Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -1-49 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 05-59/877 -236 Karar Tarihi : 22.9.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İsmin saklı tutulması talep edilmiştir. 20 D. TARAFLAR : - Sosyal Sigortalar Kurumu M
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -1-49 (İlk İnceleme ) Karar Sayısı : 05-59/877 -236 Karar Tarihi : 22.9.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan), Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: İsmail Yücel ARDIÇ, Cumhur Atalay HATİPOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - İsmin saklı tutulması talep edilmiştir. 20 D. TARAFLAR : - Sosyal Sigortalar Kurumu Mithatpaşa Cd. No:7 06437 Kızılay Ankara - Türk Eczacıları Birliği Willy Brandt Sk. No:9 06690 Çankaya Ankara E. DOSYA KONUSU: İşyeri hekimlerince yazılan reçetelerin eczacılar arasında paylaşımı ile ilgili uygulamanın kaldırıl ması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.5.2005 tarih ve 3253 sayı ile giren 30 ve eksikleri en son 15.8.2005 tarih ve 5695 sayı lı belge ile tamamlanan şikayet üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 19.9.2005 tarih ve 2005 -1-49/İİ- 05-İYA s ayılı İlk İnceleme Raporu, 19.9.2005 tarih ve REK.0.05.00.00 -110/188 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-59 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - işyeri hekimlerinin yazdığı reçetelerin eczacı odaları tarafından belli esaslar çerçevesinde eczacılar arasında paylaştırılması uygulamasının Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) ve Türk Eczacıları Birliği (TEB) arasında imzalanan Protokole 40 dayandığı, söz konusu Protokole taraf olan SSK'nın mevcut dosya öze linde 4054 sayılı Kanun anlamında bir teşebbüs kabul edilemeyeceği ve bu nedenle söz konusu Protokole ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında herhangi bir işlem yapılamayacağı, ayrıca bahsi geçen uygulamanın 6643 sayılı Kanun un 39 (j) ma ddesine göre TEB Merkez Heyeti ne verilen bir görevin yansıması olup 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında bir teşebbüs birliği kararının uzantısı olarak da kabul edilemeyeceği ve dolayısıyla söz konusu 05-01/3-3 2 şikayet başvurusu ile ilgili olarak 4054 sayılı K anun kapsamında herhangi bir işlem yapılamayacağı, - ancak söz konusu uygulamanın, eczacılar arasında etkin rekabeti 50 sınırlayabileceği endişesiyle, gözden geçirilmesi hususunda SSK ve SSK'nın bağlı olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na Kanun un 3 0(f) maddesi uyarınca görüş bildirilmesinin yerinde olacağı, ifade edilmektedir H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Eczacı odalarınca başlatıldığı ileri sürülen, "işyeri hekimlerince yazılan reçetelerin eczacılar arasında sıra ile karşılanması uygulamasının" , SSK ve TEB arasında 60 9.2.2005 tarihinde imzalanan Protokol ile bu Protokole ek olarak imzalanan ve uygulama esaslarını belirleyen Tip Sözleşme ye dayandığı anlaşılmıştır. Tip Sözleşme de 23.2.2005 tarihinde yapılan bir değişiklikle, işyeri hekim reçeteler inin belli esaslar çerçevesinde sıraya konmasına ilişkin düzenleme getirilmiştir. Söz konusu değişiklikle ilgili olarak; SSK nın Tip Sözleşme Revizyonu konulu ve 23.2.2005 tarihli anılan Genel Yazısı ndan, Tip Sözleşme nin 2.21. maddesinin işyeri hekimi t arafından yazılan reçetelerin Türk Eczacıları Birliği tarafından onaylanan sistem dahilinde; Bölge Eczacı Odaları onayı alındıktan sonra karşılanması, Bölge Eczacı Odalarının onayı bulunmayan reçetelerin bedellerinin ödenmemesi şeklinde düzenlenmesi karar ı alındığı 70 anlaşılmıştır. 9.2.2005 tarihinde imzalanan Protokol ün 5. maddesi uyarınca oluşturulan ve 3 üyesi TEB Merkez Heyeti, 3 üyesi de SSK Başkanlığı Yönetim Kurulu tarafından belirlenmiş 6 üyeden oluşan Yürütme ve Değerlendirme Kurulu nun toplandığı ve işyeri hekimlerinin reçetelerinin Bölge Eczacı Odaları tarafından dağıtılması kararı alındığı ve yine aynı Protokol ün 8. maddesi uyarınca da söz konusu değişikliğin hem SSK hem de TEB'in yetkili organlarınca onaylandıktan sonra 23.2.2005 tarihinde yürü rlüğe girdiği tespit edilmiştir. İlaç ve Kimya Endüstrisi İşverenler Sendikası nın (İEİS nin) SSK yı şikayeti üzerine alınan 27.5.2003 tarih ve 03 -35/416 -182 sayılı Rekabet Kurulu kararının 80 Sonuç kısmında, SSK nın sağladığı sigorta ve sağlık hizmetlerin in, - sosyal güvenlik sistemine katılımın zorunlu olması, - ilgili faaliyetlerin bütünüyle sosyal nitelikli olması, - sigortalıya sunulan hizmetlerin kendisi için ödenen primle orantılı olmaması koşullarının tümünün varlığı nedeniyle ekonomik faaliyet sayılama yacağına, yeniden satış gibi bir ekonomik etkinlik dahilinde yapılmayıp, ekonomik faaliyet olmayan sağlık hizmetlerine yönelik olduğundan, SSK nın ilaç alımlarının da ekonomik faaliyet olarak kabul edilemeyeceğine karar vermiş ve bu gerekçelerle, SSK nın i laç alımlarına yönelik düzenlemelerini 4054 sayılı Kanun kapsamında 90 teşebbüs davranışı olarak görmemiş, diğer bir deyişle SSK yı bu bağlamda teşebbüs olarak saymamıştır. Diğer yandan, 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu nun 1. maddesine göre TEB; eczacıların ortak gereksinimlerini karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, eczacılığın genel çıkarlara uygun olarak gelişmesini sağlamak, eczacıların birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere, meslek disip lini ve ahlakını korumak amacıyla kamu kurumu 05-01/3-3 3 niteliğinde kurulmuştur. Aynı maddenin 2. fık rası uyarınca, mesleğini serbest olarak sürdüren veya özel kuruluşlarda ilgili hizmetlerde çalışacak eczacılar işe 100 başlamadan önce bulundukları ilin eczacı odasına kaydolmaya ve üyelik ödevlerini yerine getirmeye mecburdur. Kurul'un 18.9.2000 tarih ve 00 -35/393 - 220 sayılı kararında da ifade edildiği üzere TEB 4054 sayılı Kanun anlamında bir teşebbüs birliğidir. 6643 sayılı Kanun un 39. maddesinde, TEB Merkez Heyeti nin görevleri sayılmaktadır. Bu maddenin (j) bendinde aynen Eczanelerden sağlık hizmeti satın alacak bütün kamu ve özel kurum ve kuruluşlarla anlaşmalar yapmak, imzalanan protokole uygun tip sözleşmeleri bastırmak ve belirleyeceği bedel karşılığı eczanelere dağıtmak ifadesi yer almaktadır. TEB in SSK ile imzaladığı 110 Protokol ve Tip Sözleşmenin bu maddeye dayanarak imzalandığı görülmektedir. 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Yasası uyarınca 50 ve üzerinde işçi çalıştıran işyerlerinde işyeri hekimi bulundurmak zorunludur. SSK ve TEB yetkilileri ile yapılan görüşmelerde; SSK hastanelerinin Sağlık Baka nlığı na devri öncesinde işyeri hekiminin yazdığı reçetelerin, genellikle işyeri mutemedi tarafından en yakın SSK hastanesine götürülerek ilaçların SSK bünyesindeki eczanelerden temin edildiği, 19.2.2005 tarihinde gerçekleşen söz konusu devrin ardından, bu reçetelerin serbest eczanelere götürülmesinin gündeme geldiği, çok fazla işçi istihdam eden işyerlerinde yazılan reçetelerin topluca tek bir eczaneden alınması 120 durumunda ilaç suiistimaline açık ve etik açıdan bozulmalara yol açabilecek bir yapıyla karşıla şılabileceği ve bunun sonucunda da kamu zararı oluşabileceği gibi bir endişe ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Bu endişeyi ortadan kaldırmak amacıyla imzalanan Protokole göre, işyeri hekiminin yazdığı reçeteler belli esaslar çerçevesinde bölge eczacı odalar ı tarafından o bölgedeki eczaneler arasında paylaştırılacaktır. TEB, reçete dağıtımında esas olabilecek 4 yöntemi eczacı odalarına duyurmuş, adil ve eşitlikçi bir dağıtım sistemi kurulması kaydıyla eczacı odalarını bu yöntemlerden birini seçmek konusunda s erbest bırakmıştır. Sistem esas itibarıyla işyerlerinin toplu reçeteleri için kurulmuş olup, çalışanların reçetelerini kendilerinin karşılaması durumunda herhangi bir kısıtlamaya 130 gidilmediği ifade edilmiştir. Nitekim büyük işyerlerinin bulunmadığı Trabzon gibi bölgelerde böyle bir paylaşım sistemi oluşturulmamıştır. Diğer yandan işyeri hekimlerince yazılan reçetelerin toplam SSK reçetelerine oranı hususunda bir fikir vermesi bakımından, işyeri hekimleri tarafından yapılan muayene sayısının toplam muayene sa yısına oranının ortalama %4 civarında olduğu belirtilmelidir. Bu açıklamalar çerçevesinde, söz konusu protokole taraf olan TEB in bir teşebbüs birliği, SSK nın ise, ilaç alımına yönelik faaliyet ve düzenlemeleri bakımından bir teşebbüs olarak değerlendir ilmediği belirtilmelidir. SSK hastanelerinin Sağlık Bakanlığı na devrinin ardından SSK nın doğrudan ilaç 140 alımları devam etmemekle birlikte, sigortalıların serbest eczanelerden temin edecekleri ilaçların bedellerinin büyük bir kısmını ödeyen bu kurumun, sigortalıların eczanelerden aldıkları ilaçlara yönelik düzenlemelerinin ve faaliyetlerinin de özünde ilaç alımından farklı olmadığı ve yine teşebbüs davranışı olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla, işyeri hekimlerinin yazdıkları reç etelerin belli esaslar çerçevesinde eczacılar arasında paylaşılmasına temel olan protokolün taraflarından SSK nın mevcut olay özelinde teşebbüs sayılamayacağı göz önüne alındığında, söz konusu protokolü, 4054 05-01/3-3 4 sayılı Kanun kapsamında bir anlaşma olarak değe rlendirme imkanı bulunmamaktadır. 150 Diğer yandan, TEB kanalıyla bölge eczacı odalarının işyeri hekimi reçetelerini eczaneler arasında paylaştırması hususunun TEB ile SSK arasındaki protokolden kaynaklandığı tekrar ifade edilmelidir. Dolayısıyla böyle bir u ygulama 6643 sayılı Kanun un 39 (j) maddesine göre TEB Merkez Heyeti ne verilen bir görevin yansıması olup, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında bir teşebbüs birliği kararının uzantısı olarak kabul edilemeyeceği kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ 160 Düzenl enen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre: 1. İşyeri hekimlerinin yazdığı reçetelerin eczacı odaları tarafından belli esaslar çerçevesinde eczacılar arasında paylaştırılması uygulamasının SSK ve TEB arasında imzalanan Protokole dayandığına, söz konusu Pr otokole taraf olan SSK nın mevcut dosya özelinde 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs olarak kabul edilemeyeceğine, 2. Ayrıca bahsi geçen uygulamanın, 6643 sayılı Kanun un 39 (j) maddesine dayanılarak gerçekleştirilmesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 4. madde si anlamında teşebbüs birliği kararı olarak da kabul edilemeyeceğine, 170 3. Bu nedenlerle söz konusu şikayet başvurusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında he rhangi bir işlem yapılamayacağına, 4. Ancak, eczacılar arasında etkin rekabeti sınırlama ihtimal i bulunduğundan, söz konusu uygulamanın gözde n geçirilmesi hususunda SSK ve SSK nın bağlı olduğu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı na Kanun un 27 (g) maddesi uyarınca görüş bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.