Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -3-171 (Özelleştirme ) Karar Sayısı : 12-02/69-15 Karar Tarihi : 19.01.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başk
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -3-171 (Özelleştirme ) Karar Sayısı : 12-02/69-15 Karar Tarihi : 19.01.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Must afa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI, Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 20 Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş . ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde varlık satışı yöntemiyle özelleşti rilmesi işlemine izin verilmesi talebi. E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) nın Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren yazısında; ÖİB tarafından 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Ka zanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve 30 Esaslar Hakkında Tebliğ in 6. maddesi uyarınca Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (Türkşeker) ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrik alarının (Portföy B) bir bütün halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalenin sonuçlanması sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahiplerinden ikisi hakkında karar tesis edilmesi talebinde bulunulmuştur. Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren ve en son 04.01.2012 tarih ve 80 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan 40 inceleme sonucu düzenlenen 13.01.2012 tarih ve 2011 -3-171/ÖN -12-263.BB sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 1- Türkiye Şeker Fabrik aları A.Ş. ye ait Portföy B grubu şeker fabrikalarının varlık satışı yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu, 2- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hakkında nihai i zin kararı talep edilen ilk iki teklif sahibi olan Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu ve Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. nden herhangi birinin özelleştirmeye konu fabrikaları devralmasının 4054 sayılı 50 Kanun un 7. maddesi kapsamında hakim durum yar atılmasına veya mevcut bir hakim 12-02/69-15 2 durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, dolayısıyla her iki teşebbüs açısından da devre konu işleme izin verilebileceği, sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Özelleştirme S üreci ÖYK nın 20 Aralık 2000 tarih ve 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alın an 60 Türkşeker in bu süreçteki ilk özelleştirme işlemi 2004 yılında gerçekleştiri lmiştir. Türkşeker in özelleştirilme süreci zaman zaman sekteye uğra dığından ÖYK , 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Türkşeker i yeniden özelleştirme programına alarak teşebbüse ait fabrikaların portföy grupları halinde özelleştirilmesine ve fabrikaları satın alan teşebbüse Şeker Kurulu tarafından belirlenecek toplam şeker kotas ı çerçevesinde en az 5 yıl şeker üretme şartı getirilmesine karar vermiştir. ÖYK kararı ile belirlenen coğrafi portföy grupları şu şekildedir: - Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum fabrikaları, - Portföy B: Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları, 70 - Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba fabrikaları, - Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın fabrikaları, - Portföy E: Uşak, Alpulu, Burdur, Afyon ve Susurluk fabrikaları, - Portföy F: Eskişehir ve Ankara fabrikaları. 12.06.2008 tarih ve 08 -39/512 -M sayılı Kurul kararı ile Portföy A, Portföy B ve Portföy C nin özelleştirilmesi işlemine herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığına karar ver ilmiştir. ÖİB tarafından Portföy B özelle ştirilmesine yönelik olarak Kurumumuza yapılan ön bildirim 80 sonucunda 01.10.2009 tarih ve 09 -43/1129 -M sayılı Kurul kararı ile bahse konu işleme yönelik herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı sonucuna var ılmıştır . Söz konusu portföyün ihale koşullarını belirleyen İhale Şartları Belgesi nin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle ÖİB aleyhine Danıştay 13. Dairesinin 2009/6778 E. sayılı dosyasında açılan davada 12. 01.2010 tarihli karar ile dava konusu işlemin y ürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu ihale daha sonra iptal edilmiştir. ÖİB nin, 08.07.2011 tarih, 5027 sayılı yazısında; Elbistan, Elazığ, Erzincan ve Malatya şeker fabrikalarının (Portföy B) grup halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştiril mek üzere 90 ihale hazırlıklarına başlandığı belirtilmiş, konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü nün alınmasını teminen 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur. Söz konusu ön bildirime ilişkin mesleki daire görüşünde ; Portföy B şeker fabrikal arının varlık satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemi ile ilgili olarak herhangi bir ön koşul veya bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı ifade edilmiş ve ÖİB de mesleki daire görüşüne iştirak etmiştir. Bu süreç sonrasında Kurul tarafından, bahse konu iş lem ile ilgili bu aşamada herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı, ancak alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ in 5. maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun un ilgili madde lerine aykırılıklar ve sakıncalar 100 belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnam esinde belirtilmesinin gerekli olduğu 12-02/69-15 3 yönündeki görüşün ÖİB ye bildirilmesine 17.08.2011 tarih ve 11 -45/1046 -M sayı ile karar verilmiştir. ÖİB tarafından tüm teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile 29.11.2011 tarihinde yapılan nihai pazarlık görüşme si neticesinde, ÖYK karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahipleri nden Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu ( Kolin -Limak ) ve Siyahkalem Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ( Siyahkalem ) hakkında Rekabet Kurulunun nihai 110 kararı talep edilmektedir. G.2. İlgili Pazar G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler G.2.1.1. Genel Olarak Tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren 120 hammaddelerd en elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz - fruktoz) ve sakarin, aspartam, asesulfam -K gibi sentetik tatlandırıcılardır. Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler nedeniyle çoğu ülkede düze nlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü, üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve korumaları ile ihracat kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir. Üretim ve arz istikrarı sağlanması amacıyla Şeker Kuruluna şeker üreticisi teşebbüslere kota tahsis etme yetkisi verilmiştir. Türkiye de tatlandırıcı sektörü bünyesinde yedi pancar 130 şekeri üreticisi ile beş nişasta bazlı şeker üreticisine kota tahsisi1 yapılmaktadır. Kota uygulaması sonrasında, özellikle 9 0 lı yıllarda yaşanan ithalat riski veya yüksek miktarda stok gibi sorunların artık yaşanmadığı görülmektedir. Kota tahsisi yapılan şirketlerin toplam üretim kapasitesi 2010 -2011 yılı itibarıyla 4.137.000 ton/yıl olup bunun 3.147.000 tonu pancar şekeri üre ticilerine, 990.000 tonu ise nişasta bazlı şeker üreticilerine aittir. Türkiye de pancar şekeri üreticilerine ait fabrika ve kapasitelere Tablo 1 de yer verilmektedir. Tablo 1 Pancar Şekeri Üreticileri 140 Pancar Şekeri Üreticileri Kontrol Fabrika Sayısı Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı( %) Türkşeker Kamu 25 ( ..) 60-65 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 ( ..) 10-15 Konya Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Çumra Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Kayser i Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 ( ..) 10-15 Kayseri Şeker Fabrikası ( ..) 5-10 Boğazlıyan Şeker Fabrikası ( ..) 0-5 Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 ( ..) 0-5 Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar E kici Kop.) 1 ( ..) 0-5 Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel 1 ( ..) 0-5 1 4634 sayılı Kanun ile nişasta bazlı şeker üretimi kontrol altına alınarak , pancar ve şeker üretiminin zarar görmesini ve küçülmesini engelleme ; pancar üreticisinin arazisini ve fabrikaların kapasitelerini gereği gi bi kullanabilmeleri öngörülmektedir. Bu kapsamda nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının % 10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, % 50 sine kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir. 12-02/69-15 4 Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. Özel 1 ( ..) 0-5 TOPLAM 33 ( ..) 100 Şeker üreticilerine 2010/2011 pazarlama yılında tahsis edilen kota miktarları ve bu üreticilerin üretim/sat ış bilgileri ve pazar payları na Tablo 2 de yer verilmiştir. Tablo 2 Pancar Şekeri Üretim/Satış Verileri (2010/2011 Pazarlama Yılı) Pancar Şekeri Üreticileri 2009/2010 Tahsis Edilen Kota( Ton) Üretim (Ton) Yurt İçi Satış (TL) Pazar Payı (%) Türkşek er ( ..) 1.307.123 ( ..) 50-55 Portföy A 113.415 ( ..) 0-5 Portföy B 101.058 ( ..) 0-5 Portföy C 308.186 ( ..) 10-15 Portföy D 395.420 ( ..) 10-15 Portföy E 236.320 ( ..) 10-15 Portföy F 152.724 ( ..) 10-15 Adapazarı Şeker Fabrikası ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Amasya Şeke r Fabrikası ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Kayseri Şeker ( ..) ( ..) ( ..) 15-20 Konya Şeker ( ..) ( ..) ( ..) 15-20 Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) 0-5 Keskinkılıç Şeker ( ..) ( ..) ( ..) 5-10 TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) 100 Türkiye de özel statüde faaliyet gösteren şeker fabrikalarının sermaye yapısına aşağıda 150 yer verilmiştir. Tablo 3 - Türkiye'de Özel Statüdeki Pancar Şekeri Şirketlerinin Sermaye Yapısı Hisse Sahibi Pay Oranı (%) Torunlar Gıda San. Tic . A.Ş. (C Grubu) ( ..) Kiler Holding A.Ş. (C Grubu) ( ..) Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (D Grubu) ( ..) Kiler Holding A.Ş. (D Grubu) ( ..) Kütahya Pancar Kooperatifi (D Grubu) ( ..) Şahıslar ( ..) Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 Şahıslar (Keskinkılıç Ailesi) ( ..) A1 Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) Erciyes Yağ Sanayi A.Ş. ( ..) Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A .Ş. TOPLAM 100,000 Amasya Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Şekerbank T.A.Ş. ( ..) Turhal Şeker Fab. Mens. Para Birk. Yardım Sandığı ( ..) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ( ..) Pankobirlik ( ..) Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. ( ..) Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) 12-02/69-15 5 Beta Ziraat ve Ticaret A.Ş. ( ..) Pancar Motor A.Ş. ( ..) TOPLAM 100,000 Hisse Sahibi Pay Oranı (%) Anadolu Birlik Holding A.Ş. ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Akşehir -Ilgın Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Şekerbank T.A.Ş.Personeli Munzam ( ..) Pankobirlik ( ..) Şahıslar ( ..) Konya Şeker Sanayi ve Ticaret A.Ş. TOPLAM 100,000 Adapazar ı Pancar Ekicileri Kooperatifi ( ..) Pancar Ekicileri Kooperatifleri (Çeşitli) ( ..) Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. ( ..) Şahıslar ( ..) Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. TOPLAM 100,000 G.2.1.2. Şeker Mevzuatı Türkiye de şeker rejimini düzenleyen 4634 sayılı Kanun un 7. maddesi ger eğince Şeker Kurumu kurulmuş, pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet müdahalesi azaltılmış ve şeker üretim ve arzında kota uygulamasına geçilmiştir. Bu çerçevede şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. 4634 sayı lı Kanun un 2. 160 maddesinde A kotası Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı , B kotası A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı ve C kot ası ise A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şeker olarak tanımlanmaktadır. Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayr ıntılı düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlülüğe giren Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik te yer almaktadır. Yönetmeliğin Kotaların Tespiti başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gö steren tüm 170 özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker üretim kapasiteleri dikkate alınarak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmek tedir. Bu sayede şeker üretiminin orta vadede planlanması ve piyasaya istikrarlı şeker arzının temini sağlanmaktadır. Yönetmeliğin diğer maddelerinde şeker piyasasının işleyişine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kotaların hesaplanmasında; elverişs iz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin 180 sağlanması amacıyla, fabrikaların ür etim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması öngörülmüştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini artırabilmeleri için de kota temin edi lmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. 4634 sayılı Kanun un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine gö re, şeker pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre belirlenmesi öngörülmüşse de, Şeker Kurulunun 28. 06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi 190 Gazete de yayımlanar ak yürürlüğe giren Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği ne 12-02/69-15 6 göre, fiyatın belirlenmesinde yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi de dikkate alınacaktır. Pancar alım fiyatının belirlen mesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek/tüzel kişiler arası mutabakata bırakılmışsa da, mutabakatın sağlanamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Şeker Kurul u tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, mevz uatta öngörülen fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat konusundaki düzenleme, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye girmektedir. 200 Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin bir başka öne mli düzenlemesi olan Hammadde Temini başlıklı 4. maddesine göre Şeker Kurulu tarafından şirketlere veya fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim garantisi için gerekli şeker pancarı, Şeker Kurulunca belirlenen ekim alanlarından sözleşmeli tarım suretiy le temin edilir. Şirketler veya fabrikalar, Şeker Kurulunca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından Şeker Kurulundan izin almaksızın pancar temin edemezler. Şeker satış fiyatlarının belirlenmesi ise teşebbüslere bırakılmıştır. Fakat mali yetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate alınması öngörülmüştür. 210 G.2.2. İlgili Ürün Pazarı Konuya ilişkin geçmişte alınan Kurul kararlarında olduğu gibi ilgili ürün pazarları hammad de alım pazarı olan şeker pancarı ve nihai ürün pazarı olan şeker pazarı olarak belirlenmiştir. Diğer yandan, şeker üretiminin yan ürünleri olan şeker üretimi sırasında, şekerli suyun buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriy e kalan, koyu kahverengi, akıcı pekmez kıvamındaki tatlı madde olan melas ve küspeye ayrıca yer vermek 220 gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji taşıyan, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işle nen pancarın %3 -4 ü kadar melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde durumundadır; ayrıca ilaç sanayinde de az mikta rda kullanılmaktadır. Bu çerçevede her ne kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları pancar şekeri paylarına paralel olacağından, ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle küspe de tek başına ayrı bir pazar olarak değerlendirilmemiştir. 230 G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar Şeker pancarı ve şe ker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapıl mıştır . Şeker için coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı yapabileceği bölgeleri be lirleyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar Portföy B de yer alan fabrikaların alım yapabildikleri bölgeler olarak belirlenm iştir. Nihai ürün olan şeker içinse, şekerin tüm Türkiye de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da hukuki engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye dir. 240 12-02/69-15 7 G.3. Taraflar G.3.1. Özelleştirmeye Konu Varlık ÖYK, Türkşeker e ait şeker fabrikalarının coğrafi bazlı portföy grupları halinde bir bütün olarak varlık satışı suretiyle özelleştiri lmesine ve coğrafi bazlı portföy gruplarından Portföy B nin Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarını içerecek şekilde 250 belirlenmesine 12. 08.2008 tarih ve 2008/50 sayı ile karar vermiştir. Tablo 4- Portföy B nin Üretim Kapasitesi ve Toplam Kapasite İçindeki Payı Fabrika Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı (%) Portföy B ( ..) 5-10 Elazığ ( ..) 0-5 Malatya ( ..) 0-5 Erzincan ( ..) 0-5 Elbistan ( ..) 0-5 Portföy B içerisinde yer alan şeker fabrikaları ve fabrikaların son üç yıla ait şeker üretim miktarları, yurtiçi satışları ve pazar payları na Tablo 5 te yer ver ilmiştir. Tablo 5- Portföy B Şeker Fabrikalarının Üretim Miktarı ve Satışları Pazar Payı (%) 2008/2009 2009/2010 2008/2009 2009/2010 Şeker Fabrikası Üretim (Ton) Net Satışlar (Bin TL) Üretim (Ton) Net Satışlar (Bin TL) Üretim Net Satışlar Üretim Net Satışlar Elazığ 14.730 ( ..) 8.870 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Malatya 25.060 ( ..) 32.600 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Erzincan 23.946 ( ..) 28.275 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Elbistan 27.820 ( ..) 31.313 ( ..) 0-5 0-5 0-5 0-5 Toplam 91.556 ( ..) 101.058 ( ..) 0-5 5-10 0-5 0-5 Tablo 5 ten, Portföy B nin son 3 yılda şeker pazarında , pazar payının düşerek en son %0 - 260 %5 e gerilediği görülmektedir. G.3.2. Hakkın da Nihai Karar Alınması Talep Edilen İhale Katılımcıları G.3.2 .1. Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin -Limak) Kolin -Limak, Portföy B grubu şeker fabrikalarının ihale neticesinde satın alınabilmesi için Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Limak İnşaat) ile Kolin İnşaat Turizm ve San. Tic. A.Ş. (Kolin İnşaat) tarafından oluşturulmuş bir ortak girişimdir. Dosya mevcudundan , Portföy B de yer alan şeker fabrikalarının Kolin -Limak tarafından devralınmasına karar verilmesi 270 durumunda sermayesinin en az %51 ini Koli n-Limak ın oluşturacağı bir anonim şirketin kurulacağı ve ÖİB ile akdedilecek satış sözleşmesinin tarafının söz konusu şirket olacağı anlaşılmaktadır . Limak İnşaat ın ana ortağı olan Limak Holding , Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından kontrol edilmekt e olup , her iki ailenin hisse payı %50 -%50 dir. Kolin İnşaat ise Kolin Grubu şirketi olup , ana ortağı aynı grubun başka bir şirketi olan Kolsan A.Ş. dir. Kolin Grubu Koloğlu ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin %10 veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. Tarafların 2010 yılı ciroları 280 Kolin İnşaat için ( ..) TL, Limak İnşaat içinse ( ..) TL olarak gerçekleşmiş tir. 12-02/69-15 8 G.3.2 .2. Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Siyahkalem) Esas olarak yapı ve inşaat konusunda faaliyet göstermekte olan Siyahkalem in 2010 yılı cirosu ( ..) TL olarak gerçekleşmiştir. Teşebbüsün %10 veya daha fazla oy hakkına, sermayesin e ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. 290 G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.4.1. İşlemin Niteliği Portföy B grubu fabrikalarının , 1998/4 sayılı Tebliğ de yer alan ciro e şiğini aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir. G.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Özelleştirme kapsamında 6 adet portföy şeklinde özelleştirmesi öngörülen Türkşeker in 300 şeker pazarında %50 -%55 paza r payı bulunmaktadır. Çeşitli pancar ekicileri kooperatiflerinin kontrolünde olan Amasya Şeker (%0 -%5 pazar payı), Kayseri Şeker (%10 -%15 pazar payı), Adapazarı Şeker (%0 -%5 pazar payı) ve Konya Şeker in (%15 - %20 pazar payı), Pankobirlik vasıtasıyla aynı e konomik bütünlük içerisinde olduğu varsayıldığında, toplam pazar payları %35 -%45 e ulaşmaktadır. Ancak Kayseri, Amasya ve Adapazarı Şeker fabrikalarının çoğunluk hissedarlarının ilgili illerdeki pancar ekicileri olduğu ve bu teşebbüslerin satış miktarının kota belirlemede dikkate alınabileceği göz önünde bulundurulduğunda, diğer illerdeki pancar ekicileri ile aynı ekonomik çıkar doğrultusunda davranmayabileceği değerlendirilmiştir. Benzer bir husus Konya Şeker için de geçerlidir. Bu nedenle her fabrikaya ai t pazar payının ayrı ele alınmasının esas olması 310 ve ekonomik bütünlük kavramının olay bazında değerlendirilmesi gerekmektedir. Portföy B ilgili pazarda , %0-%5 pazar payına sahiptir. Diğer yandan, şeker pancarı alım pazarı rekabete açık değildir. Sektörde ki düzenleyici otorite olan Şeker Kurulu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih, 136/1 sayılı karar ile ülke genelinde her bir şirket için (Türkşeker için he r bir fabrika bazında) pancar temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker Kurumu tarafından yayınlanan Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği nin 4. maddesinde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki 320 diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar üretim sözleşmesi yapması veya bu bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca şeker pancarı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şeker Kurumunun varlığı, şeker p ancarı alım pazarında Türkşeker in özelleştirilmesi sonrasında oluşabilecek alıcı gücünün çiftçiler nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir . Bu nedenle aşağıda yapılan değerlendirmeler yalnızca şeker pazarına yöneliktir. 330 G.4.2.1. Kolin -Limak Türkşeker e ait Portföy B de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede en yüksek teklifi Kolin -Limak vermiştir. Söz konusu teşebbüs Türkşeker e ait Portföy C de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede ise en 12-02/69-15 9 yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Bu noktada Kolin -Limak ın sadece Portföy B yi devralması ile Portföy B ve Portföy C yi birlikte devralması durumunun ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir. G.4.2.1.1. Kolin -Limak ın Sadece Portföy B İhalesini Kazanma sı Durumu 340 Kolin -Limak Portföy B de yer alan şeker fabrikalarını satın almak için kurulmuş bir ortak girişim olup , etkilenen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer şekilde ortak girişimi oluşturan Kolin İnşaat ve Limak İnşaat da şeker pa zarında faaliyet göstermediği gibi, etkilenen pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsü de kontrol etmemektedir. Kolin -Limak , Portföy B de yer alan şeker fabrikalarını devral dığı takdirde , işlem sonrasında şeker piyasasında Portföy B nin pazar payı olan %0 -%5 gibi bir pazar payına sahip olacaktır. Bu bilgiler ışığında, Kolin -Limak ın Türkşker in Portföy B grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında h akim durum yaratılmasının söz konusu olmadığ ı kanaatine 350 varılmıştır. G.4.2.1.2. Kolin -Limak ın Hem Portföy B Hem de Portföy C İhalelerini Kazanması Durumu Kolin -Limak Portföy B de en yüksek, Portföy C de ise en yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Kolin -Limak ın hem Portföy B hem de Portföy C için düz enlenen ihaleler sonucunda her iki portföyde yer alan şeker fabrikalarını satın alması ihtimalinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir . Bu durumda Portföy B deki %0 -%5 pazar payına Portföy C nin %10 -%15 pazar payı ilave olacak ve teşebbüsün toplam pazar payı %10 -%15 e 360 ulaşacaktır. Bu durum , Kolin -Limak ın şeker pazarında Türkşeker (%35 -%40), Konya Şeker Fabrikası A.Ş. (%15 -%20) ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. den (%10 -%15) sonra dördüncü büyük oyuncu olacağını göstermektedir. Türkşeker in özelleşti rme kapsamında olması da rekabetçi analizi değiştirecek nitelikte olmayacaktır. Bu bağlamda Kolin -Limak ın Türkşeker in Portföy B ve Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını birlikte devralması durumunda, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında h akim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. G.4.2.2. Siyahkalem 370 Portföy B ihalesinde en yüksek ikinci teklifi veren Siyahkalem in şeker piyasasında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle Portföy B de yer alan fabrikal arın Siyahkalem tarafından devralınması durumunda Siyahkalem in pazar payı Portföy B nin pazar payı olan %0 -%5 e ulaşacaktır. Bu durum ise pazardaki yapı dikkate alındığında rekabet açısından bir sıkıntı doğurmayacaktır. Dolayısıyla, Siyahkalem in Portföy B grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işleminin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır. 380 12-02/69-15 10 H. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 390 1- Türki ye Şeker Fabrikaları A.Ş. ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin teklif sahipleri olan Kolin -Limak Ortak Girişim Grubu veya Siyahkalem Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumun a Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, 400 2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.