rekabet üzerinde görülebilir etkilerinin olması. Söz konusu unsurlar değerlendirildiğinde, öncelikle Türk Telekom, TTNet A.Ş. 920 ve rakip İSS lerin ilişkileri ve konumu, 1. maddede belirtilen ve fiyat sıkıştırmasının ort aya çıkabileceği bir pazar yapısının bulunduğunu göstermektedir. Aynı şekilde, Türk Telekom un üst pazar olan toptan geniş bant internet erişimi pazarında sağladığı girdi, mevcut durumda satılan hizmetin kendisi (bir başka ifadeyle alt pazardaki maliyetler in önemli bir kısmı) olduğundan 2. ve 3. maddede belirtilen unsurlar gerçekleşmiş olmaktadır. Bu noktada, kritik husus 4. maddede belirtilen unsurun gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Bir başka ifadeyle, Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin fiyatlamaları yoluyla İS S lerin makul kar elde edip edemeyeceklerinin tespitidir. Bu unsurun gerçekleşmesinde, alt pazarda hakim durumda olan firmanın 930 (TTNet A.Ş.) kar elde edip etmediği ya da bu şartlar altında alt pazarda etkin bir operatörün normal bir karla çalışıp çalışa mayacağı hususlarının değerlendirilmesi gereklidir. Hangi operatörün maliyetlerinin ve karlarının baz alınacağı literatürde tartışmalı bir husus olmakla birlikte, TTNet A.Ş. nin maliyetlerinin ele alınmasının rekabet hukuku ve politikası bakımından daha doğru olacağı düşünülmüştür. Dolayısıyla, fiyat sıkıştırmasının gerçekleşmemesi için, Kampanya kapsamında yapılan indirimler ve maliyetler karşısında TTNet A.Ş. nin makul bir kar elde ediyor olması, en azından maliyetinin altında hizmet vermiyor olması gerek mektedir. TTNet A.Ş. nin Kampanya Kapsamında Oluşan Marjları 940 Kampanya kapsamında yapılan indirimler sonucunda Türk Telekom un toptan ve TTNet A.Ş. nin perakende fiyatları arasındaki marjın hangi seviyeye geldiği aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 6: Kampanya Kapsamında İSS lerin ve TTNet A.Ş. nin Marjları (A) ADSL Erişim Hızı (B) Kota (GB) (C) Aylık TTNet A.Ş. Perakend e Ücreti (D) Kampanya Öncesi İki Yıllık İSS Toptan Ücreti* (E) Kampanya Öncesi İSS'te Kalan Toplam Tutar** (F) Kampanya Kapsamında 24 Aylık Toptan Ücret*** (G) TTNet A.Ş.'nin Kampanya Kapsamında Yaptığı İndirim (1 ay Ücretsiz+1 aylık İSS Karı) (H) TTNet A.Ş.'nin İndirim Sonrası Aldığı Toplam Ücret (I) Kampanya Kapsamınd a İndirim Sonrası Oluşan TTNet A.Ş. nin Marjı 256/64 Limitsiz 36,84 725,0112 159,1488 694,8024 43,47 115,68 0,143 512/128 Limitsiz 66,92 1316,9856 289,0944 1262,1112 78,97 210,13 0,143 1024/256 Limitsiz 104,51 2056,7568 451,4832 1971,0586 123,32 328,16 0,143 2048/512 Limitsiz 172,18 3388,5024 743,8176 3247,3148 203,17 540,65 0,143 1024/256 3 21,8 429,024 94,176 411,148 25,72 68,45 0,143 1024/256 6 36,84 725,0112 159,1488 694,8024 43,47 115,68 0,143 1024/256 9 51,88 1020,9984 224,1216 978,4568 61,22 162,90 0,143 *Cx0,82x24; ** Cx0,18x24; ***Cx0,18x23 Yukarıdaki tablodan, TTNet A.Ş. nin marjının Kampanya kapsamında %14,3 e indiği görülmektedir. Bu noktada, ortaya çıkan marjın Kampanya kapsamında TTNet A.Ş. nin katlandığı/katlanacağı maliyetler ile diğer olağan (sabit ve değişken) maliyetleri karşılayıp ka rşılamadığı önemli bir sorudur. Örneğin, Türk Telekom un bu anlamda en önemli maliyet kalemlerinden biri ücretsiz verdiği modemdir. Söz konusu modemlerin her biri, TTNet A.Ş. tarafından yaklaşık ( .) YTL ( .. Avro) ye mal edilmiştir. Ayrıca TTNet A.Ş., Kam panya bünyesinde kendisine 24 ayın sonunda verilecek olan bir aylık Türk Telekom toptan indirimini Kampanya ya katılanlara baştan yansıtması nedeniyle bir finansman maliyetine de katlanmıştır. Yine aynı şekilde Kampanya için önemli miktarda reklam harcamas ı yapılmıştır. Söz konusu modem ücreti aboneye verilmiş bir indirim gibi yansıtıldığında ise en fazla abonenin bulunduğu ve en düşük fiyatlı 1024/256 hızında TTNet A.Ş. nin marjı % (...) ya düşmüştür. Ancak böyle bir yöntem ilgili maliyetlerin kısa döneme yansıtılması nedeniyle yanlış sonuçlar doğurabileceği bilinmektedir. Zira, AB Komisyonu Fransa da ADSL hizmetleri veren Wanadoo nun yıkıcı fiyat uyguladığına ilişkin Kararı nda bu tür müşteri kazanmaya yönelik maliyetleri 4 yıllık bir süreye yayarak maliye t hesabına yansıtmıştır. Dolayısıyla, Kampanya kapsamındaki marjın TTNet A.Ş. nin maliyetlerini karşılayıp karşılamadığının belirlenmesi TTNet A.Ş. nin halihazırdaki ve Nisan 2006 öncesi Türk Telekom un maliyet ve gelirleri ile TTNet AŞ. nin gelecek iki yıldaki maliyet ve gelir projeksiyonunun ayrıntılı analizi ile mümkündür. Ancak, dosya kapsamında yapılan inceleme süresince böyle bir analizi yapmanın önünde pratik zorluklar bulunduğu görülmüştür. Bunlardan en önemlisi, analiz edilebilecek düzeyde yeterli bilginin bulunmayışıdır. TTNet A.Ş. ve Türk Telekom temsilcileri, İSS lerin söz konusu hizmeti sunmak için katlanmak zorunda oldukları maliyet kalemleri ve rakamları konusunda yeterli bilgi verememiş, Türk Telekom dönemindeki perakende satışlara yönelik maliyet rakamları hiç gönderilmemiş ve TTNet A.Ş. de yeni bir şirket olduğundan Kampanya öncesi döneme ilişkin, Nisan -Ekim dönemine ilişkin bilanço özeti ve Temmuz -Ekim dönemine ilişkin 3 aylık bilanço ve gelir tablosu gönderilmiştir. Söz konusu maliyet bil gisi taleplerine karşılık Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin maliyet bazlı bir fiyatlama yapma zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak, 22.1.2007 tarih ve 522 sayı ile giren cevaplarında TTNet A.Ş. nin perakende maliyetlerine ilişkin bilgiler verilmiştir . Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin maliyetleri verilen bu bilgiler çerçevesinde aşağıda değerlendirilmiştir. Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin Fiyat Sıkıştırması ve Maliyetler Hakkında Görüşleri Bildirim Formu nda, Kampanya da TTNet A.Ş., Microsoft ve Intel in ilgili mal ve hizmetlerini hiçbir şekilde maliyetlerinin altında satmayacakları belirtilmiştir. Geniş bant internet erişim hizmetleri bakımından daha sonra tarafların gönderdikleri ek beyanda, (bir fiyat sıkıştırması olması için gerekli olduğu daha önce b elirtilen unsurlar değerlendirilerek) Kampanya kapsamında bir aylık ek ücret alınmamasının dışlayıcı bir amacının ve etkisinin olmadığına, haklı gerekçeler içerdiğine ve diğer İSS lerin makul bir kar elde etmesine engel olunmadığına (fiyat sıkıştırmasına n eden olunmadığına) ilişkin olarak özetle aşağıda yer verilen açıklamalarda bulunulmuştur: 07-13/96 -26 24 - Bir uygulamanın rekabet üzerinde olumsuz ve dışlayıcı etkisi değerlendirilirken, uygulamayı yürüten teşebbüsün pazar payında artış olup olmadığı, rakiplerin pazar pa yında azalış olup olmadığı ve pazarı terk eden rakip olup olmadığına bakılması gerektiği ifade edilerek, Komisyon un Wanadoo Kararı nda uygulamayı yapan teşebbüsün ihlal süresince pazar payını %( .) artırdığı, uygulamanın (yıkıcı fiyat) pazardaki en büyük rakibin pazar payını altüst ettiği ve bir İSS nin pazardan çıktığından bahisle, Kampanya da TTNet A.Ş. nin ADSL abone sayısının çok az bir oranda ( .. az bir oranda (27.12.2006 itibariyle . ) arttığı, Kampanya süresince rakip operatörlerin abone sayı sının arttığı (Doğan İletişim in 1.10.2006 tarihi itibariyle abone sayısı ( ..) iken, 11.12.2006 tarihi itibariyle ( ...) e ulaştığı), benzer bir şekilde Superonline ın da abone sayısının arttığı, Kampanya süresince pazara üç yeni İSS nin lisans alarak gir diği, rakiplerin de benzer kampanyalar düzenleyerek 3 ay ücretsiz ADSL sattıkları, dolayısıyla Kampanya nın rekabeti bozucu amacı ya da etkisinin olmadığı; - Kampanya nın haklı gerekçeleri olduğu, Kampanya nın perakende ADSL pazarının gelişimi ve tüketici ya rarının sağlanması gibi iki önemli gerekçeyi içerdiği, Türk Telekom tarafından Kampanya çerçevesinde 1 aylık ücretsiz toptan geniş bant erişim hizmeti sağlanmasının bu amacın ya da niyetin göstergesi olduğu, rekabet üzerinde Kampanya nın olumsuz etkisinin olduğu düşünülse bile yakın bir zamanda yürürlüğe girecek veri akış erişimi yöntemiyle bu olumsuzlukların giderileceği, daha önce bu argümanla Telekomünikasyon Kurumu nun benzer bir kampanyaya onay verdiği, - AB Komisyonu nun Deutsche Telekom kararından örne k verilerek, TTNet A.Ş. nin indirimleri nedeniyle marjın %( .) daraldığı, eğer söz konusu marjdaki daralma %15,16,17 gibi bir oranda olsa idi fiyat sıkıştırmasının gündeme gelebileceği, ancak Kampanya kapsamında olduğu gibi marjın çok az azaldığı durumlard a maliyet analizine girilmesine gerek olmadığı, uygulamanın dışlayıcı nitelikte olup olmadığına bakılmasının yeterli olacağı ifade edilerek, abonelere sağlanan 1 aylık ek indirimin fiyat sıkıştırmasına neden olacak nitelikte olmadığı ve ilgili pazardaki r ekabeti olumlu etkilediği iddia edilmektedir. Bu noktada Türk Telekom ve TTNet A.Ş. temsilcilerinin maliyet ve gelir bazlı bir analiz yerine uygulamanın etkilerine yönelik bir analiz yapılması gerektiğinin ve Kampanya nın pazarı sınırlı bir ölçüde etkiledi ğinin dikkate alınmasını istedikleri anlaşılmıştır. Ancak, en son gönderilen bilgilerde TTNet A.Ş. nin maliyetlerine ilişkin bir analiz yapılmıştır. Bu çerçevede, TTNet A.Ş. nin perakende ADSL hizmetlerinin sunumu için bir takım hizmetleri Türk Telekom il e imzalanan Ana Devir Protokolü ve bu Protokol ün ekleri çerçevesinde Türk Telekom dan aldığı, bu kapsamda faturalama işlemlerinin aşağıdaki şekilde gerçekleştirildiği bildirilmiştir. Otomasyon İşlemleri (Abone başına, aylık) : ( ) YTL. Faturalama İşlemleri (Fatura başına) : ( ) YTL . Fatura Kağıt Bedeli (Fatura A4 sayfa başına) : ( ) YTL . Zarf Bedeli (Kullanılan zarf başına) : ( ) YTL . 07-13/96 -26 25 TOPLAM : (...) YTL. Aynı Protokol ün eki olduğu bildirilen Faturalama Protokolü çerçevesinde TTNet A.Ş. nin Türk Telekom a müşteri hizmetleri işlemleri için abone başına, aylık ( ) YTL (KDV hariç) ödemeyi kabul ettiği belirtilmiştir. Bunun yanı sıra yin e Türk Telekom ile imzalandığı bildirilen Çağrı Merkezi Hizmetleri Sözleşmesi kapsamında, Türk Telekom a son altı ayda aylık ortalama ( ) YTL ödeme yapıldığı, bu ödemenin son altı aylık ortalama abone sayısına bölündüğünde TTNet A.Ş. nin çağrı merkezi iş lemleri için abone başına ( ) YTL maliyete katlandığı ifade edilmiştir. Bu bilgilere dayanılarak yapılan hesaplamalarda, TTNet A.Ş. nin abone başına; müşteri hizmetleri ( ( ) YTL ), faturalama hizmetleri ( ( ) YTL ), çağrı hizmetleri ( ( ) YTL ) olmak üze re katlandığı maliyetlerin toplamının ( ) YTL olduğu görülmüştür. Bu maliyetlerin TTNet A.Ş. nin perakende hizmet tarifeleri içersindeki oranlarının aşağıdaki gibi olduğu ifade edilmiştir. 256 K perakende tarifede %( ..) 512 K perakende tarifede %( ..) 1024 K perakende tarifede %( ..) 2048 K perakende tarifede %( ..) 1024 K 3GB sınırlı perakende tarifede %( ..) 1024 K 6GB sınırlı perakende tarifede %( ..) 1024 K 9GB sınırlı perakende tari fede %( ..) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, Kampanya da TTNet A.Ş. nin marjının en yüksek %14,3 olduğu göz önüne alındığında, TTNet A.Ş. nin söz konusu maliyet oranlarıyla kar etmiş olabileceği görülmüştür. Ancak, verilen bilgilerdeki maliyetl erin, insan kaynakları, müşteri kazanma maliyetleri, atıl port maliyetleri, komisyon giderleri gibi bir İSS in maliyeti olabilecek diğer unsurları içermediği düşünüldüğünden, dolayısıyla, söz konusu maliyet analizinin TTNet A.Ş. nin tüm maliyetlerini kapsa yıp kapsamadığı konusunda net bir kanı oluşmamıştır. Rakip İSS lerin Konu Hakkındaki Görüşleri ve Maliyet Hesapları Türk Telekom un yukarıda belirtilen görüşlerine karşılık, dosya kapsamında inceleme sürecinde görüşülen rakip İSS ler genel itibariyle sö z konusu Kampanya nın ve Türk Telekom un uyguladığı fiyatlandırma politikasının rekabeti sınırlandırdığı düşüncesinde olduklarını belirtmişlerdir. Bu kapsamda (...) yetkilileriyle yapılan görüşmede, iki aylık internet ücretinin alınmaması ile ücretsiz modem verilmesinin İSS lere sunulan marjı aştığı, Türk Telekom un Kampanya dışında indirimler yaptığı benzer başka kampanyalarının da bulunduğu, veri akış erişimi modelindeki tarifelerin İSS marjlarını karşılamaya yetmediği dolayısıyla bu erişim yönteminde Türk Telekom ile anlaşılamadığı ve yerel ağa ayrıştırılmış erişim modelinin henüz hayata geçirilemediği ifade edilmiştir. (...) tarafından daha gönderilen ek bilgilerde (...) ın ADSL maliyetleri diğer faaliyetlerden ar ındırılarak ve (...) abone varsayımı ile analiz edilmiş, (...) ın ilk yıl için en fazla satılan hız dahil olmak üzere üç abonelik türünde zarar ettiği, ikinci yıl ise tüm hızlarda kar ettiği anlaşılmıştır. (...) mevcut durumdaki marjlarla abone sayısı artsa bile kar marjının doğrudan artmayacağını belirterek, Türk 07-13/96 -26 26 Telekom un bağlantı ücretlerinde de İSS lere marj sağlamasının, abonelerin servis sağlayıcısını değiştirmesi durumunda bağlantı ücreti alınmamasının ve kar marjının % (...) olmasının gerektiğini ileri sürmektedir. Benzer görüşler (... .) tarafından da dile getirilmiştir. Dosya kapsamında yapılan incelemelerde (...) yetkilileri ile yapılan görüşmede, TTNet A.Ş. nin Kampanya kapsamında ek bir ay ücret almayarak ve bedava modem vererek piyasada sorun yarattığı ifade edilmiştir. (...) yetkilileri tarafından görüşmede ayrıca verilen (...) bilgilerde de, TTNet altyapısının Türk Telekom bünyesinden ayrılması konusundaki belirsizliklere, a l-sat sözleşmesindeki rekabeti kısıtlayıcı hükümlere ve veri akış erişimi kapsamında ortaya çıkan sorunlara değinilerek çözüm önerileri sıralanmıştır. (...) tarafından hazırlanan maliyet analizinde ise, esas alınan hizmet kategorilerinden üçünde mar jların negatif olduğu görülmüştür. Bununla birlikte söz konusu analiz kaç abone baz alındığı, bir yıldan sonraki süreçteki maliyetlerin ya da marjların nasıl olacağı gibi konularda belirsizlik bulunmaktadır. Telekomünikasyon Kurumu Görüşü 2813 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca gönderilen Telekomünikasyon Kurumu Görüşü nde fiyat sıkıştırmasına ya da indirimin sonuçlarına ilişkin spesifik bir değerlendirme yapılmamakta, - Türk Telekom un toptan tarifelerinde yapılacak geçici indirimin Telekomünikasyon Kuru lu tarafından onaylandığı ve Karar ın 23.8.2006 tarihinde Türk Telekom a bildirildiği, - TTNet A.Ş. nin tarifelerini Kurum a onaylatma yükümlülüğü olmadığı belirtilerek, söz konusu menfi tespit/muafiyet başvurusunun, ülkemizdeki internet ve özellikle gen iş bant internet hizmetlerinin kullanımının yaygınlaştırılmasının önemli olduğu, mevcut durum itibariyle ülkemizdeki bilgisayar okur yazarlığının ve internet kullanımının AB ülkelerine kıyasla düşük olduğu, bilgi toplumuna ulaşmada internetin önem arz etti ği ve ayrıca TTNet A.Ş. nin internet servis sağlayıcılığına yönelik piyasada yüksek pazar payına sahip olduğu hususları göz önünde bulundurularak değerlendirilmesinin yerinde olacağı ifade edilmektedir. Fiyat Sıkıştırması Konusunda Ulaşılan Sonuç Dosya m evcudu bilgiler ışığında, genel itibariyle, bireysel kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri piyasasında hem toptan hem de perakende düzeyde Türk Telekom un neredeyse tekel konumunun söz konusu olduğu anlaşılmıştır. Alternatif altyapıla rın rekabetinin sağlanamaması ve Türk Telekom un altyapısına daha rekabetçi erişim modellerinin hayata geçirilememesi nedeniyle, yakın gelecekte de söz konusu pazar yapısında bir değişiklik olmayacağı öngörüsü yapmak da mümkündür. Halihazırda rakip İSS ler e sunulan tek yöntem al-sat modeli olup, söz konusu model de esasen gerçek anlamda rekabeti getiren bir model olmadığı gibi ülkemizdeki uygulaması bakımından alternatif operatörlerin %1 pay alabildikleri bir rekabet düzeyini ortaya çıkarmıştır. Böyle bir pazarda, başvuru konusu Kampanya bilgisayar ve modem gibi unsurları da içine alan kısa bir dönem için yapılmıştır. TTNet A.Ş. bu dönemde fiyatlarında ek indirim yapmış ve Kampanya ya özel maliyetlere katlanmıştır. Geniş bant internet erişim pazarında söz k onusu indirim ve maliyetlerin rakip 07-13/96 -26 27 İSSler açısından fiyat sıkıştırması olup olmadığının tespiti, yukarıda belirtildiği üzere ayrıntılı bir maliyet analizini ve mevcut marjların TTNet A.Ş. nin maliyetlerini karşılayıp karşılamadığının belirlenmesini gerekl i kılmıştır. Ancak yine daha önce belirtildiği üzere, dosya konusu inceleme çerçevesinde yeterli verinin elde edilememesi ve TTNet A.Ş. nin maliyetlerine ilişkin en son gönderilen bilgilerin de söz konusu maliyetlerin tümünü kapsayıp kapsamadığı konusunda oluşan tereddütler nedeniyle, böyle bir analizin yapılması mümkün olmamıştır. Aynı şekilde, rakip İSS ler tarafından gönderilen maliyet analizleri de, farklı sonuçlar vermeleri ve çok küçük ölçekleri baz almaları nedeniyle, yapılması gereken analize yardım cı olacak nitelikte değildir. Ayrıca, Türk Telekom un rakip İSS lerin de benzer kampanyalar yapmalarını, Kampanya ile aynı dönemde yapılan bu kampanyalarda abone kazanmalarını, Kampanya da TTNet A.Ş. nin önemli miktarda artmadığını ve bir rakibin söz konu su dönemde önemli miktarda abone kazandığını öne sürerek Kampanya nın dışlayıcı olmadığı, belli bir seviyede indirimin ya da marjın maliyet analizi yapılmadan rekabeti dışlayıcı amaç ve etkisine bakılarak değerlendirilebileceği, dolayısıyla pazardaki rekab et üzerindeki etkisinin çok az olacağı şeklindeki değerlendirmelerine katılarak uygulamanın Kanun un 6. maddesini ihlal etmediği yönünde bir sonuca ulaşmak da mümkün değildir. Benzer şekilde Kampanya da pazarın gelişimi ve tüketici yararı gibi bir gerekçe bulunduğu iddiası da dosya konusu uygulama bakımından olası bir fiyat sıkıştırmasına haklı bir gerekçe oluşturmamaktadır. Bunun en önemli nedeni, söz konusu gerekçelerin ticari açıdan makul görülebilecek bir niteliğinin olmamasıdır. Bilgisayar kullanımının ve internetin yaygınlaştırılması gibi amaçlar hiçbir şekilde rekabete aykırı olası davranışın gerekçesini oluşturmayacaktır. Söz konusu sosyal hedef ya da amaçlara esas itibariyle ilgili kamu otoritelerince alınacak tedbirlerle ulaşılacaktır. Teşebbüsler böyle bir sosyal sorumluluk alsalar bile, bunu kanuni olmayan yollara başvurarak gerçekleştirmemelidir. Bununla birlikte, fiyat sıkıştırması analizinin yapılmasının önündeki daha önce belirtilen zorluklar, Kampanya nın süresi ve kapsamı ile Kampanya nın piyasayı çok az etkileyecek düzeyde satış yapılarak sona erdirilmiş olması nedenleriyle, başvuruda ve daha sonraki ek beyanda Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin Kampanya kapsamında hiçbir şekilde maliyetin altında satış yapmayacakları ve yapılan indirimlerin fi yat sıkıştırması olmadığı şeklindeki beyanları esas alınarak, Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin Kampanya daki katkılarının bir fiyat sıkıştırması ortaya çıkarmayacağına karar verilmesinin ve dosyanın sonuçlandırılmasının uygun olacağı kararına varılmıştır. An cak, bu değerlendirme hiçbir şekilde TTNet A.Ş. nin Kampanya sonucunda oluşan marjının maliyetlerini karşılamaya yetip yetmediğinin bir tespiti anlamına gelmemelidir. Yukarıda tarafların beyanları dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, Tür k Telekom ve TTNet A.Ş. nin Kampanya daki katkılarının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal eden bir niteliği olmadığı kararına varılmıştır. H.2..4. 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme Başvuru konusu anlaşmalar, taraflar arasın da birleşme ya da devralma sayılabilecek bir yoğunlaşmaya neden olmayacağından, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesini ihlal edebilecek bir nitelik taşımamaktadır. 07-13/96 -26 28 H.2. Genel Değerlendirme Dosya konusunu Türk Telekom/TTNet A.Ş., Intel ve Microsoft işbirliği il e düzenlenen Her Eve Son Sürat Internet Her Eve Bilgisayar Kampanyası na yönelik anlaşmalar oluşturmuştur. Kampanya temel olarak Türk Telekom, Microsoft ve Intel arasındaki işbirliği sonucunda gerçekleştirilmekle birlikte, başvuru kapsamında incelenen anl aşmaların tarafları arasına daha sonra belirlenen bilgisayar tedarikçileri (Casper ve Vestel) de eklenmiştir. İnceleme konusu olan ve Türk Telekom, Intel Türkiye ve Microsoft Türkiye arasında imzalanan Mutabakat Metni; Microsoft ve Türk Telekom arasında imzalanan Pazarlama Anlaşması ve Türk Telekom ile bilgisayar tedarikçileri arasında imzalanan Kampanya Sözleşmesi ve ekleri çerçevesinde yürütülen Kampanya hakkında menfi tespit, bunun mümkün olmaması durumunda muafiyet talep edilmiştir. Ancak ilgili başvuru nun yapılmasından kısa bir süre sonra, başvuruya ilişkin inceleme ve hatta başvuruya ilişkin eksiklikler tamamlanmadan Kampanya başlatılmış ve incelemenin sürdüğü dönemde (31.12.2006 itibariyle) Pazarlama Anlaşması nın süresi devam etmesine rağmen Kampanya sona erdrilmiştir. Kampanya kapsamındaki ürün ve hizmetler göz önüne alınarak, başvurunun değerlendirilmesinde, kişisel bilgisayar pazarı, bilgisayar işletim sistemleri pazarı, ADSL modem pazarı, bilgisayar işlemcileri pazarı ve geniş bant internet erişi m hizmetleri pazarları esas alınmıştır. Başvuru konusu anlaşmalara menfi tespit verilebilmesi için söz konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4, 6 ve 7. maddelerini ihlal etmemesi gerekmektedir. Bu çerçevede yukarıda ayrıntıları ile belirtildiği üzere, anlaşmaların taraflarının farklı pazarlarda faaliyet göstermeleri nedeniyle yatay nitelikte herhangi bir kısıtlama içermediği, anlaşmaların aynı zamanda dikey anlaşma niteliği taşımadığı, Kampanya Sözleşmesi ile bilgisayar tedarikçilerine getirilen kısıtlam aların Kampanya nın yürütülebilmesi için gerekli kısıtlamalar olduğu ve herhangi bir ilgili pazarda rekabeti kısıtlayıcı ya da bozucu niteliğinin bulunmadığı göz önüne alınarak, söz konusu anlaşmaların 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal etmediği sonuc una ulaşılmıştır. Kampanya tarafları olan Microsoft, Intel ve Türk Telekom un faaliyet gösterdikleri ilgili pazarlardaki güçlü konumları nedeniyle, Kampanya kapsamındaki katkılarının ve bilgisayar tedarikçilerine getirilen kısıtlamaların faaliyette bulundu kları pazarlarda bir kötüye kullanma olup olmayacağı değerlendirilmiş ve Microsoft ve Intel in katkılarının kötüye kullanma olarak nitelemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Türk Telekom (ve TTNet A.Ş.) bakımından ise, sağlanan indirim ve katkıların bir fiyat s ıkıştırmasına neden olup olmayacağı dolayısıyla perakende geniş bant internet erişimi pazarında rekabetin bozulup bozulamayacağı konusunda net sonuca ulaşılacak bir maliyet analizi yapılamamış olmakla birlikte, Kampanya nın sınırlı niteliği ve sonuçları gö z önünde bulundurulmuş, Türk Telekom ve TTNet A.Ş. nin Kampanya daki katkılarının hiçbir şekilde maliyetin altında satış ya da fiyat sıkıştırması ortaya çıkarmayacağı yönündeki beyanları esas alınarak, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği so nucuna ulaşılmıştır. Başvuru konusu anlaşmaların herhangi bir yoğunlaşma ortaya çıkarmaması nedeniyle de 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bakımından bir değerlendirme yapılması gerekmemiştir. 07-13/96 -26 29 Yapılan bu değerlendirmeler ışığında başvurusu konusu anlaşmalar a 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilebileceği kararına varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Türk Telekomünikasyon A.Ş., Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Limited Şirketi, Inte l Mediterranean Trading Company arasında imzalanan Mutaba kat Metni nin, 2. Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile Microsoft Corporation arasında imzalanan Pazarlama Anlaşması nın, 3. Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile Vestel Dayanıklı Tüketim Malları A.Ş. ve Casper Bilgis ayar Sistemleri A.Ş. arasında imzalanan Kampanya Sözleşmesi ve İlgili Ek Sözleşmeler in 4054 sayılı Kanun un 4, 6, ve 7. maddelerine aykırı olmadıkları, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde söz konusu anlaşmalara menfi tespit belgesi v erilmesine Kurul Üyesi Rıfkı ÜNAL ın farklı gerekçesi ve OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 07-13/96 -26 30 (Rekabet Kurulu nun 08.02.2007 tarih ve 07 -13/96 -26sayılı Kararı) KARŞI OY GEREKÇESİ Türk Telekomünikasyon A.Ş., Microsoft C orporation ve İntel Corporation işbirliği ile düzenlenen ilk Bilgisayarım Kampanyası nda yapılan anlaşmalara menfi tespit belgesi verilmesine dair Kurul Kararı na; niteliği itibariyle kısa süreli, kampanyalı satış faaliyeti için istenen menfi tespit v eya muafiyet belgesi için Rekabet Kurumu, ilgili teknik Dairesi nce yapılması gereken değerlendirmenin ivedilikle yapılması gerekirken, gecikmeli olarak, Teşebbüs tarafından ilk müracaat 13.09.2006 tarihinde yapılmasına rağmen, değerlendirmenin kampanyanın tamamlanma tarihinden sonra tamamlanıp Kurul gündemine getirilmiş olmasının nedenlerinin Başkanlık ca araştırılması gerektiği kanaatindeyim. Rıfkı ÜNAL Kurul Üyesi 07-13/96 -26 31 Rekabet Kurulu nun 08.02.2007 Tarih ve 07 -13/96 -26 Sayılı Kararına KARŞI OY GEREKÇESİ Türk Telekominikasyon A.Ş., Microsoft Corporation ve Intel Corporation işbirliği ile düzenlenen ilk bilgisayarım kapanyasın da yapılan anlaşmalara menfi tespit belgesi v erilmesi ya da muafiyet tanınması talebi üzerine alınan karara, Türk Telekomünikasyon A.Ş.ve TTNet A.Ş. hakkında aynı dosyada Kurul un 8.2.2007 tarih ve 07 -13/96 - M sayılı kararı ile önaraştırma açılmasına hükmedildiğinden, Menfi Tespit değerlendirmesinin ö naraştırma sonucuna göre yapılması gerektiği kanaatiyle katılmıyoruz. Süreyya ÇAKIN M.Sıraç ASLAN Kurul Üyesi Kurul Üyesi

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI