Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-125 (Devralma) Karar Sayısı : 05-88/1219 -352 Karar Tarihi : 29.12.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof. Dr. Z ühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Ayşe Özlem UZUN , Erdem AYGÜN. C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Georgia Pacific Corporation Vekili A v. Nilüfer MÜLDÜR ÇAKMAKLI Eski Büyükdere Caddesi Park Pl
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-125 (Devralma) Karar Sayısı : 05-88/1219 -352 Karar Tarihi : 29.12.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 II. Başkan : Tuncay SONGÖR Üyeler : Prof. Dr. Z ühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN . B. RAPORTÖRLER: Ayşe Özlem UZUN , Erdem AYGÜN. C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Georgia Pacific Corporation Vekili A v. Nilüfer MÜLDÜR ÇAKMAKLI Eski Büyükdere Caddesi Park Plaza No: 22/11 20 Maslak, 34398, İstanbul D. TARAFLAR : - Georgia Pacific Corporation 133 Peachtree Street NE, 51st Flor Atlanta GA 30303 ABD - Fort James Corporation 1650 Lake Cook Road Deerfield, IL 60015, ABD E. DOSYA KONUSU: Georgia Pacific Corporation ile Fort James Corporation arasında 2000 yılında gerçekleştirilen devralma işlemine izin verilmesi talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.12.2005 tarih ve 9 069 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan incelem e sonucunda düzenlenen 23.12.2005 tarih ve 2005 -2-125/Öİ -05-ÖU sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 26.12.2005 tarih ve REK.0.06.00.00 -120/207 sayılı Başkanlık önergesi ile 05 -88 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G.RAPORTÖRLERİN GÖ RÜŞÜ: İlgili raporda; Georgia Pacific Corporation ile Fort James arasında gerçekleştirilen devralma işleminin 4054 sayılı kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 40 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ve bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı , devralma işleminin geç bildirilmesi sebebiyle Kanun un 16. maddesinin ( c ) bendine göre taraflara para cezası verilmesi gerektiği, ancak, Kanun un 19. maddesinin ( a ) bendi çerçevesinde 3 yıllık zaman aşımı süresi geçtiğinden para c ezası verilmesine yer olmadığı ifade edilmiştir. 05-88/1219 -352 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Temizlik kağıdı ürünleri, tüketici ürünleri ve şirketlere yönelik (işyeri, restoran ve oteller) ürünler olmak üzere ikiye ayrılmaktadı r1. Ev içinde kullanılan ürünler tüketici ürünleri , şirketlere yönelik ürünler ise ev harici kullanım amaçlı (EHKA) olarak adlandırılmaktadır. Tüketiciye yönelik ve EHKA temizlik kağıdı ürünleri aşağıdaki alt gruplardan oluşmaktadır: Tuvalet kağıdı Yüz temizleme mendilleri ve peçeteler Mutfak havluları 60 Kağıt masaüstü ürünler Genel temizlik ve hasta bakımı ile ilgili kağıt ürünleri Tüketici ürünleri, perakende dağıtıcılar aracılığıyla satılmakta iken EHKA ürünler, daha uzmanlaşmış dağıtıcılar aracılığıyl a satılmaktadır. Bu sebeple müşteriler, dağıtım metodları, ürün kalitesi, göreceli fiyatlar ve markalı ürünlerin göreli önemi arasındaki farklılıklar dolayısıyla, tüketici ürünleri ve EHKA ürünlerin farklı ürün pazarları oluştur duğu görülmektedir . Bu çerçe vede, tüketici ürünleri nin tuvalet kağıdı, mutfak havluları, el mendilleri, peçeteler ve yüz temizleme mendilleri alt pazarlarından oluştuğu ve EHKA ürünleri nin tuvalet kağıdı, el silme ve kurulama mendilleri, genel temizlik, hasta bakımı ile ilgili ka ğıt ürünler ve peçeteler olmak üzere 70 beş adet alt pazardan meydana geldiği belirlenmiştir. Tuvalet kağıdı ve peçeteler, hem tüketici ürünü hem de EHKA ürünü olarak satılmakta ise de, bu ürünlerin farklı ürün pazarları olduğu ve farklı dağıtım kanalları ile müşterilere satıldıkları için ikame edilemeyecekleri sonucuna var ılmıştır. Fort James (FJ) , Türkiye de bu iki pazarın her ikisinde birden faaliyet göstermektedir. Bu sebeple, dosya konusu devralma işleminde ilgili ürün pazarı, genel olarak temizlik kağ ıdı ürünleri pazarı olarak tespit edilmiştir. Devralma işleminin öbür tarafı olan G eorgia Pacific (GP) ise çeşitli kağıt türleri ve kağıt hamuru üretmektedir. GP, bu üretimini ve satışını sadece Amerika da gerçekleştirmektedir. GP nin Türkiye ye kağıt ve ya kağıt hamuru satışı 80 bulunmamaktadır. Kağıt pazarının üst pazarı sayılabilecek olan kağıt hamuru pazarı , ilgili ürün pazarına dahil edilmemiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Bildirim konusu işlemde, FJ in Türkiye deki faaliyetlerinin devri için izin istenilmektedir. Bu faaliyetler e konu olan üretimin Türkiye sınırları içerisinde gerçekleştirilmesi nedeniyle ilgili coğrafi Pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir. 90 1Avrupa Komisyonu nun çeşitli karalarında da bu yönde ayırım yapılmaktadır. ( Karar No IV/M.623 - Kimberley -Clark/ Scott, 16 Ocak 1996, Karar No COMP/M.2097 -SCA/ Metsa Tissue, 31 Ocak 2001, Karar No COMP/ M.2522 -SCA Hygiene Products/ Cartoinvest, 3 Mart 2002) 05-88/1219 -352 3 H.2. Taraflar Hakkında Bilgi H.2.1. Fort James Corporation (FJ) Dosya mevcudu bilgilere göre; FJ, uluslararası a landa tüketici ürünleri pazarı nda faaliyet gösteren halka açık bir Amerikan şirketi dir. Şirketin faaliyet alanı; temizlik kağıdı ürünleri, kağıt havlu, peçete, yüz mendilleri, tek kullanımlık kağıt bardak ve tabaklar, ticari yiyecek sektörüne ilişkin ürünler, baskı ve fotokopi kağıtları dahil çok çeşitli ürünlerin üretim ve dağıtımıdır. Devralma işlemi öncesinde, FJ i doğrudan veya dolaylı olarak kontrol eden herhangi bir kuruluş bulunmamaktadır. Şirketin Türkiye deki faaliyeti temizlik kağıdı ürünlerinin satışı, pazarlaması ve imalatıdır. FJ, 100 bu faaliyetlerini İpek Kağıt A.Ş. deki %50 hissesi aracılığıyla gerçekleştirmiştir. Şirket in Türkiye de başka hiçbir faaliyeti bulunma maktadır . H.2.2. İpek Kağıt A.Ş. (İpek Kağıt) Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre; İpek Kağıt, temizlik kağıdı ürünleri üretmek amacıyla 1969 yılında Eczacıbaşı Topluluğu tarafından kurulmuştur. Eczacıbaşı, 1989 yılında uluslararası kağıt üreticilerinden biri olan James River Corporatio n ile %50 -50 ortaklığa girmiştir. James River, 1997 yılında diğer bir temizlik kağıdı üreticisi olan Fort Howard ile Fort James (FJ) adı altında birleşerek dünyanın ikinci büyük temizlik kâğıdı üreticis i haline gelmiştir. Dolayısıyla İpek Kağıt , Fort James ile %50 -50 ortak haline gelmiştir. 110 İpek Kağıt; tuvalet kağıdı, kağıt havlu, peçete, mendil, kutu mendil ve ev dışı kullanım ürünleri üretimi ve pazarlaması faaliyetiyle iştigal etmektedir. Ürünlerini Selpak, Solo, ve bazı küçük başka markalar altında p azarlamaktadır. Ev dışı kullanıma yönelik olarak hastane, restoran, otel ve iş yerlerine dispenser peçete, dispenser havlu ve compact tuvalet kâğıdı gibi farklı ürün çeşitleri üretip satmaktadır. Ayrıca çok küçük miktarda Demak Up marka pamuklu makyaj silme pedleri de sat maktadır. İpek Kağıt ın hisselerinin dağılımı aşağıda yer almaktadır. Tablo 1. İpek Kağıt ın hissedarlık yapısı Eczacıbaşı Holding A.Ş. ve bağlantılı şirketler %50 FJ BV %50 Toplam %100 FJ BV, FJ in Hollanda da kurulu %100 iştirakidir. Bu vesileyle İ pek Kağıt ın %50 120 hissesi FJ e ait olmaktadır. H.2.3. Georgia Pacific Corporation (GP) Dosyada yer alan bilgilere göre, m erkezi A.B.D. nin Georgia eyaletinin Atlanta şehrinde olan GP, New York Borsası nda işlem gören halka açık bir şirkettir. Şirket; kağıt ve kağıt hamuru, kağıt temizlik ürünleri (tuvalet kağıdı, kağıt mendil ve havlu vb.), ambalaj kağıdı (konteyn er palet ahşabı, astar ahşabı, düz ve tırtıllı paket malzemeleri vb.), yapı malzemeleri (kontraplak, kaplama ahşabı vb.) ve ilgili kimyevi maddele rin imalatı faaliyetleriyle ile iştigal etmektedir. Devralma işlemi öncesinde GP nin Türkiye de hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır. Şirket hisselerinin tamamı halka açıktır. Dolayısıyla şirketin kontrolünü elinde bulunduran bir grup ya da kişi 130 bulunmamaktadı r. 05-88/1219 -352 4 H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Dosya konusu devralma işlemi, taraflar arasında 17.7. 2000 tarihinde imzalanan Birleşme Sözleşmesi uyarınca yapılmıştı r. İşlemin tamamlanması, 27.11. 2000 tarihinde gerçekleşmişti r. Bu çerçevede FJ, hissel erinin ve kontrolünün tamamına GP nin sahip olduğu bir şirket haline gelmiş tir. Söz konusu kontrol değişikliği sebebiyle, başvuru konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında bir devralma işlemidir. Devralma işleminin Türkiye ye olan etkisi, F J in İpek Kağıt A.Ş. üzerinde sahip olduğu %50 lik hissenin bu işlemle 140 GP nin kontrolüne geçecek olmasıdır. Böylece İpek Kağıt, Eczacıbaşı ile GP nin ortak kontrolüne geçmiş olacaktır. 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi uy arınca bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile topla m cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur. Dosyadaki bilgilere göre; t araflardan GP nin devralma işleminin gerçekleştiği tarih itibar ıyla Türkiye de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Dol ayısıyla, GP nin ilgili 150 ürün pazarındaki payı ve cirosu sıfırdır. Şirketin dünya çapındaki cirosu ( ..) A.B.D. Dolarıdır. FJ in devralma tarihi itibarıyla ilgili ürün pazarındaki cirosu ( ..) A.B.D. Dolarıdır ( TL)2. Bu ciro rakamı, ilgili ü rün pazarının tuvalet kağıdı, peçete, mutfak havlusu, mendiller, yüz temizlik mendilleri ve büyük rulo temizlik kağıtları alt pazarlarını kapsamaktadır. Şirketin dünya çapındaki cirosu ( .) A.B.D. Dolarıdır. Dolayısıyla tarafların ciroları toplamı 199 7/1 sayılı Tebliğ de öngörülen 25 trilyon TL eşiğini aşmaktadır. Pazar payları açısından ise, temizlik kağıdı ürünleri pazarında FJ, İpek Kağıt taki faaliyetleri vasıtasıyla pazarda önemli bir büyüklüğe sahiptir. Şirket, temizlik kağıdı ürünleri pazarınd a ve alt dallarında Tebliğ de öngörülen %25 160 pazar payı eşiğini aşmaktadır. Pazar payı eşikleri açısından da FJ -GP devralma işlemi , 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından Rekabet Kurulu ndan izin alması gereken bir işlemdir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkınd a Kanun un Birleşme ve Devralma lar a ilişkin 7 . maddesine göre , Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasınd aki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkis i veren araçları, miras 170 yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır Devralma işleminin söz konusu olduğu tarihte GP nin ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmamaktadır. Bu sebeple devralma işlemi, FJ in İpek Kağıt A.Ş. d e sahip olduğu hisselerin ve bu vesileyle pazarda sahip olduğu gücün GP ye geçmesinden ibaret olup ilgili ürün pazarında yoğunlaşma yaratacak veya mevcut yoğunlaşmayı arttıracak bir nitelik arz etmemektedir. 4054 sayılı Kanun un 16 . maddesinin ( c) bendine göre süresi içinde bildirilmeyen birleşme ve devralmalara para cezası verilmektedir. Dosya konusu devralma işlemi, 2 TCMB nin 23.12.2005 tarihli döviz alış kuruyla TL ye çevrilmiştir. 05-88/1219 -352 5 Temmuz 2000 de gerçekleşmiş, işlemin gerçekleşmesi ile Kurum a bildirimin yapılması arasında beş yıl geçmiştir. Dolayısıyla, işlemin süresi içinde Rekabet 180 Kurulu na bildirilmemesi sebebiyle taraflara para cezası verilme si gerekli dir. Ancak, Kanun un para cezalarında zaman aşımını düzenleyen 19 . maddesinin (a) bendine göre para cezalarında zaman aşımı, teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin ba şvurusu veya bildirimle, bilgi verme ya da yerinde inceleme yapılmasıyla ilgili hükümlerin ihlali halinde üç yıl dır. Dosya konusu devralma işleminde bildirim , beş yılın sonunda yapılmı ştır. Bu sebeple, Kanun da öngörülen para ceza sı zaman aşımına uğramak tadır. I.SONUÇ Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre; 1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a 190 dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabetin Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devr almalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına ve bu nedenle bildirime konu işleme izin verilmesine, 2- Devralma işleminin geç bildirilmesi sebebiyle Kanun un 16. maddesinin (c) bendine göre taraflara para cezası verilmesi gerektiği ne, ancak, Kanun un 19. maddesinin ( a) bendi çerçevesinde 3 yı llık zaman aşımı süresi ge çtiğinden 200 para cezası verilmesine yer olmadığı na OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.