Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-45 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-30/373-123 Karar Tarihi : 24.4.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURUDA BULUNANLAR : - Cem TÜRKERİ (Adres belirlenememiştir.) - Muzaff er Cem ERDOĞAN 20 Öztopuz Cd. Okulyolu Sk.
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-45 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-30/373-123 Karar Tarihi : 24.4.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURUDA BULUNANLAR : - Cem TÜRKERİ (Adres belirlenememiştir.) - Muzaff er Cem ERDOĞAN 20 Öztopuz Cd. Okulyolu Sk. Ulus Noterler Sit. B2 Blok D:9 Ulus/İstanbul - Tülin YAVAŞ Mercan Tığcılar Cd. No:18/20 Beyazıt/İstanbul - Erdal KÖSEGİL Fırat Sanayi Sit. No: 3/1 Cevizlibağ Topkapı/İstanbul - Azmi UÇAR İstanbul Evleri Koza 14 D:10 Bahçelievler/İstanbul - Dursun Aziz ERYAVUZ Yeşilyurt Başak Sk. Başaran Apt. No:7/7 30 Bakırköy/İstanbul - Serdar ERTÜRK Akbank T.A.Ş. Genel Müdürlüğü Sabancı Center 4. Levent/İstanbu l - Adnan NARİ N 7-8. Kısım Mimar Sinan Sitesi Villaları I 12/2 Ataköy/İstanbul - Prof. Dr. Orhan SEZGİ N Marmara Üniversitesi İİBF Ressam Namık İsmail Sk. No:1 34590 Bahçelievler/İstanbul 40 08-30/373 -123 2 - Hakan F ahrettin AKMERİ Ç Mesa Kemerburgaz Lavanta No:9/2 Göktürk Eyüp/İstanbul - Hasan Sertaç DAYANIK Evren Mh. İstiklal Cd. 8. Sk. No:66 Güneşli/İstanbul - Demirtaş Metal Mamulleri Ticaret ve San ayi Ltd. Şti. Cendere Yolu No:21 Kağıthane/İst anbul 50 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN TARAF : Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. Sahil Yolu 34158 Ataköy/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. (Ataköy Marina) nin aşırı fiyatlandırma yaparak, 4054 sayılı Rekabetin Koru nması Hakkında Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Cem TÜRKERİ tarfından gönderilen elektronik posta 60 mesajında, Ataköy Marina nın 13 metrenin altındaki teknelerden aldığı ücreti geçen yıllarda Euro bazında %15 oranında artırır ken bu yıl % 150 oranında artırarak aşırı fiyatlamada bulunduğu ve bu suretle 4054 sayılı Kanun un ihlal edildiği iddia edilmektedir. Konuya ilişkin önaraştırma açılmasını takiben Kuruma ulaşan şikâyet dilekçeleri de aynı iddia ve hususları içermekte, yazı larda ilk şikâyetten farklı bir talep bulunmamaktadır. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.2.2008 tarih, 1175 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 26.2.2008 tarih, 2008 -4-45/İİ-08-MHA sayılı İlk İnceleme Raporu, 6.3.2008 tarih, 08-22 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı 70 Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08-22/221 -M sayı ile karar verilmiştir. Önaraştırmanın kararını takiben önaraştırma konusu ile ilgili diğer şikâyet yazıları aşağıdaki tarih ve sayılarla Kurum kayıtlarına girmiştir: 5.3.2008 tarih, 1364 sayı; 24.3.2008 tarih, 1805 sayı; 24.3.2008 tarih, 1832 sayı; 28.3.2008 tarih, 1937 sayı; 31.3.2008 tarih, 1988 sayı; 2.4.2008 tarih, 2042 sayı; 3.4.2008 tarih, 2081 sayı; 4.4.2008 tarih, 2117 sayı; 7.4.2008 tarih, 2151 sayı; 8.4.2008 tarih, 2158 sayı ve 9.4.2008 tarih, 2203 sayı. İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.4.2008 tarih , 2008 -4-45/ÖA -08-MH sayılı 80 Önaraştırma Raporu 18.4.2008 tarih, REK.0.08.00.00 -110/99 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, Ataköy Marina nın şikâyete konu faaliyetinin marinac ılık hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun un 6. maddesine aykırılık teşkil etmediği, bu nedenle Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. hakkında 08-30/373 -123 34054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruş turma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90 I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Şirket (Ataköy Marina) Özelleştirme Yüksek Kurulu nun 31.1.2005 tarih , 2005/18 sayılı kararına istinaden; T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Dati Denizciler Ataköy Turizm ve İnşaat A.Ş. (yeni unvanı Dati Yatırım Ho lding A.Ş.) arasında yapılan 28. 2.2005 tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş. nin %58,59, Ataköy Otelcilik A .Ş. nin %56,49 ve Ataköy Marina nın %15,07 oranındaki hisseleri blok halinde D ati Yatırım Holding A.Ş. (Dati Holding) tarafından 120.250.000 ABD Doları peşin bedelle satın alınmıştır. Daha sonra; Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. ile Dati Holding arasında yapılan Anonim Şirket Hisse Devir 100 Sözleşmesi ile Ataköy Turizm Tesisleri ve Ti caret A.Ş. nin %40,58, Ataköy Otelcilik A.Ş. nin %18,97 ve Ataköy Marina n ın %35,16 oranındaki hisseleri de blok halinde Dati Holding tarafından 78.847.925 ABD Doları peşin bedelle satın alınmış ve böylece Dati Holding bahsedilen üç şirketin işlettiği tesi slerin yönetim hakkına 2037 yılına kad ar sahip olmuştur. Yukarıda tarihçesi kısaca aktarılan yapılanma içerisinde bulunan ve denizde 700, karada ise 40 yat barındırma kapasitesine sahip olan Ataköy Marina, denizden doldurulan 144 .000 metrekare arazi üzerin e yapılandırılarak 1986 yılında kurulmuştur. Marina kapsamında, yat limanı , çekek sahası (yatların kışlamaya alındıkları, bakım ve onarımlarının yapıldığı alt yapılar), bakım o narım üniteleri, 110 akaryakıt i stasyonu, otopark, regatta çarşısı, yat k lübü, yüzme havuzu ile Sports International Fitness ve Spor Merkezi yer almaktadır. Türkiye'nin en büyük entegre turizm projelerinden biri olan ve Ataköy Marina'nın dışında 5 yıldızlı Crowne Plaza ve 4 yıldızlı Holiday Inn Otelleri ile Galleria Alışveriş Merkezi ni kapsayan Ataköy Turizm Merkezi'nin bir parçası olan Marina, uluslararası standartlarda kapsamlı marina hizmetleri vermektedir. Ataköy Marina, uluslararası standartlardaki marina hizmetleri ile İngiltere'de bulunan The Yacht Harbour Association tarafından ve rilen 5 Altın Çıpa Ödülü'ne sahip tek Türk Marinası olduğu gibi aynı zamanda Türkiye'nin ilk beş yıldızlı marinası olma özelliğini de taşımaktadır. 120 Marina'nın sermaye yapısı şu şekildedir: Pay Sahibi Sermaye Miktarı Hisse Adedi Hisse Oranı ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) %100.00 08-30/373 -123 4Ataköy Marina'nın işletme faaliyetleri Marina, Çekek Alanı, Regatta Çarşıs ı, Otopark, Sağlık ve Spor Kulübü ve Cafe Marin olmak üzere 6 bölümden oluşmaktadır. I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Yabancı dilde marina olarak tanımlanan yat limanı; gemicinin uyuma, yemek yeme, tamir yapma ve gemisinin yakıt ve gıda tale bini karşılayan, yelkenlinin 130 girebileceği, alış -veriş yapabileceği, haberleşmenin ve ulaşımın sağlanabildiği bir faaliyet alanı yaratan yerdir. Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde bulunan Demiryollar, Limanlar ve Havameydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (DLH) tarafından balıkçı barınağı olarak belediyelere veya balıkçı kooperatiflerine devredilmiş olan ve bu kurumlar tarafından işletilerek belediye ve kooperatiflere önemli bir gelir ve istihdam kaynağı yaratan barınaklar, üst ve alt yapı noksanlıkları olup ulusal ve uluslararası yat limanı niteliklerine sahip değildirler. Marinalar bu tür diğer yat bağlama yerlerinden sağladıkları güvenlik ortamları ve geniş hizmet ağları nedeniyle farklılık göstermektedirler. Bu bakımdan, ilgili ürün pazarı marinacılık hizmetleri pazarı olarak belirlen miştir. 140 I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Şikâyete konu olan faaliyetlerin İstanbul İli nde gerçekleştiği hususu göz önünde bulundurularak ilgili coğrafi pazar İstanbul İli olarak tespit edilmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller Görevli Raportörlerin Önaraştırma aşamasında yap tıkları yerinde incelemelerde edinilen bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir. I.3.1. Bilgi Tutanakları I.3.1.1. Ataköy Marina Yetkilileri ile Yapılan Görüşme 150 Dati Holding ve Ataköy Marina yetkilileri ile yapılan görüşmede, anılan yetkililer, Holding tarafından, Ataköy Marina A.Ş., Ataköy Turizm A.Ş. ve Ataköy Otelcilik A.Ş. unvanlı üç şirketin hisselerinin tamamına yakınını n 2038 yılına kadar , yaklaşık 200.000.000 ABD Doları tutarında bir bedelle 2005 yı lı Şubat ayında devral ındığını; işletmesini devraldı klarında marinanın çok bakımsız bir halde olduğunu; marina yı daha iyi bir hale geti rmek için birçok yatırım yaptıklarını; Marina da çalışan 105 personeli n bulunduğunu ve 24 saat hizmet ver diklerini; tüm bunların büyük maliyetler gerektir diğini, ayrıca devlete öde nilen vergi nin de çok önemli bir gider kalemi olduğunu; zira karada kurulu mekânlarn arazisi ve deniz yüzeyinde işgal ettikleri alan için büyük miktarda ecri misil vergisi öd ediklerini; bunların ya nı sıra 5 160 altın çıpa hakkına sahip Türkiye deki ilk ve İstanbul daki tek marina olarak, hizmet kalitesini devam ettirebilmek için ekstra maliyetlerinin bulunduğunu ifade etmişlerdir. 08-30/373 -123 5Yetkililer marina dan sağladı kları gelirleri n ise yat bağlama ücretlerind en, teknelerin pontondan sağladıkları elektrik ve su bedellerinden ve tekne bakım onarımlarından sağlan dığını; palamar ve güvenlik hizmetini n bedelsiz sunu lduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca, yetkililer tarafından, günlük bağlanan tekne sayısı nın çok az olduğ u; teknelerin yaklaşık % ( ) inin yıllık olarak bağlan dığı; Kalamış marinasın ın kendilerine alternatif oluşturduğu; Silivri Güzelce de, yapılmakta olan yaklaşık 250 tekne kapasiteli marina nında kendilerine rakip olacağı bilgileri verilmiştir. Bunların yanı sıra; anılan şahıslar 2007 ve 2008 yıllarına ait nihai onaylı fiyat 170 tarifeleri nde de görüleceği üzere, 55 m2 üzerindeki tekneler için ortalama YTL bazında %20 ler civarında zam yaptı klarını; ancak minimum tekne boyutu için hesaplanan fiyat skalası 17 m etrekareden 51 metrekare ye yükseldiği için 51 metrekarenin altındaki tekne sahiplerine daha fazla zam yapılmış gibi bir durum un ortaya çık tığını; küçük tekne sahipleri nin %100 ün üzerinde bir zamla karşılaşmış gibi ol duklarını; oysa bu durum un faaliy et zararı ile karşılaşan şirketlerinin uyguladığı yeni pazarlama stratejisinden kaynaklan dığını; gelecek yıllardan itibaren tüm tekne boyları için aynı oranda zamların gerçekleştiril mesinin beklen diğini belirtmişlerdir. Yetkililer, ayrıca metrekare üzerinden alınan ve büyük miktarlara ulaşan ecri misil ve irtifak vergileri ile hâsılat payı vergisinin her boyuttaki tekneye 180 eşit büyüklükte bir teknelik park alanı tahsis edilmesi dolayı sıyla, eşit oranda dağılması sonucunda küçük teknelerin marina ya birim maliyeti nin yü ksek olduğunu; yapılan değişikliğin bu nedenle küçük teknelere daha yüksek miktarda yansı dığını ifade etmişlerdir. Yetkililer son olarak, özelleştirmeden önce başlayan, şirket lerinden bağımsız yat kulübü üyelerine %30 lar düzeyinde indirim yapılması uygu laması nı 2007 yılında kaldırdıklarını, bu nedenle de eski uygulamaya alışmış kişiler tarafından yapılan fiyat artışının olduğundan daha yüksek olarak algılan dığını; şirket pazarlama stratejisinde yaptı kları bu iki ana değişikliğin esas amacı nın şirket lerinin son üç yıldır katlandığı faaliyet zararını azaltmak olduğunu ileri sürmüşlerdir. 190 I.3.1.2. Kalamış Marina Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Söz konusu marinanın işleticisi Setur Marinaları nın yetkilisi konuya ilişkin olarak; Türkiye de birçok marina nın iş leticisi olduklarını; tüm marinaları nın birkaç yıldır neredeyse tam kapasite ile çalış tığını 1200 yat kapasiteli Kalamış marina içinde bu durumun geçerli olduğunu; m üşterileri nin önemli bölümünün teknelerini yıllık olarak bağla dıklarını; söz konusu marinan ın fiyat skalası açısından bakıldığında , müşterilerinin çok büyük bir kısmının 55.99 m etrekareye kadar olan kategoride bulun duğunu; 2008 yılında herhangi bir fiyat artışı yapmadıklarını; 2006 ve 2007 yılı fiyatlarının aynı olduğunu; 2007 yıl ı sonuna doğru ödemeleri Turizm İl 200 Müdürlüğünün onay ını almak suretiyle ABD Doları üzerinden değil Euro üz erinden tahsil etmeye başladıklarını ifade etmiştir. Yetkili, ayrıca Kalamış marinanın Avrupa yakasından gelen birçok müşteri si olduğu gibi Anadolu yakasında ikamet edip de Avrupa yakasında bulunan Ataköy marinaya giden birçok kişi nin de bulun duğunu; yatçılıkta, yat sahiplerinin ikamet ettikleri yerde teknelerini bağlama gibi bir anlayışları nın bulunmadığını; İstanbul da ikamet edip 08-30/373 -123 6yatını Ege de bağlaya n kişiler bulu nduğunu; yapım aşamasında olan Pendik marinası tamamlandığı zaman Kalamış ve Ataköy marina larından Pendik e müşteri geçişi olması ihtimali nin oldukça yüksek olduğunu belirtmiştir. Söz konusu kişi son olarak, Yunanistan marinalarda verilen hizmet kalitesi nin çok 210 düşük olmasına rağmen hizmet fiyatlarının ülkemizdekilere kıyas la oldukça yüksek olduğu bilgisini vermiştir. I.3.1.3. Güzelce Marina Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Dosya mevcudu bilgilere göre, Raportörlerin Güzelce Marina yetkilisi ile yap tıkları, tutanağa geçirilmeyen görüşmede , yetkili tarafından anılan marinanın 49 yıllığına işletme hakkının yapılan ihale sonucunda kendilerine devredildiği, 250 yat kapasiteli işletmenin 2008 yılı yazında faaliyete geçeceği belirtilmiştir. Yetkili tarafından ayrıca ; Ataköy Marina nın daha önce kamu kontrolünde iken çok cüzi fiyatlarla hizmet verdiği, ihale ile işletme hakkı Dati Holding e devredilince normal düzeyde 220 gerçekleştirilen fiyat artışlarına dahi düşük ücretlerle hizmet almaya alışmış kişiler tarafından kar şı çıkıldığı ifade edilmiş ve tüm marinaların aynı kalitede hizmet vermediği vurgulanarak , Ataköy Marina nın 5 yıldızlı otel kalitesinde hizmet verdiği ve komşu ülkelerdeki yaklaşık kalitede hizmet veren marinalarla kıyaslandığında Ataköy marinanın fiyatla rının oldukça düşük olduğu belirtilmiştir. Güzelce Marina yetkilisi son olarak, İstanbul sınırları içerisinde yakın zamanda faaliyete geçmek üzere birçok marina projesinin gündemde olduğunu belirtmiş ve bunlara, 2008 yılı sonunda faaliyete geçecek olan Küç ükçekmece, Büyükçekmece ve Pendik marinalarını örnek göstermiştir. 230 I.3.1.4. Turizm Bakanlığı Yetkilisi ile Yapılan Görüşme İstanbul İl Turizm Müdürlüğü yetkilisi konuya ilişkin olarak , kendilerine marina fiyatlarının çok yüksek olduğu şeklinde herhangi bir şikayet gelmediğini, zaten prosedür gereği kendileri tarafından onaylanmayan herhangi bir fiyatın uygulanmasının mümkün olmadığı nı belirt miş; henüz yapım aşamasında olmakla birlikte yakın zamanda faaliyete geçecek olan birçok marina olduğu nu ifade eder ek Zeytinburnu, Güzelce, Pendik marinaları nı örnek olarak vermiştir. I.3.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler I.3.2.1. Ataköy Marina dan Elde Edilen Belgeler 240 Ataköy Marina da yapılan yerinde incelemede marina yetkililerinden 2006, 2007 ve 2008 yı llarına ait Bakanlık onaylı fiyat tarifelerini gösterir belgeler temin edilmiştir. Bu belgelere göre söz konusu ücretler aşağıdaki gibidir: Denizde Yat Bağlama 2006 Yılı Fiyat Listesi M2 GÜNLÜK (YTL) 31 GÜNLÜK (YTL) 91 GÜNLÜK (YTL) 182 GÜNLÜK (YTL) 365 GÜN LÜK (YTL) 17-22 1,39 30,06 68,94 104,11 156,91 23-35 1,20 25,15 55,71 91,18 139,68 36-50 1,10 22,85 51,25 80,16 123,11 51-65 1,00 20,44 44,69 74,15 111,66 08-30/373 -123 766-75 1,04 21,34 48,40 74,93 116,80 76-95 1,00 21,04 49,37 73,83 115,63 96-109 0,90 18,89 42,53 65,41 102,64 110-135 0,89 18,74 42,85 65,63 104,21 136-160 0,85 18,04 41,28 63,26 100,20 169-180 0,99 18,92 57,46 67,33 100,60 181-208 1,10 20,64 39,78 73,55 107,21 209-265 1,30 22,85 43,44 79,16 112,22 266-310 1,35 24,05 44,47 82,36 116,23 311- 1,50 25,25 47,18 85,97 118,64 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar YTL bazındadır. Denizde Yat Bağlama 2007 Yılı Fiyat Listesi M2 GÜNLÜK (YTL) 31 GÜNLÜK (YTL) 91 GÜNLÜK (YTL) 182 GÜNLÜK (YTL) 365 GÜNLÜK (YTL) 17-22 1,39 29,87 68,69 103,53 155,90 23-35 1,19 25,09 57,74 90,59 139,37 36-50 1,10 22,90 52,76 79,64 123,44 51-65 1,19 23,89 54,75 77,65 121,45 66-75 1,25 25,88 59,73 79,64 119,46 76-95 1,29 26,88 63,71 83,62 121,45 96-135 1,33 26,88 70,68 87,60 127,42 136-265 1,39 31,86 73,67 93,58 135,39 266-310 1,49 35,84 82,63 105,52 145,34 311- 1,59 39,82 87,60 109,51 149,33 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar YTL bazındadır. Denizde Yat Bağlama 2008 Yılı Fiyat Listesi 250 M2 GÜNLÜK (YTL) 31 GÜNLÜK (YTL) 91 GÜNLÜK (YTL) 182 GÜNLÜK (YTL) 365 GÜNLÜK (YTL) 23-35 1,57 31 76 104 162 36-50 1,56 29 73 92 143 51-65 1,54 28 78 90 142 66-75 1,59 31 81 92 140 76-95 1,62 35 85 95 142 96-135 1,64 36 86 102 149 136-265 1,66 38 88 107 157 266-310 1,71 41 95 121 169 311- 1,83 45 104 124 173 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar YTL bazındadır. Denizde Yat Bağlama 2008 Yılı Revize Fiyat Listesi M2 GÜNLÜK (YTL) 31 GÜNLÜK (YTL) 91 GÜNLÜK (YTL) 182 GÜNLÜK (YTL) 365 GÜNLÜK (YTL) 51-65 2,09 41,43 101,27 138,10 216,36 66-75 1,95 38,24 112,60 112,60 172,09 76-95 2,00 42,49 116,85 116,85 174,22 96-135 1,93 42,76 120,13 120,13 175,10 136-265 1,95 44,79 126,24 126,24 185,28 08-30/373 -123 8266-310 2,02 48,87 142,53 142,53 199,54 311- 2,16 52,94 146,60 146,60 203,61 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar YTL bazındadır. Turizm İl Müdürlüğünce onaylanan fiyat revizyonunun gerekçesi aynı belgede açıklanmıştır. Buna göre; -2007 yılı mali tabloların kesinleşmesinden sonra liman ve çekek faaliyetlerindeki net mali performansın, bek lenen düzeyin altında gerçekleşmesi, -TL/E uro/ABD Doları kurlarının öngörülenin altında olması, 260 -Kamuya ödenen ve aşağıda dökümü verilen giderlerin ek maliyet oluşturması, i. İrtifak Hakkı (2007 -2008 için ( .) YTL) ii. Ecrimisil Bedelleri (12.05.2006 ta rihine kadar ödenen toplam ( .) YTL, taksitten kaynaklanan faiz tutarı ( .) YTL) hususlarının fiyatların revize edilmesini gerekli hale getirdiği belirtilmektedir. Yerinde incelemede elde edilen diğer bir belgede 2007, 2008 ve revize edilmiş 2008 fiyatlarındaki artış oranları görülmektedir. Belgeye göre söz konusu tarihler için onaylı fiyatlardaki artış oranı aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir: ARTIŞ ORANLARI M2 2007 2008 2008 Revize 17-22 -%1 23-36 %0 %16 37-51 %0 %16 52-66 %8 %16 %52 66-76 %2 %16 %22 76-96 %5 %16 %22 96-136 %24 %16 %17 136-266 %35 %16 %18 266-311 %25 %18 %17 311- %25 %16 %17 Bir diğer belgeye göre Ataköy Marina limanında teknesi bağlı olan müşterilerden 60 adedi Anadolu Yakası ve Ataköy Marina nın hinterland ı olan Bakırköy, Yeşilköy, 270 Ataköy, Yeşilyurt, Zeytinburnu ve Florya gibi semtlerin dışında ikamet etmektedir. Bu rakam ise marinanın toplam kapasitesinin yaklaşık %10 una tekabül etmektedir. Yerinde incel emede elde edilen Ataköy Marina nın 2002, 2003, 2004 , 2005, 2006 ve 2007 yıllarına ait gelir tablolarının inceleme konusu açısından önemli olduğu düşünülen kalemlerine aşağı da toplu olarak yer verilmiştir: 2002 (YTL) 2003 (YTL) 2004 (YTL) 2005 (YTL) 2006 (YTL) 2007 (YTL) Net Satışlar ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Brüt Satış Karı ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Faaliyet Giderleri ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) 08-30/373 -123 9Faaliyet Karı ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Dğ. Fal Olğ Gel-Gid ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Ver. Önc. Dön. K/Z ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Net Dönem K/Z ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Diğer bir belge ise Ataköy Marina nın, yıllar itibar ıyla kapasite kullanım oranındaki değişime ve marinada bulunan teknelerin kontrat sürelerine göre dağılımına ilişkin bilgiler içermektedir: YIL KAPASİTE KULLANIM OR ANI 2006 %92 2007 %100 2008 (Ocak -Şubat) %100 KONTRAT SÜRESİ ADET ORAN Yıllık ( ..) %( ..) 6 Aylık ( ..) %( ..) 3 Aylık ( ..) %( ..) Aylık ( ..) %( ..) Günlük ( ..) %( ..) Bir diğer belge ise Ataköy Marina tarafından Milli emlak Genel Müdürlüğü ne yıllar 280 itibar ıyla yapılan ödeme b ilgilerini içermektedir: YILLAR %1 HASILAT İRTİFAK ECRİMİSİL TOPLAM 2002 ( ..) ( ..) 2003 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 2004 ( ..) ( ..) ( ..) 2005 ( ..) ( ..) ( ..) 2006 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) 2007 ( ..) ( ..) ( ..) I.3.2.2. Kalamış Marina dan Elde Edilen Belgeler Kalamış Marina da yapılan yerinde incelemede marina yetkililerind en 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait Bakanlık onaylı fiyat tarifelerini gösterir belgeler temin edilmiştir. Bu belgelere göre söz konusu ücretler aşağıdaki gibidir: Denizde Yat Bağlama 2006 Yılı Fiyat Listesi M2 16,00 35,99 36,00 55,99 56,00 99,99 100,0 0 135,99 136,00 169,99 170,00 + Günlük 0.581 0.583 0.601 0.593 0.515 0.502 30 0.461 0.466 0.481 0.468 0.368 0.365 60 0.405 0.409 0.418 0.372 0.311 0.319 90 0.359 0.338 0.337 0.313 0.268 0.273 120 0.312 0.319 0.314 0.275 0.239 0.239 150 0.294 0.290 0.281 0.262 0.216 0.220 180 0.284 0.275 0.256 0.245 0.205 0.205 210 0.270 0.265 0.239 0.235 0.201 0.195 240 0.266 0.258 0.234 0.230 0.199 0.187 08-30/373 -123 10270 0.258 0.251 0.228 0.216 0.195 0.179 300 0.250 0.228 0.218 0.211 0.191 0.172 330 0.239 0.219 0.206 0.203 0.188 0.166 365 0.236 0.201 0.202 0.187 0.185 0.163 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar Amerikan doları bazındadır. Denizde Yat Bağlama 2007 Yılı Fiyat Listesi 290 M2 16,00 35,99 36,00 55,99 56,00 99,99 100,00 135,99 136,00 169,99 170,00 + Günlük 0.581 0.583 0.601 0.623 0.541 0.537 30 0.461 0.466 0.481 0.491 0.386 0.391 60 0.405 0.409 0.418 0.391 0.327 0.341 90 0.359 0.338 0.337 0.329 0.281 0.292 120 0.312 0.319 0.314 0.289 0.251 0.256 150 0.294 0.290 0.281 0.275 0.227 0.235 180 0.284 0.275 0.256 0.257 0.215 0.219 210 0.270 0.265 0.239 0.247 0.211 0.209 240 0.266 0.258 0.234 0.242 0.209 0.200 270 0.258 0.251 0.228 0.227 0.205 0.192 300 0.250 0.228 0.218 0.222 0.201 0.184 330 0.239 0.219 0.206 0.213 0.197 0.178 365 0.236 0.201 0.202 0.196 0.194 0.174 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar Amerikan doları bazındadır. Denizde Yat Bağlama 2008 Y ılı Fiyat Listesi M2 16,00 35,99 36,00 55,99 56,00 99,99 100,00 135,99 136,00 169,99 170,00 199,99 200,00 + Günlük 0.765 0.772 0.780 0.795 0.818 0.849 0.887 30 0.500 0.506 0.510 0.521 0.535 0.556 0.580 60 0.444 0.448 0.453 0.462 0.474 0.492 0.515 90 0.397 0.401 0.405 0.412 0.425 0.440 0.460 120 0.358 0.362 0.366 0.374 0.383 0.398 0.416 150 0.330 0.334 0.337 0.344 0.353 0.366 0.383 180 0.311 0.315 0.318 0.324 0.334 0.346 0.361 210 0.293 0.296 0.298 0.305 0.313 0.325 0.336 240 0.274 0.277 0.279 0.284 0.294 0.304 0.320 270 0.264 0.266 0.267 0.264 0.272 0.272 0.306 300 0.255 0.240 0.242 0.247 0.254 0.263 0.279 330 0.246 0.226 0.225 0.230 0.236 0.240 0.255 365 0.241 0.205 0.206 0.211 0.216 0.218 0.231 Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün) esasına göre hesaplanır. Fiyatlar Euro bazındadır. I.3.2.3. Turizm Bakanlığı ndan Elde Edilen Belgeler 300 08-30/373 -123 11Turizm İl Müdür lüğünden İstanbul da hâlihazırda faaliyet göstermekte olan marinaların uyguladıkları B akanlık onaylı fiyat tarifelerine ilişkin bilgileri içerir belgeler temin edilmiştir. Söz konusu belgeler de yer alan bilgiler, marina yetkililerinden elde edilen bilgilerle uyarlık göstermektedir. I.4. Değerlendirme I.4.1. Hâkim Durum Değerlendirmesi Başvuru konusunu n esas ını, Ataköy Marina nın 13 metrenin altındaki teknelerden aldığı ücreti geçen yıllarda Euro bazında %15 oranında artırırken bu yıl %150 310 oranında artırarak aşırı fiyatlama y aptığı iddiası oluşturmaktadır. Şikayet, konusu dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun un Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesi kapsamında incelenmiştir. 4054 sayılı Kanun un Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesi , Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre söz konusu maddenin ihlali bir hakim durumun va rlığını gerektirir. 4054 sayılı Kanun un 3. maddesinde hakim durum; Belirli bir piyasadaki bir veya 320 birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyeb ilme gücü olarak tanımlanmıştır. Bu durum, bir teşebbüsün pazar payı veya bununla birlikte sahip olduğu teknik bilgi, hammadde veya sermaye sayesinde, ilgili pazarda fiyatı veya üretimi ya da dağıtımı kontrol etmesi halinde ortaya çıkmaktadır. Teşebbüs aç ısından böyle bir pazar gücünden söz edilebilmesi için, pazardaki diğer teşebbüslerin varlığına tamamen son verebilmesine yetecek hâkimiyet kurması gerekmez. Bu gücün derecesi her pazarda farklı olsa dahi, söz konusu teşebbüslere davranışlarında bağımsız davranabilme özgürlüğü sağlaması yeterlidir. 330 Tespitler kısmında yer verildiği üzere; ilgili coğrafi pazarda halihazırda iki teşebbüs faaliyet göstermektedir. Bu teşebbüslerden Kalamış Marina nın kapasitesi 1200 yat iken şikâyet edilen Ataköy Marina nın ise 700 yatlık bir kapasitesi bulunmaktadır. Hakim durumun tespiti açısından tek başına yeterli olmasa da önemli bir kriter olma özelliği taşıyan pazar payının ilgili ürün pazarında tespiti için, söz konusu iki teşebbüsün de, doluluk oranlarını da göz önünde b ulundurmak koşuluyla, kapasitelerini karşılaştırmanın yararlı olaca ktır. Tespitler kısmında yer verilen bilgi tutanaklarında değinildiği üzere, her iki marina yetkililerinin ifade ettiği üzere son iki yıldır iki marina da tam kapasite ile faaliyet gerçekle ştirmektedir. Bu durumda, her iki marinanın kapasite oranları , marinaların ilgili pazardaki payları hususunda doğru 340 bilgi verece ktir. Buna göre, Ataköy Marina %36, Kalamış Marina ise %64 pazar payına sahiptir. 08-30/373 -123 12Hâkim durum değerlendirmesi açısından önem ar z eden bir diğer husus da pazara giriş engelinin bulunup bulunmadığıdır. Yukarıda belirtildiği üzere ilgili pazarın tabi olduğu temel mevzuat 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Yat Turizmi Yönetmeliği dir. Yat Turizmi Yön etmeliği nin Belgelendirme başlıklı 5. maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. Gerçek ve tüzel kişiler bu bölümde belirlenen vasıfları taşımak ve Bakanlıktan Turizm Yatırımı Belgesi almak şartı ile Yat Limanı alt ve/veya üst yapı yatırımı yapabilirler . 350 Özel veya kamu kesimi tarafından yaptırılan yat limanları Bakanlıkça verilen Turizm İşletmesi Belgesini haiz gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletilebilir. Yukarıda açıkça ifade edildiği üzere, mevzuatta belirtilen nitelikleri haiz herhangi bir gerçek ve tüzel kişinin yat limanı işletmesinin önünde herhangi bir hukuki engel bulunmamaktadır. Dolayısıyla ilgili pazara giriş engelinin bulunmadığını söylemek mümkündür. Esasen, Turizm Bakanlığı yetkilisi ve marina yetkilileri ile yapılan görüşmelerde de ifade edildiği üzere henüz yapım aşamasında olmakla birlikte yakın zamanda faaliyete geçecek olan birçok marina bulunmaktadır. Bunlara Zeytinburnu, Güzelce, Pendik marinaları örnek olarak verilmiştir. 360 Şikâyete konu olan Ataköy Marina nın halihazırdaki paz ar payının ilgili pazardaki diğer teşebbüsün pazar payı da göz önünde bulundurularak, hakim durum göstergesi sayılacak derecede yüksek olmadığı ve yakın zamanda faaliyete geçecek olan çok sayıda marinanın bulunması hususları da birlikte değerlendirildiğind e, şikâyete konu faaliyeti gerçekleştiren Ataköy Marina nın ilgili pazarda, 4054 sayılı Kanun an lamında hâkim durumda olmadığı kanaatine varılmıştır. I.4.2. Aşırı Fiyatlamaya İlişkin Değerlendirme Yukarıda belirtildiği üzere, her ne kadar şikâyet edilen t eşebbüs ilgili pazarda hâkim 370 durumda olma sa da , şikâyet edilen temel hususun Ataköy Marina nın aşırı fiyat uyguladığı yönünde olması nedeniyle, aşırı fiyatlama konusunda bir değerlendirme yapılması uygun görülmüştür. Bilindiği gibi; tekel konumda bulunan teşebbüslerin, tam rekabet ortamında faaliyet gösteren teşebbüslere kıyasla, daha verimsiz olarak ve/veya daha yüksek fiyatlarla faaliyette bulundukları ekonomistler tarafından genel kabul gören bir gerçektir. Teşebbüsün ideal olandan, başka bir ifadeyle, marjinal maliyetlerden daha yüksek fiyatlar uygulaması, aşırı (tekelci) fiyatlandırma olarak adlandırılmaktadır. İktisat teorisinde, pazar gücünün kullanımı sonucunda rekabetçi fiyatların üzerinde belirlenen fiyatlar olarak da tanımlanan aşırı fiyat, dağ ılım verimsizliğine sebep 380 olmakta, aynı zamanda tüketicilerden tekele kaynak transferine yol açarak toplumdaki gelir dağılımını bozmaktadır. Literatürde, tanımı hususundaki görüş birliğine rağmen fiyatın ne kadarlık bir oranının aşırı olarak nitelendirilme si gerektiğine ilişkin bir kural bulunmamaktadır. Olay bazında değerlendirilmesi gereken bu durum; pazara giriş engellerinin 08-30/373 -123 13derecesi, diğer teşebbüslerin pozisyonu, farklı coğrafi pazarlardaki ilgili ürün fiyatları gibi pek çok etkene bağlı olarak değişke nlik gösterebilmektedir. Aşırı fiyatın tespitinde esas olan kriterlerden en önemlisi "ürünün ekonomik değeri"nin analizidir. Başka bir ifadeyle, emsal ürünlerin pazar özellikleri itibarıyla karşılaştırılabilir olan nispeten rekabetçi diğer coğrafi pazarlar daki fiyatının söz 390 konusu fiyatlarla kıyaslanması, tekelci fiyat uygulamalarının tespitinde en önemli aşamayı oluşturmaktadır. Bununla birlikte, ürün maliyetlerinin net ve kesin olarak hesaplanabildiği durumlarda maliyet -fiyat ilişkisi de önem kazanmaktadı r. Yüksek fiyatlamayla birlikte, satış fiyatı ile toplam maliyetler arasındaki marjın büyüklüğü (aşırı kar) aşırı fiyatlamanın göstergesi sayılabileceği gibi, gerçek maliyetlerin aşırı boyutlarda oluşması ile kar marjının çok düşük ve hatta negatif olduğu durumlarda da tekelci fiyatlama söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle öncelikle, şikâyete konu olan fiyat artışının gerçek niteliğini belirlemek gerek lidir. Şöyle ki, şikâyet dilekçesinde %150 civarında bir fiyat artışından bahsedilmektedir. Ancak Yapılan Tespitler ve Deliller bölümünde de yer verildiği 400 üzere , Ataköy Marina nın 2006 yılı fiyat tarifesi 17 m etrekare lik birimle başlamaktadır. Bu durum 2008 yılına ait ilk tarifeye kadar devam etmiş , ancak 2008 yılı revize fiyatlarında tarife daha önceki yıll arda olduğu gibi 17 m etrekare den değil 51 m etrekareden başlatılmıştır. Böylelikle 51 m etrekare nin altındaki büyüklüğe sahip tüm yatlar tek kalemde toplanmış ve her birine aynı fiyat uygulanmıştır. Buna göre 51-65 m etrekare lik bir yatın tabi olduğu birim üc ret 2008 yılı başında 142 YTL . iken revizyon sonucunda bu ücret 216,36 YTL . olmuştur. Aradaki 74,36 YTL . lik fark ise yaklaşık %52 lik bir orana tekabül etmektedir. Ataköy ve Kalamış marinalarının fiyatlarının karşılaştırılması bu nokta da aydınlatıcı olacaktır. 100 metrekare lik bir yatın 365 gün için Ataköy Marina daki bağlama fiyatı 410 17.510 YTL iken , bu fiyat Kalamış Marina da yaklaşık olarak 14.600 YTL dir. Bu durumda iki marina ücretleri arasındaki fark yaklaşık %19 olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nokt ada Ataköy Marina nın Türkiye marinaları içerisindeki ayrıcalıklı konumu önem kazanmaktadır. Daha önce değinildiği üzere Ataköy Marina, uluslararası standartlardaki marina hizmetleri ile İngiltere'de bulunan The Yacht Harbour Association tarafından verilen 5 Altın Çıpa Ödülü'ne sahip tek Türk Marinası olduğu gibi aynı zamanda Türkiye'nin ilk beş yıldızlı marinası olma özelliğini de taşımaktadır. Gerek hizmet ağının genişliği ve gerekse uluslararası kabul gören hizmet kalitesi açısından diğer marinalardan ay rılması nedeniyle söz konusu ücret farklılığının makul olduğu kanaatine varılmıştır. 420 Öte yandan, aşırı fiyatlamanın bir diğer göstergesi de aşırı k ârdır. Bu noktada Ataköy Marina nın finansal durumunu gösterir bilgilere değinmek yerinde olacaktır. Yapılan Tespitler ve Deliller kısmında yer verilen f inansal verilerden açıkça anlaşılacağı üzere Ataköy Marina, ( ..TİCARİ SIR ) ( . YTL). Bu çerçevede , aşırı fiyatlamanın önemli göstergelerinden biri olan aşırı k âr unsuru incelemeye konu olay bakımından söz konusu değildir. Verilerde görülen dönem karlârı ise, diğer faaliyetlerden olağan gelir ve giderler kalemi altında yer alan kira gelirleri nden kaynaklanmaktadır. 08-30/373 -123 14I.4.3 Genel Değerlendirme 430 4054 s ayılı Kanun un 3. maddesinde yapılan hakim durum tanım ı, hakim durumun kötüye kullanılmasının, hakim durumda olan teşebbüsün ya da teşebbüslerin Kanun da bahsedilen ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü nden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Rekabet hukuku nda genel olarak, piyasadaki rekabeti dışla maya veya fiyatı kontrol etmeye imkân veren güç olarak da tanımlanan tekel gücünün varlığı ve kullanılması ekonomi literatüründe pek çok olumsuzluğun kaynağı olarak gösterilmektedir. Genel olarak ifade etmek gerekirse tekel konumundaki teşebbüs, piyasadaki arzı kısarak fiyatların optimum seviyesinden daha yüksek bir seviyeye çıkmasına neden olmaktadır. 440 İnceleme konusu olaya baktığımızda ise hizmet fiyatlarındaki artış ile arzın kısılması arasında herhangi bir paralellik bulunmadığı görülmektedir. Nitekim yukarıda değinildiği üzere , Ataköy Marina son 2 yılda maksimum kapasite ile hizmet vermektedir. Aynı ilgili coğrafi pazarda bulunan Kalamış Marina da son yıllarda tam kapasite ile çalış maktadır. Dolayısıyla inceleme konusu olayda, piyasadaki arzı kısarak fiy atların optimum seviyesinden daha yüksek bir seviyeye çıkartılması suretiyle aşırı k âr elde edilme miştir. Ataköy Marina nın finansal tablolarından da bu hususu teyit etmek mümkündür. Ayrıca, ilgili pazara yakın bir süre içerisinde birçok yeni girişlerin ol ması beklenmektedir. Potansiyel rekabet ilkesine göre, tekel tarafından uygulanan yüksek 450 fiyat politikası, ilgili piyasayı potansiyel rakipler açısından cazip hale getirir ve uzun dönemde piyasaya yeni girişler olur. Bu çerçevede piyasa şartları göz önüne alındığında yüksek olma yan cari fiyatlar , ilgili pazardaki teşebbüslerin finansal gelir sağlamalarına da imkân verecek şekilde, ilerleyen dönemlerde potansiyel rekabet etkisi ile daha da düşebilece ktir. Yapılan tüm bu değerlendirmelerin ötesinde ayrı bir ö nem arz eden husus da Turizm Bakanlığı nın ilgili pazardaki fiyatlama politikasındaki rolüdür. Esasen, yat limanı işletmecileri Turizm Bakanlığı nın sürekli ve sıkı gözetim ve denetimi altında faaliyet göstermektedirler. İşletmecilerin uygulamaya koyduklar ı tüm faaliyetler Bakanlık tarafından sürekli olarak denetlenmekte ve gerekli görülmesi halinde Kanun 460 çerçevesinde yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu bağlamda herhangi bir yat limanı işletmecisinin Turizm Bakanlığı tarafından onaylanmamış bir fiyatı uygulamas ı mümkün değildir. Nitekim Yat Turizmi Yönetmeliği nin 35 . maddesi , Bu yönetmelik uyarınca faaliyet gösterecek yat işletmecileri bir sonraki yıla ait fiyat tarifelerini Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca Bakanlığın tasdikinden sonra uygulayabilirler şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla Ataköy Marina tarafından uygulanan ve aşırı fiyatlama iddialarına konu olan fiyatlar, sektörün düzenleyicisi ve denetleyicisi konumunda bulunan ilgili Bakanlık tarafından piyasa şartları da göz önünde bulundurularak değerle ndirilmiş ve uygun bulunarak onaylanmış fiyatlardır. 470 08-30/373 -123 15Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında Ataköy Marina nın ilgili ürün pazarında hâkim durumda bulunmadığı ve şikâyete konu olan fiyat artışı uygulamasının aşırı fiyat uygulaması niteliğinde olma dığı kanaatine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikâyet konusu iddialara ilişkin olarak Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığ ına ve şikayetlerin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.