Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-237 Karar Sayısı : 08-63/1040 -400 Karar Tarihi : 12.11.2008 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ B- RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Recep GÜNDÜZ C- ŞİKAYET EDEN : Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. Temsilcisi: Av . Özgür KAPLAN Dünya Ticaret Merkezi A -1 Blk.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-237 Karar Sayısı : 08-63/1040 -400 Karar Tarihi : 12.11.2008 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , M. Sıraç ASLAN , Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN , Dr. Mustafa ATEŞ B- RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Recep GÜNDÜZ C- ŞİKAYET EDEN : Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. Temsilcisi: Av . Özgür KAPLAN Dünya Ticaret Merkezi A -1 Blk. K:6 No:244 Yeşilköy/İstanbul 20 D- ŞİKAYET EDİLEN : - Otomotiv Distribütörleri Derneği Barbaros Blv. Bahar Sk. Baras Han No:4 K:7 D:18/19 Balmumcu/İstanbul - İstanbul Fuarcılık A.Ş. CNR Expo Fuarcılık Merkezi 34149 Yeşilköy/ İstanbul E- DOSYA KONUSU: İstanbul Fuarcılık A.Ş . (İstanbul Fuarcılık) ve Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) tarafından Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Teksti l İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. (Mermerler Otomotiv) ye 2008 30 Autoshow fuar alanında 4. Teşhir Salonu yerine, 7. Teşhir Salonu nun verildiği, adı geçenlerin uyumlu eylem içinde bulunmak suretiyle yol açtıkları bu durumun dışlayıcı nitelik arz ettiği iddiası . F- İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde , İstanbul Fuarcılık ve ODD tarafından 2008 Autoshow fuar ına Chery markası ile katılan Mermerler Otomotiv e , daha önceki fuar döneminde Mazda markasının distribütörü olarak kullandığı 4. Teşhir Salonu yerine, 7 . Teşhir Salonu nda yer verilmesinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ihlali niteliğinde olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede ş ikayet dilekçesinde; 40 - Tarafların uyumlu eylem içinde bulunmak suretiyle dışlayıcı nitelik arz ettiği iddia olunan söz konusu eylemlerinin, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabet kurallarına aykırılığının tespiti , - 4054 sayılı Kanun un 9. maddesi kapsamında ihlale son verilip , ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte tedbir kararı verilmesi, - 4054 say ılı Kanun un 16. maddesi uyarınca, şikayet edilenlerin idari par a cezası ile cezalandırılmaları 08-63/1040 -400 2talep edilmektedir. G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.10.2008 tarih ve 6547 sayı ile giren 50 şikayet dilekçesi üzerine düzenlenen 31.10.2008 tarih ve 2008 -4-237/İİ-08-MH sayılı İlk İnceleme Raporu 4.11.2008 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/320 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H- RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da , şikayet konusunu oluşturan iddialarla ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı görüş ü belirtilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 60 I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Fuar organizasyonu hizmetleri sektöründe fuar mekanları işletmecisi, fuar organizatörü kuruluşlar ve fuara konu sektör temsilcileri olmak üzere üç taraf bulunmaktadır. Bu taraflardan fuarda ürünlerini sergileyen firmalar fuarcılık hizmetlerinin talep tarafını, fuar organizatörü şirketler ise arz tarafını oluşturmaktadır. Sektör temsilcilerinin bir araya gelmesinde, sektörde yaşanan son gelişmelerin takip edilmesinde ve buna bağlı olarak iş ve ticaret hacminin artmasında önemli katkıları olan fuar organizasyonları sektörün yakından tanınması, başarılı ve etkili bir tanıtım g ibi birçok faktörün bir araya gelmesi sonucunda yapılabilmektedir. Bu 70 durum, fuarcılık hizmetinin sunulacağı sektöre ilişkin bir ihtisaslaşma gerektirmektedir. Bu bağlamda, belli sektöre yönelik fuarlar diğer bir deyişle ihtisas fuarları ayrı birer ilgil i ürün pazarı oluşturmaktadırlar. Öte yandan, düzenlenen fuarların bölgesel, ulusal ve uluslararası nitelikte olmasının ayrımı da yapılmalıdır. Belirtilen bu hususlar çerçevesinde, şikayete konu fuar organizasyonu olan Autoshow otomobil fuarı otomobil üze rine ihtisaslaşmış ve uluslararası niteliği olan bir fuar organizasyonudur. Bu nedenle ilgili ürün pazarı otomobil sektörüne yönelik uluslararası nitelikteki ihtisas fuarları olarak belirlenmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Her ne kadar yurtdışından k atılımcı ve ziyaretçilerin de takip ettiği, uluslararası 80 nitelikte bir etkinlik söz konusu ol sa da 4054 sayılı Kanunun 2. maddesi gereğince, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.2. Tespitler I.2.1. Şikayetçi Teşebbüs Temsilcisi ile Y apılan Görüşme Görevli Raportör Mermerler Otomotiv Temsilcisi ile yaptığı görüşmede, şikayete konu olan uygulamaya ilişkin detaylı bilgi talebinde bulunmuştur. Temsilci, müvekkili olan firmanın 2006 yılında düzenlenen Autoshow fuarına Mazda ve Chery markal arı ile katıldığını ve bu markaları n sırası ile 4. ve 7. Teşhir Salonlarında yer aldığını belirtmiştir. Öte yandan, şikayet edilenler tarafından 2008 90 08-63/1040 -400 3Autoshow planlamasında rekabete aykırı biçimde kararlar alındığına değinen Temsilci, 2008 yılında sadece C herry markası ile fuara katılacak olan müvekkilinin 2006 yılında Mazda markası ile katıldığı 4. salondaki 783 m2 alanda yer alması gerekirken önce 7. salonda 738 m2 lik bir alan verildiğini, itirazları sonucu bu alanın 870 m2 ye çıkarıldığını ifade etmişti r. Yetkili ayrıca, o tomotiv sektörünün ön de gelenlerinin üye olduğu ODD nin fuar alanının tahsisinde İstanbul Fuarcılık ile birlikte etkili olduğunu , bu süreçte adı geçen Derneğin üyeleri arasında adil ve eşit mesafeli olması gerektiğini, dolayısıyla fuard aki alanların tahsisinde markaların değil üye olan distribütörlerin dikkate alınması nın uygun olacağını belirterek; bunun aksine bir uygulama yla, Mermerler Otomotiv e 4. salonun değil, marka gözönünde 100 bulundurularak 7. salonun verilmesinin şikayetçi firmay ı dışlama amacı nı taşıyan bir uyumlu eylem niteliği nde olduğunu belirtmiştir. I.2.2. Şikayetçi Tarafından ODD ve İstanbul Fuarcılık a Gönderilen İhtarnameler Şikayet dosyasında, şikayetçi teşebbüs tarafından keşide edilen ve ODD ile İstanbul Fuarcılık a gönderilen ihtarnamelere de yer verilmek tedir. İstanbul 28. Noterliği nce düzenlenen 28918 yevmiye numaralı ve 28.8.2008 tarihli ihtarnamede ; fuar alanının şirketlere tahsisinde değerlendirme ölçütünün ne olduğu, hangi şirketin hangi alanı kullanacağına nasıl ve kimlerin karar verdiği, bu 110 hususta Yönetim Kurulu kararının bulunup bulunmadığ ı, fuar ücret alanlarının neden ( ) ABD Doları ndan ( ) ABD Doları na yükseltildiği soruları sorulmuştur. Söz konusu ihtarnameye Beşiktaş 6. Noterliği nin 38484 numaralı yevmiye kaydı ile gönderilen cevapta ODD nin dosya kapsamında önemli görülen tespitleri şöyledir: - İstanbul da Yeşilköy CNR fuar alanında düzenlenmekte olan otomobil fuarları, 30.000 m2 gibi sınırlı bir alanda yapılmaktadır. Türkiye de halen yaklaşık 50 marka faaliyet göstermektedir. Katılımcı marka ve temsilcilerinin genel tasvibi ve rızası ile yürütülen yerleşim çalışmaları sonucunda oluşan konsensüs ile yerleşim taslakları Derneğimizin koordinasyonun da hazırlanmakta ve katılımcılar ile fuarcılık şirke tlerine sunulmaktadır. Derneğin bu konuda vermeye çalıştığı hizmetler kesin , 120 belirleyici ve emredici bir hüviyete sahip olma yıp, fuarda yer almak katılımcı ile fuarcılık şirketi arasında yapılan akitle ve karşılıklı kabulle söz konusu olmaktadır. - Bu doğr ultuda hazırlanan yerleşim planları tüm üye firmaların yetkili temsilcilerinin katıldığı komite çalışmalarında olgunlaştırılmakta, kurallar, ilkeler ve yerleşim planlarına esas kriterler belirlenmektedir. - Fuar alanı planlarında markaların daha önceki yı llarda kullandıkları alanların esas alınması, katılan markaların isteği üzerine fuar ekonomisi yönüyle tefriş ve dekorasyon malzemelerinin gelecek fuarlarda da kullanılabilmesi amacına yönelik bir uygulamadır. Derneğimizin rolü istişari olup, fuar alanı ko nusunda fuarcılık şirketi ile markaları temsil eden kurul uşlar arasında yapılan sözleşmelerde taraf 130 değiliz. - Mazda markasının Türkiye de temsili ile ilgili olarak gerek Mazda Motors gerekse Türkiye deki temsilcisi marifetiyle Derneğimize yapılan bildirim de muhatabın distribütörlük sözleşmesinin dolayısıyla da temsil yetkisinin sona erdiği belirtilmiştir. Öte yandan , aynı ihtarnameye İstanbul Fuarcılık tarafından Beşiktaş 16. Noterliği vasıtasıyla gönderilen cevapta ise , muha tap firmaya daha önce 2006 Auto show da 08-63/1040 -400 4Cherry markası ile katıldığı yerin verildiği, İstanbul Fuarcılık tarafından yapılan herhangi bir ayrımcılığın söz konusu olmadığı belirtilmiştir. I.3. Değerlendirme 140 Şikayetin konusu esas itibarıyla, şikayetçi firmanın Mermerler Otomotiv tüzel ki şiliği ile Mazda ve Cherry markalarını temsilen 2006 yılında 4. ve 7. teşhir salonlarında katıldığı Autoshow otomobil fuarın da, 2008 yılında bu iki salondan -iddiaya göre - daha dezavantajlı olanında (7. salon ) yer almasına ilişkindir. Şikayetçi teşebbüs, yer tahsisinde etkili olan O DD ile fuar organizatörü şirket arasında ki bir uyumlu eylemden bahisle 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiğini iddia etmektedir. Şikayete konu uygulamanın rekabet üzerindeki sınırlayıcı etkileri , 4054 sayılı Kanun un rekabeti sı nırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararları düzenleyen 4. maddesi kapsamında değerlendiril miştir. 4054 sayılı Kanunun 4. maddesinin ilk fıkrasında Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak 150 rekabeti engelleme, bozma yada kısıtla ma amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. denilmekte, aynı Kanun maddesinin son bendinde ise Ekonomik ve rasyonel gerekçelere dayanmak koşuluyla taraflardan her biri uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir. ifadesi yer almaktadır. Rekabet hukuku çerçevesinde bir anlaşmadan söz etmek için taraflar arasında imzalanmış , bağlayıcı bir metnin olup olmaması önemli değildir. Türk rekabet hukuku nda, anlaşma , borçlar h ukukundaki sözleşme kavramından daha geniş olarak değerlendirilmekte ve bu nedenle yazılı veya başka türlü bir şekil şartına 160 bağlı olması aranmamakta dır. Hatta söz konusu Kanun metninin daha geniş bir yorumuyla rekabet ihlali için anlaşmanın varlığını gösteren doğrudan delillere ulaşmanın gerekmediği de söylenebilir. Firmaların rekabeti engelleyen, bozan, kısıtlayan ya da bu amacı taşıyan davranışlara yazılı ve s özlü anlaşma olmaksızın bağlı kalmak suretiyle sergiledikleri uyumlu eylemler de rekabet ihlalidirler. Fakat uyumlu eylemden bahsedebilmek için teşebbüsler arası eylemlerin anti rekabetçi sonuçlarının açıkça ortaya konulması gerekmektedir. Olay da, şikayet e konu olan husus Mermerler Otomotiv in fuara kabul edilme mesi gibi her yönüyle dışlayıcı bir faaliyet değil, daha iyi bir sergi alanı olduğunu iddia ettiği 4. salonun kendisine tahsis edilmemesidir. Bu durum, eylemin fuar organizatörü ile ODD 170 arasında uyu mlu eylem suretiyle şikayetçi teşebbüsü piyasa dışına itmeye çalıştıkları iddiasını zayıflatmaktadır. Kaldı ki, mevcut durumda verilmiş olan alan olan 7. salon şikayetçi teşebbüsün aynı marka ile iki yıl önce gerçekleştirilen fuarda da faaliyet gösterdiği alandır. Hali hazırda hak iddia ettiği alan olan 4. salon ise iki yıl önce distribütörlüğünü yaptığı , ancak artık sözleşmesinin devam etmediği başka bir marka tarafından kullanılmaktadır. Bu durumda, incelemeye konu olan davranışın ekonomik ve rasyonel gerekçelerinin varlığının irdelenmesi ihlalin var olup olmadığının tespitini kolaylaştıracaktır. İhtarnamelere gönderilen yanıtlarda , şikayet edilen teşebbüsler tarafından fuarın 30.000 m2 gibi sınırlı bir alan içinde yapıldığı ve bu alanın halen 180 sektörde fa aliyet gösteren yaklaşık 50 teşebbüse paylaştırılması konusunda ODD nin fuar organizatörü ile distribütörler arasında eşgüdümü sağladığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla böyle bir durumda her distribütöre tam olarak istediği yerin 08-63/1040 -400 5verilmesi söz konusu olama z. Değinilen bir diğer gerekçe ise, tefriş ve dekorasyon malzemelerinin gelecek fuarlarda da kullanılabilmesi amacına yönelik olarak markaların daha önceki yıllarda kullandıkları alanların esas alınmasıdır. Bu gerekçe çerçevesinde, şikayetçi firma ya daha önc e aynı marka adı altında araçlarını sergilediği alan tahsis edilmiştir. Şikayetçi firmanın, alan tahsislerinde ODD nin markaları değil üyeleri olan distribütörleri göz önüne alması gerektiği iddiası na karşılık olarak ise ODD, Derneğin yapılan sözleşmelerin tarafı olmadığı nı, 190 sadece fuarın organizasyonunda istişari nitelikte görüş beyan ettiğini belirtmektedir. Dolayısıyla yer tahsisi aslında fuar şirketi ile distribütörler arasında sözleşme serbestisi dahilinde ele alınması gereken bir olaydır. Bu tespitle rin ışığında , şikayete konu uygulamanın Mermerler Otomotiv i dışlama amacı taşıyan bir uyumlu eylem olmadığı, bu durumun fuarı düzenleyen firma ile katılımcı teşebbüsler arasında sözleşme hürriyeti kapsamında ele alınabilecek bir durum olduğu kanaatine var ılmıştır. J- SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara 200 ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.