Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -4-349 (Muafiyet) Karar Sayısı : 13-09/119 -65 Karar Tarihi : 06.02.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR : Recep GÜNDÜZ, Zeynep ŞENGÖREN, Gülçin DERE GÜNGÖR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Abdulkadir Özcan Otomotiv Lastik San. ve Tic. A.Ş. - Sumitomo Rubber Industries, Ltd. Temsi
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2012 -4-349 (Muafiyet) Karar Sayısı : 13-09/119 -65 Karar Tarihi : 06.02.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR , Kenan TÜRK B. RAPORTÖR : Recep GÜNDÜZ, Zeynep ŞENGÖREN, Gülçin DERE GÜNGÖR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Abdulkadir Özcan Otomotiv Lastik San. ve Tic. A.Ş. - Sumitomo Rubber Industries, Ltd. Temsilcileri: Dr. Kemal Tahir Su Turan Güneş B lv. No: 100/20 Yıldız/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Sumitomo Rubber Industries, Ltd. ile Abdulkadir Özcan Otomotiv Lastik San. ve Tic. A.Ş. arasında bir ortak gir işim kurulması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12.2012 tarih ve 10545 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 01.02.2013 tarih ve 2012 -4-349/MM sayılı Muafiyet /Menfi Tespit Ön İnceleme raporu görüşülerek karara bağ lanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , - Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Ha kkında Kanun (4054 sayılı Kanun) un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak hazırlanan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) in 5. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bir ortak girişim işlemi olmadığı, - Üretim ve dağıtım alanında gerçekleştirilen inceleme konusu işbirliği anlaşmalarına 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsa mında değerlendirilebilecek rekabeti kısıtlayıcı etkiler taşımaları nedeniyle Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - İnceleme konusu işbirliği anlaşmalarının 2005/4 sayılı Tebliğ in 2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca anı lan Tebliğ kapsamında yer almadığı, - İnceleme konusu işbirliği anlaşmalarının 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde öngörülen şartları sağladığı tespit edildiğinden söz konusu anlaşmalara binek ve hafif ticari araçlar ve ağır ticari araçlara yönelik lastikle rin üretimi ve dağıtımı pazarında muafiyet tanınabileceği, - Öte yandan, tarımsal makinelere yönelik las tik üretim ve dağıtımı pazarına ilişkin anlaşmalara, işbirliği taraflarının pazar payı dikkate alınarak , 5 yıl süre ile muafiyet tanın masında sakınca bu lunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar (4) Mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarı, her bir motorlu taşıt grubu için ayrı ayrı olmak üzere, binek otomobil, hafif ticari araç, kamyon, otobüs ve tarım makineleri lastiği ür etimi ve dağıtımı pazarı , ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak tespit edilmiştir. 13-09/119 -65 2/11 G.2. Bildirim Konusu İşlemin Niteliği (5) Bildirime konu işlem, Abdulkadir Özcan Otomotiv Lastik San. ve Tic. A.Ş. (AKO ) ile Sumitomo Rubber Industries, Ltd. (SRI) arasın da Türkiye de binek otomobil ve hafif ticari araçlar için lastik üretiminde bulunacak bir ortak girişim şirketi kurulmasına ilişkindir. Ortak girişim şirketinin (Sumitomo Rubber AKO Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.) hisselerinin %80 i SRI ya , %20 si ise AKO y a ait olacaktır. (6) Ortak Gi rişim ve Hissedarlar Sözleşmesi (Ortak Girişim Sözleşmesi) nin 4.1. maddesi uyarınca ortak girişimin faaliyet konusu Dunlop , Falken ve Sumitomo marka lastiklerin Türkiye ve ihracat pazarları için Çankırı da bulunan tesislerde üretilmesidir. Şirket ürettiği ürünlerin orijinal ekipman üreticisi (OEM ) kanalına dağıtımını gerçekleştirecek ve ihracatını yapacaktır. Ortak Girişim Sözleşmesi kapsamında Çankırı da yeni bir tesis inşa edilecektir. Ortak girişim tarafından yapılacak yat ırımın 2013 yılında başlaması hususunda anlaşılmış olup, üretim tesisinin 2015 yılında üretime başlaması beklenmektedir. Bu tesisin 2019 yılı sonuna kadar günlük ( ..) adet lastik üretim kapasitesine sahip olacağı öngörülmektedir. (7) Ayrıca, bildirimde AKO i le SRI ve AKO ile kurulacak ortak girişim şirketi arasında imzalanması öngörülen iki ayrı Münhasır Dağıtım Sözleşmesi ne yer verilmiştir. Anılan sözleşmeler uyarınca, AKO, hem ortak girişimin üretimini yaptığı ürünlerin, hem de SRI nın ürünlerinin Türkiye de münhasır dağıtıcısı olacaktır. Buna göre, ortak girişim şirketinin yurtiçi satışları münhasıran AKO nun distribütörlüğü vasıtasıyla gerçekleştirilecektir. İlaveten SRI nın yurtdışındaki üretim tesislerinde üretilecek ve ithalat yoluyla Türkiye de satıla cak ürünlerin münhasır dağıtıcısı da AKO olacaktır. Bildirim Formu nda dağıtım sözleşmeleri kapsamında kurulacak söz konusu distribütörlük ilişkisinin, AKO'nun yapacağı yatırımların geri dönüşü için önemli olduğu, bu sebeple bu ilişkinin ortak girişim şirk etinin kurulması bağlamında bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. (8) Bildirim Formu nda, SRI n ın dünya çapında faaliyet gösteren bir teşebbüs olmakla birlikte, Türkiye de üretim faaliyetinde bulunmadığı, bünyesinde Petlas ı bulunduran AKO nun ise yurtiçi pazar dinamikleri bağlamında önemli bir birikime sahip olduğu belirtilerek , işlemin ekonomik gerekçesinin teknolojik ve global deneyime sahip Japon şirketinin ülkemizde üretime başlayacak olması ve bu girişime yerli pazarı bilen bir teş ebbüsün de katkı sağlaması olarak ifade edilmiştir. Ayrıca, ortak girişimin ihracat pazarları bakımından da stratejik bir işlem olduğu belirtilmiştir. G.3. Değerlendirme G.3.1. 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. Maddesi Bakımından Değerlendirme (9) 2010/4 sayılı Tebli ğ in 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca , bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir . (10) Anılan tanımdan hare ketle, işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir birleşme devralma sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması şartları aranmaktadır. G.3.1.1. Ortak Kontrol A ltında Bir Teşebbüsün Bulunması (11) İki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir teşebbüs üzerinde doğrudan ya da dolaylı bir şekilde uzun süreli olarak belirleyici etki uygulama olanağına sahip oldukları durumlarda ortak kontrolün varlığın dan söz etmek mümkündür. Belirleyici etki ise teşebbüsün stratejik ticari davranışlarına engel olabilme gücü olarak ifade edilebilir. Ortak kontrolün en açık ifadesi ise oy hakkı ve şirketin karar organlarına atanacak kişilerin belirlenmesi konularında, ar alarında eşitlik bulunan iki ana teşebbüs tarafından ortak girişimin oluşturulmuş olmasıdır. (12) Dosya mevcudu bilgilerden, çoğunluk hissesinin SRI nın elinde bulunmasına karşın AKO nun 13-09/119 -65 3/11 da şirketin yönetiminde ve stratejik kararların alınmasında belirleyici e tkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla oluşacak şirket SRI ile AKO n un ortak kontrolünde olacaktır. G.3.1.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlık Olarak Ortaya Çıkması (13) Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, kendi pazarında bağıms ız bir aktör olarak davranıp davranmadığıdır. Eğer ortak girişim Ar -Ge, ortak satış, üretim gibi ana teşebbüslerin sadece bazı fonksiyonlarını yerine getiriyorsa bağımsız bir iktisadi varlık, bir başka deyişle tam işlevsel olarak kabul edilmemektedir. Orta k girişim, bağımsız bir teşebbüsün işlevlerini, devamlılık arz edecek şekilde yerine getirmeli ve günlük işleri sürdürebilecek finans, personel ve varlıkları da kapsayan kaynaklara ulaşma amacını taşıyan bir yönetime sahip olmalıdır. Bu gereklilik ortak gi rişimin, aynı pazarda faaliyet gösteren diğer firmaların normal şartlar altında yerine getirdikleri işlevleri yerine getirebilmesi anlamına gelmektedir. (14) Ortak girişim şirketinin faaliyet konusu yukarıda da belirtildiği gibi Dunlop , Falken ve Sumitomo marka lastiklerin üretimi, ihracatı ve OEM kanalına satışıdır. Bununla birlikte, Ortak Girişim Sözleşmesi nin 4.2. maddesinde; ( ..) hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla ortak girişim şirketi üretim, ihracat ve OEM kanalına satış faaliyetini gerçekleştirecek , ancak yurt içi pazara dağıtım faaliyeti münhasıran AKO tarafından yapılacaktır. Ayrıca, ortak girişim şirketi tarafından üretilen ürünlerin markalandırılmasında ana teşebbüslerin söz hakkı bulunduğu anlaşılmaktadır. (15) Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ile ilgili bir başka koşul da, bu şirketin anlaşmada yer alan ticari faaliyetlerini sürekli bir biçimde yürütebilmesi için, günlük faaliyetlerini sürdüren bir yönetime; mali, personel, taşınır ve taşınmaz malvarlıklarını da içeren yeterli kaynaklara sahip olması gerekliliğidir. (16) Kuruma gönderilen konuya ilişkin açıklamalarda, ortak girişimin kuruluş sermayesinin ( ..) TL olarak taahhüt edileceği ve 2016 yılı sonuna kadar bu sermayenin tamamlanacağı belirtilmiştir. Ortak Girişim Sözleşmesi nin 4. maddesinde de ortak girişime arazi tahsis edileceği ve doğrudan ortak girişimin menfaati için gerçekleştirilen masraf ve harcamaların ortak girişim tarafından karşılanacağı düzenlenmiştir. (17) Ortak Giri şim Sözleşmesi nin 10. maddesin e göre her mali yılın başlangıç tarihinden otuz iş günü öncesinden daha geç olmamak suretiyle yönetim kurulu tarafından kendilerine üç yıl ileriye yönelik işletme planı hazırlanacak ve hissedarlara sunulacaktır. Ayrıca, ihtiyaç olması halinde şirket kendisine gö re en avantajlı faiz, geri ödeme ve teminatlar çerçevesinde borçlanabilmektedir. (18) Sözleşmenin fikri mülkiyet ha kkını düzenleyen 11. maddesi ve devamı uyarınca ortak girişime teknoloji ve know -how ile ilgili olarak lisans vermiş olan SRI'ya (ya da Bağlı Ort aklığına) ait her türlü fikri mülkiyet hakları ve diğer her türlü hak, sıfat ya da menfaat, her şart ve koşulda SRI'nın (ya da ilgili Bağlı Ortaklığının) mülkiyetinde olacaktır. Bununla birlikte, bir önceki cümlede sayılanlar ve Türk hukuk kurallarına göre SRI n ın sahip olmasına izin verilmeyenler hariç olmak üzere, ortak girişimin faaliyetlerini yürütmesi esnasında ortaya çıkan (patent, marka, hizmet markları, tescil edilmiş tasarımlar, telif hakları, tasarıma ilişkin haklar, buluşlar ve gizli bilgiler dah il olmak ve fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere) tüm fikri mülkiyet hakları ortak girişime ait olacaktır. Ayrıca, SRI sözleşme konusu ürünlerin üretimini sağlamak amacıyla kendisine ait know -how ve teknolojiyi ortak girişime sunacaktır. (19) Bağımsı zlığın tes pitinde ortak girişim in faaliyet göstereceği süre de değerlendirilmelidir. Bir ortak girişimin özel bazı durumlar (işletme sermayesinin erimesi, iflas, vb.) haricinde kısa bir süre sonra ana şirketler tarafından feshedilmesi, şirketin özerk olduğu yolund aki kanaatleri zayıflatmaktadır. Bununla birlikte, Ortak Girişim Sözleşmesi nin Süre ve Fesih başlıklı 18. maddesinde ortak girişimin faaliyet süresinin sınırlandırılmadığı görülmektedir. 13-09/119 -65 4/11 (20) Ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkab ilmesi için bir diğer husus, ticari kararlarını özgürce alabilmesi, başka bir ifadeyle pazar stratejilerini kurucularından bağımsız olarak belirleyebilmesi gerekliliğidir. Ortak girişimin ticari faaliyetlerinin büyük bir kısmını kurucu şirketlerle gerçekle ştirmesi ya da kurucu şirketlerin ortak girişimle aynı pazarda veya alt/üst pazarlarda faaliyet göstermesi halinde ortak girişimin ticaret politikalarını bağımsızca belirlemesi söz konusu olamayacaktır . (21) Sözleşmenin 7.2. maddesinde , Yönetim Kurulunun onayın ı müteakip hissedarların Sözleşme de belirlenen şartlar dahilinde şirkete geçici görevlendirilmiş personel sağlayabileceği düzenlenmiştir. Ancak yönetim kurulu , bu kişinin görev yapmak üzere uygun olmadığını iyi niyetli olarak tespit ederse ilgili hissedar bu talebi iyi niyetli olarak dikkate alacaktır. (22) Sözleşme nin 12.3 maddesinde ortak girişimin üreteceği ürünlerin OEM kanalı hariç olmak üzere tüm alıcılara ( ..) formülü ile hesaplanacak fiyattan satılacağı düzenlenmiştir. Bununla birlikte, Kurum a gönder ilen açıklamalarda formülün değişen koşullara uyarlanması ihtiyacı doğduğunda yönetim kurulu tarafından karar alınabileceği belirtilmiştir. (23) Sözleşme nin 12.8. maddesi şu şekildedir: ( ..) (24) Yukarıda yer verilen bilgilerden hareketle, ana teşebbüslerden gerek AKO nun gerekse SRI nın ortak girişim ile aynı pazardaki faaliyetlerine devam edecek olması, ortak girişimin dağıtım faaliyetlerinin yalnızca OE ürünler ve ihracatla sınırlandırılmış olması, OEM kanalı hariç olmak üzere ortak girişimin üreteceği ürünlerin fiyatına ilişkin formülün ana teşebbüslerce belirlenmiş olması ve ortak girişim tarafından üretilen ürünlerin yurtiçi pazara dağıtımının münhasıran AKO tarafından yapılması hususları dikkate alındığında ortak girişim in tam işlevsel bir yapı sergilemediği, ticaret politikalarını kurucularından bağımsız bir şekilde belirleyemeyeceği, dolayısıyla bağımsız bir iktisadi varlık olma kriterini karşılamadığı kanaatine varılmıştır. Bu çerçevede inceleme konusu işlemin ortak girişim sayılabilmesi için taşıması gereke n bağımsız bir iktisadi varlık ol ma unsurunu karşılama ması nedeniyle , 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işlemi niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. Bildirim konusu ortak girişim işleminin Kanun un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümk ün olmadığından, SRI ve AKO arasında üretimde işbirliğini içeren yatay bir işbirliği anlaşması niteliğinde olduğu, dolayısıyla bu anlaşmanın Kanun un 4. ve 5. maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. G.4. 4054 sayılı Kanun u n 4. ve 5. Maddeleri Kapsamında Değerlendir me G.4.1. Münhasır Dağıtım Sözleşmeleri (25) Dağıtım sözleşmeleri, genel olarak pazarın farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından yapıldıkları için dikey nitelik arz etmektedirler. Bununla birlikte, dosya konusu Ortak Girişim Sözleşmesi ve Dağıtım Sözleşmeleri lastik üretimi ve dağıtımı pazarında faaliyet gösteren iki teşebbüs olan AKO ve SRI arasında yapılmaktadır. Taraflar, Ortak Girişim Sözleşmesi ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtt ikleri iki adet dağıtım sözleşmesi imzalamışlardır. Bunlardan ilki Ortak Girişim ile AKO arasında, ortak girişimin ürettiği ürünlerin AKO tarafından dağıtılmasını düzenlemektedir. Diğer sözleşme ise SRI ile AKO arasında imzalanmıştır ve AKO nun SRI nın ith al ürünlerinin münhasır distribütörü olmasını düzenlemektedir. Bununla birlikte daha önce de belirtildiği üzere, ortak girişim bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmamaktadır. Bu nedenle taraflar arasında imzalanan Ortak Girişim Sözleşmesi 4054 sa yılı Kanun kapsamında bir işbirliği anlaşması olarak değerlendirilmektedir. Buradan hareketle, ortak girişim ile AKO arasındaki dağıtım sözleşmesinin de bağımsız iki şirket arasındaki bir dağıtım sözleşmesinden ziyade AKO ile SRI arasında gerçekleşen lasti k ürünlerinin dağıtımı konulu bir anlaşma olarak değerlendirilmesi yerinde olaca ktır. AKO, Petlas marka lastiklerin üretiminin yanı sıra Petlas, 13-09/119 -65 5/11 Starmaxx, Hankook, Toyo ve Maxxis marka lı lastiklerin dağıtımını gerçekleştirmektedir. Benzer şekilde SRI; Dunlop, Falken ve Sumitomo marka lastiklerin üretimi ve dağıtımı faaliyeti ile iştigal etmektedir. Bu husus, söz konusu dağıtım anlaşmalarının aynı zamanda yatay bir anlaşma niteliği taşımasına da neden olmaktadır. Dolayısıyla, başvuru konusu dağıtım anlaşmala rı nitelik itibariyle rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar dır. (26) 2005/4 Sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2005/4 sayılı Tebliğ) nin 2. maddesine göre yeni motorlu taşıtl arın, bunların yedek parçalarının ve tamir bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar anılan Tebliğ kapsamında değerlendirilmektedir. Anılan Tebliğ in 3. maddesinin (p) bendinde bir aracın parçalarını değiştirmek amacıyla aracın üzerine veya içine takılabilen, yakıt hariç olmak üzere, motorlu taşıtın kullanımı için gerekli olan yağlar gibi ürünlerin de dahil olduğu mallar yedek parça olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede, motorlu araçlara monte edilen lastikler de yedek parç a olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla binek otomobil, hafif ticari araç, kamyon, otobüs ve tarım makineleri lastiği dağıtımı konulu dikey anlaşmaların 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, anılan Tebliğ in K apsam başlıklı 2. maddesinin üçüncü fıkrasında; Motorlu taşıtlar sektöründe rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmalar bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz. Bununla birlikte, karşılıklılık koşulu bulunmayan rakip teşebbüsler arası anl aşmalara ve; a) sağlayıcının malların üreticisi ve dağıtıcısı olduğu, buna karşılık alıcının anlaşma konusu mallarla rekabet eden malların üreticisi olmayıp dağıtıcısı olduğu veya, b) sağlayıcının bakım ve onarım işinin çeşitli aşamalarında faaliyet göster diği, alıcının ise anlaşma konusu bakım ve onarım hizmetlerini satın aldığı aşamada rakip hizmetleri sağlamadığı, anlaşmalara da muafiyet uygulanır . hükmü yer almaktadır. (27) Yukarıda da belirtildiği üzere, başvuru konusu sözleşmeler de ürünler bakımından hem sağlayıcı konumda olan SRI hem de dağıtıcı konumda olan AKO , ilgili ürün pazarının üretim ve dağıtım aşamasında faaliyet göstermektedir . Bu nedenle anılan hüküm uyarınca başvuru konusu dağıtım sözleşmeleri grup muafiyeti kapsamı dışına çıkmaktadır. (28) Bu çerç evede, başvuru konusu dağıtım sözleşmeleri hem yatay hem de dikey kısıtlamaları bakımından 4054 sayılı Kanun un 4 ve 5. maddeleri kapsamında incelen miştir. G.4.1.1. SRI ve AKO Arasındaki Münhasır Dağıtım Sözleşmesi (29) SRI ve AKO arasındaki Münhasır Dağıtım S özleşmesi nin 2. maddesine göre, AKO, SRI tarafından üretilen ürünlerin1 satışlarının gerçekleştirilmesi amacıyla, Türkiye de münhasır dağıtıcı olacaktır. Bu bağlamda, sözleşme nin 18. maddesinde AKO nun, SRI nın ya da bağlı ortaklıklarının acentesi ya da t emsilcisi olmadığı ve ürünleri kendi adı ve hesabına, masraf ve riskleri kendi üzerinde kalacak şekilde piyasaya arz edeceği düzenlenmiştir. 3. madde de sözleşmenin süresi, Ortak Girişim Sözleşmesi nin süresine bağlanmış olup, dolayısıyla belirsiz süreli ol arak akdedilmiştir. Sözleşme nin Asgari Alım başlıklı 9. maddesinde, AKO, her yıl, SRI ve AKO tarafından yıl başında karşılıklı mutabakatla belirlenecek olan asgari bir miktarda ürünlerden sipariş etme ve satın alma yükümlülüğü altına girmektedir. Buna g öre, asgari alım miktarının taraflarca kararlaştırılan yıllık hedefin ( ..) ına eşit olması öngörülmüştür. (30) Sözleşme nin Aktif Satışlar başlıklı 13. maddesi uyarınca, AKO, Türkiye dışında ürünler için aktif olarak müşteri arayışında olmayacak veya ürünler in satışı için Türkiye dışında herhangi ( ..) 13-09/119 -65 6/11 bir şube ya da dağıtım deposu kurmayacaktır. Bunun yanı sıra AKO, esaslı ölçüde sadece Türkiye dışına yönelik olarak herhangi bir reklam vermeyecektir. Türkiye dışında üretilen ve Goodyear Dunlop Tyres Eurpoe B.V. ve /veya Goodyear tarafından Türkiye ye ithal edilerek Türkiye de satılan Dunlop markalı lastikler hariç olmak üzere; SRI, ürünleri Türkiye de doğrudan satmayacak, sair bir şekilde piyasaya arz etmeyecek veya ürünlerin Türkiye içinde üçüncü kişiler tarafınd an piyasaya arzına izin verm eyecektir. Son olarak, sözleşme nin 17. maddesinde sözleşme de açıkça izin verilen haller dışında, taraflardan hiç birinin sözleşmedeki hak ve yükümlülüklerini devir ve temlik etmeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir. G.4.1.2. AKO ile Ortak Girişim Şirketi ( Sumitomo Rubber AKO Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.) Arasındaki Münhasır Dağıtım Sözleşmesi (31) AKO ile Ortak Girişim Şirketi arasındaki Münhasır Dağıtım Sözleşmesi nde de SRI ve AKO arasındaki Münhasır Dağıtım Sözleşmesi ndekine ben zer hükümlere yer verilmiştir. Bu sözleşme , ortak girişimin ürettiği ürünler2 bakımından AKO nun Türkiye de münhasır dağıtıcı olarak atanmasına ilişkindir. Sözleşme nin 18. maddesinde AKO nun, Ortak Girişim Şirketi ya da bağlı ortaklıklarının acentesi ya da temsilcisi olmadığı ve ürünleri kendi adı ve hesabına, masraf ve riskleri kendi üzerinde kalacak şekilde piyasaya arz edeceği düzenlenmiştir. Sözleşme nin 3. maddesinde sözleşme süresi Ortak Girişim Sözleşmesi nin süresine bağlanmış olup, dolayısıyla beli rsiz süreli olarak akdedilmiştir. Sözleşme nin Asgari Alım başlıklı 9. maddesinde, AKO, her yıl, ortak girişim şirketi ve AKO tarafından yıl başında karşılıklı mutabakatla belirlenecek olan asgari bir miktarda ürünlerden sipariş etme ve satın alma yükümlü lüğü altına girmektedir. Buna göre, asgari alım miktarının taraflarca kararlaştırılan yıllık hedefin ( ..) ına eşit olması öngörülmüştür. Sözleşme nin İşlem Şartları başlı klı 10. maddesinde s özleşme kapsamındaki ürünlerin AKO ya satışında esas alınacak fiyatın hesaplanmasına ilişkin formül ( ..) şeklinde belirtilmiştir. (32) Sözleşmenin Aktif Satışlar başlıklı 13. maddesi uyarınca, AKO, Türkiye dışında ürünler için aktif olarak müşteri arayışında olmayacak veya ürünlerin satışı için Türkiye dışında herhang i bir şube ya da dağıtım deposu kurmayacaktır. Bunun yanı sıra AKO, esaslı ölçüde sadece Türkiye dışına yönelik olarak herhangi bir reklam vermeyecektir. Türkiye dışında üretilen ve Goodyear Dunlop Tyres Eurpoe B.V. ve/veya Goodyear tarafından Türkiye ye ithal edilerek Türkiye de satılan Dunlop markalı lastikler hariç olmak üzere; Ortak Girişim Şirketi, ürünleri Türkiye de doğrudan satmayacak, sair bir şekilde piyasaya arz etmeyecek veya ürünlerin Türkiye içinde üçüncü kişiler tarafından piyasaya arzına izin vermeyecektir. Son olarak, sözleşmenin 17. maddesinde , sözleşme de açıkça izin verilen haller dışında, t araflardan hiç birinin sözleşme deki hak ve yükümlülüklerini devir ve temlik etmeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir. G.4.2. 4054 S ayılı Kanun un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme (33) İnceleme konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde birleşme ve devralma sayılabilmesi için taşıması gereken unsurlardan olan bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkma koşulunu karşılamadığı ve bu nedenle anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında Kurulu n iznine tabi bir ortak girişim işlemi niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan incelemeye konu olan sözleşme çerçevesinde kurulacak yeni şirketin; SRI ile AKO arasında üretim ve da ğıtıma ilişkin rakipler arasında gerçekleştirilen bir yatay işbirliği anlaşması olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. (34) Rakipler arasında bir ekonomik faaliyeti yerine getirmek için yapılan bir ya da birden fazla anlaşma şeklinde tanımlanabilecek yatay iş birliği anlaşmaları, genel olarak, teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazarlarda rekabet güçlerini arttırabilmek ya da tek başlarına ( ..) 13-09/119 -65 7/11 gerçekleştirmelerinin zor olduğu faaliyetleri yürütmek amacıyla hayata geçirilen refahı arttırabilecek anlaşmalardır . Glo balleşme ve yeni pazarların oluşması neticesinde karşı karşıya kalınan yoğun rekabet, şirketlerin etkin şekilde faaliyetlerini sürdürebilmesi için yeni teknolojileri, daha fazla serma ye gereksinimini, araştırma faaliyetleri için daha fazla kaynak ihtiyacın ı beraberinde getirmektedir. Bu çerçevede, artan sermaye ihtiyacı ve Ar -Ge maliyetleri bir anlamda yatay işbirliklerini ekonomik hayatın vazgeçilmez bir unsuru haline getirmektedir. Ancak, önemli ekonomik faydalar sağlayabilen işbirliği anlaşmaları, aynı zamanda çeşitli rekabet sorunlarına da yol açabilmektedir. (35) Yatay işbirliği anlaşmalarına ilişkin başlıca endişeler tarafların fiyat, üretim, dağıtım veya arz miktarlarını belirlemek üzere anlaşması ya da işbirliğinin, tarafların pazar gücü elde etmesi, paza r gücünü koruması ya da arttırmasına ve böylelikle, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği ya da inovasyon bakımından pazarda olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına yol açmasıdır. Ayrıca yatay işbirliği anlaşmaları gizli bir karteli oluşturmak veya danışıklı hareketler için kolaylaştırıcı unsur olarak kullanılabilecek ve rakiplerin çıkarlarının ve motivasyonlarının değiştirilerek önceden var olan bir kartelin sürdürülmesine, yeni bir kartel oluşturulmasına veya açık anlaşmalar olmaksızın uyumlu eylemlere neden olabilecektir. (36) Rakip teşebbüsler arasında gerçekleştirilen yatay işbirliği anlaşmalarının yukarıda yer verilen riskleri doğrudan ve kaçınılmaz olarak doğuracağı yönünde bir anlayış modern iktisat ve hukuk anlayışından uzaktır. Bununla birli kte olay bazında yapılacak bir inceleme ile dosya konusu yatay işbirliğinin taraflar arasında rekabeti sınırlayıcı amaç ya da etki taşıyıp taşımadığı en ufak endişeye mahal vermeyecek biçimde ortaya konulabilecektir. (37) Belirtilen bu hususlar inceleme konusu dosya bakımından değerlendirildiğinde dikkat i çeken nokta ana teşebbüslerden yatay işbirliğine taraf olan teşebbüslerin işbirliği neticesinde kurulacak olan teşebbüs ile aynı pazardaki faaliyetlerine devam edecek olmasıdır. (38) AKO yurt içinde Petlas, Starma xx, Hankook, Toyo ve Maxxis marka, binek otomobil ve kamyonet lastiklerinin satış ını yapmaktadır. Öte yandan SRI ise ithal edilen lastik markalarının ülke içinde dağıtımı nı gerçekleştir mektedir. Yeni kurulan şirketin faaliyet konusu ise Dunlop , Falken ve Sumitomo marka lastiklerin Türkiye ve ihracat pazarları için Çankırı da bulunan tesisler inde üretilmesi, ürünlerin OEM kanalına dağıtımının gerçekleştirilmesi ve ihracatının yapılmasıdır. (39) Bu çerçevede, Ortak Girişim in kuruluş sözleşmesinde yer alan üretilen ürünlerin markalandırılması ve fiyatların şeffaf biçimde belirlenmesine ilişkin bazı hususlar bahse konu koordinasyon riski açısından daha yakından incelenmelidir. (40) Ortak Girişim Sözleşmesi nin 4.2. maddesinde ( ..) (41) Söz konusu hükümler AKO nun ye ni şirketin yönetiminde de yer alacağı gerçeği ile birlikte düşünüldüğünde stratejik bazı bilgilerin AKO lehine paylaşımını gündeme getirmektedir. AKO yeni şirketin fiyatlamaya temel teşkil eden maliyet yapısı hakkında fikir sahibi olmanın ötesinde dağıtım kanalındaki satış fiyatı bilgisine doğrudan sahip olacaktır. Aynı zamanda AKO sözleşme hükümleri doğrultusunda belirli hallerde yeni şirketin ürettiği lastiklerin farklı markalandırılması konusunda da söz sahibi olacaktır. Bu nedenle AKO piyasada faaliyet gösteren rakiplerinden birinin fiyat düzeyi ve arz dağılımı gibi konularda doğrudan bilgi ve etki sahibi olacak, AKO ile yeni şirket arasında etkin bir rekabetin tesis edilmesi mümkün olmayacaktır. (42) AKO ile SRI arasında üretim alanında gerçekleştirilen ya tay işbirliğinin rekabet kısıtı endişeleri bakımından daha yakından incelenmesini gerektiren önemli bir başka boyutu imzalanan münhasır dağıtım anlaşmalarıdır. İmzalanan iki ayrı mühasır dağıtım sözleşmesi uyarınca AKO hem ortak girişimin üretimini yaptığı ürünlerin, hem de SRI nın ürünlerinin Türkiye de münhasır dağıtıcısı olacaktır. Buna göre, Türkiye dışında üretilen ve Goodyear Dunlop Tyres 13-09/119 -65 8/11 Eurpoe B.V. ve/veya Goodyear tarafından Türkiye ye ithal edilerek Türkiye de satılan Dunlop markalı lastikler ha riç olmak üzere; SRI, ürünleri Türkiye de doğrudan satmayacak, sair bir şekilde piyasaya arz etmeyecek veya ürünlerin Türkiye içinde üçüncü kişiler tarafından piyasaya arzına izin vermeyecektir. Bir başka ifadeyle, AKO ve SRI arasında tek elden dağıtım anl aşması söz konusu olacaktır. Benzer hükümler yeni kurulacak şirket ile AKO arasındaki dağıtım anlaşması için de geçerli görülmektedir. Yeni kurulacak şirket sadece OEM ve ihracat kanallarında dağıtım faaliyeti gösterecek, bununla birlikte Türkiye deki yenileme pazarında iki teşebbüs arasında bir tek elden dağıtım ilişkisi geçerli olacaktır. AKO nun gerek SRI ve gerekse yeni teşebbüs ile imzaladığı dağıtım sözleşmeleri belirsiz süreli olarak akdedilmiş durumdadır. (43) Konuya ilişkin belirtilmesi gereken önemli nokta, işbirliği taraflarının işbirliklerinin kapsamı büyüdükçe bağımsız davranma güdülerinin azalabilecek olması ihtimalidir. Bu durum belli bir alanda rakipler arasında girişilen işbirliğinin kapsamının büyümesinin yanı sıra belli bir alanda yapılan işbi rliğinin başka bir alanda yapılan işbirliği ile birleşmesini de kapsamaktadır. Dolayısıyla taraflar arasındaki üretim alanında yürütülen mevcut işbirliğinin münhasır dağıtım sözleşmeleri ile farklı bir alana genişletilmesinin olası rekabet karşıtı etkileri nin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. (44) AKO nun hem SRI nın hem de ortak girişimin münhasır dağıtıcısı olmasının kaçınılmaz bir sonucu , AKO nun sahip olduğu dağıtım kanallarında birbirine ikame/rakip nitelikte çok sayıda lastiğin birlikte dağıtılacak olmasıdır. Bu durum rekabetçi açıdan hem olumlu hem de olumsuz bazı sonuçlara yol açabilece ktir. Öncelikle bu durum AKO nun dağıtım kanallarında tüketicilerin daha fazla markaya erişimini mümkün kılarak tüketici tercihlerine olumlu katkı sağlayabilecektir . Öte yandan farklı dağıtım kanallarının yaratacağı rekabetçi baskının azalması ve yeni şirketin şeffaf fiyatlama politikası ve bilgi değişimini mümkün kılan yönetim yapısı nedeni ile dağıtım maliyetleri ve nihai fiyatlarda yakınsama rekabetçi açıdan doğab ilecek olumsuzluklardır. (45) Bu tespitler doğrultusunda, AKO ve SRI arasında üretim ve dağıtım alanında gerçekleştirilen işbirliğinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek rekabeti kısıtlayıcı etkilere yol açabileceği, bu nedenle sö zleşmelere menfi tespit belgesi verilemeyeceği, bahse konu işbirliğinin Kanun un 5. maddesi çerçevesinde muafiyet bakımından değerlendirilmesi gerektiği sonucun a varılmıştır. G.4.3. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (46) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsam ındaki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarına muafiyet tanınmasına ilişkin koşulları düzenleyen 5. maddesinde iki olumlu ve iki olumsuz koşul sayılarak, muafiyet verilecek olan anlaşma, eylem ya da kararın söz konusu dört koşulu birden sağla ması gerektiği hükme bağlanmıştır. (47) Olumlu koşullardan ilki, malların üretim ve dağıtımında iyileşme ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlama zorunluluğudur. Bu şartı, teşebbüsler arası birlikte davranış sonucu elde edilecek ekonomik fayda ve iyileşme, re kabetin sınırlanmasından dolayı oluşan zarardan daha ağır basmalıdır , şeklinde özetlemek mümkündür. Üretim veya dağıtım maliyetlerini düşüren, kaliteyi arttıran, piyasaya yeni girişleri kolaylaştıran ve yeni üretim tekniklerinin gelişmesine katkıda bulunan anlaşmaların genellikle bu ilk kriteri sağladığı kabul edilebilir. (48) SRI küresel otomobil üreticilerine ürün temin eden ve dünya çapında faaliyet gösteren bir teşebbüs olup, Türkiye'de üretim faaliyetinde bulunmamaktadır. Bununla birlikte, SRI ürünlerin in Türkiye'de dağıtımı ithalat yoluyla gerçekleşmektedir. İnceleme konusu işbirliği sayesinde ilgili pazarda teknolojik ve global deneyim bakımından güçlü bir uluslararası oyuncu , ( ..) düzeyinde yatırım gerçekleştirerek yaklaşık ( ..) kişiye istihdam sağl ayacak bir tesisle üretim faaliyetinde bulunmaya başlayacaktır. Bu üretim sayesinde ilgili pazarda lastik 13-09/119 -65 9/11 arzında bir artış yaşanacağı muhakkaktır. Bunun da ötesinde yeni kurulacak olan teşebbüsün hedefleri doğrultusunda sektörün ihracat kapasitesinde de a rtış yaşanması muhtemeldir. (49) İşbirliğinin üretim alanında yol açması muhtemel olan bir başka gelişme know -how transferidir. Daha önce belirtildiği üzere, SRI başta Japon üreticiler olmak üzere otomobil firmalarına OEM ekipmanları sağlayan bir teşebbüstür. Dolayısıyla bu alanda eriştiği bir üretim kalitesi ve standarda sahip olduğundan bahsetmek mümkündür. İşbirliğinin tarafı ve yerli girişimci olan AKO da, gerçekleştirilecek işbirliği çerçevesinde lastik üretimi ve teknolojisi konusunda SRI nın sahip olduğ u tecrübe ve bilgi paylaşımından üretim teknolojisi anlamında olumlu dışsallıklar sağlayabilecektir. (50) Yukarıda işaret edilen bazı olası rekabet kısıtlamalarına rağmen AKO ve SRI arasında akdedilen münhasır dağıtım anlaşmalarının da bir takım etkinlik kaz anımları sağlayacağından bahsetmek mümkündür. Öncelikle, daha sonra yer verileceği üzere AKO nun lastik üretimi ve dağıtımı alanında yaklaşık ( ..) luk pazar payı ile pazarın önemli bir oyuncusu olduğu gerçeği göz önüne alındığında, Türkiye pazarında dağıt ım alanında daha geniş bir ağa ve bilgi birikimine sahip olduğu görülmektedir. Dolayısıyla SRI nın veya yeni teşebbüsün kendi dağıtım ağını kurmak yerine AKO nun mevcut ağından faydalanması önemli bir maliyet avantajı sağlayacak ve tüketicilerin ürün çeşit liliğinden daha kısa sürede faydalanmasına yol açabilecektir. (51) Üretim ve dağıtım alanındaki işbirliğinin yol açmasının beklendiği bu olumlu gelişmeler bir bütün halinde değerlendirildiğinde işbirliğinin muafiyetin olumlu koşullarından ilki olan, malların ü retim ve dağıtımında iyileşme ya da ekonomik veya teknik gelişme sağlama zorunluluğunu karşıladığı anlaşılmaktadır. (52) Bir anlaşmaya muafiyet tanınabilmesi için yerine getirilmesi gereken ikinci olumlu koşul , malların üretimi veya dağıtımında sağlanan iyileş meden elde edilen faydanın tüketicilere yansıtılmasıdır. Muafiyetin bu koşulu esasen anlaşmanın sonuçlarına ilişkin ex ante (öncül) bir analiz/tahmin yapmayı gerektirmektedir. Bu alanda değişik ekonomik modellemeler ve varsayımlar kullanılabilmesi elbette mümkündür. Bununla birlikte bu alandaki önemli karinelerden biri pazar gücünü ya da hakim durumu haiz olmayan teşebbüslerin arz artışı sağlayan işbirliklerinin ekonominin genel kaideleri uyarınca fiyatlarda düşüş sağlayacağıdır. (53) Bu bakımdan değerlendirild iğinde SRI ve AKO arasında üretim alanında gerçekleştirilecek işbirliğinin sonucunda yapılacak üretim tesisinin lastik arzında bir artışa yol açacağı muhakkaktır. Öte yandan sadece ortak üretim süreci ile değil aynı zamanda ithalat yolu ile de bir artış sa ğlanacaktır. Zira işbirliği kapsamında imzalanan sözleşmeler SRI ya ait bazı markaların Good year tarafından ithaline engel teşkil etmemekte ve fakat AKO ya da bu imkanı tanımaktadır. İşbirliği taraflarının pazarda fiyatları rakiplerinden ve tüketicilerden bağımsız olarak belirlemelerine imkan tanıyacak bir pazar paylarının olma dığı da göz önünde bulundurulduğunda, arz da yaşanan bu artışın tüketicilere fiyatlarda düşüş olarak yansıyacağını kabul etmek gerçeklikten uzak bir varsayım olmayacaktır. (54) Ayrıca işb irliği ile sağlanacak teknolojik iyileşme tüketicilere sunulacak ürünlerde kalite ve çeşitlilik artışına yol açacaktır. Yine ithalat maliyetlerinin azalması ve kullanılan yaygın dağıtım ağları sayesinde ürünler in tüketicilere daha etkin bir biçimde ve uygu n maliyetlerle ulaşması sağlanacaktır. Tüm bu etkiler birlikte değerlendirildiğinde, tüketicinin de bu işbirliğinden fayda sağlaması beklenmektedir. (55) Dolayısıyla arz artışı ve fiyat artışı arasındaki bu muhtemel korelasyon ve işbirliği neticesinde oluşması muhtemel maliyet düşüşü ve ürün kalitesi artışı nedeniyle inceleme konusu işbirliğinin muafiyet koşullarından ikincisi olan malların üretimi veya dağıtımında sağlanan iyileşmeden elde edilen faydanın tüketicilere yansıtılması koşulunu yerine getirdiği anlaşılmaktadır. 13-09/119 -65 10/11 (56) Anlaşma, karar veya uyumlu eylem neticesinde ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde belirtilen bir diğer koşuldur. İ şbirliğinin, tarafların pazar gücü elde etmesi, pazar gücünü k oruması ya da arttırmasına ve böylelikle, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği ya da inovasyon bakımından pazarda olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına yol açmaması bakımından öncelikle incelenmesi gereken husus pazar paylarıdır. Bu bağlamda AKO ve SRI nın işbirliğinin ilk alanı olan lastik üretim pazarındaki paylarına bakılmıştır. Petlas ın üretim pazarındaki pazar payı 2011 yılında ( ..) olarak gerçekleşmiştir. SRI nın ise Türkiye de üretimi bulunmamaktadır. (57) Üretim adetlerine ilişkin pazar paylarının binek ve hafif ticari, ağır ticari araç ve tarım makineleri lastikleri açısından dağılımına bakıldığında ise Petlas ın binek - hafif ticari araçlar ile ağır ticari araç lastiklerinin üretimi pazarındaki pazar payları nın ( ..) un altında kal dığı görülmektedir. Bununla birlikte, Petlas ın tarım makineleri lastiklerinin üretimi pazarında ( ..) in üzerinde pazar payı bulunmaktadır. SRI tarafından yurtiçine satılan ve işbirliği konusu olan Dunlop , Falken ve Sumitomo markalı lastiklerin dağılımına bakıldığında , bu lastiklerin binek ve ticari araçlara yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Ortak Girişim Sözleşmesi nde ise, işbirliği konusu ürünlerin anılan markalı lastiklere ilişkin olduğu anlaşılmakta, bununla birlikte ortak girişim şirketinin ileride SRI tarafından geliştirilecek yeni ürünlerin üretimini yapabilmesine ilişkin olarak hissedarlarca karar alabileceği düzenlenmektedir. (58) OEM satışları pazarına bakıldığında ise, Petlas ın pazar payının 2009, 2010 ve 2011 yıllarında satış adetleri bakımından yap ılacak hesaplamada en fazla ( ..) oluğu; satış değeri üzerinden yapılacak hesaplamada ise ( ..) olarak gerçekleştiği görülmektedir. SRI nın ise Türkiye de OEM pazar payı bulunmamaktadır. (59) Öte yandan, OEM kanalına yapılan satışlarda teşebbüslerin pazar payl arının araç tiplerine ilişkin olarak üretilen lastikler bakımından ayrımına bakıldığında , Petlas ın binek ve ticari araç lastikleri pazarında OEM kanalına yapılan satışlar ( ..) , buna karşın tarım makineleri pazarında ise 2009 yılında ( ..) olan pazar payı nın 2011 yılında ( ..) ya yükseldiği görülmektedir. (60) Lastik üreticilerinin yenileme pazarındaki konumlarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tabloya bakıldığında, SRI nın bu pazardaki pazar payının ( ..) in altında kaldığı anlaşılmaktadır. AKO nun is e 2009 yılında satış adetleri bakımından yapılan hesaplamaya göre ( ..) pazar payına sahip olduğu, diğer yıllarda ise pazar payının ( ..) arasında seyrettiği görülmektedir. İşbirliği tarafı iki teşebbüsün pazar payları toplamı ise ( ..) arasında değişmekte dir. (61) Yenileme pazarında teşebbüslerin binek -ticari araç ve tarımsal makine lastikleri bakımından pazar payları incelendiğinde, işbirliği tarafı teşebbüslerin toplam pazar paylarının binek ve ticari araç lastikleri pazarında ( ..) aralığında olduğu görülmek tedir. Bununla birlikte, teşebbüslerin tarımsal makine lastikleri pazarında ise ( ..) aralığında bir pazar payına sahip oldukları anlaşılmaktadır. (62) Sonuç olarak , AKO nun binek ve ticari araçlara yönelik lastik üretim, OEM ve yenileme pazarı satışlarında pa zar payı ( ..) nin altında kal maktadır. Ayrıca, pazarda Bridgestone, Michelin gibi büyük üretici ve dağıtıcıların dağıtımını yaptığı pek çok marka bulunmakta ve ithalat yoluyla pazara pek çok marka giriş yapmaktadır. Bununla birlikte, AKO nun tarımsal ürün lastikleri üretimi pazarında ( ..) leri ve aynı ürünlerin dağıtımı pazarında da ( ..) yı bulan bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir. İlgili pazarda farklı markaların dağıtımının yapıldığı görülse de tarımsal ürünler pazarında AKO nun önemli bir paz ar payına sahip olduğu ve anılan işbirliği sonrasında ise bu pazarda pazar gücü yaratılma olasılığının güçlendirildiği değerlendirilmektedir. 13-09/119 -65 11/11 (63) Kanun un 5. maddesinde öngörülen son koşul r ekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunl u olandan fazla sınırlanmaması gereğidir. Buna göre, tüketicilere yansıtılan ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az sınırlayan bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu koşula aykırılık, ya izlenen amacın e lde edilmesi için rekabetin gereğinden fazla sınırlanması ya da rekabetin sınırlanması gereğinin dahi bulunmaması halinde olabilir. Bildirim konusu sözleşme maddeleri incelendiğinde, AKO ve SRI ya getirilen satış bölgesine ilişkin kısıtlamaların, ithal ürü nlerin tek elden dağıtılmasına ilişkin hükümlerin ve diğer kısıtlayıcı düzenlemelerin know -how aktarımını da içeren anılan işbirliği için gerekli olduğu görülmüştür. (64) Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde , SRI ile AKO arasında lastik üretim ve dağıtım paza rında gerçekleşecek işbirliği anlaşmasının binek ve ticari araçlara yönelik lastik ürünleri pazarı bakımından muafiyetin tüm koşullarını sağladığı ve bu nedenle bu alandaki işbirliğine muafiyet tanınabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Tarımsal makinelere yöne lik lastik üretimi ve dağıtımı pazarında da bildirim konusu işlemin ekonomik ve teknolojik gelişme yol açarak tüketici faydası doğurması beklenmekte dir. Ancak AKO nun bu ürünlerin üretimi ve dağıtımındaki yüksek pazar payı da dikkate alındığında, bu alanda gerçekleşecek bir işbirliğinin pazar gücü yaratabileceği ve hatta hakim duruma yol açabileceği , bununla birlikte halihazırda ortak girişimin tarımsal makinelere ilişkin lastik üretimi faaliyeti olmadığı hususu göz önünde alındığında, tarımsal makinelere i lişkin lastik üretimi ve dağıtımı alanındaki işbirliğine 5 yıl süre ile muafiyet tanınmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir ortak girişim işlemi olmadığına; 2- Üretim ve dağıtım alanında gerçekleştirilen inceleme konusu işbirliği anla şmalarına 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek rekabeti kısıtlayıcı etkiler taşımaları nedeniyle aynı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine; 3- İnceleme konusu işbirliği anlaşmalarının, 2005/4 sa yılı Tebliğ'in 2. maddesinin 3. fıkrası uyarınca anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığına; 4- 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde öngörülen şartları sağladığı tespit edildiğinden, söz konusu anlaşmalara, a) Binek ve hafif ticari araçlar ve ağır ticari araçlara yönelik lastiklerin üretimi ve dağıtımı pazarında muafiyet tanınmasına; b) Tarımsal makinelere yönelik lastik üretim ve dağıtımı pazarında ise işbirliği taraflarının pazar payları dikkate alınarak, bu pazardaki anlaşmalara 5 yıl sü re ile muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.