Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-222 (Menfi Tespit/ Muafiyet) Karar Sayısı : 10-01/18-11 Karar Tarihi : 6.1.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Citigroup Inc. Temsilcisi: Av. Osman AKIN Lamartine Cd.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-222 (Menfi Tespit/ Muafiyet) Karar Sayısı : 10-01/18-11 Karar Tarihi : 6.1.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Citigroup Inc. Temsilcisi: Av. Osman AKIN Lamartine Cd. No:10 34437 Taksim/İstanbul 20 D. TARAFLAR : - Citigroup Inc. 399 Park Avenue, New York, NY 10043 A.B.D. - Amerika Birleşik Devletleri Hazinesi 1500 Pennsylvania Avenue, NW, Washington, D.C. 20220, A.B.D. E. DOSYA KONUSU: Citigroup Inc. ( Citigroup ) ve Amerika Birleşik Devletleri Hazinesi (ABD Hazinesi ) arasında 9.6.2009 tarihinde imzalanan Hisse Senedi Değişim Sözleşmesi uyarınca A BD Hazinesi nin 30 Citigroup un %... oranındaki hisse sini devralması işlemine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 11.12.2009 tarih ve 8785 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 30.12.2009 tarih ve 2009 -4-222/MM -09-HY sayılı Menfi Tes pit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 31.12.2009 tarih, REK.0.08.00.00 -130/461 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 -01 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma 40 işlemin in; - 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve Kanun un 4. maddesi kapsamında olmadığı, 10-01/18-11 2 - Kanun un 6. madde sine aykırı olmadığı, bu nedenle rle bahsi geçen işleme , aynı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi veril mesinin uygun olacağı görüşü ifade edilmiştir. 50 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya konusu bakımından, ilgili ürün pazarı teşebbüslerin akdettikleri sözleşmenin etki edebileceği pazardır. Citigroup esas olarak bankacılık ve finansal hizmetler alanında faaliyet göstermektedir. Citigroup un Türkiye deki iştirakleri ise bankacılık, finansal kiralam a (leasing) ve menkul kıymet aracılık hizmetleri alanlarında faaliyette bulunmaktadır. Bahse konu alanların her biri ayrı 60 bir ürün pazarı olarak belirlenebilmekle birlikte, başvuru konusu işlem bakımından böyle bir ayrıma gerek olmadığı ndan, ilgili ürün pa zarı bankacılık ve finansal hizmetler pazarı olarak tespit edilmiştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Söz konusu hizmetlerin tüm ülkede sunulabilir nitelikte olması ve ilgili ürünler açısından rekabetin ülke çapında homojen dağıldığının aksine göstergeler bulunmaması dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 70 Başvuru konusu işlem, finansal piyasalarda yaşanan krizden etkilenen Citigroup un sermaye yapısını güçlendirmek amacıyla ABD Hazinesi ne yapılan hisse satışı ile ilgilidir. Kriz sonrası uygulanan Sorunlu Varlıkları Kurtarma Programı çerçevesinde Citigroup, ABD Hazinesi ne oy hakkı olmayan vadesiz kümülatif rüçhanlı tahvil satmış; ABD Hazinesi ile Citigroup arasında 9.6.2009 tarihinde imzalanan Hisse Senedi Değişim Sözleşmesi ile ABD Hazinesi, Citigroup hisselerinin % . una sahip olmuştur. Bu kapsamda s öz konusu işl emin bir devralma olup olmadığı ve daha sonra ise söz konusu işleme menfi tespit belgesi alıp alamayacağı değer lendiril miştir. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi birleşme 80 veya devralma sayılan halleri düzenlemektedir. Söz konusu Tebliğ in 2. maddesinin (b) bendine göre, bir işlemin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma sayılabilme si için; Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığı yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi unsurlarının gerçekleşmesi ge rekmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise, kontrol ayrı ayrı ya da birlikte fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün mal varlığını n tamamı veya bir kısmı 10-01/18-11 3 üzerinde mülkiyet veya isletilmeye müsait bir kullanma hakkıyla veya bir 90 teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana getirilebilir . Dolayısıyla, bir teşebbü sün devri; malvarlığının, ortaklık paylarının veya yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçların devralınması yoluyla gerçekleşebilir. Devir işlemi hukuki işlemler sonucunda gerçekleşebileceği gibi fiilen de meydana gelebilir. Hukuken, bir teşebbüsün o y haklarının çoğunluğunun elde edilmesi durumunda kontrol devri söz konusudur. Ancak, teşebbüste azınlık hissedarı olunsa dahi, teşebbüsün yönetim kurulu üyelerinin yarıdan fazlasını atama hakkına sahip olunması veya azınlık hissedarları ile aynı yönde oy kullanımı için sözleşme yapılması yahut stratejik kararlarda veto hakkına sahip 100 olunması durumunda da kontrol devri gerçekleşmektedir. Bildirim konusu işlem sonucunda ABD Hazinesi; Citigroup hisselerinin % ... una sahip olacaktır. Citigroup, bahse konu işl em gerçekleşinceye kadar hisselerinin tamamı halka arz edilmiş olan ve herhangi bir hissedarının % ... veya daha fazla hisseye sahip olmadığı bir teşebbüs olarak faaliyetlerini sürdürmektedi r. Dolayısıyla, işlem sonrasında Citigroup un en büyük hissedarı ABD Hazinesi olacaktır. Ancak Şirket Esas Sözleşmesi ve hisse devir sözleşmesinde ABD Hazinesi ne yönetim kuruluna üye atama yetkisi veren bir düzenlemeye rastlanmamıştır. Ayrıca, sözleşmel erde ABD Hazinesi ne imtiyaz yahut veto hakkı veren herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. İlaveten, hissedarlar arasında 110 akdedilmiş aynı yönde oy kullanmalarını gerektiren başka bir anlaşmanın olmadığı da bildirim sahibi tarafından taahhüt edilmektedir. Öte yandan, bir teşebbüsün kontrolü fiili olarak da devredilebilmektedir. Ancak , dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu işlemin amacı, ABD finansal sisteminin düzgün işlemesi için önem taşıyan Citigroup u, yaşanan finansal kriz sonrası düştüğü zor durum dan kurtarmak ol duğundan , fiili olarak da kontrol devri yapılmayacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, rekabet hukuku uygulamalarında geçici kontrol değişikliğine yol açan işlemlerin yoğunlaşma olarak değerlendirilemeyeceğinden bahisle, bildirim konusu işlem le gerçekleştirilen hisse devrinin geçici niteliğinin vurgulanması 120 faydalı olaca ktır. Hisse devri finansal sistemin güvenliği açısından gerçekleştirilmiş, sıkıntı yaşayan teşebbüs için kaynak yaratma çabasının sonucudur. Bu nedenle, şirketin finansal durum u düzeldiğinde, ABD Hazinesi nin hisselerini satması karara bağlanmıştır. Bazı hissedarların 2009 yılı içinde yaptıkları açıklamalarda , şirketin devlet yardımı olmaksızın ayakta kalabileceğinin yatırımcılara gösterilmesi amacıyla Hazine nin hisselerini sat masını istemesi , devrin geçici olduğunun en önemli göstergelerindendir. Dosya mevcudu bilgilerden , hisse senetlerinin piyasadaki stratejik kararlara etki etmekten çok , geçici bir süreliğine Citigroup a kaynak yaratmak için devralındığı anlaşılmaktadır. 130 Tüm bu değerlendirmelerin ışığında; ABD Hazinesi nin aldığı % ... luk payın, şirketin kontrolünün devredilmesi sonucunu doğurmadığı, bu sebeple işlemin 10-01/18-11 4 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir yoğunlaşma işlemi olmadığı neticesi ne varılmıştır. 4054 sayılı Kanun un Tanımlar başlıklı 3. maddesinde teşebbüs piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler şeklinde tanımlanm aktadır. Söz konusu kanun hükmünden hareketle, teşebbüsün ekonomik bir faaliyeti bağımsız olarak yerine getirebilmesi gerekmektedir. Bir kamu otoritesinin yürüttüğü, mutlaka devlet tarafından yapılması gereken, sosyal 140 fayda taşıyan ve devletin asli görevle ri içinde sayılan aktiviteler ekonomik faaliyet olarak nitelendirilmemektedir. Bu doğrultuda, Citigroup un teşebbüs olduğu açık olmasına rağmen, ABD Hazinesi ABD Federal Devletin in bir bakanlığı olarak faaliyet göstermekte ve bu anlamda bir kamu icra organ ı sayılmaktadır. ABD Hazinesi, ABD Hükümetinin ekonomi politikasını uygulamakla yükümlü olan bir bakanlık olup, herhangi bir ticari faaliyette bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ABD Hazinesi nin 4054 sayılı Kanun un 3. maddesine göre bir teşebbüs olarak nitelen dirilemeyeceği açıktır. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine göre, Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını 150 taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşeb büsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için bağımsız teşebbüsler arasında yapılmış olması gere kmektedir. Ancak bildirim konusu Hisse Değişim Sözleşmesi ni imza eden taraflardan birinin teşebbüs niteliğine sahip olmaması nedeniyle, söz konusu Sözleşme , Kanun un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma değildir. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinde; bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim 160 durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanılması yasaklanmaktadır. İlgili pazarlarda olduk ça düşük pazar payına sahip olan Citigroup, hâkim durumda bulunmamaktadır. Mevcut işlem sonucunda da yeni bir hâkim durum oluşmayacaktır. Bu nedenle bildirim konusu işlem, Kanun un 6. maddesine aykırı değildir. Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçeve sinde; başvuru konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 4 ., 6. ve 7 . maddelerine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla aynı Kanun un 8 . maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatine varılmıştır. 170 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ ve Kanun un 4. m addesi kapsamında olmadığına, 10-01/18-11 5 2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesine aykırı olmadığına, 3. İşlem e 4054 sayılı Kanun un 8 . maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesi ne OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 180