T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:2025/1268 KARAR NO:2025/1914 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ:15/04/2025 NUMARASI:2025/56 E. - 2025/342 K. DAVANIN KONUSU:Zayi Belgesi Verilmesi Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, …
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 14. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:2025/1268 KARAR NO:2025/1914 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ:15/04/2025 NUMARASI:2025/56 E. - 2025/342 K. DAVANIN KONUSU:Zayi Belgesi Verilmesi Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle talebin reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın İstanbul ...Cad. .... numarada hizmet vermekte olan... Şubesi lokalinde, 17.07.2023 tarihinde, şube arşivinin yer aldığı bölümün tavanında bulunan kanalizasyon borusunun patlaması sonucu arşivde bulunan muhtelif evrakın kullanılamaz hale geldiğini, şube lokalinin hijyeni ve müşteri kabulüne başlanmasını teminen zarar gören bölümün patlayan borunun tamiri sonrası ivedilikle temizlik firmasına temizletildiğini, yapılan temizlik ve dezenfekte islemleri sırasında zarar görmüş olan muhtelif arşiv evrakının temizlik firmasi görevlilerince torbalar içerisine alinarak odanın bir bölümünde muhafaza edilmesinin sağlandığını, bekletilmekte olan söz konusu muhtelif evrakın hijyen açısından sakıncalı ve sağlık açısından riskli bir durum oluşturduğunun gözlendiğini, ticari defterlerin kaybı halinde ise zıya davası açılması gerektiğini, zıya davasının bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kaybı halinde açılan bir dava türü olduğunu, müvekkili bankanın Şişli/ İstanbul şubesinde bulunan ve su altında kalarak zarar gören, kredi genel sözleşmeleri, muhasebe fişleri, dekontlar, bilgilendirme formları, konut kredileri, bireysel bankacılık islemlerine ait evrakların bireysel kredilere iliskin sözleşmelerin şube operasyon fişleri ve diğer evrakların kullanılamaz hale geldiğini ileri sürerek, şube arşivinin bulunduğu alanlarin su altinda kalmasi sebebiyle, kullanilamaz hale gelen evraklarin tespiti için keşif/bilirkişi incelemesi yapılmasına, kredi sözleşmeleri, bireysel kredi sözleşmeleri, konut kredileri, genel kredi sözlesmeleri, muhasebe fişleri, dekontları, bilgilendirme formları, bireysel bankacılık işlemlerine ait evraklar, şube operasyon fişleri ve diğer evraklar için TTK 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dava;17/07/2023 tarihinde gerçekleşen şube arşivinin yer aldığı bölümün tavanında kanalizasyon borusunun patlaması sonucu zayi olan banka belgelerine zayi belgesi verilmesine ilişkindir.Mahkememizin 16/08/2023 tarih 2023/523 Esas 2023/542 Karar sayılı kararı ile "HMK114/1-c maddesi gereğince Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, dosyanın İstanbul 6, 7, 8, 9 numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmek üzere derhal tevzi bürosuna gönderilmesine" kararı verildiği, dosyanın İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği 2023/536 Esasına kaydedildiği, davacı vekilinin karara itiraz ederek dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderildiği, Bölge Adliye Mahkemesi'nin 26/12/2024 Tarih 2024/1406 esas 2024/3358 Karar sayılı kararı ile; "İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Yargı Yeri Olarak Belirlenmesine" şeklinde kararı verildiği ve mahkememizin 2025/56 Esas sırasına kaydının yapıldığı görülmüştür.Dosyanın mahallinde yapılan keşif sonrası SMMM bilirkişisi ...'ye tevdi edildiği, bilirkişinin 09/02/2025 Tarihli raporunda özetle; Davacı bankanın ... Şubesinde 17.07.2023 tarihinde gerçekleşen su basması sebebiyle zarar gören belgelerine ilişkin 31.01.2025 tarihinde yapılan keşifte davacının dava dilekçesinde bahsettiği kredi sözleşmeleri vb. belgelerin hasar görmediği, kredi sözleşmelerinin şube arşivinde içeriği belgeler ve imzaları ile birlikte okunaklı olarak bulunduğu, 31.01.2025 tarihli keşif sırasında 3 farklı çöp poşetine konulmuş ve içinde inşaat artıkları ile dışkıya bulanmış A4 ölçüsündeki belgeler görülmüş ise de, bu belgelerin bankacılık işlemlerine ait olup olmadığı, belgelerin incelenemeyecek halde olması sebebiyle tespit edilemediğinden 17.07.2023 tarihli tutanakta belirtilen diğer belgelerin de zarara uğradığına ilişkin hususa rastlanmadığı tespit ve rapor edilmiştir.Davacı tarafın iddia ve savunmaları, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;Dava; Dava; TTK 82/7. maddesi uyarınca davacı şirkete ait karar ve pay defterinin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkindir.6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği" şeklindedir.Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de; tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Yine dosya kapsamından arşivde bulunan ve zayii talep edilen evrakların zayi olmadığı, davacının dava dilekçesinde bahsettiği kredi sözleşmeleri vb. belgelerin hasar görmediği, kredi sözleşmelerinin şube arşivinde içeriği belgeler ve imzaları ile birlikte okunaklı olarak bulunduğu, bunun mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile de sabit olduğu, dolayısı ile bahsi geçen belgeler için zayii belgesi verilmesi koşullarının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; 09.02.2025 tarihli bilirkişi raporunda, raporun sonuç ve kanaat kısmında belirtilen ifadeler tespitin tam olarak yapılamadığı, belgelerin bankacılık işlemlerine ait olup olmadığının tespit edilemediği, belgelerin incelenemeyecek halde bulunduğu şeklinde olduğunu, bilirkişinin bile elini sürmediği ve söz konusu evrakların incelenemeyecek durumda olduğunun raporda açıkça dile getirildiğini, söz konusu raporda bile dava konusu evrakların keşif esnasında bankacılık işlemlerine ait olup olmadığının tam olarak tespit edilemediğini, bu durumda söz konusu bu rapora dayanılarak karar verilmesinin usul ve yasalara aykırı olduğunu, davanın eksik incelemeye dayalı olarak sonuçlandığını, zaten açılan dava zayi davası olması hasebiyle, bilirkişinin keşif esnasında kendisine gösterilen evrakların ne olduğunu anlayamamasının da gayet doğal olduğunu, davacının bir kamu bankası olup, Türk Ticaret Kanunun kendisine yüklediği sorumluluklar doğrultusunda hareket etmekle mükellef olduğunu, banka müşterileri ile ileride hukuki anlaşmazlıkların olması durumunda ispat külfetinin müvekkili bankada olduğu durumlarda zayi olan belgelerin ilgili mahkemelere sunulamamasının da müvekkilini mağdur edeceğini, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. İNCELEME VE GEREKÇE Talep, TTK'nın 82/7. maddesine dayalı zayi belgesi verilmesine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili, davacının İstanbul ... Cad. 207 numarada hizmet vermekte olan ... Şubesi lokalinde, 17.07.2023 tarihinde, şube arşivinin yer aldığı bölümün tavanında bulunan kanalizasyon borusunun patlaması sonucu arşivde bulunan muhtelif evrakın kullanılamaz hale geldiğini, şube lokalinin hijyeni ve müşteri kabulüne başlanmasını teminen zarar gören bölümün patlayan borunun tamiri sonrası ivedilikle temizlik firmasına temizletildiğini, yapılan temizlik ve dezenfekte islemleri sırasında zarar görmüş olan muhtelif arşiv evrakının temizlik firmasi görevlilerince torbalar içerisine alinarak odanın bir bölümünde muhafaza edildiğini, bekletilmekte olan söz konusu muhtelif evrakın hijyen açısından sakıncalı ve sağlık açısından riskli bir durum oluşturduğunu ileri sürerek, kredi sözleşmeleri, bireysel kredi sözleşmeleri, konut kredileri, genel kredi sözleşmeleri, muhasebe fişleri, dekontları, bilgilendirme formları, bireysel bankacılık işlemlerine ait evraklar, şube operasyon fişleri ve diğer evraklar için zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6).01/07/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55.maddesi ile değişik TTK'nın 82/7 maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar; hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Kanunda ''isteyebilirler'' denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir. Zayi belgesi talebi çekişmesiz yargı işi olduğundan, HMK'nın 385/2.maddesi uyarınca,çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir.Somut olayda davacı banka yetkililerince 17.07.2023 tarihli tutanak düzenlenmiş, kanalizasyon borusunun patladığı ve arşideki evrakların zarar gördüğü tespit edilerek zayi olan belgelere yer verilmiştir. Söz konusu arşide mahkemece bilirkişi eşliğinde keşif yapılmış olup keşif sırasında; tutanaktaki belgelerin büyük ölçüde sağlam olduğu,çuvalın içindeki belgelerin okunmayacak halde buruşmuş ve siyahlaşmış olduğu tepit edilmiştir. Bilirkişi raporunda ise; davacının dava dilekçesinde bahsettiği kredi sözleşmeleri vb. belgelerin hasar görmediği, kredi sözleşmelerinin şube arşivinde içeriği belgeler ve imzaları ile birlikte okunaklı olarak bulunduğu, 31.01.2025 tarihli keşif sırasında 3 farklı çöp poşetine konulmuş ve içinde inşaat artıkları ile dışkıya bulanmış A4 ölçüsündeki belgeler görülmüş ise de, bu belgelerin bankacılık işlemlerine ait olup olmadığı, belgelerin incelenemeyecek halde olması sebebiyle tespit edilemediğinden 17.07.2023 tarihli tutanakta belirtilen diğer belgelerin de zarara uğradığına ilişkin hususa rastlanmadığı belirtilmiştir.Her ne kadar mahkemece talebin reddine karar verilmiş ise de eksik inceleme ile karar verildiği anlşaılmaktadır. Yapılan keşifte çöp poşetine konulmuş ve ne olduğu tespit edilemeyen bir kısım evrakın bulunduğu tespit edilmiştir. Davacı vekilince zayi olduğu ve çöp poşetine konulduğu belirtilen bu belgelerin neler olduğu konusunda davacı vekilinden izahat alınarak davacının bildireceği defter ve belgelerin gerçekte var olup olmadığı ile tasdik bilgilerinin araştırılması ve özellikle belgelerin ne olduğu ile bunlar hakkında zayi belgesi verilip verilmeyeceği de değerlendirilerek, davacının talebinin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir. KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.04.12.2025